1394. Trylogia "Cukiernia pod Amorem", czyli co czytałam pomiędzy chwilami nauki

W tym miesiącu niezbyt poszalałam z czytaniem książek. Tzn. przeczytałam ich 14, ale większość po to, aby uzupełnić wiedzę w danym temacie, albo przygotować się do zajęć, czy też napisać jakąś pracę zaliczeniową. Tych czytanych naprawdę dla przyjemności i odprężenia było zaledwie 4. Z czego trzy z nich stanowiły trylogię "Cukierni pod Amorem" autorstwa Małgorzaty Gutowskiej - Adamczyk. 
Małgorzata Gutowska-Adamczyk w zaledwie 7 miesięcy. Jej akcję umieściła w fikcyjnych miejscowościach, takich jak Gutowo i Zajezierzyce, oraz prawdziwych - w Płocku, Warszawie, Rzymie, Zakopanym, a nawet w pełnym emigrantów Chicago. Historia obejmuje półtorej wieku i jest niezwykle wielowątkowa. Jednak wszystkie w jakimś stopniu łączą się z tytułową "Cukiernią pod amorem".

Tytuł: "Cukiernia pod Amorem. Zajezierscy"

Autor: Małgorzata Gutowska - Adamczyk

Wydawnictwo: Wydawnictwo Nasza Księgarnia

Warszawa 2011

Liczba stron: 472

"Cukiernia pod Amorem. Zajezierscy" otwiera toczącą się na przestrzeni prawie półtora wieku historię rodzinną właścicielki tytułowej cukierni Celiny Hryć. 

Akcja powieści rozpoczyna się latem 1995 roku, kiedy grupa archeologów odkrywa w niewielkim Gutowie położonym niedaleko Płocka zmumifikowane ciało, które ma na palcu charakterystyczny pierścień. Informacja ta szybko rozchodzi się po mieście, dochodzi też do 70-cio letniej Celiny, prowadzącej wraz z najmłodszym synem Waldemarem cukiernię na gutowskim rynku. Staruszka wie, do kogo może należeć pierścień, jednak wkrótce dostaje udaru mózgu. Do akcji wkracza córka Waldemara, Iga, studentka zarządzania, która wraz z jednym z archeologów, Rafałem, postanowiła rozwikłać zagadkę tożsamości mumii. Jedyne co mają, oprócz pierścienia, to bluzkę z inicjałami "L. C.", kilka zdjęć z przeszłości i wspomnienia garstki ludzi, którzy pamiętali jeszcze przedwojenne czasy. Rozwiązania szukają też w mieszczącym się nieopodal pałacu, który przed laty należał do majętnej rodziny Zajezierskich. To w nim znajduje się obraz hrabiego Tomasza Zajezierskiego, na którego palcu widniał ów sygnet.
Jednocześnie przenosimy się do lat 50 XIX wieku, kiedy Żyd Abram Cukierman zakłada w prowincjonalnym Gutowie sklep kolonialny połączony z kawiarnią "Pod Aniołem". W tym samym czasie mieszkający w niedalekich Zajezierzycach Zajezierscy byli znaczącym rodem, a ów pierścień miał być tego symbolem. Tomasz przyszedł na świat w 1865 roku. Nie był rodzonym dzieckiem Henryka, Barbara spłodziła go bowiem z Rosjaninem Timofiejem Toroszynem. Został wykarmiony mlekiem miejscowej "czarownicy", Zuzanny, która potrafiła rzucać uroki i przewidywać jak komuś ułoży się życie. To ona pierwsza "widziała", że Tomasz będzie miał w nim wiele krętych ścieżek. W dodatku krążyła przepowiednia, że jeżeli z jednego mężczyzny zrodzi się dwójka dzieci noszących to samo imię, sprowadzi to na niego nieszczęście. Nikt jednak na razie nie brał tego do serca. Tomaszek rósł, zaczynał przeżywać też pierwsze miłości. Nie mógł się jednak zdecydować, czy bardziej woli Mariannę, córkę Zuzanny, która go wykarmiła, czy może Adriannę - córkę właściciela dóbr Dobrołęka. W dodatku w przystojnym szlachcicu podkochiwały się też dwie siostry Ady - Wanda i Kinga. Postanowiły nawet pozbyć się siostry, na szczęście pomoc dotarła na czas. Wkrótce zdecydował, że swoje życie chce dzielić z Adrianną. Na tą wieść Wanda postanowiła wstąpić do gutowskiego Zgromadzenia Sióstr Służek Matki Boskiej Kwietnej, natomiast Kinga wychodzi za mąż za Wsiewołoda Toroszyna, syna Timofieja. Ma z nim dwójkę dzieci, Ivana, który umiera kilka dni po narodzinach oraz Grażynę. Sam Wsiewołod ginie w tragicznych okolicznościach. Po ślubie z Adą Tomasz w dalszym ciągu spotyka się z Marianną. Jednak w pewnym momencie kobieta znika. Hrabia zdaje się jednak tego nie zauważać - tym bardziej, że okazuje się iż Adrianna spodziewa się dziecka...

Jeżeli można przyjąć analogię, że po przeczytaniu pierwszej książki wyrabia się już zdanie o jakimś autorze, tak samo jak wyrabia się o kimś zdanie na podstawie pierwszego wrażenia, to twórczość pani Małgorzaty Gutowskiej - Adamskiej bardzo mi się spodobała. Bajecznie opisane życie na mazowieckiej wsi na przełomie XIX i XX wieku, polowania na zwierzynę na św. Huberta, przepych na dworze, bale i maskarady, romanse... Gutowska - Adamska niezwykle precyzyjnie oddała epokę czasów, kiedy Polski nie było na mapie, a wiele rzeczy zależało od zaborcy. Jedyne co mnie zszokowało, to początki Wandy w klasztorze, bo nie do końca wiem, co się wydarzyło w nim. W odbiorze treści przeszkadzało mi też to, że cała akcja działa się w zasadzie w trzech okresach(1995, lata 60 XIX w. i lata 90 XIX), które się ze sobą mieszały. Niemniej jednak całość odebrałam bardzo pozytywnie

Tytuł: "Cukiernia pod Amorem. Cieślakowie"

Autor: Małgorzata Gutowska - Adamczyk

Wydawnictwo: Wydawnictwo Nasza Księgarnia

Warszawa 2012

Liczba stron: 472

Bohaterów części pierwszej zostawiliśmy w chwili, kiedy Adrianna wraz z synem przebywali w Krakowie w odwiedzinach u poznanego podczas kuracji w Zakopanem Lucjana Krzyckiego, z kolei Celina powoli zaczynała wracać do siebie po przebytym udarze.

W drugim tomie sagi poznajemy historię rodu Cieślaków. Jednak aby to zrobić, autorka cofa się w czasie do 1890 roku. Gdzieś na warszawskim Powiślu wraz z rodzicami i rodzeństwem mieszka, Marian Cieślak. Rodzeństwo "trudni się" drobnymi kradzieżami. Z czasem zakłada rodzinę z Zenobią Partyką. Z tego związku rodzi się Zyta Cieślak. Kilka lat później Zyta poznaje Amerykanina polskiego pochodzenia, Paula Connora. Jego matką była Marianna, córka Zuzanny, która po nagłym i tajemniczym zniknięciu, wyemigrowała do przebywającego w USA brata, Jacka. Tam, 24 grudnia 1895 roku na świat przyszedł chłopiec, któremu nadała imię Paul(ang. Paweł). W tym samym dniu na drugiej stronie globu, urodził się Paweł, syn hrabiego Tomasza i Adrianny. Tak oto zaczęła spełniać się klątwa rodu. Paweł od zawsze przejawiał chęć zostania księdzem, co zresztą doszło do skutku. Tymczasem Paul podczas I wojny światowej załapał się do armii i w ten sposób walczył w Europie. Tuż przed wypłynięciem otrzymał od matki sygnet, który podarował jej kiedyś Tomasz Zajezierski. Ranny w 1918 roku, zakochał się w opiekującej się nim pielęgniarce, Magdalenie. Niestety, nie było im dane spędzić razem życia. Po jej śmierci Paul przyjechał w rodzinne strony matki. Przez przypadek poznał Zytę Cieślak, którą pokochał. Młodzi pobrali się, a Paul Connor został Pawłem Cieślakiem, przyjmując nazwisko teścia. Tymczasem w Zajezierzycach zachodziły zmiany: sam pałac został podpięty do sieci kanalizacyjnej i elektrycznej, inwentarz stale się powiększał. Dobrobyt przerwała Wielka Wojna. Nie doczekała jej hrabina Barbara Zajezierska, która odeszła z tego świata rok przed jej wybuchem. Przed śmiercią z wyrzutem przepowiedziała synowi, że w chwili śmierci zostanie sam. Rok po wybuchu wojny państwo Zajezierscy wyemigrowali do Rosji, zostawiając gospodarstwo w rękach Zdzisława Pawlaka, rządcy w Zajezierzycach. Po powrocie zastali częściowo splądrowane i ograbione gospodarstwo oraz zbuntowanych chłopów. Po śmierci Adrianny jego jedyną radością był Adaś, syn Grażyny. Grażyna była córką Kingi, siostry Ady. Grażyna kształciła się w szkole sióstr kwieciarek, gdzie jedną z zakonnic była jej ciotka, Wanda. W szkole poznała Emilię. Z czasem zakochała się w jej ojcu. O ile na początku była to platoniczna miłość, o tyle po śmierci pani Danuty przerodziła się w głębokie uczucie, którego owocem był właśnie Adam. Jednocześnie Grażyna robiła karierę teatralną i kabaretową. Ciosem dla kobiety okazała się tragiczna śmierć Wiktora Grabowskiego. Szybko nawet znalazła kolejną miłość, Jana Bergera, za którego w końcu wychodzi za mąż. Tymczasem wielkimi krokami zbliżała się II wojna światowa. Spędzający wakacje w majątku Zajezierskich Adam wybiera się do Gutowa. Tam, w prowadzonej przez kolejne pokolenia Cukiermannów "Cukierni Pod Aniołem" przez przypadek wpada na Celinę Cieślak. Po latach(1995 r) mieszkający w Anglii Adam ponownie przybywa do Gutowa, aby wziąć udział w ponownym otwarciu szkoły sióstr kwiaciarek, jako rodzina jednej z najwybitniejszych jej absolwentek - Grażyny Toroszyn. Podczas uroczystości przez przypadek wpada na Igę, w której rozpoznaje rysy swojej dawnej miłości, Celiny.
O ile pierwszą część czytało mi się dosyć dziwnie, głównie ze względu na wspomniane przeze mnie skakanie po "czasoprzestrzeni", o tyle fabuła drugiej części wydawała mi się bardziej uporządkowana. Owszem, dalej poruszamy się pomiędzy przeszłością, a teraźniejszością, ale teraz wydarzenia z przeszłości były uporządkowane chronologicznie. Tym razem podglądaliśmy nie tylko życie na folwarku, ale i w Warszawie, Gutowie, Lublinie, a nawet odległym Chicago. Osobiście wzruszałam się czytając o polskich emigrantach za granicą, oburzałam niestosownym zachowaniem Grażyny, czy też zaśmiewałam z przygód Mariana Cieślaka i jego rodzeństwa. Podobało mi się też oddanie klimatu tamtej epoki - gimnazja, rozrastający się przemysł samochodowy, warszawska bohema. Dzięki barwnemu językowi odnosiłam wrażenie, jakobym sama brała udział w opisywanych wydarzeniach.

Tytuł: "Cukiernia pod Amorem. Hryciowie"

Autor: Małgorzata Gutowska-Adamczyk

Wydawnictwo: Wydawnictwo Nasza Księgarnia

Warszawa 2012

Liczba stron: 502

Dwudziestolecie międzywojenne okazało się pomyślne tak samo dla całego polskiego społeczeństwa, jak i dla bohaterów drugiej części "Cukierni pod Amorem". Pomimo trudności można powiedzieć, że stanęli na nogi. I kiedy wydawać by się mogło, że nic nie jest w stanie przekreślić trwającej idylli, chociaż widmo II wojny światowej wisi w powietrzu.

Tuż przed wybuchem konfliktu Adasiowi Toroszynowi udaje się wrócić do Warszawy. Po drodze zagląda jeszcze do Gutowa, gdzie spotyka się z Celiną. W stolicy wstępuje do konspiracji. Tam też przez przypadek dowiaduje się, że jego matka, Grażyna, daje koncert m.in. dla samego Hitlera. Tymczasem Gina po całej Europie szuka swojego męża, który na początku września 1939 roku zbiegł z Węgier, gdzie przebywali. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności trafia do rzymskiego klasztoru, w którym przebywa jej kuzyn, Paweł Zajezierski. Z czasem zaczyna dawać koncerty w szpitalach z rannymi żołnierzami. Jeden z nich wydaje jej się dziwnie znajomy... W okupywanym kraju oprócz Adama zostali także Cieślakowie i Zajezierscy. W tym tomie pożegnamy hrabiego Zajezierskiego, który kilka tygodni przed śmiercią pozna drugiego z synów, Pawła Cieślaka. Zresztą Cieślak też ginie, zostawiając żonę z dziećmi. Jednak wokół Zyty Cieślak zaczyna się kręcić Leon Hryć, cukiernik w "Cukierni pod Aniołem", prowadzonej wtedy przez Niemca, Georga Papkę, który przeniósł się do Gutowa z rodziną z terenów Górnego Śląska. Dotychczasowych włascicieli zakładu, Cukiermannów, zamknięto w miejskim getcie, jedynie ich najmłodszego syna, Izaaka, udało się umieścić u jednej z rodzin z okolicznych wsi. Lilith, córce Cukiermannów, udaje się uciec z dzielnicy i ukryć w klasztorze sióstr kwieciarek, których przełożoną była siostra Emilia(Wanda, siostra Adrianny i Kingi). Któregoś dnia jednak do furty pukają Niemcy. Po rewizji wyprowadzają siostry i ukrywających się u nich ludzi i rozstrzelali na gutowskim rynku. Jedynie Lilith i siostrze Leoni udaje się ocaleć z zagłady - siedzą schowane w podziemnych tunelach, z których uwalnia je Zygmunt Cieślak. Niestety, wszelki słuch po Lilith ginie, chociaż w ostatnich dniach 1944 roku Papke zauważa ją na rynku, jak niesie pomoc rannemu żołnierzowi. Wtedy też Niemiec po raz ostatni widzi swoją córkę, Julię. Po wojnie Zygmunt i Adam trafiają do obozów dla jeńców wojennych. Adasia udaje się z niego wydobyć, Zygmunt ma mniej szczęścia. Tymczasem zainteresowanie Leona Hrycia przechodzi z Zyty na jej córkę, Celinę. Para pobiera się w 1946 roku. Leon otwiera na obrzeżach miasta piekarnię. Kilka lat później Celina otrzymuje "Cukiernię pod Aniołem". Komunistycznej władzy nie podoba się jednak ta nazwa, kobieta zmienia ją na "Cukiernię pod Amorem". Z czasem rodzinny biznes przejmuje jej najmłodszy syn, Waldemar, wokół którego, ku niezadowoleniu Igi, kręci się nauczycielka plastyki, Helenę. Mężczyzna nie wie, że kobieta równocześnie spotyka się z jego bratem, Grzegorzem. Pewnego dnia obydwóch informuje, że jest w ciąży.

Po przeczytaniu tej części czuję pewien niedosyt. Miałam nadzieję, że zagadka sprzed lat zostanie wyjaśniona. Co prawda dzięki Celinie Iga doszła do tego, kim mogła być mumia, jednak w pewnym momencie akcja tocząca się we współczesności dłużyła się niczym tasiemiec. W pewnym momencie miałam wrażenie, że zapomniano o głównej problematyce, a skupiono się na wątku intryg Heleny... Z drugiej strony historia, która toczyła się podczas II wojny światowej pochłonęła mnie bez reszty. Naprawdę, myślałam że ta mumia to jednak uratowana jakimś cudem Lilith, ale wyjaśnienie zagadki było zgoła inne.

Powiem szczerze, jestem zachwycona całą trylogią. Oczywiście znalazły się w niej słabe strony, jak choćby skakanie po latach w pierwszym tomie(zresztą taki zabieg na taką skalę został zastosowany jedynie w "Zajezierskich", w pozostałych częściach akcja była "przerzucana" pomiędzy rokiem 1995, a kolejnymi latami przełomu XIX i XX wieku, co pozwoliło zachować pewną chronologię) ale ogólnie zrobiła na mnie bardzo dobre wrażenie. "Cukiernia pod Amorem" jest napisana w klimacie bestsellerowego "Stulecia Winnych" Ałbeny Grabowskiej, więc jeżeli komuś podobała się ta powieść, to podejrzewam, że i "Cukiernia pod Amorem" przypadnie mu do gustu. Najbardziej wstrząsnęła mną historia gutowskich Żydów, którzy przed II wojną byli integralną częścią miasta, a którzy zostali "zlikwidowani" wraz ze zjawiskiem holokaustu. Tak jak pisałam, zakończenie mogłoby być ciut inne, nie wiemy bowiem, czy Celina spotkała się w końcu z Adamem, czy też nie, jednak, dowiedziałam się, że Gutowska-Adamska napisała jeszcze trzy dalsze tomy "Sagi o Gutowie", więc może w nich znajdę odpowiedź na niektóre nurtujące mnie pytania.