1748. A dąb Dewajtis ciągle szumiał

Po książkę Marii Rodziewiczówny pt. "Dewajtis" sięgnęłam na kanwie popularności serialu o tym samym tytule, który emitowany był w niedzielne wieczory na telewizyjnej jedynce. Szczerze powiedziawszy, to nie za bardzo miałam czas, aby go oglądać, ale co nieco usłyszałam o nim od rodziców przyprowadzających młodsze dzieci na świetlicę, którzy w poniedziałki dzielili się wrażeniami z obejrzanego dzień wcześniej odcinka. Wtedy zainteresowałam się tym tematem, a kiedy odkryłam, że produkcja została oparta na książce o tym samym tytule, postanowiłam ją przeczytać. Ku mojej radości okazało się, że książka jest od ręki dostępna, dzięki czemu mogłam ją od razu wypożyczyć.
Była to bardzo dobra decyzja, ponieważ lektura, która miała miejsce w ostatnim czasie, skutecznie skierowała moje myśli na zupełnie inne tory, a akcja przeniosła mnie w zupełnie nieznany mi świat, który aktualnie znajduje się gdzieś na Litwie. Chociaż czasami zmęczenie brało górę, to zawsze starałam się znaleźć kilka chwil przed snem, aby zatopić się w jej treści.

Tytuł: "Dewajtis"
Autor: Maria Rodziewiczówna
Wydawnictwo: Replika
Poznań 2023
Liczba stron: 336

Zastanawiam się, czy w ogóle usłyszałabym o książce Marii Rodziewiczówny zatytułowanej "Dewajtis", tudzież zwróciłabym na nią uwagę, gdyby nie ostatnia produkcja telewizji polskiej o tym samym tytule. Może i tak, ale nie da się ukryć, że nastąpiłoby to dużo później, ponieważ nazwisko żyjącej na przełomie XIX i XX wieku Rodziewiczówny było mi dotąd zupełnie nieznane. I właściwie dzięki szumowi wokół serialu dowiedziałam się, że ktoś taki w ogóle istniał.
Akcja książki toczy się w drugiej połowie XIX wieku, gdzieś na terenie Żmudzi (dzisiejsza Litwa). Jej głównym bohaterem jest Marek, młody chłopak, osierocony w dzieciństwie przez matkę. Po śmierci ojca dziedziczy należący niegdyś do jego zaginionego przyjaciela Kazimierza Orwida majątek Poświcie. Chociaż decyzja ta wpływa na jego plany stania się w końcu samodzielnym i niezależnym, chłopak zgadza się z wolą ojca. To na terenie majątku od lat rośnie tytułowy dąb Dewajtis symbolizujący przywiązanie do ziemi i tradycji oraz po prostu trwałość, wierność ideałom. Szybki zostaje on powiernikiem Marka. Jednocześnie trwają poszukiwania spadkobierców Orwida, którym można by było przekazać majątek. W ten sposób poznaje jego córkę, Irenę, w której zakochuje się bez pamięci.
Książka przekazuje ponadczasowe wartości, takie jak miłość, szacunek dla rodziców i wychowawców, mimo wszystko, trwałość tradycji, solidarność sąsiedzka w trudnych chwilach. Jednocześnie ukazuje zafascynowanie ówczesnego społeczeństwa tym, co zagraniczne - Irena Orwidowa do zaścianka, jak miejscowi nazywają miejscowość, przybyła ze Stanów Zjednoczonych, gdzie dotychczas mieszkała, a jedna z przyrodnich sióstr Marka studiuje na paryskiej Sorbonie. O swoim pobycie za granicą wypowiadają się w samych superlatywach, wzbudzając zazdrość miejscowych. 
Przyznam szczerze, że nie obejrzałam ani jednego odcinka serialu, ale książka mi się podobała. Jedyny mankament, który przeszkadzał mi w odbiorze treści, to nieco archaiczny i dialektyczny język. Rozumiem, że tak mówiono wtedy na tamtych terenach, wydawnictwo też zadbało o wytłumaczenie wielu słów i zwrotów, ale i tak coś mi zgrzytało podczas czytania np. wypowiedzi. Chociaż, jeszcze w wypowiedziach zostawiłabym oryginalną pisownię, skoro tak wtedy mówiono, ale w samej części opisowej korektor mógłby już dostosować język do współczesnych standardów. Mimo to uważam, że to dobra i wartościowa książka.

Równolegle czytam biografię ostatniego cara Rosji - Mikołaja II, którego postać i losy niezmiennie interesują mnie od czasów chyba gimnazjalnych. Nawet poświęciłam mu kilka wpisów w stulecie śmierci jego i jego rodziny w lipcu 2018 roku. Na książkę "Mikołaj II - ostatni car Rosji" zdecydowałam się z okazji przypadającej w tym roku 105 rocznicy śmierci. Co prawda już ona dawno minęła, ale przecież jako punkt odniesienia można wziąć rok, a nie datę dzienną, czyż nie? Na razie mi się podoba i wcale nie odstrasza mnie jej objętość - to tylko 584 strony. Bywały grubsze "książeczki" :).