493. Wierny do końca 3 - Edward Kaźmierski

Edward Kaźmierski przyszedł na świat 1 października 1919 tuż u progu odradzającej się Rzeczpospolitej. Był synem Wincentego i Władysławy. Ich dom mieścił się przy ulicy Łąkowej 18. Śmierć nie oszczędzała rodziny Kaźmierskich: Zosia, jedna z sióstr Edka, zmarła w wieku trzech lat, inna siostra, Kazia, przeżyła zaledwie pół roku, ojciec chłopca zmarł zaś, gdy ten miał 4 lata. Od tego czasu na barki matki spadł ciężar utrzymania i wychowania czwórki dzieci. Wszak Edward miał jeszcze trzy siostry: Anielkę, Marysię oraz niepełnosprawną Ulę. Aby odciążyć trochę matkę, Edward w wieku 17 lat przerwał naukę i podjął pracę w sklepie dekoracyjnym, jako "chłopiec na posyłki". Z czasem został zatrudniony w warsztacie samochodowym, w którym przyuczał się do zawodu ślusarza-mechanik.

Jednocześnie trafił do miejskiego Oratorium prowadzone przez księży salezjanów, które stało się jego drugim domem. Na zmianę z Franciszkiem Kęsym pełnił w nim funkcję prezesa towarzystwa św. Jana Bosko. Ale nie tylko do tego się ograniczał. Kochał udzielać się w przedsięwzięciach artystycznych: można go było zobaczyć w przedstawieniach oratoryjnych, gdzie przypadały mu główne role. Był uzdolniony muzycznie: grał na fortepianie, harmonii oraz skrzypcach, śpiewał solowe partie w oratoryjnym chórze. Ponadto sam komponował, stąd wzięła się jego ksywka "kompozytor". Oprócz tego lubił chodzić do teatru, opery, na koncerty oraz do kina. Swoje przeżycia zapisywał w pamiętniku. Nie ograniczał się jednak tylko do sztuki - w wolnych chwilach grywał z innymi chłopakami w piłkę. Młodszym imponował tym, że znał się na samochodach.

W 1935 roku udał się wraz z przyjacielem z Oratorium, Czesławem Jóźwiakiem, udał się w pieszą pielgrzymkę do Częstochowy. U stóp Jasnej Góry chciał pomodlić się do Maryi Wspomożycielki o pomoc w znalezieniu towarzyszki na całe życie. Oczywiście zabrał z sobą swój pamiętnik, w którym wymieniał imiona wszystkich uroczych dziewcząt, które spotkał po drodze.

Kiedy 1 września 1939 roku Niemcy zaatakowali Polskę, Edward wraz z pozostałymi przyjaciółmi z Oratorium postanowił wstąpić do wojska. Nie został jednak do niego przyjęty. Brał jednak udział w demonstracjach młodzieży, która domagała się obrony rodzimego miasta. Kiedy to nie doszło do skutku, wraz z przyjaciółmi opuścił miasto i udał się w kierunku Warszawy. Co prawda wszyscy dostali się do niewoli, ale udało im się uciec i spod Kutna dotrzeć z powrotem do domów.

Edward szybko zaangażował się w działalność konspiracyjną. Dzięki Czesławowi Jóźwiakowi został zaprzysiężony w zdelegalizowanej przez Niemców Narodowej Organizacji Bojowej. Czesław był jej kierownikiem, zaś do głównych zadań organizacji należało m.in. rozpoznanie wywiadowcze obiektów niemieckiej armii na poznańskim przedmieściu. Utrzymywał kontakty z tworzącymi się strukturami podziemnego Harcerstwa Polskiego. Edward nawiązał też kontakty z inną podziemną organizacją - Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. Została ona rozbita przez Niemców w lipcu 1940 roku. Chłopakowi udało się uniknąć wtedy aresztowania.

Poza działalnością w konspiracji młodzi próbowali prowadzić w miarę normalne życie. Edward z ochotą uczestniczył w działalności młodzieżowego chóru chłopięcego, kierowanego przez Stefana Stuligrosza. Pomimo masowych aresztowań duchowieństwa, chłopcy śpiewali w niezamkniętych kościołach, w dni wolne od pracy organizowali wypady za miasto, a także opiekowali się młodszymi kolegami. Chór ten był obserwowany przez niemiecką tajną policję polityczną od samego początku wojny. W końcu ktoś związany z Oratorium doniósł na jego członków na policję. Aresztowania były kwestią czasu.

Po Edwarda przyszli 23 września 1940 roku. Początkowo zawieziono go do siedziby Gestapo w "Domu Żołnierza". Podczas rewizji osobistej znaleziono przy nim też różańce, które wyrzucili do kosza. Kiedy Niemcy na chwilę wyszli z pomieszczenia, Edek wraz z innymi chłopcami wyciągnął je z kosza i dokładnie schował. 

Z więzienia Gestapo Edward został przewieziony do znanego obozu koncentracyjnego Posen - Fort VII - w Poznaniu, gdzie spotkał się z przyjaciółmi z Oratorium. Chociaż byli w różnych celach, widywali się na podwórzu, gdzie wymieniali choćby uścisk dłoni, karteczki zachęcające do wspólnych praktyk, tak jak w Oratorium… Przesłuchiwany w więzieniu przy ulicy Młyńskiej, gdzie był torturowany i bity. W listopadzie 1940 roku przewieziono go do więzienia we Wronkach, gdzie siedział w celi oznaczonej hasłem "zdrada stanu". We Wronkach Edward, ten najwierniejszy syn salezjańskiego charyzmatu, na dnie zbrodniczej machiny niemieckiej, gdy wydawałoby się tylko przetrwanie mogło być jedynym celem i tematem rozmyślań aresztowanych nieszczęśników, pokornie „się poznał i zauważył, jak mu dużo brakuje, aby być dobrym synem księdza Bosko, miłym Bogu, pożytecznym bliźnim i prawdziwą pociechą rodziny”. Następnie przeniesiono ich do więzienia sądowego w berlińskim Neukölln. Stamtąd w maju 1942 roku, jakby przeczuwając swoją przyszłość, odesłał rodzinie większość swoich rzeczy. 

Ostatnim etapem jego życia było ciężkie więzienie w Zwickau, w którym 1 sierpnia 1942 roku usłyszał wyrok śmierci. Edward wraz z innymi wychowankami poznańskiego Oratorium został zgilotynowany 24 sierpnia 1942 roku, we wspomnienie Maryi Wspomożycielki Wiernych, tuż przed godziną 21:00. W ostatnim liście do rodziny pisał:

„O dziękujcie Najłaskawszemu Zbawcy, że nie wziął nas nieprzygotowanych z tego świata, lecz po pokucie, zaopatrzonych Ciałem Jezusa w dzień Marii W.W. O dziękujcie Bogu za Jego niepojęte miłosierdzie. Dał mi spokój. Pogodzony z Jego Przenajświętszą Wolą schodzę za chwilę z tego świata. Wszak On tak dobry przebaczy nam […]

Do upragnionego zobaczenia w niebie”