1658. Świadomość własnych ograniczeń, a wyuczona bezradność

Ostatnio coraz częściej spotykam się z poglądem, że niepełnosprawni prezentują postawę wyuczonej bezradności. Że często jesteśmy w stanie zrobić więcej niż nam się wydaje. Że nawet nie próbujemy iść nawet krok do przodu uważając, że wszystko nam się należy. Jeszcze większe zdziwienie ogarnia mnie, kiedy czytam czy też słyszę takie słowa ze strony osób, które same są niepełnosprawne w stosunku do tych, którzy są w gorszej sytuacji fizycznej lub społecznej od nich samych.

Przez lata obracałam się w środowisku osób niepełnosprawnych z różnymi ograniczeniami. Jedni byli niepełnosprawni fizycznie, inni umysłowo. Zresztą nawet w mojej dosyć bliskiej rodzinie występuje niepełnosprawność wrodzona (córka brata mojej babci urodziła się z upośledzeniem umysłowym), zaś na wsi mojej mamy miałam styczność z biedną Marynią, która na zawsze pozostanie dla mnie przykładem, że mimo niepełnosprawności można w miarę swoich możliwości pomagać przy pracach polowych i gospodarskich. Przez ten czas naoglądałam się ile czasu kosztuje niektórych ludzi osiągnięcie pewnych umiejętności, czy to sprawnościowych, czy to społecznych. Widziałam też, że na to, co mi przyszło łatwo, inni musieli pracować latami, a czasami i tego nie osiągnęli. Dlatego staram się nie patrzeć na innych przez to, co sama potrafię, a inni nie. Każdy z nas ma inny poziom nasilenia niepełnosprawności i co innego będzie nam sprawiało trudność. Jedyne, czego nie uznaję to tłumaczenia, że przez mózgowe porażenie dziecięce nie zdało się matury, ponieważ na arkuszu znalazły się zadania z geometrii, a ktoś nie ma możliwości posługiwania się przyborami geometrycznymi. No dobra, ale arkusz maturalny z matematyki to nie są wyłącznie zadania z geometrii, ale też z innych dziedzin Królowej Nauk, nie mających związku z rysowaniem. Można ją spokojnie zdać omijając geometrię, zwłaszcza kiedy człowiekowi nie zależy tak bardzo na wyniku. A poza tym znam wiele osób, nawet z chorobami neurologicznymi, przy których mpd to pikuś, które zdały maturę z matematyki, więc tłumaczenie mpd = niezdana matura jest dla mnie trochę słabe. 

Owszem, nie przeczę, że niektórzy z nas reprezentują postawę wyuczonej bezradności. Myślę jednak, że wielu z nas po prostu zdaje sobie sprawę ze swoich możliwości. Sama wiem, że moja granica osiągnięcia pewnych umiejętności społecznych lub fizycznych jest zupełnie inna, nawet niż u osoby z podobnym nasileniem niepełnosprawności. Wiele osiągnęłam, ale też wiem, z czym sobie nie poradzę. Czy jeżeli poproszę kogoś o przeniesienie mi talerza z zupą lub kubka z gorącą herbatą jest oznaką mojej wyuczonej bezradności? Być może, ale doskonale zdaję sobie sprawę z tego, że przez atetozę nie jestem w stanie tego zrobić, bo wyleję zawartość. Czy jeżeli proszę kolegów i koleżanki z grupy o pożyczenie notatek, albo strach przed pierwszym rozpoczęciem rozmowy to dowód na moją wyuczoną bezradność?

Jednocześnie warto pamiętać, że świadomość własnych ograniczeń nie oznacza, że nie powinniśmy próbować pokonać własnych ograniczeń poprzez coraz wyższe i stopniowe stawianie sobie poprzeczki. Że nie powinniśmy motywować innych do próby pokonania własnych ograniczeń. Nawet sobie myślę, że takie wspieranie dobrym słowem i zachętami jest dużo lepsze od wyrzucania drugiemu wprost owej "wyuczonej bezradności".

P.S. A wracając do pokonywania własnych ograniczeń, to kilka razy podczas Światowych Dni Młodzieży udało mi się przenieść kubek wypełniony do połowy napojem bez wylewania go. Wiem, że w wieku prawie 33 lat to żadne osiągnięcie, wiem, że potrafią to nawet małe dzieci. Ale ja i tak się z tego cieszę.