2460. Wokół duszpasterstwa emigrantów

W tzw. międzyczasie udało mi się załapać na kolejną konferencję, tym razem poświęconą duszpasterstwu emigracyjnemu na podstawie życia i działalności ks. bp. Szczepana Wesołego zorganizowaną z okazji 100 lecia jego urodzin. Temat może nie do końca związany z moimi zainteresowaniami, nigdy jednak nie wiadomo co się może kiedyś przydać.

Co prawda postać bpa Szczepana Wesołego dotychczas nie była mi bliżej znana, a zatem nadażyła się okazja, aby nadrobić te straty.

Szczepań Wesoły przyszedł na świat w tzw. Domu Imigrantów w Katowicach 16 października 1926 roku. Tu też uczęszczał do szkoły, a także służył do Mszy św. jako ministrant w kościele św. Piotra i Pawła na ul. Mikołowskiej. Wybuch II wojny światowej uniemożliwił mu rozpoczęcie nauki w Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Katowicach. Wraz z rodziną wyjechał do Jarosławia, a stamtąd do Sosnowca. Tam spędził dwa lata pracując jako uczeń kupiecki w sklepie. W 1941 roku powrócił do Katowic, gdzie zatrudniono go w przedsiębiorstwie Montanbetrieb oraz w hucie Marta. Dwa lata później skierowano go do budowy bunkrów w Cuxhaven, a na początku 1944 roku, kiedy już odbył przeszkolenie wojskowe w Bielsku, wysłano go na front zachodni do Cannes (Francja). W sierpniu tego samego roku udało mu się zbiec na aliancką stronę, gdzie został przydzielony do polskich jednostek. Pełnił w nich funkcję radiotelegrafisty w oddziałach łączności. Brał udział w walkach z Niemcami w Algerii i we Włoszech.

Po zakończeniu wojny Szczepan uczestniczył w kursach wojskowych w Alessano we Włoszech. Potem pracował w fabryce drutu w Wakefield, a następnie w fabryce bawełny w Halifaxie. W latach 1950 - 1951 pobierał naukę w zakresie szkoły średniej w kolegium jezuickim Campion House. Następnie pracował w fabryce cukierków. 

W latach 1951 - 1957 studiował na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. Tam w 1957 roku uzyskał licencjat z teologii. Święcenia prezbiteratu przyjął z rąk kardynała Valeria Valerii (prefekt Kongregacji ds. Zakonów) w dniu 28 października 1956 roku w Rzymie. Inkardynowano go do diecezji katowickiej. Swoje studia kontynuował w Papieskim Instytucje Pastoralnym przy Uniwersytecie Laterańskim, w Akademii Alfonsjańskiej oraz Uniwersytecie Pro Deo w Rzymie. W 1967 roku w Instytucie Teologii Pastoralnej Wydziału Teologii Pastoralnej Wydziału Teologicznego Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego uzyskał stopień doktora nauk teologicznych.

Po otrzymaniu święceń prezbiteratu pracował w Rzymie przy polskich wydawnictwach związanych z jubileuszem milenium chrztu Polski. W latach 1958 - 1962 był duszpasterzem polskich emigrantów w Rzymie. Następnie, w latach 1962 - 1965 pracował jako kierownik Sekcji Słowiańskiej Biura Prasowego Sekretariatu Soboru Watykańskiego II. Do jego zadań należało redagowanie biuletynu informacyjnego dla dziennikarzy z Europy Środkowej. W 1967 roku objął funkcję kierownika Cenntralnego Ośrodka Duszpasterstwa Emigracyjnego w Rzymie.

11 grudnia 1968 roku papież Paweł VI mianował go biskupem pomocniczym archidiecezji gnieźnieńskiej i biskupem tytularnym Draganory. Jednak jego głównym przeznaczeniem była praca wśród Polonii zagranicznej. Święcenia biskupie przyjął 7 lutego 1969 roku w Warszawie, w prywatnej kaplicy prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego. Udzielił mu ich właśnie Wyszyński, a współkonsekratorami byli biskup diecezji katowickiej Herbert Bednorz oraz biskup pomocniczy gnieźnieński Władysław Rubin. Za swoją dewizę biskupią przyjął słowa "Laetus serviam", które oznaczają "Będę służył z radością". Jako biskup rezydował w Rzymie. W latach 1968 - 1980 wspomagał Władysława Rubina, który był delegatem Prymasa Polski ds. duszpasterstwa emigracji, a następnie w latach 1980 - 2003 sam pełnił tą funkcję. Odpowiadał m.in. za koordynację duszpasterstwa emigracyjnego. 7 lutego 1994 roku wyniesiono go do godności biskupa ad personam. Jest to tytuł odnosi się do osoby biskupa innego niż biskupa diecezjalnego archidiecezji nadawany w uznaniu jego osiągnięć. Nie przyznaje się wtedy stolicy arcybiskupiejm a więc nie oznacza to podniesienia diecezji, której dany duchowny jest biskupem, do rangi archidiecezji.

W latach od 1980 do 2007 abp Wesoły pełnił też funkcję rektora Kościoła św. Stanisława Biskupa Męczennika w Rzymie. Dodatkowo objął funkcję przewodniczącego Rady Administracyjnej Fundacji Jana Pawła II w Rzymie oraz redaktora kwarrtalnika "Duszpasterz Polski Zagranicą". 8 kwietnia 2003 roku Jan Paweł II przyjął jego rezygnację z urzędu biskupa pomocniczego archidiecezji gnieźnieńskiej i delegata ds. duszpasterstwa emigracji polskiej.

W ramach prac Episkopatu Polski został sekretarzem Komisji ds. Duszpasterstwa Emigracyjnego oraz członkiem Komisji Maryjnej i Komisji ds. Środków Społecznego Przekazu. Wszedł też w skład Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Migrantów i Podróżnych. W 1981 roku był współkonsekratorem podczas sakry biskupa diecezji kieleckiej - Stanisława Szymeckiego.

W 2018 roku, niedługo przed śmiercią, prezydent RP Andrzej Duda, nadał mu Order Orła Białego. Dekoracja odbyła się w ambasadzie RP przy Stolicy Apostolskiej. Wcześniej, w 2007 roku, ówczesny prezydent Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. W 1990 roku prezydent Ryszard Kaczorowski odznaczył go Wielką Wstęgą tego samego orderu. Z innych ważnych wyróżnień warto wspomnieć o otrzymaniu Odznaki Honorowej "Bene Merito" w 2012 roku. W 1996 roku otrzymał honorowe obywatelstwo Katowic oraz nadano mu tytuł honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, a w 2015 roku to samo wyróżnienie przyznał mu Uniwersytet Śląski w Katowicach. W 2007 roku został laureatem prestiżowej nagrody Lux ex Silesia, a także otrzymał medal "Fides et Ratio" oraz Wawrzyn Polonijny Stowarzyszenia "Wspólnota Polska". 

Zmarł 28 sierpnia 2018 roku w Rzymie. 10 wrześnie tego samego roku w Archikatedrze Chrystusa Króla w Katowica odprawiono mszę pogrzebową, po której został pochowany w krypcie biskupów w Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Katowicach.