„Często spotykam się ze stwierdzeniem, że wszyscy jesteśmy niepełnosprawni. Ludzie bywają okaleczeni w najróżniejszy sposób: zatruci przez toksyczne relacje, zranieni przez miłość, przytłoczeni utratą pracy, rozdarci wewnętrznie z powodu rozpadu rodziny, sparaliżowani strachem czy niepokojem... Okaleczenie może dotyczyć każdego, w każdej sferze życia i w każdym środowisku społecznym” - J.-B. Hibon "Pijany ze szczęścia. Opowieść o życiu spełnionym"
Mogłoby się wydawać, że w zakręconym tygodniu, w którym zostały mi właściwie dwa spokojne dni, nie dam rady zrealizować z bierzmowanymi tematu poświęconemu byciu misjonarzem. Taką inspiracją ku temu był temat tegorocznego Dnia Papieskiego - "Św. Jan Paweł II. Uczeń - Misjonarz" oraz trwający od 18 do 25 października Tydzień Misyjny. Nawiązując do roli i nauczania Jana Pawła II zastanawialiśmy się co to w ogóle oznacza być misjonarzem i dlaczego misjonarz został zrównany z uczniem. Z kolei posługę misjonarzy omawialiśmy na przykładzie bohatera książki i filmu "Misja" - Rodriga Mendozy, św. Carla Acutisa oraz świeckiej misjonarki, Służebnicy Pańskiej Heleny Kmieć. Udało mi się też pokazać im współczesną pracę misjonarską w Afryce dzięki temu, że jeden z moich poprzednich wikarych został tam właśnie wysłany na misję.
Był czas na obejrzenie fragmentu filmu "Misja", a następnie zastanowienie się, na jakie niebezpieczeństwa narażeni byli kiedyś misjonarze. Dla kontrastu młodzież zapoznała się z historią Sługi Bożej Heleny Kmieć, która przecież zaledwie dekadę temu zginęła podczas pobytu w Boliwii.
Młodzież miała się też zastanowić w jaki sposób ona sama mogłaby być misjonarzami we współczesnym świecie. Jako przykład posłużył mi świety Carlo Acutis, który był misjonarzem w najbardziej przystępny dla siebie sposób - za pośrednictwem komputera i internetu.
Próbowałam im uświdomić, że misjonarz nie musi wyjeżdżać do obcych krajów, aby głosić naukę o Jezusie. Może to robić w swoim własnym środowisku, a nawet nie wychodząc z domu. Nie trzeba też ku temu wielkich czynów. Czasami wystarczy powiedzieć, że właśnie się idzie do kościoła, stanąć w czyjejś obronie (także tej związanej z hejtem), uśmiechnąć się do najbardziej nielubianej osoby. Najpiękniejsza Ewangelia to nie ta zapisana na kartkach, nawet złotymi literami, ale głoszona własnym życiem.
I tak na koniec samego tygodnia pozwoliłam sobie na obejrzenie całego filmu "Misja", już na spokojnie i bez żadnej presji czasowej. Nie wiem czy wiecie, ale w tym roku mija 40 lat od jego nakręcenia. Film widziałam już wielokrotnie, mam go nawet na płycie DVD. Za każdym razem odkrywam w nim także coś nowego i wzruszam się na nowo. Duża w tym zasługa aktora Roberta de Niro, który wcielał się w główną rolę Rodriga Mendozy, który wyjeżdża (a właściwie to wypływa) do Ameryki Południowej, aby ewangelizować tamtejszych tubylców.
W ostatnich tygodniach polskie media obiegła informacja o serii ataków uczniów na osoby związane ze szkołą. W wielu placówkach oświatowych doszło do incydentów związanych z użyciem ostrego narzędzia czy też zgłoszenie o podłożeni bomby. Jednak prawdziwa tragedia wydarzyła się w powiecie wyszkowskim, gdzie absolwent tamtejszej podstawówki zabił nożem pracującą w niej woźną. Przeraża to, chociaż tak właściwie podobne sytuacje miały miejsce w szkole nie od dzisiaj.
Wikipedia jako pierwszy tego typu akt przemocy na terenie naszego kraju podaje zdarzenie z 1925 roku, kiedy to 6 maja w Wilnie, które mieściło się w tamtejszym czasie w obrębie granic Rzeczypospolitej Polskiej dwójka maturzystów, Stanisław Ławrynowicz i Janusz Obrąpalski przyszli uzbrojeni do szkoły im Joachima Lelewela. Za pomocą granatów i rewolwerów zaatakowali poodczas matur komisję egzaminacyjną. Zabili przy tym 3 osoby oraz ranili 9 innych, a następnie popełnili samobójstwo. Jednak najwcześniej odnotowana strzelanina szkolna miała miejsce już 27 lipca 1764 roku w Pensylwanii, kiedy w czasie powstania Pontiaka 3 tubylców z indiańskiego plemienia Delawarów dokonało ataku na szkołę Enocha Browna. Zastrzelili oni nauczyciela oraz zatlukli na śmierć 9 albo 10 uczniów. Prawdopodobnie wcześniej miały miejsce podobne zdarzenia, te jednak zostały potwierdzone w gazetach bądź kronikach.
Przemoc obecna była w szkole zawsze, tylko różne były jej przyczyny. Teraz mówi się o różnych wyzwaniach lub challenge w internecie. Pamiętam jednak jedną taką sytuację z czasów, kiedy chodziłam jeszcze do podstawówki. Mógł być 2002 lub 2003 rok. W szkole, w której realizowałam obowiązek szkolny niemieckiego nauczała germanistka, która według mnie nie powinna uczyć w szkole specjalnej. Ogólnie wyśmiewanie i ubliżanie tym uczniom, którzy z powodu swojej niepełnosprawności intelektualnej nie byli w stanie nauczyć się liczyć do trzech, było u niej na porządku dziennym. Prawdziwym hitem było dla mnie jednak przynoszenie do szkoły swojego psa i ośmieszanie uczniów, że potrafi on więcej z języka niemieckiego, niż oni. Kiedyś jeden chłopiec na lekcji dostał jakiegoś ataku. Germanistka zamiast mu jakoś pomóc, kucnęła przy owym psie i zakryła mu oczy, aby tego nie widział. Czy to jest pedagog specjalny? Według mnie nie. Ja co prawda zawsze w miarę dobrze się uczyłam, mimo że germanistka w zasadzie nie przekazywała nam żadnej wiedzy i jeżeli samemu się nie nauczyło czegoś, to raczej nic się nie umiało. Ale zawsze było mi żal tych, którzy nie byli w stanie tego dokonać, a przez to byli szykanowani przez nauczycielkę. Do dzisiaj wspominamy to podczas prywatnych spotkań. Pewnego dnia jeden z gimnazjalistów nie wytrzymał tego ciągłego upokorzenia i przyniósł na zajęcia... atrapę pistoletu. Zrobił się harmider, wezwano policję, ale finalnie wszystko rozeszło się po kościach i chłopak finalnie ukończył szkołę. Ja jednak już wtedy wiedziałam, jak wiele znaczy szacunek nie tylko wobec nauczyciela, ale i ucznia. Jak wiele zła może wyżądzić mu wyszydzanie i upokorzenie go na oczach innych uczniów. Może dlatego staram się upominać moich podopiecznych na osobności? Nie wytykać ich błędów, ale zauważać to, co potrafią? Sama nie wiem.
Wiem za to jak wiele daje rozmowa i zainteresowanie się sprawami ucznia. Jak dużo może wnieść pozytywna socjalizacja, zwłaszcza w przypadku, kiedy w domu jej nie mają. Automatycznie przychodzi mi na myśl książka Williama Goldinga "Władca much", czy też jej ekranizacja. Jej akcja rozgrywa się na bezludnej wyspie, na której wylądowali ewakuowani ze szkoły kadetów chłopcy. Pozbawieni opieki dorosłych postanowili wprowadzić rządy na ich wzór. Niestety, uzyskują odwrotny efekt, co ma tragiczne skutki.
I przeczytałam książkę, i obejrzałam film. I za każdym razem zastanawiałam się jak niewiele trzeba, aby mili, grzeczni i sympatyczni chłopcy zmienili się w zdolnych do najgorszego dzikusów. Przerażające, zwłaszcza gdy się o tym czytało w cieniu rzucanym przez drzewa. A na wyspie było pełno drzew. Wyobraźnia robiła swoje. Zaś film z efektami dźwiękowymi dopełnił wszystkiego. Jednak z tyłu głowy pojawiło się pytanie: co robić, aby wymyślona fabuła nie stała się rzeczywistością. A czytając kolejne doniesienia odnośnie tego, co się dzieje w szkołach, mam wrażenie, że powoli tak się dzieje.
Dlatego tak wielka spoczywa na nas, nauczycielach, odpowiedzialność. I to taka przez duże "O". Wiem, że to jest trudne, wiem, że wielu z nas mierzy się z syndromem wypalenia zawodowego. Ale jak to mówił patron liceum, jakie ukończyłam - "Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie". Wyrabiajmy w nich dobre nawyki, uczmy mądrego korzystania z internetu i przewidywania konsekwencji ich wyborów. To nie jest łatwe, to raczej żmudna praca, prawie od podstaw. Ale jeżeli wpłyniemy na chociaż jednego ucznia, to będziemy mogli odnotować mały sukces.
Eksperymentalnie przyszłam dzisiaj wcześniej na trening lekkoatletyczny, po to, aby wcześniej z niego wyjść i podjechać na wieczorny Krąg Biblijny. Co prawda wystartował in już tydzień temu, ale wtedy miałam też pierwszy trening, na którym chciałam być, aby dowiedzieć się, jakie są plany na ten rok. Przy okazji umówiłam się z Trenerem, że będę przychodziła wcześniej i wcześniej wychodziła. Jakoś trzeba sobie radzić.
Wyszło też to, że autobus relacji Katowice-Siewierz przyjeżdża na przystanek w Będzinie sporo później niż podaje rozkład jazdy (pewnie skutek korków w Kato i Sosnowcu) a więc mogłabym zostawać na treningach jakieś 5 minut dłużej. Te 5 minut daje mi jakieś 3 przebieżki 100 metrowe, albo jedną 200 metrową i więcej. Albo 5 minut czasu na przebranie się w inne ubrania. To tak, jakby ktoś nie widział sensu i myślał, że co to za różnica - 5 minut więcej, albo mniej.
Na przystanku autobusowym wsiadłam do odpowiedniego autobusu, zajęłam odpowiednie miejsce, po czym wyciągnęłam z plecaka książkę ("Córka Robrojka" Musierowicz z cyklu "Jeżycjada"). Lwią jej część przeczytałam już wcześniej w drodze do i z pracy. Teraz musiałam ją doczytać. Wróć, nie musiałam - chciałam. Część "Jeżycjady" przeczytałam w 2003 albo 2004 roku przygotowując się do konkursu szkolnego z jej znajomości. Teraz postanowiłam zapoznać się z całą serią, przy okazji przypominając sobie treść tych części, które już przeczytałam te dwadzieścia parę lat temu.
Oprócz "Córki Robrojka" w plecaku miałam też kieszonkowe wydanie wszystkich czterech Ewangelii z cyklu "Niedzieli". Rok temu spotkania Kręgu oscylowały wokół Ewangelii św. Jana, której jednak nie dokończyliśmy. Na logikę powinniśmy ją kontynuować, ale nigdy nie wiadomo, co też Ksiądz sobie ubzdura.
Na spotkanie ciut się spóźniłam, co było jednak do przewidzenia. Po drodze jeszcze napisałam SMSa do koordynatorki "Rafałków" z zapytaniem co do spotkania prowincji, o którym Wam pisałam. No jakoś mi to nie dawało spokoju. Na schodach prowadzących do salki wspólnotowej nacisnęłam "wyślij" i weszłam do środka.
Ksiądz z Gitarą wygłaszał akurat swoje "Gorzkie Żale" na temat ucięcia w szkole godzin z religii oraz uczestnictwa dzieci w niedzielnej Mszy świętej. Nie wiem, jeżeli myślał, że jako proboszcz zbawi świat od tak, to trochę się przeliczył. Nie od razu Kraków zbudowano. Moje przybycie wywołało ogólne poruszenie, wszak wszyscy wiedzą, że muszę trochę przebyć drogi, aby do nich dotrzeć. Od razu ktoś zrobił mii herbaty, ktoś inny pomógł mi ściągnąć polar, pani H. powiedziała, że mam obok niej usiąść, ksiądz aż na chwilę przerwał swoje wywody... I pomyśleć, że weszłam całkiem spokojnie do środka. Chwilę później zadzwoniła do mnie koordynatorka "Rafałków" z informacjami odnośnie spotkania. Z wrażenia musiałam na chwilę odpocząć.
A tymczasem ksiądz zaczął faktyczne spotkanie, które opierało się na fragmencie Ewangelii św. Jana opowiadającym o komentarzu Jezusa do wygłoszonej wcześniej mowy. Zapowiadał w nim swoje zmartwychwstanie i to, że wielu ludzi, w tym apostołowie, będą dziwić się temu zjawisku. Ostrzegł też apostołów, że wśród nich jest jeden, który go zdradzi, nie wskazując jednak konkretnie na Judasza. A potem sobie omawialiśmy go kolejno, zdanie po zdaniu. To znaczy głównie ksiądz komentował, a myśmy grzecznie słuchali. Chociaż nie powiem, tu i ówdzie wtrąciłam swoje trzy grosze przemyśleń. I tak przez godzinę. Trochę mnie wymęczył intelektualnie, ale to jest takie pozytywne zmęczenie. A na koniec ksiądz w ogóle miał jakiś odruch miłosierdzia, bo jak gdyby nigdy nic wyraził zainteresowanie tym, w jaki sposób wrócę do domu. Jakaś odmiana po ostatnim ciągłym "warczeniu" na mnie. Ale spokojnie, miałam ostatni autobus jadący w moim kierunku i jeszcze trochę czasu do jego odjazdu.
Czyli wychodzi na to, że kolejny rok będziemy zmagać się z Ewangelią wg św. Jana. Też dobrze, według jednego z wykładowców na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego (no dobrze, według mojego ulubionego Księdza który będzie błogosławionym) jest to najbardziej dojrzała, najbardziej teologiczna, ale też najtrudniejsza ze wszystkich Ewangelii. Może interpretacja inna niż podczas kazań i homilii sprawi, że będę ją lepiej rozumieć? Inna sprawa, że tak głupio kończyć omawianie Ewangelii w 1/5 tekstu. Przynajmniej według mnie. Eee, myślę że jakoś to połączę. Najwyżej opuszczę kilka spotkań Kręgu, ale czy coś wielkiego się przez to stanie? Co najwyżej będę ciut z tyłu za wszystkimi.
Nie jestem w stanie powiedzieć przez jaki okres czasu "polowałam" na dogodny moment, aby obejrzeć film "Wiek Adeline" w telewizji. Co prawda leciał już kilkakrotnie, ale jakoś termin emisji nie mógł się zgrać z moimi życiowymi planami. Jednak kiedy zobaczyłam, że w miniony weekend zostanie on wyemitowany na TVNie, to zdecydowałam, że choćbym nie wiem jak była zmęczona dniem, to zmobilizuję się i w końcu go obejrzę. Bo historia jaką opowiada jest naprawdę niezwykła.
Film opowiada historię Adeline, młodej kobiety, wdowy wychowującej sześcioletnią córeczkę Flemming. Pewnego wieczoru, kiedy wracała samochodem przez zaśnieżone ulice, straciła panowanie nad kierownicą i wpadła do zimnej rzeki. Na chwilę zanikły jej funkcje życiowe, jednak w samochód uderzył piorun, który podziałał niczym dzisiejszy defibrylator. Adelina wskótek tych zdarzeń przeżyła, ale co ważniejsze, jej organizm przestał się starzeć. Nikt nie potrafiłł jej odpowiedzieć dlaczego tak się stało, a ona sama stała się obiektemm zainteresowania władz i naukowców. Musiała zmienić tożsamość, a także miejsce zamieszkania. Nie zerwała jednak kontaktów z córką (która w przeciwieństwie do niej uległa upływowi czasu). Pewnego razu Adeleine spotkała mężczyznę, w którym zakochała się ze wzajemnością. Czy jej wyjątkowość okaże się przeszkodą w tej relacji?
Bardzo mi się podoba koncepcja filmu, gdzie na pierwszy plan wysunął się temat nieśmiertelności i tego, w jaki sposób do niej dojść. W przypadku Adeline na skutek wypadku zostało zahamowane skracanie się naturalnych nici DNA. Nić nie ulegała zmniejszeniu, a więc i w naturalny sposób proces starzenia się organizmu został zahamowany i Adeline cały czas, przez kilkadziesiąt lat, miała te dwadzieścia kilka lat. Nie wiem, na ile jest to rzeczywiście możliwe, nie jestem ani biologiem, ani tym bardziej medykiem. Jednak sam pomysł wydaje się nowatorski, chociaż nie do końca etyczne. Bo podejrzewam, że wiązałoby się to z ingerencją w ludzki genotyp. A przy okazji "naprawienia" tego ewenementu można by zniszczyć kilka innych. Czy to ma sens? Odpowiedzcie sobie sami na to pytanie.
Jakiś czas temu na youtubie zaczęto zamieszcza archiwalne odcinki "Świata według Kiepskich" oraz "Rodziny zastępczej". Obydwa seriale komediowe zaczęły być emitowane około 1999 roku, ja jednak dobrze pamiętam, jak oglądałam ich powtórki w wakacyjjne poranki 2000 roku. Ech, jeszcze mam przed oczami, jak razem z kuzynkami siedzimy na wersalce u babci w saloniku i oglądamy odcinek z radiowęzłem, czy też z Klątwą Tutenchama, złotym jajkiem lub rewią mody. A potem odtwarzaliśmy je w naszych dziecięcych zabawach.
Ale wcześniej, na początku wakacji, musiały iść powtórki "Rodziny zastępczej". Skąd takie przypuszczenie? Tak mi się podobała jedna scena, że próbowałam ją odtworzyć za pomocą lalek, które potem wzięłam na wieś i zostały tam już na wieki wieków. Co ciekawe, nie siedziałam całymi dniami przed telewizorem, a tylko rano i wieczorem oglądałam to, co mnie interesowało. To były czasy...
Teraz w wolnych chwilach, najczęściej przypadających na deszczowe dni, podczas których trudno jest się gdzieś ruszyć, włączam sobie jakiś stary odcinek któregoś ze wspomnianych seriali. Łatwiej jest w przypadku "Rodziny zastępczej", bo tam odcinki wrzucane są po kolei. "Świat według Kiepskich" wrzucany jest losowo, chociaż udało mi się już znaleźć kilka takich, które zostały wyemitowane w latach 1999 - 2001. Mówcie sobie co chcecie, ale w mojej opinii, tamte były najlepsze. Chociaż kilka późniejszych też było dobrych. Oglądam, ale z perspektywy lat trochę inaczej je odbieram. Patrzę na nie z innej, dojrzalszej perspektywy. To, co kiedyś cieszyło, teraz zastanawia i wzbudza zastanowienie. Są jednak i takie sceny, które chyba już zawsze będą wywoływać uśmiech na moich ustach. Ponadczasowe skecze i gagi sytuacyjne. Wtedy, te 26 lat temu prawdopodobnie ich nie rozumiałam. Teraz znam podtekst, wiem o co w nich chodzi i co wyśmiewają.
A może tylko mi się wydaje, że wiem? Może tylko odbieram świat w swoim krzywym zwierciadle i tak też rozumiem to, co widzę na ekranie monitora. Może to co widzę jest czymś w rodzaju matrixa, świata widzianego tylko przeze mnie samą. Mimo wszystko, miło jest czasami się odmóżdżyć i obejrzeć coś na pozór bez sensu, a jednak mającego swój podtekst...
Przez wiele, wiele lat w naszym kraju działał niezwykły projekt noszący nazwę "Marzycielska Poczta". Jego ideą było wysyłanie zgłoszonym dzieciom, zmagającym się z ciężkimi chorobami, kartek ze słowami otuchy. W zamyśle były kartki, ale zdarzało się, że ludzie wysyłali też drobne upominki, mające na celu umilenie dzieciom czasu spędzonego w szpitalach i na różnych terapiach. W akcji brały udział nie tylko indywidualne osoby, ale też cale firmy, zakłady pracy, a nawet szkoły. Wszystko po to, aby pokazać ciężko chorym dzieciom, że nie są same w tej walce. Projekt niestety upadł w okolicach pandemii. Szkoda, bo na pewno sprawił uśmiech na ustach niejednego podopiecznego.
W ostatni weekend po raz kolejny obejrzałam film, który być może był inspiracją do stworzenia wspomnianego projektu - "Poczta serc". Przedstawia on historię ośmioletniego chłopca imieniem Craig. Kiedy ten wesoły i pełen życia malec, na co dzień zapalony piłkarz, zaczyna słabnąć i gorzej się czuć, rodzice zabierają go do szpitala. Po wielu badaniach lekarze wykrywają w mózgu chłopca guza - potworniaka. Zaczyna się walka o zdrowie, ale też życie Craiga. Pewnego dnia chłopiec otrzymuje kartkę z życzeniami od kolegów z klubu sportowego. Mama, widząc ile radości przysporzyła ona choremu dziecku, prosi krewnych, znajomych, a z czasem i obcych ludzi, o przesyłanie Craigowi podobnych kartek. Z czasem ich liczba przewyższa wszelkie wyobrażenia, a na horyzoncie pojawia się nawet wizja pobicia rekordu Guinnesa. Jak wpłynie to na zdrowie chłopca i na relacje między członkami rodzin?
Film w przystępny sposób pokazuje nie tylko rodzinną walkę ze śmiertelną chorobą młodszego dziecka, ale też to, jak ona wpływa na więzy między jej członkami i na kondycję całej rodziny. Mamy tutaj przebywające cały czas w szpitalu cierpiące dziecko, zmęczonych rodziców szukających różnych dróg ratunku, ale też sfrustrowanego starszego brata, który odszedł na dalszy plan. A jednak film pokazuje, że wzajemnej miłości połączonej z wyrozumiałością nic nie jest w stanie zniszczyć, nawet choroba.
Historia Craiga oparta jest na autentycznej historii. Istnieją jednak różne wersje co do dalszych losów chłopca, który był pierwowzorem. Według jednej, podanej na końcu filmu, Craige przeżył. Według innej - zmarł. Jednak, jakkolwiek nie zakończyłaby się ta historia, jej pozytywną stroną jest powstanie podobnych inicjatyw w różnych częściach świata.
Staram się regularnie zaglądać na stronę diecezji. Myślę, że nie będzie tajemnicą, ani niespodzianką, że jest ona niewyczerpanym źródłem informacji na temat tego, co się w niej dzieje. Ale też tego, co będzie miało miejsce.
Jakiś czas temu pojawiła się informacja o organizowanym wyjściu na film o intrygującym tytule "Niedziele". Pokaz był na zamówienie, a liczba miejsc - ograniczona. Obowiązywała zasada kto pierwszy ten lepszy. Organizatorem i koordynatorem wyjścia był ksiądz, który był też głównym przewodnikiem naszej grupy zielono-czarnej podczas zeszłorocznej pieszej pielgrzymki na Jasną Górę, co nieco mnie ośmieliło, aby zapisać się elektronicznie na seans. Dodatkowo po drodze dowiedziałam się, że jedzie też grupa i z S-rz i z Oratorium w S-cu, więc jeszcze bardziej poczułam się pewnie.
Początkowo film miał być wyświetlony w piątkowy wczesny wieczór. Musiałabym opuścić Drogę Krzyżową u mnie. Jednak zaplanowałam to tak, że poszłabym na nią do diecezjalnej katedry, a po niej, i ewentualnie po Mszy Świętej, przeszłabym ten kawałek do kina. Ale z niewiadomych powodów seans przesunęli o dwa dni, właśnie na niedziele. Tym razem wiązało się to z opuszczeniem nabożeństwa Gorzkich Żali. Trudno, coś za coś. Najwyżej sama sobie napiszę rozważanie. Ewentualnie poszukam go w sieci. Chociaż nie, Ksiądz z Gitarą jest dużo oryginalniejszy od mojego proboszcza, który żywcem mówi kazania znalezione na internecie. Toczka w toczkę. Przynajmniej tak było przez lata. Księdzu z Gitarą chce się samemu wymyślać i wyjaśniać.
Wracając jednak do filmu "Niedziele" to opowiada on o młodej dziewczynie imieniem Ainara, która stoi u progu dorosłości. Uczęszcza do katolickiej szkoły prowadzonej przez siostry zakonne, śpiewa w szkolnym chórze, uczestniczy w życiu lokalnej parafii. Pewnego dnia Ainara oświadcza rodzinie podczas posiłku, że chce wstąpić do zakonu. Ciotka, która wychowuje Ainarę po śmierci jej matki, popiera jej decyzję, chociaż deklaruje się jako ateistka, podobną opinię wyraża jej babcia. Natomiast ojciec nie ma zdania na ten temat. Po wielu wątpliwościach Ainara wstępuje do postulatu sióstr, gdzie poznaje ich codzienne życie. Czy uda jej się w nim dotrwać do nowicjatu, zwłaszcza kiedy na horyzoncie pojawia się przystojny chłopak?
"Niedziele" zaliczyłabym do filmów psychologicznych. Pokazują wewnętrzną walkę młodej kobiety ze swoimi wartościami, marzeniami i pragnieniami. Ainara musi wybrać co będzie dla niej najlepsze. Jest to tym ważniejsza decyzja, że na całe życie. Dodatkowo dziewczyna jest pod presją rodziny, która ma różne co do niej oczekiwania. Wie, że nie zadowoli wszystkich, że przede wszystkim musi żyć w zgodzie ze sobą. Ułatwia jej to kilkumiesięczny pobyt w zakonie, podczas którego odkrywa czego tak naprawdę chce.
Film z jednej strony mi się podobał, nie zrobił jednak na mnie jakiegoś piorunującego wrażenia. Kilka razy gubiłam wątek, kilka razy nie nadążałam za fabułą, co raczej nie było dobre, jakoś tak szczególnie nad nim nie myślałam. Nie rozumiem też tytułu filmu. A jednak jakiś tam ślad we mnie pozostawił, choćby myśl, że trzeba zawsze zastanowić się nad tym, do czego dąży się w życiu. Inaczej daleko się nie zajdzie.
W piątek był Pierwszy Piątek Miesiąca, toteż rano pojechałam do S-rza się wyspowiadać. Kilka razy usłyszałam od Księdza z Gitarą, że to nienormalne, żeby zrywać się z łóżka po 4 nad ranem tylko po to, aby przyjechać do niego się wyspowiadać. Kwestia przyzwyczajenia, przez kilka lat stawałam o tej godzinie, aby dotrzeć na studia. I wierności postanowieniom. Co prawda pierwotnie stałam w kolejce do Proboszcza - Seniora, ale akurat zwolniło się miejsce i poszłam do swojego byłego katechety. Ale wcześniej wraz z panem Gienkiem przygotowałam ołtarz i księgi, z których celebruje się Mszę. I tak sobie myślę, że nawet jeżeli Ksiądz z Gitarą jest początkowo zły na mój widok (albo takiego udaje), to w większości przypadków i tak ostatecznie ląduję u niego na śniadaniu. Ile razy jedliście śniadanie u księdza? Ja od pół roku przynajmniej raz na miesiąc.
Ta godzina to głównie czas na spokojną rozmowę, na podzielenie się tym, co jest dobre, a co złe. Oczywiście staram się być i w każdą niedzielę na jednej Mszy świętej (co wymaga niezłej logistyki), na poniedziałkowej nowennie do patrona parafii oraz Kręgu Biblijnym po niej i na środowych oraz piątkowych Mszach świętych z godzinkami, czasami pomagam w organizacji czegoś. Ale wtedy nie ma czasu na taką swobodę. Tutaj mam totalną wolność, nawet kiedy tematy dotyczą np. mojego stanu zdrowia. Teraz księża w niby w żartach, niby poważnie, przypominali mi o popołudniowych Drogach Krzyżowych. Niestety, nie opanowałam jeszcze bilokacji, a akurat musiałam po pracach jechać do Wadowic, na spotkanie moich "Rafałków". Mieliśmy na nie zaplanowaną Drogę Krzyżową w ogrodzie za parafią pw. św. Piotra Apostoła na tzw. Skarpie. Niby mogłabym jechać w sobotę z samiutkiego rana, ale więcej bym się namęczyła, niż wszystko byłoby tego warte. Tym bardziej, że i tak miałam umówiony nocleg na miejscu. Na piątkową Drogę Krzyżową poszłam, ale do bazyliki. I też było ok.
Sobotnie spotkanie uważam za udane. Najpierw Msza święta w kościele św. Piotra, potem Droga Krzyżowa po urokliwym ogrodzie, a na koniec wypad na kremówki z okazji Dnia Kobiet. Rozważania poszczególnych stacji Drogi Krzyżowej były mojego autorstwa i dotyczyły obecności Aniołów Stróżów w życiu każdego z nas. Starałam się ukazać, że oprócz Aniołów Stróżów z Nieba, mamy też tutaj naszych Aniołów, którzy przybierają różne postaci, a nawet, że my sami możemy być takimi Aniołami dla innych. Teksty, czytane przez niepełnosprawnych, przypadły do gustu, a ja cieszę się, że choćby w taki sposób mogłam przyczynić się do budowania wspólnoty. Dodatkową dla mnie niespodzianką było to, że moja kuzynka z mężem jechali do K-c i mogli mnie podwieźć do DG. Lepsze to, niż jechanie przez Gród Kraka, czyli niejako naokoło.
Jedna część spotkania w kościele św. Piotra.
I druga w ogrodzie za kościołem.
Wczoraj z kolei udało mi się wyrwać wieczorem na film "Najświętsze serce". Chciałam na niego iść już od pewnego czasu, ale paradoksalnie z tym czasem też jest u mnie tak, jak jest. Myślałam, że to będzie kolejny film, na który nie uda mi się wybrać. Tymczasem, zupełnie przez przypadek, usłyszałam podczas ogłoszeń duszpasterskich, że w kinie w moim mieście jest organizowany "pokaz na zamówienie", w dodatku po tańszym bilecie. Co ciekawe, miałam propozycję wzięcia udziału w projekcji dzień wcześniej, ale nie wiedziałam, że uda mi się wrócić z Wadowic o tak dobrej porze i odmówiłam. Widać ktoś tam na górze chciał, aby było inaczej.
Sam film został nakręcony w konwencji dokumentu, podobnie jak "Serce ojca", o którym pisałam Wam w zeszłym roku. Dużo więc w nim historii zwykłych ludzi, którzy doświadczyli w swoim życiu łask za pośrednictwem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Niektóre z nich były spektakularne, a inne bardzo dyskretne i ledwo co zauważalne. A jednak każde z tych świadectw pokazywało, że każdy człowiek jest niesamowicie ważny dla Najwyższego - tak samo wierzący, jak i niewierzący. Myślę też, że wielu z nas mogłoby się identyfikować z bohaterami przedstawionymi w filmie, z ich historiami, trudnościami, ale i małymi zwycięstwami, najczęściej takimi zauważanymi tylko przez nich samych. Do mnie osobiście najbardziej przemówiły wszystkie obrazy przedstawiające serce Pana Jezusa. Nie to cukierkowo-bajkowe, ale prawdziwe i ludzkie.
Tak jak pisałam, był to "pokaz na zamówienie", a więc cała sala kinowa była tylko dla nas. Każdy z nas mógł usiąść tam, gdzie chciał. Przy okazji spotkałam wielu znajomych, co bardzo mnie ucieszyło.
W przyszłą niedzielę wybieramy się na film "Niedziele". Miał być w piątek, ale coś nie wyszło.
Okolice 2 lutego, tradycyjnie wspomnienie Matki Bożej Gromnicznej albo Ofiarowania Pańskiego, to też we wspólnocie Wiara i Światło Święto Światła. Wydarzenie to ma charakter międzynarodowy, co oznacza, że świętują je wszystkie (teoretycznie) wspólnoty na całym świecie, choć każda na swój sposób. Myślę, że ta data nie jest przypadkowa - jednym z symboli ruchu jest zapalona świeca, co nawiązuje do drugiego członu nazwy ruchu: "Światło". A cóż bardziej może kojarzyć się ze światłem niż gruba, zapalona świeca typu gromnica? To ją zapala się na początku każdego spotkania i płonie przez cały czas jego trwania, przypominając wszystkim zgromadzonym, że nie tylko Bóg jest takim światłem w naszej drodze ku wieczności, ale też każdy z nas może być takim światłem dla drugiego człowieka. W Polsce w Prowincji Południowej jest to tradycyjnie jedno z dwóch spotkań w ciągu roku wszystkich zrzeszonych w niej wspólnot z tego terenu.
Oczywiście udział w spotkaniach nie jest obowiązkowy, ale jest to bardzo dobra okazja nie tylko do rozrywki, ale też do integracji i wzajemnego wymienienia się doświadczeniami. Bo to nie jest tak, że każda wspólnota siedzi osobno we własnym towarzystwie. Są takie chwile podczas spotkań, np. podczas posiłków, kiedy spokojnie można porozmawiać z innymi.
Świece - jeden z symboli ruchu, przywiezione przez wspólnoty uczestniczące w spotkaniu
W zeszłym roku bezczelnie pojechałam, nie będąc zrzeszona w żadnej z grup, na doroczną pielgrzymkę prowincji, tym razem do Rychwałdu. Znacie taką piosenkę "Rzeki przepłynąłem, góry pokonałem, wielkim lasem szedłem, noce nie przespałem"? To trochę odzwierciedlenie mojej podróży do celu. Co prawda rzek nie przepłynęłam, ale z 2 mostki przeszłam. A reszta mniej więcej się zgadza. Trochę się obawiałam reakcji Księdza Niosącego Światło, który też tam był, no że się zdenerwuje. Nawet jeżeli tak się stało, to nie dał tego po sobie poznać. Wręcz zrobił ze mnie "bohatera" zapraszając do wspólnoty, z którą był związany od lat.
Z Świętem Światła miało być dużo prościej. Jestem już oficjalnym członkiem wspólnoty. Co ja mówię - dwóch wspólnot. Czy tak jakiś inny członek może o sobie to samo powiedzieć? O szczegółach tegorocznego spotkania najpierw dowiedziałam się od wspólnoty z W-c, potem od J-na. Obydwie stwierdziły, że mam z nimi wystąpić, chociaż nie wiedzą, że jestem tu i tu. Dotychczas spotkania te odbywały się w Łańcucie, w tym roku przeniesiono je do Libiąża. Koordynatorzy grupy z J-na, mieszkający w tym samym mieście co ja, obiecali, że zawiozą mnie na miejsce, a potem odwiozą do domu, żebym nie musiała tułać się autobusami, chociaż wiedzą, że to dla mnie nie jest problemem. Żyć nie umierać. Dla "Rafałków" miał to być debiut na styczniowym spotkaniu, tak samo jak dla mnie. Wszystko miało się odbywać w anielskiej tematyce. Mowa tutaj przede wszystkim o części artystycznej. Z "Dominkami-bis" mieliśmy zaśpiewać kilka kolęd, z "Rafałkami" - przedstawić krótką scenkę o poszukiwaniu zagubionych przez anioły. Nawet miałam przygotowane "anielskie" przebranie.
Cieszyłam się na ten wyjazd. Myślę, że dzięki niemu skierowałam chociaż na chwilę myśli na inne, bardziej przyjazne tory. Tym bardziej, że bardzo lubię wszelkie występy. Wszak kiedyś grałam w szkolnym teatrze amatorskim, przez lata śpiewałam w parafialnej scholi. Co prawda nigdy nie miałam solówek, ale to nic, zespołowy występ też dawał mi dużo radości i satysfakcji.
A jednak nie pojechałam. Myślę sobie, że na ten dzień Pan Bóg miał dla mnie zupełnie inny plan. A może po raz kolejny chciał mi dać lekcję pokory, że nie zawsze musi być tak, jak ja chcę. O tym, że będę miała zabieg (właściwie to urastający do rangi operacji, bo to co standardowo robi się w znieczuleniu miejscowym, mnie musiano zrobić w ogólnym) tydzień przed Świętem Światła wiedziałam już w grudniu. Teoretycznie prosty zabieg, jednak z możliwymi powikłaniami. Przez pierwszych kilka dni było w porządku, co mnie bardzo cieszyło. Przyszedł czwartek i zaczęłam niesamowicie źle się czuć. Nie pamiętam, kiedy ostatnio miałam aż taką "karuzelę". Niby w piątek było lepiej, ale nie chciałam ryzykować. Bo co by było, gdyby wszystko to powtórzyło się w sobotę na wyjeździe? Leki by pomogły, albo i nie. I co wtedy? Z bólem serca powiadomiłam obydwie wspólnoty, że jednak nie jadę. Kazałam im się jednak dobrze bawić. I tak myślę, że było, patrząc na zdjęcia z części artystycznej.
Dominki - Bis
Rafałki
Oczywiście koordynatorzy obydwóch wspólnot życzyło mi szybkiego powrotu do zdrowia. W końcu jak wspólnota, to wspólnota. Co prawda wczoraj nawet dobrze się czułam, ale tego nie mogłam przewidzieć. A i rozsądek czasami bierze górę nad pragnieniami.
Ale, ale... Skoro to miał być dzień przeżyty w anielskich klimatach niewiele stało na przeszkodzie, aby tak się stało. Musiałam tylko nieco zmodyfikować formę spędzenia go w ten sposób i przystosować ją do moich możliwości. Udało mi się to zrobić na trzy sposoby:
Raz - skoro miał być anielski dzień, to pomyślałam, że warto by było, gdybym obejrzała jakiś tematyczny film. W czasach, kiedy studiowałam pracę socjalną na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II, na jednym z wykładów ówczesna dyrektor kierunku opowiadała nam o filmie "Jestem Gabriel". Zachęciła mnie wtedy do obejrzenia go, ale jakoś dotąd nie nadarzyła się ku temu okazja. Tak sobie jednak wczoraj pomyślałam, że skoro miał być anielski i mogę go zrobić na własnych zasadach, to może warto wreszcie obejrzeć ten film. Na spotkaniu podczas Mszy inauguracyjnej było kazanie. Może to trochę dziwne, ale seans filmowy potraktowałam właśnie jako takie kazanie.
Akcja filmu toczy się w miasteczku Promise w Teksasie. Ellen rodzi dziecko, niestety umiera ono tuż po przyjściu na świat, zaś kobieta dowiaduje się, że nigdy już nie będzie miała dzieci. Mija dziesięć lat, miasteczko uchodzi za przeklęte, nic nikomu się w nim nie udawało. Pewnego dnia Ellen wraz z mężem Joe wracali z jednodniowego wyjazdu za Promise. Po drodze o mało nie potrącają małego, uroczego chłopca w białym ubraniu, niosącego jedynie matę na ramieniu. Nie wiedzą, że jest to wysłannik z Nieba w celu odmienienia życia mieszkańców miejscowości. Sam chłopiec niewiele o sobie mówi, jednak wraz z pojawieniem się Geita w Promise zaczynają dziać się niewytłumaczalne rzeczy - po miesiącach suszy zaczyna padać deszcz, zmarli ożywają, chorzy zdrowieją. Wszyscy stają się dla siebie milsi i po prostu lepsi. Chłopiec pokazuje też wszystkim, jak wielką moc ma szczera modlitwa. Ludzie są zachwyceni Geitem, jedynie szeryf za wszelką cenę chce poznać, kim tak naprawdę jest Geite. Piękny, ale nie infantylny film pokazujący, jak niewiele potrzeba człowiekowi, aby był dobry dla innych, a przez to lepszy i bardziej szczęśliwy.
Dwa - skończyłam czytać jedną z książek Doroty Terakowskiej - "Tam, gdzie spadają Anioły". To tak, jakbym uczestniczyła w prezentacji poszczególnych grup przybyłych na spotkanie. Jest to moje drugie spotkanie z twórczością tej pisarki. Kilka lat temu przeczytałam jej "Poczwarkę" opowiadającą o życiu rodziny, w której pojawia się dziecko z zespołem Downa. Temat mi bliski, chociaż chyba w mojej rodzinie nie było takiego przypadku. Ale wielu moich znajomych zmaga się z tym problemem. Książka nawet mi się podobała, była bardzo realistycznie napisana (więcej o mojej opinii o książce możecie przeczytać >>tutaj<<). Mimo to dotąd nie miałam okazji sięgnąć po inną pozycję tej autorki. Z drugiej strony, skoro w WiŚ mamy rok anielski, to uznałam to za dobry pretekst do wypożyczenia i przeczytania wspomnianej książki.
Tytuł: "Tam, gdzie spadają Anioły"
Autor: Dorota Terakowska
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Kraków 1999
Ilość stron: 256
Wierzymy w to, że każdy z nas ma swojego Anioła Stróża, który nas nie opuści do końca życia, a może i dłużej. Co by się jednak stało, gdyby się okazało, że nasz Anioł został od nas "oderwany" i błąka się gdzieś po ziemi. Czy mielibyśmy odwagę wyruszyć w podróż na wzór małej Ewy, głównej bohaterki książki Doroty Terakowskiej "Tam, gdzie spadają Anioły" w poszukiwaniu utraconego skarbu.
Pewnego dnia w niebiosach odbyła się nierówna walka pomiędzy Aniołem Dobra, a Aniołem Zła. Niestety, tym razem Anioł Zła wygrał strącając swojego przeciwnika nie do piekieł, ale na ziemię. Nikt, oprócz samego Anioła Dobra, nie wiedział, że tak naprawdę Anioł ten ma być Aniołem Stróżem nienarodzonej jeszcze Ewy. Dziewczynka od dnia urodzin ma wyjątkowego pecha. Kiedy pewnego dnia słyszy żartobliwą uwagę, że pewnie zgubiła swojego Anioła Stróża, postanawia go odnaleźć. Wyrusza w świat, ale tak naprawdę jest to wędrówka w głąb sumienia spotkanych ludzi. Bo tylko ci o szczerym i prostym sercu mogą być "upadłymi Aniołami".
Czy książka podobała mi się? Myślę, że tak. Dorota Terakowska w ciekawy sposób przedstawiła kwestię posiadania przez wszystkich swojego Anioła Stróża. Co prawda to raczej niemożliwe, aby go gdzieś po drodze zgubić, aczkolwiek motyw małej dziewczynki poszukującej swojego Anioła Stróża wśród ludzi na Ziemi wydaje mi się bardzo ciekawy. Każdy z nas może utożsamić się z Ewą, bo każdy z nas szuka czegoś w swoim życiu. A kiedy już uda nam się to znaleźć, jesteśmy szczęśliwi, tak jak szczęśliwa była Ewa, po odnalezieniu swojego Anioła Stróża.
Trzy - próbowałam poćwiczyć trochę grę na flecie, a raczej ułożenie palców do poszczególnych dźwięków gamy do-re-mi. To w zamian za obejrzenie licznych występów, które zaprezentowały przybyłe na spotkanie wspólnoty. Nie będę ukrywać - jest ciężko, zwłaszcza że moim palcom brakuje tego "luzu", jaki mają ludzie pełnosprawni. Ufam jednak, że w końcu uda mi się zagrać całą gamę. Równolegle próbuję grać na pianinie on-line. W ogóle muszę się czymś pochwalić. Wiem, że to nic, ale dla nowicjusza to chyba dużo. W mojej szkole nie uczono nut. Wiedziałam, że jest pięciolinia, wiedziałam nawet, jak poszczególne nuty się nazywają. Tylko tyle i aż tyle. Teraz sama doszłam do tego, jaki dźwięk oznacza położenie poszczególnych nut na pięciolinii i teoretycznie jak długo powinien on trwać. Muszę jeszcze ogarnąć metrum, ale chyba to co najważniejsze już wiem. Nieźle, jak na jeden tydzień. I to w dodatku opierając się głównie na youtubie. Co potrafię zagrać po tych kilku dniach na pianinie on-line? "Boże coś Polskę", "Gdy adwentowy wieczór nadchodzi", "Jeden jest tylko Pan" oraz "Gam, gam, gam". Oczywiście bardzo niedoskonale, ale i tak myślę, że jest to dużo. Ech, żeby jeszcze te palce były mi bardziej posłuszne...
Cztery - z Pusią uczyłyśmy się liczyć w zakresie dziesięciu i poznawałyśmy ciągi liczbowe. Podobno kury potrafią liczyć w zakresie czterech. Może w przypadku kotów zdolności matematyczne są większe?
Pięć - Nie wiem jak u Was, ale u mnie jeszcze trwa sezon świąteczny...
Koniec stycznia i przypadający wtedy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu powodują, że telewizja zaczyna nadawać więcej filmów poświęconych tej tematyce. Tych zaś nie brakuje, tak samo produkcji polskiej, jak i zagranicznej. Pamiętam, jak w lutym 2002 roku, jako jedenastoletnie dziecko pierwszy raz świadomie obejrzałam jeden z nich, nota bene do dzisiaj mój ulubiony, "Lata dzieciństwa" i tak zaczęło się moje zainteresowanie tym tematem. W ogóle żałuję, że ten film jest tak trudno dostępny (mnie rodzice kupili go na kasecie VKS, chociaż założę się, że tata też go kupił dlatego, że sam chciał go zobaczyć) i właściwie niepuszczany w telewizji, bo wydaje mi się idealny do wprowadzenia dzieci w tematykę. Niedrastyczny i opowiedziany z perspektywy świata widzianego oczami kilkuletniego dziecka. Coś w rodzaju "Chłopca w pasiastej piżamie". I to dzięki niemu poznałam piosenkę "Gam, Gam, Gam", zanim jeszcze stała się sławna.
W ogóle scena na tym drugim filmiku, w której siedmioletni Jona widzi zmarłego ojca i odzyskuje swoją dziecięcą radość, będąca finałową sceną filmu, jest jedną z moich ulubionych w filmografii, i wielokrotnie była odtwarzana w moich dziecięcych zabawach.
W ostatnich dniach różne stacje telewizyjne wyemitowały oscarową produkcję "Pianista" w reżyserii Romana Polańskiego. Jest to przedstawienie postaci znanego w okresie międzywojennym, ale też po wojnie, pochodzącego z Sosnowca pianisty, Władysława Szpilmana. Szpilmanowie byli Żydami, toteż doświadczyli piekła Holokaustu. Zamknięci w warszawskim getcie, w większości wywiezieni do Treblinki, gdzie stracili życie. Z całej rodziny ocalał tylko Władysław, który do końca wojny musiał się ukrywać, czy to u znajomych, czy też w ruinach Warszawy.
W filmie jest wiele scen, które mnie wzruszają. Jedną z nich jest ta, kiedy Władysław zostaje znaleziony przez niemieckiego oficera. Sytuacja kuriozalna, Szpilman wie, że to jego koniec, że tamten wkrótce go zabije, bo takie było prawo, a z prawem się nie dyskutuje. Tym bardziej, że muzyk ma typowo semicki wygląd. Tymczasem wywiązuje się rozmowa, podczas której Władysław mówi wprost, że gra na pianinie. Traf chciał, że w zbombardowanym i opuszczonym mieszkaniu był ten instrument. Tamten poprosił Szpilmana, aby dla niego coś zagrał. I tak oto, ponad zniszczonym i obróconym w proch miastem, poniosły się piękne takty muzyki Chopina. Wzruszony oprawca nie tylko nie zastrzelił utalentowanego Żyda, ale wręcz pomagał mu tak długo, jak tylko mógł.
Mogłoby się wydawać, że jest to wymysł reżysera, który też przeżył Holokaust ukrywany u polskich rodzin. No bo jak Niemiec mógł ocalić nieznanego sobie wcześniej Żyda i jeszcze pomagać mu przynosząc jedzenie i oddając ciepły płaszcz? Tymczasem jest to historia jak najbardziej prawdziwa, wielokrotnie przytaczana po latach przez samego artystę. Zresztą sami przeczytajcie:
Niemiecki oficer wyznał, że "wstydzi się za swój naród". To spotkanie ocaliło pianistę
W dowód wdzięczności za uratowanie życia, Władysław Szpilman otworzył swój pierwszy powojenny koncert w warszawskim radiu tym samym "Nokturnem c-moll", który zagrał niemieckiemu oficerowi w listopadzie 1944 r. w opuszczonym domu przy Alei Niepodległości 223. To wtedy doszło do spotkania, które miało zaważyć na całym życiu pianisty - i zaowocować jednym z najbardziej poruszających filmów we współczesnej kinematografii. Oto historia relacji, która przywraca wiarę w człowieka.
Władysław Szpilman i Wilm Hosenfeld sportretowani w filmie "Pianista" w reż. Romana Polańskiego (EPA / DPA / PAP)
23 września 1939 roku Władysław Szpilman, wśród ogłuszającego huku bomb, ledwo mogąc dosłyszeć dźwięki fortepianu, grał przez pół godziny recital utworów Fryderyka Chopina w rozgłośni Polskiego Radia. Tamtego dnia niemieckie bombardowania na lata przerwały funkcjonowanie rozgłośni.
Polski Robinson
Wojenne losy cudem ocalałego Władysława Szpilmana były gotowym materiałem na film. Mało kto dziś pamięta, że pierwsze próby przeniesienia wspomnień wybitnego pianisty na wielki ekran podjęto tuż po zakończenia wojny. Autorami scenariusza pt. "Robinson Warszawski" byli Czesław Miłosz i Jerzy Andrzejewski. W trakcie prac nad scenariuszem filmowa historia zaczęła jednak coraz bardziej odbiegać od pierwowzoru - był koniec lat 40., Polska była areną gwałtownych zmian politycznych: cenzura wprowadziła do oryginalnego scenariusza tyle zmian, że obraz finalnie miał już niewiele wspólnego z relacją samego Szpilmana. Film miał premierę w 1950 roku, wyszedł pod tytułem "Miasto nieujarzmione". Miłosz ostatecznie wycofał swoje nazwisko z czołówki filmu.
Ci, którzy znali relację Szpilmana, jego dramatyczną historię odczytywali jako uniwersalną opowieść o współczesnym, "warszawskim Robinsonie": osadzonej w realiach Zagłady historii o samotności i skrajnej bezbronności człowieka, którego ratuje wola przetrwania.
Szpilman przeżył zarówno zagładę getta żydowskiego, jak i całej Warszawy, miesiącami ukrywając się w jej gruzach. Po upadku powstania i wysiedleniu ludności pozostał w na wpół wypalonej kamienicy. "Byłem teraz sam, z odrobiną sucharów na dnie torebki i brudną wodą w wannie jako całym zapasem żywności" - wspominał.
Po wojnie spisał swoje wspomnienia, wydane w 1946 r. w formie książki "Śmierć miasta". Według pamiętników Szpilmana Roman Polański nakręcił uhonorowany licznymi nagrodami, w tym trzema Oscarami, film "Pianista". W artystę wcielił się Adrien Brody, natomiast niemieckiego oficera zagrał Thomas Kretschmann. Film odniósł ogromny sukces.
Spotkanie z niemieckim oficerem. Historia prawdziwa
Szpilman w trakcie wojny wielokrotnie otarł się o śmierć. Już w pierwszych miesiącach okupacji wraz z ojcem i bratem zostali złapani przez patrol żandarmerii, gdy po godzinie policyjnej wracali do domu. "Zanim zdołaliśmy zorientować się, co zamierzają, postawili nas twarzami do ściany, odeszli parę kroków i odbezpieczyli karabiny. Tak więc miała wyglądać nasza śmierć (...). Usłyszałem, jak ktoś powiedział: >>To jest już koniec!<<. Dopiero po chwili zdałem sobie sprawę, że to był mój własny głos". Stał się jednak cud, a żandarmi zmienili zdanie - i pozwolili im odejść.
Film Polańskiego upamiętnia niecodzienne spotkanie kompozytora z niemieckim oficerem, który natrafił na niego w kryjówce przy alei Niepodległości 223, gdzie pianista ukrywał się od kilku miesięcy. Tak wspominał to spotkanie sam Szpilman:
"Opadłem na krzesło stojące przy drzwiach do spiżarni. Poczułem nagle, z nieodwracalną pewnością, że nie starczy mi już sił na wydobycie się z tego nowego potrzasku. Opuściły mnie tak nagle, jak przy omdleniu. Siedziałem wpatrzony tępym wzrokiem w oficera, ciężko dysząc. Dopiero po chwili zdobyłem się na odpowiedź: >>Niech pan ze mną robi, co chce. Ja się stąd nie ruszę<<. >>Nie mam zamiaru robić panu nic złego!<< - oficer wzruszył ramionami. >>Kim pan jest?<<. >>Jestem pianistą<<.
Traf, że w jednym z pokojów znajdował się fortepian. Oficer zaprowadził tam wycieńczonego Szpilmana i wskazał mu instrument, by na nim zagrał. Pianista wybrał jeden z nokturnów Chopina. Tak wyglądał początek niecodziennej relacji.
Ów dzień Szpilman wspominał później w rozmowie z Anną Skulską na antenie Polskiego Radia. Jak relacjonował, "w pewnym momencie usłyszałem nad głową >>Hande hoch!<< i już widziałem siebie leżącego w kałuży krwi. - A tu widzę takiego przystojnego oficera, który wcale nie wyjął rewolweru. I w pierwszych słowach mówi, ja powiem po polsku, on mówił do mnie po niemiecku, "Proszę pana, niech się pan nie boi. Ja panu nic nie zrobię" - opowiadał.
"Bardzo się za mój naród wstydzę"
Owym oficerem był kapitan Wilhelm Hosenfeld. Niemiec nie tylko nie wydał Szpilmana, ale do chwili opuszczenia miasta regularnie przynosił mu żywność. Podarował też pianiście ciepły wojskowy płaszcz.
"Czy pan jest Niemcem?" - zapytał go Szpilman podczas ich pierwszego spotkania. "Zaczerwienił się i prawie krzyknął, wzburzony, jakbym go obrażał: >>Tak. Niestety jestem Niemcem. Wiem dobrze, co się tu w Polsce działo, i bardzo się za mój naród wstydzę<<".
Hosenfeld trafił do Polski w czerwcu 1940 roku. Został przeniesiony do Warszawy, gdzie do końca wojny stacjonował w stołecznej komendzie Wehrmachtu. Jako "oficer sportowy" był odpowiedzialny za organizację ćwiczeń i wydarzeń sportowych dla Niemców. Wcześniej, w latach 20. i 30., pracował jako nauczyciel historii. Koncesję nauczycielską odebrano mu za krytykowanie poglądów Adolfa Hitlera w czasie, gdy dyktator coraz bardziej otwarcie pokazywał swoje rasistowskie i antykatolickie oblicze (Hosenfeld został członkiem NSDAP w 1935 r. i początkowo popierał ówczesną politykę).
Wewnętrzne odchodzenie od doktryny nazizmu u kapitana było długim procesem. Jego świadectwem są listy, jakie Hosenfeld po sobie pozostawił. Z lipca 1942 r. pochodzą słowa: "Ostatnia resztka ludności żydowskiej w getcie została unicestwiona (...) Całe getto jest ruiną. I tak chcemy wygrać wojnę! To są bestię. Tym strasznym mordem na Żydach przegraliśmy wojnę. Sprowadziliśmy na siebie nieusuwalną infamię, nieusuwalne przekleństwo. Nie zasługujemy na łaskę; wszyscy jesteśmy winni. Wstyd mi chodzić po tym mieście, każdy Polak ma prawo pluć przed nami. Codziennie giną niemieccy żołnierz; ale będzie jeszcze gorzej i nie mamy prawa narzekać. Na nic innego nie zasługujemy".
Ze Szpilmanem ostatni raz widzieli się 12 grudnia 1944 r. Zaledwie kilka tygodni później trafił do niewoli radzieckiej.
"Skoro i pan, i ja przetrwaliśmy przeszło pięć lat tego piekła, to widocznie jest nam pisane pozostać przy życiu. Trzeba w to wierzyć" - miał powiedzieć w trakcie ich ostatniego spotkania.
- Ja zawsze zasypiałem, gdy zmierzch zapadał. Mam wrażenie, że on po raz ostatni przyszedł właśnie, gdy zasypiałem, bo słyszałem, jak się oddalały kroki. Chciał się ze mną pożegnać - wspominał Szpilman na antenie Polskiego Radia. Nazwisko swojego wybawiciela poznał dopiero w 1951 r. Po wojnie stale utrzymywał kontakt z jego szkołą i dziećmi.
"Nikt nie żądał, żeby wchodzili do wagonu"
Po latach Szpilman zapytany o to, co w doświadczeniu wojennym było dla niego największą tragedią, wskazał utratę bliskich. Przeżył Zagładę jako jedyny z całej rodziny.
"W 1942 r. rozpoczęło się wysiedlanie i zaraz trafili do pociągu. Najbardziej tragiczny w tym wszystkim jest fakt, że od mojego brata, który był jeszcze bardzo młody, a także od siostry, nikt nie żądał, by wchodzili do wagonu. Postanowili jednak wspólnie z resztą rodziny udać się na wysiedlenie, jak się wtedy mówiło i myślano. Nikt nie zdawał sobie sprawy z tego, że pociągi jadą w kierunku Treblinki. Mnie jeden z żydowskich policjantów wypchnął z transportu, a oni wszyscy wyruszyli w tę ostatnią, jak się później okazało, podróż" - wspominał w wywiadzie, który ukazał się 17 kwietnia 2000 r. na łamach "Plus Minus", dodatku do "Rzeczpospolitej".
Niespełna dwa miesiące później zmarł.
W wywiadach podkreślał też, że zawsze czuł się bardziej Polakiem niż Żydem. "Nie wypieram się wprawdzie mojego pochodzenia - dowodem jest fakt, że nie zmieniłem mojego nazwiska. Brzmi, jak brzmiało. (...) Urodziłem się w Polsce, wychowałem się w niej, jest moją ojczyzną. Żyć mogę na całym świecie, ale umierać chcę w Polsce" - mówił.
W dowód wdzięczności za tamto spotkanie i uratowanie życia, Szpilman otworzył swój pierwszy powojenny koncert w warszawskim radiu tym samym "Nokturnem c-moll", który zagrał Hosenfeldowi w listopadzie 1944 r. w opuszczonym domu przy Alei Niepodległości 223.
Dalsze losy samego kapitana były pasmem nieszczęść i cierpienia.
Śmierć w łagrze
Po tym, jak 17 stycznia 1945 r. Hosenfeld dostał się pod Błoniem do niewoli radzieckiej, został umieszczony w obozie przejściowym, a potem wywieziony do Mińska. Dopiero w sierpniu 1989 r. jego syn, Helmut (urodzony w 1923 r.), zdołał ustalić dokładne miejsce pochówku ojca przy pomocy Czerwonego Krzyża.
Oficerowie radzieccy byli przekonani, że Hosenfeld pracował w wywiadzie. Wiadomo, że był torturowany. W 1946 r. udało mu się potajemnie wysłać kartkę z listą osób, którym pomógł podczas wojny - widniało wśród nich także nazwisko Władysława Szpilmana. Mimo wstawiennictwa osób, które pomógł ocalić, wytoczono mu proces i skazano na karę śmierci za rzekome zbrodnie wojenne. Oskarżono go o służbę w obozach jenieckich w 1939 r. i "działalność antyradziecką".
Wyrok śmierci zmieniono po amnestii na 25 lat obozu pracy, jednak ciężkie warunki bytowe doprowadziły u mężczyzny do wylewu i paraliżu, a w konsekwencji także do śmierci; zmarł
w łagrze znajdującym się nieopodal Stalingradu.
W 2007 r. został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Orderem Odrodzenia Polski.
Dzięki staraniom między innymi Andrzeja Szpilmana, syna kompozytora, w 2009 r. Niemiec otrzymał tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. W imieniu ojca wyróżnienie to odebrały jego dzieci.
Skoro już jesteśmy przy muzyce, to odebrałam już zamówiony flet prosty. Taki sam, na jakim dzieci uczą się grać na lekcjach muzyki w podstawówce. Pierwsza umiejętność jaką muszę nabyć, być może kuriozalna dla innych, to ułożenie moich koślawych i powyginanych palców na otworów. Próbuję, próbuję... Na razie ciężko mi to wychodzi. Na razie też się tym zbytnio nie zrażam. Przecież to dopiero moje początki. Może za setnym razem mi się uda.
Gdy miałam chwile zwątpienia włączyłam sobie wirtualne pianino, na którym można grać nie tylko myszką, ale i klawiaturą. Wzięłam coś prostego - "Gdy adwentowy wieczór nadchodzi". Może po nie w czasie, ale... Początek potrafię już zagrać. Reszta? Mam nadzieję, że też się nauczę :). A jak nie, to pierwszych 5 taktów to już jest coś...
Temat bezsensownej śmierci młodego Nikodema Mareckiego i poruszona różnymi pozytywnymi opiniami na temat jego gry aktorskiej postanowiłam obejrzeć jakiś film z jego udziałem. Nie ma ich zbyt dużo - chłopiec był dopiero początkującym aktorem. Jednak w ostatnim czasie "TVP Historia" wypuściła na swoim kanale "Białą odwagę", w której Nikodem grał epizodyczną rolę brata głównej bohaterki. Zmobilizowałam się więc i obejrzałam, nawet nie tyle ze względu na chłopca, ile na samą tematykę. I muszę przyznać, że to były bardzo dobrze wykorzystane dwie godziny w styczniowy wieczór.
Akcja filmu zaczyna się chwilę przed wybuchem II wojny światowej. Jędrek Zawrat, potomek znanego góralskiego rodu, jest utalentowanym taternikiem, który każdą wolną chwilę spędza pokonując najtrudniejsze drogi na górskie szczyty. Wybranką jego serca jest najpiękniejsza dziewczyna w całej okolicy - Bronka Wetula. Rodzice mają jednak inne plany co do połączenia się tych dwóch rodów. Wkrótce dziewczyna wychodzi za mąż za starszego, stateczniejszego i poważniejszego z braci - Macieja. Urażony Jędrek opuszcza rodzinne strony i wyjeżdża do Krakowa, gdzie szybko wtapia się w życie dużego miasta. Wkrótce poznaje niemieckiego alpinistę, a zarazem naukowca, Wolframa von Kamitza. Jest on zwolennikiem ciekawej teorii, wedle której Górale mają wywodzić się ze starogermańskiego plemienia Pragotów. Niebawem wybucha wojna, która szybko ogarnia całą Polskę, w tym tereny dawnej Galicji. Niemcy oferują mieszkańcom Podhala pójście na współpracy. Maciej Zawrat, przy poparciu wielu znakomitych góralskich rodów, jednogłośnie odrzuca taką propozycję. Inaczej postępuje przekonany przez Wolframa Jędrek. Mając nadzieję na odzyskanie ukochanej Bronki oraz ocalenie swojej góralskiej społeczności przed skutkami wojny, w tym przed zagładą, podejmuje współpracę z okupantem. Maciej i Jędrek mimowolnie zostają uwikłani w historię, a tym samym zmuszeni do podejmowania najtrudniejszych wyborów. Kochając tą samą kobietę staną po przeciwnych stronach sporu, który zdecyduje nie tylko o ich osobistych losach, ale być może i o przyszłości całego regionu.
"Biała odwaga" to nie tylko film o miłości dwóch braci do jednej kobiety w czasie drugiej wojny światowej, ale też o trudnych wyborach które musieli podjąć ludzie żyjący w ówczesnych czasach. O zdradach, kolaboracjach, intrygach i kombinowaniu, jak przeżyć kolejny dzień. Mnie uderzył też wątek żydowskiej społeczności żyjącej w Zakopanem i okolicach, która musiała walczyć podwójnie o swoje ocalenie. A jednocześnie to film o pasji i pięknie gór. Niebanalne ujęcia majestatu polskich Tatr wraz z klimatyczną muzyką sprawiają, że nie trzeba być miłośnikiem gór, aby zachwycić się tego typu kadrami. Ciekawym pomysłem reżysera było też wplecienie elementów podhalańskiego folkloru w fabułę filmu - góralska muzyka oraz ubiór podkreślają etniczność regionu, na którym ona się toczy. Jedyne co wyszło na minus to mnogość wątków, przez co widz może z czasem się pogubić w tym, co się dzieje, a nawet może go to nużyć, ale ogólnie to jest dobry film.
Pierwszy raz usłyszałam o tym filmie na początku mojej studenckiej kariery. Profesor prowadzący historię gospodarczą włączył go naszemu rocznikowi najpierw w ramach wykładów, a potem ćwiczeń. Jaki był tego powód nie mam pojęcia, ponieważ byłam wtedy na zimowym obozie sportowym. Faktem natomiast jest to, że potem stawiał z jego treści pytania podczas zaliczenia przedmiotu. Z jednej strony cieszyłam się wtedy, że ocena została mi wystawiona na podstawie aktywności na zajęciach, z drugiej jednak obiecałam sobie, że kiedyś zmobilizuję się na tyle, aby obejrzeć jeden z filmów reżysera Andrzeja Wajdy, "Danton".
Myślę, że każdy z nas kojarzy postać głównego bohatera filmu - Georgesa Dantona. Historia zapamiętała go jako jednego z organizatorów i głównych przywódców rewolucji francuskiej w 1789 roku. Bezwzględny, stanowczy, chociaż pojawiają się też głosy broniące jego stanowczej postawy. Chyba jednak najbardziej zapamiętany został z tego, że go zgilotynowano w czasie terroru jakobińskiego.
Film "Danton" opowiada właściwie o ostatnich tygodniach życia jej głównego bohatera. Jego akcja rozpoczyna się w 1794 roku, kiedy Francję ogarnia rewolucyjny terror wprowadzony przez Dantona. Podczas burzliwego posiedzenia Komitetu Ocalenia Publicznego, jakobin Jacques Nicolas Billaud-Varenne jawnie oskarża go o działalność kontrrewolucyjną wymierzoną przeciw komitetom. Obecny na zebraniu Maximilien de Robespierre przeciwstawia się co prawda aresztowaniu i osądzeniu Dantona, ale z trudem narzuca swoje zdanie innym członkom Komitetu, którzy są zaniepokojeni wpływami Dantona oraz jego popularnością. Takim sygnałem ostrzegawczym dla niego jest likwidacji redagowanej przez Camille'a Desmoulinsa gazety "Vieux Cordelier".
Danton otrzymuje ostrzeżenie, że rząd chce go aresztować wraz z najbliższymi współpracownikami. Niestety, lekceważy je, licząc naiwnie na swoją popularność wśród paryżan oraz nietykalność z uwagi na zasługi dla rewolucji. Z inicjatywy Robespierre'a, nadal pragnącego oszczędzić Dantona, dochodzi do poufnego spotkania obydwóch przywódców, które jednak nie skutkuje dojściem do zamierzonego porozumienia. Zdecydowany już Robespierre, w obawie przed radykalnymi działaniami ze strony Dantona, postuluje w Komitecie Ocalenia szybkie osądzenie go. Raport rewolucjonisty Lauis de Saint-Juste'a stanowi podstawę do przygotowania listy osób przeznaczonych do uwięzienia. W nocy z 30 na 31 marca 1794 roku dochodzi do aresztowania tzw. dantonistów wraz z samym Dantonem. Zostają oni internowani w Pałacu Luksemburskim. Następnie zostaje im wytoczony publiczny proces, podczas którego zostaje wydany na Dantona wyrok śmierci.
Film Andrzeja Wajdy pt. "Danton" jest doskonałym obrazem tego, jak ktoś może w jednej chwili z osoby bardzo popularnej w społeczeństwie stać się taką, z którą nikt nie będzie się liczył, która spadła na sam dół i została pozbawiona praw publicznych. Chociaż z historii wiedziałam, jaki będzie jej finał, to i tak żal mi się zrobiło, kiedy oglądałam finałowe sceny, w których Danton został zgilotynowany. Chociaż nie przepadam za aktorem Gerardem Depardieu, to nie będzie przesadą, jeżeli powiem, że w tej roli akurat bardzo przypadł mi do gustu. Zagrał niezwykle realistycznie rolę Dantona, widz widział, że wkłada w nią wiele emocji. Poza tym w filmie zobaczymy całą plejadę dobrze znanych nam polskich aktorów i aktorek, co sprawia, że film odbiera się jako jeszcze bardziej swojski.
nie potrzebował też dźwięków żadnych głośnych gitar.
Zszedł z Niebios na ziemię wiedząc co go czeka,
po cichu niósł tym zbawienie każdego człowieka.
Nie miał on pałacu, lecz kamienną grotę.
zimny żłób ze świeżym sianem, miast kołyski złotej.
Wśród niepozornego, osiołka zrodzony,
i nieskazitelnego wołu, przebłagalnej odwiecznej ofiary.
O błogosławiona ciszo, co w biednej betlejemskiej grocie,
przyjęłaś największy skarb - małe Boskie Dziecię.
Tegoroczne święta minęły zdecydowanie w ciszy i spokoju. Jeszcze kilka dni wcześniej kupiłam "Remik liczbowy" z Alexandra, oparty na popularnej grze liczbowej "Rummikub", który rozpracowywaliśmy z tatą. To znaczy tata rozpracowywał, bo ja go znam jeszcze ze szkoły podstawowej. Kupiłam jeszcze w wakacje miniaturową grę na wieś, z myślą o zajęciu w deszczowe dni, tylko muszę zapoznać tatę z jego zasadami. A najlepiej mi było zrobić to teraz. Było trochę śmiechu, trochę liczenia, ale ogólnie chyba pojął o co chodzi. Poza tym w ruch poszedł nasz ulubiony "Super farmer" oraz, a jakże by inaczej, "Scriba" (odpowiednik "Scrabbli", tylko nieco tańszy). Myślę, że nadrobiliśmy gry za wszystkie czasy.
Ku mojemu zaskoczeniu to nie "Kevin sam w domu" skradł tegoroczne show, ale "Mikołaj na sygnale 2: zdążyć przed gwiazdką". Nawet nie przypuszczałam, że ekipa lekarzy z pogotowia w Leśnej Górze przysporzy mi tyle śmiechu i radości. Ogólnie to jeden z nielicznych seriali, które lubię oglądać i z chęcią to robię, najczęściej w sobotę wieczorem hurtem. Film też był strzałem w dziesiątkę, nawet doktor Dobromir Lisicki okazał ludzką twarz. Święta jednak zmieniają ludzi. Ogólnie wydaje mi się, że świąteczna ramówka telewizyjna z roku na rok jest coraz słabsza i ciężko znaleźć taką nowość, która by mnie satysfakcjonowała.
Kiedy zaczynałam źle się czuć sięgałam nie tylko po lekarstwa przeciwbólowe, ale też po książkę. Podczas lektury "Mój piękny syn" autorstwa ojca, którego syn jest uzależniony od różnych narkotyków natknęłam się na informację, że również owy syn, Nic, napisał książkę o swojej walce z nałogiem. Oddając do biblioteki książkę "Mój piękny syn" niemal automatycznie wypożyczyłam "Na głodzie. Moja historia walki z nałogiem" Nica Sheffa. I powiem krótko - wciągająca. Poruszająca. Może nawet miejscami za bardzo, ale z drugiej strony nie mogłam się od niej oderwać. Co prawda nie udało mi się przeczytać wszystkich 384 stron, jak zaplanowałam, ale niewiele ku temu zabrakło. W międzyczasie podczytywałam też "Ojców Kościoła. Od Klemensa Rzymskiego do Augustyna" będącego zapisem katechez wygłoszonych przez papieża Benedykta XIV w ramach środowych katechez podczas audiencji generalnych na zmianę z "Pierwszymi świadkami. Pismami Ojców Kościoła" Marka Starowieyskiego. Przy okazji naszła mnie chęć na przeczytanie "Didache, czyli nauki dwunastu apostołów", ale to raczej już w nowym roku. Poza tym gdzieś w tle leciały kolędy, które umilały mi ten czas. No i jeszcze zrobiłam kilka kartek świątecznych - tyle, na ile pozwoliły mi siły. Ja tam i tak się cieszę tym, że nie wylądowałam w szpitalu, jak to miało miejsce w niektórych dniach grudnia. Więc może ten świąteczny czas nie był dla mnie zbyt intensywny, ale na pewno niezbyt leniwy.
Jako bonus do wpisu załączam artykuł odnośnie pewnych sprzeczności co do dzieciństwa Jezusa. Myślę, że same sprzeczności są znane. Ale jak je tłumaczy biblista? Przeczytajcie sami:
Czy ewangeliczne opisy okoliczności narodzenia Jezusa można uznać za historyczne? W jaki sposób rozumieć sprzeczności między ewangelistami? Czy tradycje kolędy w swoich treściach odzwierciedlają prawdę o Bożym Narodzeniu? Kwestie te próbuje wyjaśnić teolog, biblista oraz wykładowca na dwóch krakowskich uczelniach, dr hab. Marcin Majewski.
Dawid Gospodarek (KAI): Dlaczego ewangeliści nie byli za bardzo zainteresowani okolicznościami narodzenia Jezusa i Jego dzieciństwem? Temat podejmuje tylko dwóch z nich. W dodatku w tych relacjach Mateusza i Łukasza można doszukać się pewnych rozbieżności.
Marcin Majewski: Warto zwrócić uwagę, że w ogóle pierwsze pisma chrześcijańskie nie są zainteresowane szczegółami o narodzinach Jezusa. Cztery ewangelie kanoniczne właściwy początek mają w wystąpieniu Jana Chrzciciela i rozpoczęciu misji przez dorosłego Jezusa. To samo widzimy w pierwszych przemowach (Dzieje Apostolskie), w listach św. Pawła czy najstarszych chrześcijańskich pismach niekanonicznych. Zainteresowanie okolicznościami narodzin Jezusa ma wyraźnie wtórny charakter. Tym niemniej musiało się pojawić prędzej czy później, gdyż w mentalności starożytnych każdej wielkiej i wybitnej postaci towarzyszyły cudowne okoliczności. Tak też zapewne zrodziło się pytanie o okoliczności narodzin Jezusa i dwaj ewangeliści dają na nie odpowiedź - każdy według własnego klucza teologicznego.
Dawid Gospodarek (KAI): Skąd różnice u Mateusza i Łukasza? Czy te sprzeczności nie podważają historyczności i wiarygodności samego wydarzenia?
Marcin Majewski: Rzeczywiście uważna lektura obu ewangelii dzieciństwa - Mt 1-2 oraz Łk 1-2 - ukazuje nie tylko różnice, ale i rozbieżności. W Ewangelii Mateusza rodzice Jezusa, Maryja i Józef, mieszkają w Betlejem, nie muszą do niego przybywać i szukać miejsca. Inaczej, jak wiemy, jest w Ewangelii Łukasza, gdzie rodzice wędrują z Nazaretu do Betlejem na spis ludności. Mateusz nie wspomina o żadnym spisie. Mateusz nie wspomina o żadnym spisie. Podobna rozbieżność dotyczy faktów po narodzeniu Jezusa. W Ewangelii Mateusza rodzice ostrzeżeni przez anioła uciekają do Egiptu. Łukasz stwierdza coś przeciwnego: "A gdy wypełnili wszystko według Prawa Pańskiego, wrócili do Galilei, do swego miasta - Nazaret" (Łk 2,39). Czyli według Łukasza po obrzezaniu i ofiarowaniu Jezusa w świątyni rodzice wrócili z Nim prosto do Nazaretu.
Rozbieżności te dobrze pokazują, że obaj ewangeliści nie rekonstruują historycznych szczegółów narodzin Jezusa, ale tworzą opowiadanie - bibliści nazywają je midraszem lub agadą - które ma ujawnić głębszy sens. Ma odpowiedzieć na podstawowe pytanie: Kim jest Jezus? Obaj ewangeliści wykorzystają tu zapowiedzi mesjańskie ze Starego Testamentu - jak ta o możnych, którzy przybędą ze wschodu, by w Izraelu rozpoznać Mesjasza Króla (Iz 80,3-6; Ps 72, 10-11) czy o gwieździe (Lb 24,17) - by ukazać, że oto rodzi się wyczekiwany przez narody Mesjasz i Wybawiciel, zapowiadany przez Boga Król świata. Oczywiście, co do podstawowych faktów - że Jezus narodził się z Maryi zaślubionej Józefowi, że narodził się w Betlejem za panowania Heroda Wielkiego i że począł się w sposób cudowny - obaj ewangeliści są zgodni. To mogło stanowić pierwotną katechezę chrześcijańską o narodzinach Jezusa, która potem została rozbudowana o kolejne opowiadania.
Dawid Gospodarek (KAI): Opowieści o narodzeniu Jezusa powstały kilka dziesięcioleci po tym, jak On przyszedł na świat. Spisali je ludzie Kościoła, widzący w Nim Mesjasza, Syna Bożego, może nawet Boga. Rzeczywiście widać w tych opisach dużo nawiązań do pism Pierwszego Testamentu, które mają się w życiu Jezusa wypełnić. Na ile te teksty Mateusza i Łukasza są historyczne, a na ile są raczej teologiczną, może jakoś apologetyczną opowieścią?
Marcin Majewski: Podstawowe fakty, co do których obie Ewangelie się zgadzają - narodziny Jezusa w Betlejem za panowania Heroda w rodzinie Jezusa i Maryi - należy uznać za najstarsze, wiarygodne przekazy pochodzące być może od świadków. Co do pozostałych opowiadań - o spisie ludności, o gwieździe, o Mędrcach, o rzezi niewiniątek i ucieczce do Egiptu - można przyjąć różne stanowiska. Można poszukiwać śladów ich historyczności (wyjaśniać pochodzenie gwiazdy czy szukać takiego spisu ludności), jednak bibliści już dawno zauważyli, że takie próby spełniają raczej nasze oczekiwania co do tekstu, niż próbują go rozumieć na jego własnych prawach. O spisie, gwieździe czy rzezi niewiniątek nie wspominają inni ewangeliści ani żaden ze starożytnych historyków czy to żydowskich, czy rzymskich. Tekst Ewangelii Dzieciństwa jest uroczystym prologiem chrystologicznym, który nie rekonstruuje faktów, ale formułuje - przez opowieść - zasadnicze przesłanie nt. osoby Jezusa Chrystusa. Oba teksty pisane są już z perspektywy popaschalnej i tworzone są dla zbudowania wiary w Jezusa jako Chrystusa i Pana.
Dawid Gospodarek (KAI): Gdy czytamy rodowody Jezusa, też widzimy pewne raczej teologiczne czy nawet symboliczne zamysły autorów. No i znowu są różnice i Łukasza i Mateusza. Czy ta genealogia jest wiarygodna i co nam mówi o Jezusie?
Marcin Majewski: Także rodowody Jezusa zamieszczone u Mateusza i Łukasza różnią się między sobą. W obu pojawia się nie tylko różna liczba pokoleń, ale i zupełnie inne imiona przodków Jezusa. U Mateusza ojcem Jezusa jest Jakub (Mt 1,16), zaś u Łukasza - Heli (Łk 3,23). To dwa zupełnie różne rodowody, zatem oba nie mogą być prawdziwe. Z drugiej strony w obu zauważamy wyraźne motywy teologiczne, jak chęć ukazania Jezusa jako potomka mesjańskiego króla Dawida (Mt) czy potomka Adama, pierwszego człowieka i Syna Bożego (Łk). Próby objaśnienia, że jeden rodowód jest rodowodem Józefa, a drugi Maryi niewiele dają i są niezgodne z tekstem obu ewangelii. Należy w nich widzieć raczej teologiczne przesłanie. Obaj ewangeliści pracują na źródłach - gł. Starotestamentowych genealogiach - ale owe źródła spożytkowują we właściwy im sposób. Znów kluczowa będzie odpowiedź na pytanie: Kim jest Jezus.
Dawid Gospodarek (KAI): Przejdźmy do konkretów. Czy możemy mieć pewność, że Jezus rzeczywiście urodził się w Betlejem?
Marcin Majewski: Upieranie się obu ewangelistów co do faktu, iż Jezus urodził się w Betlejem - mimo wyraźnie innych okoliczności wyjściowych u obu ewangelistów - każą widzieć tu opieranie się na starszej, znanej szerzej tradycji. Jest to zatem prawdopodobne. Gdyby mieli tu wolność tworzenia, wydaje się, że wskazaliby Jerozolimę jako miejsce narodzenia Mesjasza. W Pierwszym Testamencie znajdziemy znacznie więcej proroctw mesjańskich, które wiążą pojawienie się Mesjasza z Jerozolimą (prawdziwym miastem Dawidowym), niż takich, które mówią o Betlejem.
Dawid Gospodarek (KAI): Jak to było ze znanymi z kolęd ubóstwem, stajenką, wołem i osiołkiem?
Marcin Majewski: To jest wytwór tradycji ludowej, która nie ma żadnego pokrycia w tekstach ewangelii. U Mateusza Jezus rodzi się w domu Józefa i Maryi. U Łukasza zaś mowa jest o żłobie (termin może być różnie rozumiany) - i stąd tradycja dopowiedziała sobie stajenkę, sianko, osiołka i niegościnnych mieszkańców Betlejem.
Dawid Gospodarek (KAI): To jeszcze tajemnicza gwiazda. Co o niej wiemy?
Marcin Majewski: Poza tym, co jest u Mateusza - nic. O gwieździe nie wspominają ani inni ewangeliści, ani - jak wspominałem - historycy tamtego okresu i miejsca. Za to gwiazda występuje powszechnie jako symbol narodzin osoby wybitnej, zwłaszcza króla. Nowa gwiazda pojawia się np. w opowiadaniu o narodzinach Aleksandra Wielkiego czy cezara Oktawiana Augusta, jest też wybijana nad głowami królów na monetach starożytnych. Generalnie starożytnym towarzyszyła idea, iż wraz z narodzinami władcy pojawia się na niebie "jego gwiazda". Porównajmy to z tekstem ewangelii: "Ujrzeliśmy jego gwiazdę na wschodzie" (Mt 2,2). Mateusz zdaje się mówić nie tyle o zjawisku astronomicznym, ale poprzez ten czytelny symbol o narodzinach prawdziwego "króla żydowskiego" - w kontrze do nieprawdziwego króla Żydów, czyli Heroda Wielkiego.
Dawid Gospodarek (KAI): Teraz poważniejsza kwestia. Co to wszystko nam mówi o Bogu? Chrześcijanie chcą tu widzieć nieskończone miłosierdzie Tego, który tak umiłował świat, że dał swojego Syna by nas wszystkich zbawić. Ale co najmniej od Oświecenia powracają krytyczne głosy dostrzegające w tym okrucieństwo - przecież miłosierny Bóg nie zesłałby swojego niewinnego Syna jako ofiarę na ziemskie niewygody i w końcu pewną, straszliwą śmierć...
Marcin Majewski: Tu dotykamy paradoksu przesłania Ewangelii. To nie są sprawy, które da się prosto, logicznie i historycznie objaśnić tak, że każdy powie: "Aha!". Wcielenie Boga i Jego ofiara krzyżowa należą do istoty depozytu wiary chrześcijańskiej, nad którymi pochylają się kolejne pokolenia chrześcijan. I de facto każdy chrześcijanin jest wezwany, by pochylać się nad tymi tajemnicami wiary wciąż na nowo. Do tego mają nas zachęcać właśnie obchodzone corocznie święta...
I już zupełnie na deser kolęda, która w tym roku podbiła moje serce: "Mały maleńki Jezusek, tra lala lala la..."
Myślę, że nie ma w Polsce osoby, która nie znałaby Maryli Rodowicz. Można jej nie lubić, można nie cenić jej twórczości, ale chyba każdy słyszał chociaż jeden z jej (nie ukrywajmy) ponadczasowych przebojów albo widział jej odważne kreacje sceniczne. Znamienne jest to, że już nie od lat, ale od dekad, bawi kolejne pokolenia swoimi występami, które zapadają w pamięć widza.
Maryla Rodowicz przyszła na świat 8 grudnia 1945 roku w Zielonej Górze. Tak naprawdę nazywała się Maria Antonina Rodowicz, a imię Maryla przyjęła jako sceniczny pseudonim.
Nic nie zapowiadało, że mała Marysia zostanie jedną z największych gwiazd polskiej sceny. Owszem, nuciła pod nosem różne piosenki, jednak niewiele brakowało, by jej kariera przybrała charakter sportowy. W młodości Maryla Rodowicz była bowiem lekkoatletką. Kiedy zdecydowała się na udział do eliminacji do Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie, nie tylko była już studentką Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, ale też posiadała na swoim koncie m.in. brązowy medal w biegu na 80 m przez płotki na Mistrzostwach Polski Młodzików w 1959 roku oraz złoty medal w sztafecie 4 x 100 m na Mistrzostwach Polski Młodzików w 1962 roku.
Mimo tak znaczących sukcesów postawiła jednak na muzykę i już w 1970 roku odnosiła w niej pierwsze sukcesy. To wtedy ukazał się jej pierwszy album zatytułowany "Żyj mój świecie". Od tego czasu wydała ponad 20 płyt, a także uczestniczyła w najważniejszych wydarzeniach muzycznych. Dawała koncerty nie tylko w Polsce, ale też w Europie, Ameryce, Azji, czy też w Australii. Rodowicz wylansowała ponad 2 tysiące piosenek, dlatego też wiele osób nadaje jej tytuł "królowej polskiej piosenki". Do jej najsłynniejszych hitów można zaliczyć m.in.: "Małgośkę", "Damą być", "Sing-Sing", "Kolorowe jarmarki", "Niech żyje bal", "Łatwopalni" czy też "Wszyscy chcą kochać".
Maryla Rodowicz zagrała też w serialu "Rodzina zastępcza", wcielając się w niej w rolę próbującej twardo stąpać po ziemi cioci Uli. W wielu produkcjach, takich jak np. "Klan", czy też "Niania" wcieliła się w rolę samej siebie. Wykonywała też piosenkę tytułową serialu "Tak czy nie".
Maryla była w nieformalnym, chociaż głośnym związku, z Danielem Olbrychskim. Z drugiego związku, z aktorem Krzysztofem Jasińskim ma dwoje dzieci - Jana oraz Katarzynę. W 1989 roku wyszła za mąż za Andrzeja Dużyńskiego, z którym ma syna Jędrzeja. Para rozstała się w 2021 roku.
