2296. Lucjan Czerny i Erwin Sówka - nowe sławy w katowickiej Galerii Artystów

O katowickiej "Galerii Ślązaków" znajdującej się na terenie Placu Grunwaldzkiego pisałam na tym blogu wielokrotnie. Ogólnym założeniem projektu jest zgromadzenie pomników tych, którzy związani byli w jakiś sposób z regionem Górnego Śląska i wnieśli coś w jego rozwój w różnych dziedzinach. Corocznie, na drodze głosowania, wybierana jest jedna postać, która dołącza do tego prestiżowego grona. Jest ono naprawdę różnorakie, od aktorów takich jak Zbigniew Cybulski, Bogumił Kobiela, Franciszek Pieczka, czy Aleksandra Śląska, poprzez reżysera Kazimierza Kutza, malarza Jerzego Dudę - Gracza, kabareciarza Krzysztofa Respondka, muzyka Wojciecha Kilara, pisarza Alfreda Szklarskiego, malarza Teofila Ociepkę, aż po dziennikarkę Krystynę Bochenek. 

W 2025 roku do tego zacnego grona dołączyło aż dwoje postaci: Lucjan Czerny oraz Edwin Sówka. "Pokonali" oni w głosowaniu takich znanych Ślązaków, jak:

• Zygmunt Brachmański (1936 - 2024) - wybitny śląski rzeźbiarz;
• Zofia Książek - Bergułowa (1920 - 2014) - aktorka i poetka;
• Urszula Broll - Urbanowicz (1930 - 2020) - malarka, animatorka kultury niezależnej;
• Grzegorz Fitelberg (1879 - 1953) - dyrygent, kompozytor, skrzypek;
• Gustaw Holoubek (1923 - 2008) - aktor teatralny i filmowy, reżyser, pedagog;
• Jurand Jarecki (1931 - 2024) - architekt, przedstawiciel modernista, twórca i współautor wielu budynków i zespołów budowlanych;
• Tomasz Jura (1943 - 2024) - wybitny artysta grafik;
• Leon Markiewicz (1928 - 2024) - muzykolog, pedagog, nauczyciel akademicki;
• Ludwik Musioł (1892 - 1970) - nauczyciel, wizytator, archiwista, historyk górnośląski, prekursor krajoznawstwa, historyk kultury oraz Kościoła katolickiego, lingwista, etnograf;
• Tadeusz Michejda (1895 - 1955) - wybitny architekt i malarz, współtwórca katowickiego modernizmu;
• Jerzy Stanisław Milian (1935 - 2018) - muzyk jazzowy, wibrafonista, kompozytor;
• Andrzej Szewczyk (1950 - 2001) - artysta współczesny, malarz, rzeźbiarz i rysownik;
• Bolesław Szabelski (1896 - 1979) - kompozytor, organista i pedagog.

Lucjan Czerny - urodził się 5 czerwca 1945 roku. Był aktorem, piosenkarzem, dziennikarzem radiowym oraz artystą estradowym. Pochodził z Katowic. To tutaj przez lata uczęszczał do szkoły muzycznej, jednocześnie uczył się w Ogólnokształcącej Szkole Baletowej im Ludomira Różyckiego w Bytomiu. Występował w Zespole Pieśni i Tańca "Śląsk", jednocześnie uczył się i pracował - najpierw na kopalni, a potem w Telewizji Katowice, gdzie m.in. budował scenografię. Następnie przez wiele lat pracował jako dziennikarz radiowy. Zaczynał w nieistniejącym obecnie Radiu Top, a następnie przeniósł się do Radia Piekary, w którym prowadził audycję o charakterze muzyczno - regionalnym. Współpracował też z Estradą Śląską. W latach 70. XX wieku założył zespół "Kapela z Katowic". W jego skład wchodzili głównie muzycy wywodzący się ze Śląska. Miał okazję występować z takimi artystami, jak Ireneusz Dudek, Krzysztof Krawczyk, Zenon Laskowik, Mariusz Kalaga oraz zespół "Gang Marcela". W swoim solowym repertuarze miał m.in. śląskie piosenki ludowe. Był członkiem Bractwa Gwarków, jak i jednym z założycieli Bractwa Artystycznego Związku Górnośląskiego. W uznaniu swojej działalności otrzymał honorową odznakę "Za zasługi dla oświaty". Był także laureatem takich tytułów jak "Hanys" (przyznanego mu przez miasto Ruda Śląska) oraz "Mikołowianina Roku 2005". Lucjana Czernego można było zobaczyć w takich filmach i serialach, jak "Grzeszny żywot Franciszka Buły", "6 milionów sekund", "Komedianci z wczorajszej ulicy", "Angelus", "Szklane usta", "Młyn i krzyż", "Ewa" oraz "Onirica". Zmarł 28 marca 2021 roku.

Erwin Sówka - urodził się 18 czerwca 1936 roku w górniczej rodzinie na Giszowcu. W wieku 16 lat zaczął pracować w elektrowni Jerzy znajdującej się przy kopalni Giesche. Już wtedy namalował swój pierwszy obraz. Niebawem zaczął pracę w charakterze górnika w kopalni Giesche. Na emeryturę przeszedł w 1986 roku. W swojej twórczości nawiązywał do mitów górniczych oraz kultury starożytnego wschodu. Przede wszystkim skupił się na przedstawianiu aktów kobiecych na tle Nikiszowca, domów w wielkiej płyty, ogródków działkowych, górników oraz ich mieszkań. Do jego najbardziej znanych dzieł można zaliczyć takie obrazy, jak np. "Barbara na Karmerze", "Dwie żony", "Echo", "Eros", "Inana", "Kali", "Nikisz", "Nikisz (2)", "Pokolenia", "Trzy róże Nikiszu", "Tryptyk śląski", "W ogrodzie", "Narodziny uczuć" oraz "Życie wewnętrzne". Wkrótce osiągnął światowy rozgłos, a jego prace prezentowane były w Polsce i za granicą. Można je odnaleźć w zbiorach Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Galerii "Barwy Śląska" oraz w wielu polskich i zagranicznych kolekcjach prywatnych. O jego twórczości powstało parę filmów dokumentalnych, a Lech Majewski w 2001 roku nakręcił pełnometrażową opowieść o malarzu i Grupie Janowskiej pt. "Angelus". W 2012 roku został laureatem "Cegły Janoscha" - nagrody przyznawanej przez katowicką redakcję Gazety Wyborczej za zasługi w zachowaniu kulturowej tożsamości Górnego Śląska i rozsławienie regionu. Rok później odznaczono go Złotą Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Śląskiego. W 2017 roku otrzymał srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis". Erwin Sówka zmarł 21 stycznia 2021 roku.

A taki sympatyczny bałwanek także znalazł swoje miejsce w Śląskiej Galerii Artystów. Jak myślicie, jaką gałąź reprezentuje?