2162. A ja mówię, że to za wcześnie

Odpowiedź na pytanie postawione w poprzednim wpisie przyszła niespodziewanie szybko i brzmi - za wcześnie. Jako że niektóre poniedziałki mam wolne, przynajmniej do południa, wyrabiam wtedy godziny na świetlicy w szkole, w której uczy ksiądz. Sama nie wiem, czy te 60 godzin to dużo czy mało. Mi się wydaje, że mało, dla kadry jest to dużo. Pomału jednak je wyrabiam z cichą nadzieją, że zdążę do czerwca. A jak nie to przecież we wrześniu też mogę się obronić.

Pierwsze trzy lekcje przebiegły w miarę spokojnie - tradycyjnie na pierwszych dwóch godzinach są te dzieciaki z pierwszych trzech klas, którzy mają na późniejsze godziny, a nie ma ich kto przyprowadzić na odpowiednią godzinę. Podobna sytuacja jest po 13. W międzyczasie na świetlicę przychodzą najczęściej ci, którzy nie chodzą na religię. Ewentualnie klasy, dla których w ostatniej chwili nie udało się znaleźć zastępstwa. Ale to sporadyczne przypadki. Niemniej, są.

Na czwartej lekcji na świetlicę przyszła w całości jedna z siódmych klas. Powinna mieć z Księdzem Niosącym Światło religię. Ale ksiądz godzinę wcześniej gorzej się poczuł i zwolnił się z pracy. "A nie mówiłam" - przeleciało mi przez głowę, chociaż tak właściwie to nic nie mówiłam. No nic, o ile ksiądz teoretycznie powinien zająć się sobą, o tyle trzeba było zająć się grupą siódmoklasistów. Jedna z nauczycielek świetlicy przyprowadziła ich do pomieszczenia. Sami za bardzo nie wiedzieli co ze sobą począć, bo gry planszowe nieciekawe, a od prac plastycznych uchowaj Boże. Bo już się nie czepiam, że w tym wieku i klocki i bajki są nieatrakcyjne. Zresztą powtórkę z rozrywki mam popołudniami na świetlicy. 

Ale żeby to nie był czas stracony, tudzież spędzony na klikaniu w ekran smartfona, wymyśliłam coś innego. Mieli mieć religię? To ją mieli, tylko że w ciut innej formie. Dobrze, że to nie polski lub matma, gdzie zbytnie odbiegnięcie od podstawy programowej mogłoby mieć katastrofalne skutki. Zaproponowałam im temat związany z Pier Giorgiem Frassatim. I tak przygotowuję prezentację z nim związaną na zajęcia do Oratorium, coś też chcę powiedzieć o nim bierzmowanym, więc mniej więcej byłam z nim obeznana. Akurat ci z siódmej klasy to pierwszy rok przygotowań, więc oni mieli o Carlu Acutisie na spotkaniach opowiadane. Pier Giorgio jest im raczej mniej znany. 

Wcale jednak nie wyszłam od wiary Jurka, a od jego pasji do gór. Trochę im opowiedziałam o Towarzystwie Ciemnych Typów, do którego sama należę, trochę o jego wycieczkach po Alpach. I w tym duchu wysokogórskich wędrówek nawiązałam do jego niezwykłej więzi z Bogiem, przejawiającej się w uczynkach miłosierdzia względem bliźnich. Potem trochę dyskutowaliśmy o tym, w jaki sposób to my możemy realizować takie uczynki względem innych osób. Oczywiście nie wymagałam od nich, aby tak jak Jurek poszli od razu do bezdomnych i oddali im swoje kieszonkowe, ale mogliby np. pomóc starszej sąsiadce przynieść zakupy, albo pobawić się z młodszym rodzeństwem. Każdy z nich miał swój pomysł na taką banalną pomoc innym. Nawet jeżeli nie obrócą go w czyn, to cieszy mnie, że chociaż mieli taką refleksję względem siebie. Ale żeby nie zapomnieli, to każdy z nich miał na kartce górę, a na jej szczycie dobry uczynek. Bo nie zawsze jego wykonanie przychodzi nam z łatwością. Wręcz przeciwnie, droga do niego może być równie stroma i trudna, jak droga na szczyt. Ale kiedy uda nam się go wypełnić, to odczujemy taką satysfakcję, jak po zdobyciu góry. Zmówiliśmy też modlitwę do błogosławionego Pier Giorgia.

Ufff, myślę że jak na całkowicie improwizowane zajęcia to poszło nie najgorzej. Może nie wszyscy byli super zainteresowani, ale też nie przeszkadzali w prowadzeniu ich. Po zajęciach zadzwoniłam do księdza z pytaniem, czy wszystko w porządku i czy czegoś nie potrzebuje. Uspokoił mnie, że to tylko chwilowa niedyspozycja. I że jutro już wraca do szkoły. I jeszcze że ma nadzieję załapać się na próbę generalną akademii o Janie Pawle II. Ja nic nie mówię, ale jego ostatnia niedyspozycja skończyła się dwumiesięcznym pobytem w szpitalu i dwoma operacjami. Z tego wszystkiego zapomniałam go zapytać czy czegoś nie potrzebuje z apteki po fabrycznych cenach, czyli bez marży. Najwyżej potem wyślę mu SMSa. Bo raczej na Mszy wieczornej już się nie pojawi. A może jednak...

2022. Tydzień Olimpizmu

Jednym z tygodni organizowanych w ramach przyznania miastu Katowice tytuły Miasta Nauki, był Tydzień Olimpizmu. Kiedy dowiedziałam się o tym na początku roku, w momencie kiedy podano tematykę poszczególnych tygodni, wiedziałam, że to będzie to, w czym na pewno w jakimś stopniu wezmę udział. Nawet nie wiecie, jak bardzo mi na tym zależało. I jak bardzo nie mogłam doczekać się tego szczególnego czasu.

Z niecierpliwością wyczekiwałam programu wydarzeń odbywających się w tym czasie. W końcu podano je do wiadomości. Głównym organizatorem tygodnia była, co nie powinno nikogo dziwić, katowicka Akademia Wychowania Fizycznego. Nie wszyscy z Was to wiedzą, ale to właśnie od tej uczelni zaczęła się moja studencka przygoda. Po dzień dzisiejszy darzę ją sentymentem, chociaż łatwo na niej nie było, wbrew wszelkim pozorom. 

Cały tydzień zainagurowany został w poniedziałkowy wieczór, kiedy wszyscy zainteresowani zgromadzili się przed budynkiem Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, gdzie w uroczystym pochodzie przeszliśmy na drugą stronę budynku, gdzie odbyła się uroczystość odpalenia znicza olimpijskiego (a jakżeby inaczej) oraz wykład inauguracyjny. Było to o tyle spektakularne, że brały w nim udział dzieci, na których główkach spoczywały własnoręcznie wykonane wieńce laurowe na wzór tych, które otrzymywali starożytni zwycięzcy Igrzysk Olimpijskich.

Po przejściu niewielkiego dystansu znaleźliśmy się w miejscu do złudzenia przypominającego grecki amfiteatr. Tam zostaliśmy powitani przez przedstawicieli komitetu naukowego projektu "Katowice. Miasto Nauki", wiceprezydenta miasta oraz jednego z pracowników AWFu. Nota bene cały czas zastanawiałam się skąd go znam, ale jak tylko został przedstawiony, to otworzyła mi się odpowiednia klapka w głowie. Na wykład wybrał temat różnych prób oszustwa oraz ciekawych zdarzeń podczas Igrzysk Olimpijskich na przestrzeni wieków. Wyjątkowo nie było więc nudno, a wręcz przeciwnie - bardzo ciekawie. 

Na koniec nadszedł moment odpalenia znicza olimpijskiego, który w symboliczny sposób oznajmił, że Tydzień Olimpijski uważa się za otwarty.

Nazajutrz wzięłam udział w bardzo ciekawej dyskusji na temat roli kobiet w sporcie. Była to bardzo ciekawa dyskusja panelowa, w której udział wzięły dwie panie związane ze sportem (i jedna będąca moderatorem całości). W interesujący sposób przedstawiły zagadnienie warunków fizycznych kobiet do uprawiania sportu, czy też proces powrotu kobiety do uprawiania sportu po okresie ciąży i macierzyństwa. W pewnym momencie, siłą rzeczy, rozmowa zeszła na temat startów kobiet i mężczyzn we wspólnych rozgrywkach (problem tzw. "trzeciej płci"). Prawda jest taka, że ile osób, tyle zdań, ale w końcu doszliśmy do dosyć kontrowersyjnego wniosku, że najlepszym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie osobnej kategorii.

Środa to kolejna dyskusja, tym razem na temat psychologicznego przygotowania zawodników. Bo tak naprawdę wszystko zaczyna się w głowie. Co prawda wykład bardziej był przeznaczony dla couchów sportowych, ale myślę, że przeciętny amator sportu też mógł wynieść z tego coś dla siebie.

W czwartek w katowickim kinie Ratio odbywał się pokaz filmu "Kiedy umilknie wiatr" przybliżającego postać jednego z polskich oszczepników, Janusza Sidły. Po filmie była krótka dyskusja na temat jego dokonań.

Oczywiście to nie jedyne wydarzenia w ramach Tygodnia Olimpizmu, ale te, w których miałam przyjemność brania udziału.

2015. Albo takim dziennikarzem...

W ostatnim wpisie opowiedziałam Wam nieco o jednym z moich nietypowych zainteresowań, jakim jest archeologia. Śmiem zaryzykować stwierdzenie, że wręcz sięgnęłam tym do archeologii mojego życia, tego, co mnie pociągało u schyłku pierwszej dekady życia, kiedy z zapałem poznawałam zamierzchłe dzieje różnych cywilizacji, a z klocków budowałam piramidy.

Ta dosyć egzotyczne i nietypowa pasja dosyć szybko ustąpiła innej - dziennikarstwu. Już w klasach 4-6 szkoły podstawowej polonistka zachwycała się moimi sprawozdaniami z wycieczek oraz szkolnych wydarzeń. O ile mnie pamięć nie myli, to pierwszy "poważny" artykuł (a może i sprawozdanie) do szkolnej gazetki z międzyszkolnych zawodów sportowych napisałam gdzieś w połowie 5 klasy. Tym samym stałam się jej najmłodszym redaktorem. Jakże byłam z tego zadowolona nawet, jeżeli moje artykuły liczyły na początku kilkanaście zdań. Z czasem stawały się jednak coraz bardziej dojrzałe i rozbudowane. 

A tematów do opisywania było dużo: zawody, akademie, przedstawienia teatru amatorskiego, przeczytane książki, obejrzane filmy, codzienność uczniów szkoły podstawowej i gimnazjalistów, układanie strony z rozrywką, szkolne harcerstwo i zuchowstwo. Czasami artykuły powstawały wręcz na długiej przerwie albo na kółku informatycznym w pracowni komputerowej. Informatyk miał do mnie takie zaufanie, że jako jednej z nielicznych pozwalał zostawać w niej samej. Inne powstawały w domu, a potem przynosiło się je jeszcze na dyskietkach 3,5 calowych. Ktoś pamięta taki relikt z przeszłości? Bo ja tak.

Już na początku gimnazjum wiedziałam, że w liceum pójdę na profil humanistyczny, a potem na studia dziennikarskie. Tym bardziej, że nie tylko mnie to wciągneło podobnie jak sport, ale też zaczęłam odnosić pierwsze sukcesy na różnych szczeblach. Ktoś zauważał moje niepozorne teksty i je doceniał. Moja matematyczka ubolewała nad tym wyborem, ale ja naprawdę większą szansę widziałam w literkach niż w cyferkach. Na osłodę startowałam w różnych konkursach matematycznych, czasami 2,3, a nawet 4 poziomy wyżej niż klasa, w której aktualnie byłam. To był mój mały kompromis i sposób na udobruchanie nauczycielki. Co ciekawe, z reguły szło mi w nich dobrze, mimo że musiałam sama opanować nadprogramowy materiał. Ale chyba w końcu pogodziła się z tym i odpuściła mi wszelkie przytyki. Ja tymczasem wyobrażałam sobie, jak w dorosłym życiu pracuję w redakcji z prawdziwego zdarzenia. Może takiej jak w serialu "Samo życie"? Dziecięce marzenia...

W liceum nie dostałam się na profil humanistyczny, ale socjo-historyczny. Średnio mnie to ucieszyło, bo WOS nie był tym, co mnie jakoś szczególnie interesowało, a o lekcjach historii pisałam w poprzednim wpisie. No, ale postanowiłam zacisnąć zęby i jakoś przeżyć te trzy lata. Próbowałam jakoś wkręcić się do gazetki szkolnej, nikt jednak nie chciał tam kogoś takiego jak ja, co powiedziano mi wprost. Szybko przełknęłam tą gorzką pigułkę, rozumiejąc, że całe moje życie może w tak wyglądać - na odtrąceniu przez społeczeństwo. 

Zaczęłam na dobre realizować moją pasję w inny sposób. Już w ostatniej klasie gimnazjum założyłam bloga poświęconego zespołowi "Ivan i delfin", ale tak naprawdę rozwinęłam go dopiero w czasach liceum. Wyszukiwanie kolejnych informacji na jego temat, oglądanie programów telewizyjnych i robienie z nich sprawozdań, czy też streszczanie artykułów z prasy to było to, co naprawdę mi się podobało i cieszyło w tamtym okresie tak samo, jak codzienne treningi, czy też zaangażowanie w parafialną scholę. Nie pytajcie mnie jak to wszystko godziłam, bo sama nie wiem. A przecież jeszcze człowiek musiał przygotować się do zajęć szkolnych. Ale dawałam radę, a prowadzenie tamtego bloga traktowałam jako szlifowanie swojego warsztatu. Nie miałam może dużej liczby czytelników, ale byli to tacy sami zapaleńcy i pasjonaci tematu jak ja. 

Na początku trzeciej klasy liceum szkolna pani pedagog zaczęła podpytywać nas o nasze dalsze plany. Powiedziałam jej szczerze, że chcę iść albo na coś związanego z geografią, albo na dziennikarstwo. Co ja się wysłuchałam, że to nie jest dla mnie idealna droga, że gdzie ja się pcham z moją wymową na dziennikarstwo, że w ogóle ona nie rozumie po co mi rozszerzona matematyka na maturze, skoro nie dość, że była ona nieobowiązkowa, to jeszcze nie chcę iść na coś stricte z nią związanego. I że ona obawia się, że ja w ogóle obleję tą maturę... Ja jedyne czego się bałam, to języka niemieckiego, którego rzekomo miałam nie zdać, zwłaszcza ustnej części. Zdałam, a z ustnego niemieckiego miałam drugi wynik w grupie. Reszta też całkiem nieźle mi poszła pomimo tego, że jeszcze kilka dni wcześniej byłam na zawodach. Teoretycznie najgorzej mi poszedł pisemny polski, ale tutaj była istna loteria czy to co się napisało jest zgodne z odgórnym kluczem, który był niekiedy dziwny.

Przyszła pora na wybór studiów. Będąc jeszcze pod presją szkolnego pedagoga nie zdecydowałam się na dziennikarstwo. Ostatecznie wylądowałam na zarządzaniu na katowickim AWFie. Nie był to szczyt moich marzeń, ale jak się nie ma co się lubi, to się lubi co się ma. I wbrew powszechnie panującej opinii - wcale nie było tam tak łatwo i niekiedy trzeba było nieźle się natrudzić, aby zaliczyć niektóre przedmioty. Plusem była grupa, do której trafiłam. Wzajemnie wspieraliśmy się w wielu rzeczach, zwłaszcza w nauce. Z niektórymi jej członkami utrzymuję kontakt do dzisiaj.

Na dziennikarstwo nie poszłam, to została mi tzw. żyłka dziennikarska (a przynajmniej tak mi się wydaje). Lubię pisać sprawozdania z wydarzeń, w których biorę udział. Wiele z nich znajdziecie tutaj na blogu. Wiem, że nie są idealne, ale nikt tak naprawdę nie jest idealny. To dlaczego notatki miałyby takie być. Kilka razy pisałam artykuły do parafialnej gazetki, a przez jakiś czas nawet byłam parafialną kronikarką, co dawało mi nie tylko wiele radości, ale i poczucia bycia na coś przydatnym. Niestety, wraz z nowym proboszczem niemal z automatu i bez słowa zostałam odsunięta od tej funkcji. Co ciekawe, nikt się tym teraz nie zajmuje. Raz na jakiś czas piszę coś na portalu nasze.miasto. Trochę żałuję tylko, że nie potrafię robić pięknych zdjęć, ale nie da się być dobrym we wszystkim. Mam jednak wrażenie, że w jakiś sposób realizuję się w tej pasji sprzed lat.

2006. Rozwój sportu w drugiej Rzeczypospolitej

Jedną z moich ulubionych epok historycznych jest bez wątpienia okres dwudziestolecia międzywojennego, czyli II Rzeczypospolitej. Nie pytajcie mnie dlaczego. Może kiedyś przeczytałam jakąś książkę na ten temat? Może obejrzałam jakiś film dokumentalny? Albo taki, który został nakręcony w tamtym okresie, a po latach puszczono go w ramach cyklu "W starym kinie"? A może po prostu zainteresowały mnie lekcje historii, jeszcze prowadzone w szkole podstawowej, które omawiały tych dwadzieścia jeden lat wolnej Polski. Cokolwiek to było - zainspirowało mnie do samodzielnego poszerzania wiedzy w tym obszarze. Bo ta w podręczniku, nawet dla poziomu rozszerzonego, po prostu mi nie wystarczała. Skutek był taki, że z okresu dotyczącego czasów II RP miałam dosyć dobre oceny, czy to na historii, czy na języku polskim, kiedy to omawiana jest epoka Młodej Polski.

Pomimo tego, że ze szkoły wyszłam bardzo dawno temu, to w dalszym ciągu interesuje mnie ten okres. Także w tych obszarach życiowych, które nie są poruszane w szkolnych podręcznikach. A do takich zdecydowanie należy mój ukochany sport. Tak, wiem, że gdyby chciano nauczać wszystkich pobocznych dziedzin, to właściwie czasu starczyłoby jedynie na starożytność, bo wtedy też tyyyle się działo. Dlatego trzeba było iść na jakiś kompromis. W podręcznikach znalazły się najważniejsze i najistotniejsze informacje, a pozostałych wiadomości trzeba szukać na własną rękę. Na szczęście materiałów nie brakuje. A to, co uda się znaleźć w interecie, można uzupełnić lekturą książki. 

Ostatnio miałam okazję przeczytać "Życie sportowe w Drugiej Rzeczypospolitej" autorstwa Ryszarda Szujeckiego. Kilka lat temu sięgnęłam po inną książkę tegoż autora "Życie sportowe w PRL". Chociaż epoka nie należy do moich ulubionych, to sam temat sportu w tamtym okresie mnie wciągnął niczym wir. Wiele postaci i wydarzeń było mi już znanych, a dzięki książce miałam okazję odświeżyć sobie co do nich pamięć. Wtedy też dowiedziałam się, że Szujecki napisał w tym samym stylu książkę o sporcie w dwudziestoleciu międzywojennym. Co prawda zdobycie jej kosztowało mnie trochę zachodu, ale lektura wynagrodziła mi wszystko.

Tytuł: "Życie sportowe w drugiej Rzeczypospolitej"

Autor: Ryszard Szujecki

Wydawnictwo: BELLONA

Warszawa 2012

Ilość stron: 272

Okres II Rzeczypospolitej był bardzo ciekawym czasem, trwającym od odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku. W czasie tych prawie 21 lat państwo nie tylko odbudowywało się po byciu przez 123 lata pod zaborami, ale też rozwijało pod względem społecznym i kulturowym. Taką dziedziną, która niewątpliwie rozwinęła się w tym okresie, był sport. Zaczynaliśmy praktycznie od zera, bez związków sportowych, z Towarzystwami Gimnastycznymi "Sokół", promującymi kulturę fizyczną. W ciągu kilku lat w Polsce rozwinęły się praktycznie wszystkie znane wtedy dyscypliny sportowe, a w niektórych z nich odnosiliśmy prawdziwe sukcesy. Wiele sportowych historii z tamtego okresu przybliża książka Ryszarda Szujeckiego - "Życie sportowe w drugiej Rzeczypospolitej".

"Życie sportowe w drugiej Rzeczypospolitej" jest spójnym zarysem rozwoju sportu w Polsce tamtego okresu. Całość skupiła się w czterech rozdziałach. Pierwszy rozdział opowiada o początkach polskiego sportu w odradzającej się Polsce do 1924 roku. W drugim rozdziale opisano najważniejsze wydarzenia sportowe z lat 1925 - 1929. Trzeci rozdział to polski sport w latach 1930 - 1934. Czwarty rozdział przedstawia rozwój sportu w ostatnich latach istnienia II Rzeczypospolitej. W każdym rozdziale Szujecki przedstawia najważniejsze wydarzenia sportowe w Polsce, Europie i na świecie oraz przybliża najważniejszych przedstawicieli w danych dyscyplinach sportowych. Nie zgłębia się jednak w ich biografie. Niewątpliwym atutem książki jest to, że opracowuje temat w kompleksowy sposób, nie skupiając się tylko na jednej dyscyplinie sportowej. Oczywiście na tyle, na ile dana dyscyplina była w tamtym momencie rozwinięta. Pozwala to spojrzeć na problem rozwoju polskiego sportu w tamtym okresie w szeroki sposób. Język, wyłączając oryginalne relacje i artykuły, które ukazywały się w tamtym czasie, jest bardzo przystępny i zrozumiały nawet dla najbardziej wymagającego czytelnika. Po prostu "dobrze się to czyta".

Książka Ryszarda Szujeckiego to doskonałe kompendium wiedzy na temat rozwoju polskiego sportu w dwudziestoleciu międzywojennym. Chronologiczny układ treści ułatwia odnalezienie informacji interesujących czytelnika. Liczne ciekawostki, jak również artykuły z "epoki" okraszone fotografiami sprawiają, że całość czyta się w bardzo przyjemny sposób. A osobom, które interesują się w jakimś stopniu sportem, mogę polecić inną książkę tego samego autora, tym razem dotyczącą sportu w PRLu.

1848. Brawura, także ta w powietrzu, zawsze obarczona jest ryzykiem

Przeglądając informacje w Internecie trafiłam na artykuł autorstwa Pawła Jędrusika opowiadający o  katastrofie w zimowym kurorcie Cavalase położonym we Włoszech. Chociaż wydarzyła się ona już za mojego życia, bo w 1998 roku, to wcześniej jakoś o niej nie słyszałam. A nawet jeżeli coś o niej słyszałam, to nie zwróciłam na nią uwagi. 

Teraz było inaczej. Po pierwsze, w artykule wyczytałam, że na skutek zerwania się wagonika kolejki liniowej i jego upadku w dół zbocza zginęło 20 turystów, w tym dwójka pochodzących z Górnego Śląska Polaków. Jednak jeszcze bardziej zbulwersowało mnie to, w jaki sposób doszło do wypadku. Może gdyby ten wagonik sam się zerwał i runął w dół, jak w 1976 roku, uznałabym to za prawdziwy pech. Tymczasem gdyby nie brawura i szarża amerykańskich lotników, być może nie doszłoby do tej tragedii. I to jest dla mnie najsmutniejsze. Brawura bowiem zawsze obarczona jest najwyższym ryzykiem. I to nie tylko na lądzie, ale i w powietrzu. A historia tego co się stało w Cavalase jest tego bardzo dobrym przykładem. Daje też do myślenia, zwłaszcza miłośnikom gór w każdej postaci.

Zabili 20 osób, a potem zniszczyli nagranie. Prawdę o katastrofie ukrywali latami

Val di Fiemme jest miejscem od lat kojarzącym się kibicom sportów zimowych z zawodami Pucharu Świata w skokach narciarskich i narciarstwie biegowym. Ale jest to także miejsce dwóch katastrof. 9 marca 1976 roku w zimowym kurorcie Cavalese w dolinie Val di Fiemme w wyniku silnego wiatru zerwały się liny górskiej kolejki. Jeden z wagoników z 44 osobami runął z dwustu metrów w dół. Wypadek przeżyła tylko 14-letnia dziewczynka. Podobna tragedia miała się już nigdy nie powtórzyć. I pewnie tak by się stało, gdyby nie brawura Amerykańskich pilotów, którzy 3 lutego 1998 roku postanowili "poszaleć" wojskowym samolotem. Doprowadziło to do kolejnej katastrofy, a o Cavalase znowu mówił cały świat.

Ekipa dochodzeniowa w Cavalese po katastrofie kolejki górskiej (Foto: Daniele Panato / PAP (zdjęcia) - PS.Onet.pl)

Dwójka Polaków, 37-letnia Ewa Strzelczyk i jej 12-letni syn Filip, kilka minut po godzinie 15:00 wsiedli do wagonika kolejki górskiej. Założycielka Fundacji Odbudowy Teatru Miejskiego w Gliwicach wraz z chłopcem mieli tylko zjechać ze szczytu Cermis w Dolomitach, kończąc tym samym spędzone na stoku popołudnie.

Razem z nimi do kolejki weszło osiemnastu innych pasażerów. Wśród nich znalazło się trzech Włochów, siedmiu Niemców, pięciu Belgów, dwóch Austriaków oraz Holender. Kontuzja nogi spowodowała, że w tym gronie zabrakło jeszcze jednego Polaka, męża Ewy Strzelczyk, który pozostał na dole.

Wagonik nie dojechał nigdy do bazy. Była dokładnie 15:13, kiedy runął ze stu metrów na stok, gdzie roztrzaskał się w zaśnieżonej dolinie. Do katastrofy doprowadził wojskowy samolot, w którego kabinie siedziało czterech Amerykanów. Skrzydło i ogon maszyny przecięły linę nośną górskiej kolejki. Wagon jadący w przeciwnym kierunku, w którym znajdował się tylko pracownik kolejki, uratował system bezpieczeństwa. Żołnierze odpowiedzialni za tragedię dolecieli uszkodzoną maszyną do bazy w Aviano. Tam planowano po prostu wymienić uszkodzone elementy maszyny.

Pogrzeb tragicznie zmarłych Polaków w katastrofie w Cavalase (Foto: Roman Koszowski / PAP/ PAP (zdjęcia) - PS.Onet.pl)

Włoskie służby zareagowały błyskawicznie i zarekwirowały EA-6B Prowler. Pozwoliło to ustalić śledczym, że na samolocie znajdują się ślady lin z wyciągu kolejki. Nawet tak oczywiste dowody nie przekonały amerykańskich dowódców bazy w Aviano, którzy uparcie przywoływali katastrofę z Cavalese z 1976 roku, kiedy o dramacie 43 osób zdecydowała zwyczajna usterka lin.

Włoskie media zastanawiały się, jak to w ogóle się stało, że wojskowy samolot leciał z ogromną prędkością (800 km na godzinę), niewiele ponad 100 m nad doliną. Odpowiedzi udzielili im od dawna skarżący się na jednostkę mieszkańcy i turyści. Według ich słów stacjonujący w Aviano amerykańscy piloci lubili sobie w ten sposób "poszaleć" i często przelatywali pod liną kolejki, a swoje brawurowe akrobacje rejestrowali za pomocą kamer.

Jak można się domyśleć, te doniesienia wzburzyły Włochów, ale też wywołały międzynarodowy skandal. W kraju wybuchły antyamerykańskie protesty, żądano likwidacji wojskowej bazy Stanów Zjednoczonych, zaś za ocean w trybie pilnym wybrał się sam premier Włoch - Romano Prodi. Tam spotkał się z Billem Clintonem, który przeprosił za swoich żołnierzy oraz obiecał odszkodowania dla rodzin ofiar tej katastrofy.

Ratownicy niosący ciało jednej z ofiar katastrofy (Foto:  Daniele Panato / PAP (zdjęcia) - PS.Onet.pl)

Włoska prokuratura wnosiła o osądzenie kapitana samolotu i trójki towarzyszących mu ludzi przed sądem w kraju, ale w myśl przepisów NATO okazało się to niemożliwe. Kapitan Richard Ashby wraz z Josephem Schweitzerem, Williamem Rancy oraz Chandler Seagrarves zostali przesłuchani przez amerykańskich śledczych. Z całej czwórki tylko Ashby i Schweitzer usłyszeli zarzuty zabójstwa, ich kolegów uniewinniono.

Na odbywającej się w Północnej Karolinie rozprawie, wojskowi bronili się niewiedzą. Ashby przekonywał, że nie zdawał sobie sprawy z minimalnej wysokości lotu w miejscu katastrofy, nic mu nie wiadomo o ograniczeniu prędkości i przekonywał, że w maszynie uszkodzony był wysokościomierz. Amerykański Sąd Wojskowy uwierzył w te tłumaczenia. Ostatecznie wraz z Josephem Schweitzerem został on uniewinniony od zarzutu zabójstwa. Jednak kapitan usłyszał zarzuty utrudniania śledztwa oraz tuszowania dowodów - załoga przyznała się do zniszczenie taśmy, na której uwieczniła brawurowy lot.

Pracownik Konsulatu RP na miejscu katastrofy w 1998 r. (Foto: Farinacci / PAP (zdjęcia) - PS.Onet.pl)

Włosi usłyszeli prawdę z ust Josepha Schwweitzera dopiero w 14. rocznicę katastrofy. "Śmialiśmy się i wygłupialiśmy podczas lotu, kręciliśmy także film kamerą wideo. To była wycieczka turystyczna po Alpach. Nikt z nas nie zauważył kolejki liniowej. Podmieniliśmy później kasetę. Oryginalną spaliłem, bo nie chciałem, aby ludzie słyszeli mój śmiech i widzieli krew" - przyznał w wywiadzie dla National Geographic.

Bill Clinton nie dotrzymał do końca obietnicy danej Romano Prodiemu. Senat Stanów Zjednoczonych przyznał Włochom i rodzinom ofiar 40 mln dolarów odszkodowania, jednak komisja Kongresu odrzuciła ten projekt. Pieniądze zostały wypłacone przez Trydent i włoski rząd, strona amerykańska dopiero później zwróciła Włochom 75% tej kwoty tylko dlatego, że wynikało to z traktatów NATO.

na podstawie: https://przegladsportowy.onet.pl/sporty-zimowe/zabili-20-osob-a-potem-zniszczyli-nagranie-prawde-o-katastrofie-ukrywali-latami/7t8r13g

1757. Mikołaj II Romanow - ofiara, despota, czy może bohater?

Dziwnie to może zabrzmi, ale ja się nawet cieszę, że trafiłam do szpitala na te kilkanaście godzin. No, może nie do końca słowo "cieszę" jest idealne, bo leżenie pod kroplówką i bycie kłutym nie należy do przyjemnych czynności, ale staram się w tej przygodzie odnaleźć pozytywy. Oprócz oczywiście najważniejszego, czyli odkrycia przyczyn pogorszenia się mojego stanu zdrowia (pilnowanie regularności zażywania antybiotyków bywa niezwykle męcząca). Dla mnie takim pozytywem na pewno będzie przeczytanie dosyć dużej ilości stron wspomnianej już kilkakrotnie książki o ostatnim carze Rosji - Mikołaju II Romanowie. Dzięki temu zostało mi do doczytania kilkadziesiąt kartek, co zrobiłam m.in. jadąc i wracają ze spotkania DA. Dzięki temu nie tylko nie nudziłam się na sali szpitalnej, ale też skończyłam czytać lekturę dużo szybciej, niż pierwotnie zakładałam. Da się znaleźć pozytywy niespodziewanego pobytu w szpitalu? Da się :). Co nie oznacza, że marzę o ponownym w nim pobycie. Oby jak najdłużej nie. 

A co do samej książki to bardzo mi się podobała pomimo trudnej i dosyć kontrowersyjnej tematyki, jaką podejmuje. Z drugiej strony historia dynastii Romanowów od dawna mnie interesuje, co wpłynęło na to, iż mimo wszystko lektura książki była dla mnie interesująca.

Tytuł: "Mikołaj II - ostatni car Rosji. Studium postaci i ewolucji władzy"

Autor: Jan Sobczak

Wydawnictwo: Bellona

Warszawa 2009

Ilość stron: 580

Dzieje panującego w Rosji rodu Romanowów interesowały mnie od czasów szkoły podstawowej, kiedy usłyszałam, że cała rodzina ostatniego cara Rosji została uznana przez cerkiew prawosławną za świętą. Potem co nieco usłyszałam na lekcjach historii. Aż w końcu w 2007 roku świat obiegła informacja o odnalezieniu zaginionych szczątków carewicza Aleksego i jednej z jego sióstr (ciała pozostałych członków rodziny i służby znaleziono już w 1991 roku). Media rozpisywały się o tym na lewo i prawo, a moja ciekawość przybrała na sile. Od tamtego czasu staram się poznawać historię dynastii Romanowów, z naciskiem na jej ostatnich władających Rosją przedstawicieli. 

O książce napisanej przez Jana Sobczaka "Mikołaj II - ostatni car Rosji" słyszałam już jakiś czas temu, teraz miałam okazję ją przeczytać. Pozycja nie należy do najcieńszych i najlżejszych w odbiorze, a jednak jej lektura była dla mnie całkiem przyjemna. Przedstawiała ona pełny życiorys ostatniego cara Rosji od narodzin do śmierci, a nawet jeszcze dalej, bo aż do odnalezienia ostatnich szczątków rodziny. Autor szczególną wagę przywiązuje do polityki prowadzonej przez Mikołaja II - jej pozytywnych oraz negatywnych skutkach. Trwogę w czytelniku mogą wzbudzać opisy paniki na Chodynce, krwawej niedzieli w Sankt Petersburgu w 1905 roku, czy też egzekucji całej rodziny carskiej. Ale pojawia się też nadzieja, kiedy dochodzi się do momentu, kiedy Romanowie zostają uznani za świętych cerkwi prawosławnej, jako męczennicy. Mieli zostać zapomniani przez wszystkich, a okryli się wieczną chwałą. Automatycznie skojarzyło mi się to z beatyfikowaną niedawno rodziną Ulmów. Podczas czytania próbowałam też znaleźć odpowiedź na nurtujące mnie od dawna pytanie, czy postać Mikołaja II należy bardziej postrzegać jako ofiarę, despotę, czy może bohatera. I jak zwykle okazało się, że tak właściwie punk patrzenia zależy od punktu siedzenia, a w samym Mikołaju było po trochu wszystkiego.

Książka w bardzo ciekawy sposób przedstawia życiorys Mikołaja II Romanowa od momentu urodzenia do śmierci, a nawet jeszcze dłużej. Język, w jakim została napisana jest zrozumiały, chociaż typowo naukowy. Na uwagę zasługuje kunszt i zebrany materiał, który posłużył do napisania publikacji. Bardzo ciekawym uzupełnieniem całości i przełamaniem treści pozycji są zamieszczone co jakiś czas repliki rycin, obrazów i fotografii związanych z jej treścią. Wszystko to sprawia, że książka, chociaż nie należy do cienkich, jest dosyć przyjemna i zrozumiała w odbiorze.

1673. Tym razem książka zabrała mnie swoją akcją do dalekiej Australii

Lubię książki i nie wyobrażam sobie bez nich życia, chociaż przyznam szczerze, że czasami jestem tak wykończona dniem, że po prostu nie mam siły po nie sięgnąć. Być może w ostatnim czasie poziom mojego czytelnictwa nieco spadł, nie mniej dalej jest to moja ulubiona rozrywka, bez której nie wyobrażam sobie życia. A na pewno byłoby ono o wiele bardziej uboższe. 
Nie wyobrażałam sobie tego, aby na swoją wyprawę na ŚDM w Lizbonie nie zabrać żadnej lektury. Wiedziałam, że będzie sporo do roboty, ale nic tak mnie nie wycisza przed snem, jak kilka stron książki. Sam wybór nie był prosty, ponieważ na półkach w regale mam sporo pozycji proszących się o przeczytanie (jeżeli ma ktoś patent na wydłużenie doby to chętnie skorzystam). W ostateczności zdecydowałam, że będzie to "Srebrna Zatoka" autorstwa Jojo Moyes'a, którą czytałam od kilku miesięcy i nie potrafiłam dotrzeć do końca. Od razu mówię - udało mi się ją skończyć czytać dopiero podczas lotu powrotnego.

Tytuł: "Srebrna Zatoka"

Autor: Jojo Moyes

Wydawnictwo: Znak Literonova

Kraków 2019

Liczba stron: 512

Jojo Moyes to brytyjska pisarka znana w naszym kraju chociażby z książek "Zanim się pojawiłeś", czy też "Kiedy odszedłeś". Tym razem autorka przychodzi do czytelników z propozycją "Srebrnej Zatoki", romansu, którego akcja rozgrywa się w czasach współczesnych w odległej Australii.
Ciepłe morze, gorące dni, przepiękne i malownicze plaże na wyciągnięcie ręki - któż z nas nie marzy o wakacjach w takich warunkach. Tymczasem ponad siedemdziesiąt letnia Kathleen ma to na wyciągnięcie ręki. Od lat prowadzi rodzinny hotel nad australijskim wybrzeżem. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu przeżywał on okres swojej światłości. Głównie za sprawą siedemnastoletniej wówczas Kathleen, której udało się złowić okazałego rekina. Teraz hotel odnotuje niewielką ilość gości w ciągu roku. Jednym z nich jest przybyły z Wielkiej Brytanii Mike, który chce wraz z firmą, w której pracuje, odkupić ten teren. Niespodziewanie zakochuje się w Lizie, siostrzenicy Kathleen, mieszkającej wraz z nastoletnią córką Hannah w Srebrnej Zatoce i pomagającej w prowadzeniu hotelu oraz ochronie delfinów, które są jedną z jego atrakcji. W przeszłości Liza straciła w wypadku młodszą córkę, przez co jest trochę nadopiekuńcza dla Hannah. Jak ta znajomość wpłynie na Mike'e i na Lizę? 

Książka nie należy do najcieńszych i w pierwszych rozdziałach wydawała mi się po prosu nudna. Jednak z czasem akcja nabierała tempa. Cała fabuła została napisana z perspektywy wielu osób, dzięki temu poznajemy różne punkty widzenia na dziejące się wydarzenia. Najbardziej zachwyciły mnie w niej opisy wszelakich akcji podejmowanych w celu uratowaniu populacji delfinów i humbaków, zamieszkujących okoliczne wody. Niektóre z nich zostały opisane w taki sposób, że miałam wrażenie, jakbym sama brała w nich udział. Jak dla mnie to dosyć oryginalny sposób na promowanie idei ochrony gatunkowej zwierząt.

1671. Piękny finał niewesołej historii

Przeglądając portal lubimyczytac.pl natchnęłam się na artykuł dotyczący Holokaustu. A że jak większość z Was wie, ten temat wpisuje się w obszar moich zainteresowań. Sam artykuł dotyczył tego, w jaki sposób książka z niepozornym podpisem 13-letniego chłopca, po 80-ciu latach stała się jedynym namacalnym dowodem na jego istnienie. Tekst tak mnie wzruszył, że postanowiłam się nim z Wami podzielić (zresztą jego 99-letnia dzisiaj siostra też jest bardzo barwną i nietuzinkową postacią).

Rodzina Beli Englmana, chłopca straconego w komorze gazowej w Auschwitz, nie miała żadnego dowodu na to, że chłopiec w ogóle istniał. Aż do teraz. Niezwykłym zbiegiem okoliczności 99-letnia Lily Ebert mogła wziąć do ręki książkę, należącą przed laty do jej brata.
13-letni Bela Englman to jeden z około 565 tysięcy węgierskich Żydów, których zamordowano w czasie Holokaustu. Siłą wtrącony do pociągu, do obozu koncentracyjnego w Auschwitz - Birkenau trafił 9 lipca 1944 roku. Tego samego dnia wraz z matką i siostrą został wysłany do jednej z tamtejszych komór gazowych. Tak skończyło się jego krótkie życie.
Wojnę udało się przeżyć nielicznym członkom rodziny, w tym trzem siostrom i bratu Beli, którzy zostali oddelegowani do pracy w obozie. Jedną z tych sióstr jest Lily, która po wojnie przeprowadziła się do Szwajcarii. Stamtąd trafiła do Izraela, gdzie wyszła za mąż. Obecnie 99-latka mieszka w Londynie. Doczekała się 10 wnucząt oraz 36 prawnucząt.
Lily, chociaż pamiętała o zmarłym tragicznie młodszym bracie, nie miała żadnych dowodów na jego istnienie. Po chłopcu nie zachowały się żadne zdjęcia, ani nawet akt urodzenia. A jednak kilka tygodni temu w rodzinnym mieście Englmanów - Bonyhad'ie na Węgrzech, została znaleziona pewna pamiątka po nim.
W całej tej historii można mówić o potędze Internecie, a zwłaszcza jego jasnej stronie. Wszystko zaczęło się bowiem od tego, że jeden z prawnuków Lily, 19-letni Dov Forman, chciał poznać i zbadać historię rodziny. Szczegóły z życia kobiety, świadka Holokaustu, bardzo szybko poznało kilka milionów ludzi. Filmy z jej udziałem umieszczone przez chłopaka na Tik-Toku zyskały niezwykłą popularność. Obecnie kanał Lily, nazywanej "najstarszą influacerką świata", jest obserwowany przez ponad dwa miliony osób, a liczba wyświetleń filmów z jej udziałem przekroczyła miliard. Zasięgi te pozwoliły m.in. na dotarcie do dzieci żołnierza, który w 1945 roku pomagał w wyzwoleniu obozu. Odnaleziono nawet materiały, na których widać nie tylko samo wydarzenie, ale i... młodą Lily.
W tym roku wyszła książka pt. "Lily's Promise" (pol. "Obietnica Lily"). Nie mogło w niej zabraknąć wzmianki o tragicznych losach rodziny Englmanów, w tym, oczywiście, o 13-letnim Belim, który oficjalnie nigdy nie istniał. Tym samym książka była jedynym miejscem, w którym można się było czegoś o nim dowiedzieć.
Tymczasem węgierski kolekcjoner książek, Zsolt Brauer, kupił w jednym ze sklepów w Bonyhad niepozorne pudełko pełne starych książek. Pewnego czerwcowego popołudnia jego syn Teofil przeglądał nowy nabytek ojca. W pewnym momencie natrafił na nazwisko Beli Englmana, które kilkakrotnie było zapisane na stronach jednego z woluminów. Nagle Teofil przypomniał sobie opowieść o chłopcu, którą przeczytał w książce napisanej przez Lily. Zdumiony swoim znaleziskiem postanowił skontaktować się z Formanem i przesłać mu zdjęcia tomu. Była to "Księga Wyjścia". Jak przyznał Dov Forman, od razu wiedzieli, że to książka zagazowanego Beli: - "Ten moment był po prostu niesamowity".
Rodzina szybko porozumiała się z kolekcjonerem w sprawie najlepszego spotkania na odzyskanie książki. Wiadomo było, że jest ona zbyt delikatna i cenna, aby ją wysłać pocztą. Stanęło na tym, że Dav wraz z matką udali się do Bonyhad, aktualnie 14-tysięcznego miasta na południu Węgier. Niebawem Forman, niewiele starszy niż Bela, wodził palcami po dziecięcych rysunkach i bazgrołach chłopca. Matce i synowi udało się nawet odnaleźć miejsce, gdzie kiedyś stał rodzinny dom Englmanów. Dotarli też na grób ojca Lily, Ahrona Englmana, który zmarł w 1942 roku na zapalenie płuc. "Moja prababcia zawsze powtarza, że jej ojciec miał szczęście, że zmarł przed węgierskim Holokaustem" - wyznaje Dav.
Kiedy chłopak wrócił do Londynu, jego babcia dochodziła do siebie w szpitalu po złamaniu biodra. Młodzieniec od razu udał się do 99-letniej siostry chłopca, po którym dotychczas nie było żadnego śladu. "Otrzymanie tej książki od mojego prawnuka było doświadczeniem niemal surrealistycznym" - przyznaje wzruszona Lily. W jej opowieściach Bela jawi się jako poważny i pilny chłopiec, oddany czytelnictwu i studiom religijnym. "Fakt, że imię Beli jest napisane jego własnym pismem jest absolutnie wyjątkowy. Jestem niewymownie szczęśliwa, że mam tę książkę. 80 lat po Holokauście - kiedy ostatni raz widziałam Belę".
Jej prawnuk dodaje: "Naziści zniszczyli całe rodziny i całe społeczności. Niszczyli nie tylko ludzi, ale także książki i wszelkie oznaki żydowskiego życia".
Dzięki odnalezionej książce dziedzictwo Beli Englmana zyskało nowy wymiar - fakt istnienia chłopca, jego zaangażowania w żydowską tożsamość i wiarę, obecny jest teraz nie tylko we wspomnieniach jego najbliższych.

Dav z prababcią Lily i książką należącą do Beli (źródło zdjęcia)

źródło: https://lubimyczytac.pl/jako-13-latek-zginal-w-auschwitz-jedyny-dowod-jego-istnienia-wrocil-do-rodziny-po-80-latach

1624. A przecież już "Lady Pank" śpiewał, aby zostawić Titanica

Ktoś, kto zna moje zamiłowanie do "Titanica" zapytał mnie kiedyś*, czy nie chciałabym zobaczyć na żywo legendarny wrak, bez momentu zawahania odpowiadałam, że nie, nie potrzebuję takich wrażeń. Co prawda kiedyś, jeszcze w podstawówce "szukałam" sposobów na wydobycie zatopionego transatlantyku**, ale nigdy nie marzyłam o tym, aby udać się w głąb oceanu i go zobaczyć. Może tak podziałała na mnie jedna ze scen z słynnego filmu o "Titanicu" z 1997 roku, w którym poszukiwać skarbów Brock mówi, co się z nimi stanie, kiedy pękną szyby batyskafu, którym schodzili w podwodne głębiny. W każdym razie zupełnie wystarczały mi zdjęcia wraku oraz filmy nakręcone przez specjalistyczne ekipy, a następnie puszczane w telewizji, bądź zamieszczane na youtube.

Są jednak ludzie, którym to nie wystarcza i chcą na żywo zobaczyć zatopiony statek. I nie są to naukowcy, których takie ekspedycje były by uzasadnione (gdzieś czytałam, że wrak "Titanika" służy do ciągłego badania wpływu wody morskiej na długotrwałą korozję różnych materiałów, a to znów posłużyłoby sposobowi ich implementacji w fazie użytkowania). To bogacze, których kolejną zachcianką jest zobaczenie transatlantyku, a raczej tego, co z niego zostało. Czasu mają niewiele, bo wkrótce z "Titanica" nic nie zostanie. A na pewno nic godnego uwagi dla amatora. Powstała nawet firma (podejrzewam, że niejedna), która zawodowo zajmuje się titanicoturystyką***. Co ciekawe, chętnych na tego typu atrakcje raczej nie brakuje. Ale kto bogatemu zabroni.

W ostatnim czasie media obiegła wiadomość, najpierw o zaginięciu, a następnie implozji łodzi podwodnej o nazwie, nomen omen, "Titan". Na jej pokładzie znajdowało się pięć osób: Stockton Rush ****, Hamish Harding*****, Paul-Henri Nargeolet ******, Shahzada Dawood ******* oraz jego syn Sulman Dawood********.

Ofiary tragicznego rejsu (źródło zdjęcia)

Prawdę powiedziawszy, to fakt zaginięcia łodzi umknął mi w gonitwie codzienności. A może nie był tak nagłośniony? W każdym razie pierwszy raz zetknęłam się z tą informacją we wtorek, albo w środę (kontakt z łodzią urwał się w niedzielę, niedługo po opuszczeniu jej w głąb oceanu. Mówiono wtedy o "wyścigu z czasem" (tlenu miało im starczyć jedynie do czwartkowego południa czasu polskiego), ale były i optymistyczne wieści mówiące, że sonary odbierały odgłosy przypominające uderzenia w blachę. W czwartek w miarę możliwości śledziłam relację na żywo, przekazywaną przez portal onet. Oczywiście poszłam na uczelnię i do pracy, jednak na długiej przerwie udałam się do słynnego fast foodu na M., aby skorzystać z tamtejszego wi-fi i zobaczyć jak przebiega akcja.
Powoli zbliżała się godzina "0", kiedy miał skończyć się tlen, po batyskafie nie było ani śladu. Z jednej strony sytuacja była napięta, z drugiej naukowcy mieli nadzieję, że na pokładzie zastosowano wszelkie środki i sposoby, aby zaoszczędzić tlen, a tym samym wydłużyć czas jego pobierania. Relację śledziłam tak długo, jak tylko mogłam, czyli do końca przerwy między zajęciami. Następnie na jakiś czas przestałam być na bieżąco z tym, co działo się na oceanie.
Powróciłam do tego dopiero po powrocie do domu, czyli ok. 19. Pojawiła się wtedy informacja, że znaleziono na dnie oceanu pole pełne szczątków, które mogły należeć do poszukiwanej łodzi podwodnej. Jednak nie było to jeszcze nic pewnego. Dopiero kiedy rozpoznano części batyskafu było jasne, że uległ on zniszczeniu, a wszyscy jego pasażerowie nie żyją (ogłoszono to oficjalnie o 20:55). Szybko też ustalono, że statek uległ zjawisku implozji, czyli nagłemu zapadnięciu się materii i zamkniętym obszarze pod wpływem panującego w nim podciśnienia. Obrazowo przedstawia to poniższy filmik.

Czyli w zasadzie pasażerowie "Titana" zginęli w ułamku sekundy, najprawdopodobniej nie zdając sobie z tego sprawy. Może to i lepiej, niż gdyby mieli umierać świadomie z powodu braku tlenu. Chociaż pewnie ile ludzi, tyle opinii na ten temat.
Ciekawostką jest, że żona Stocktona Rusha, Wendy Rush, to praprawnuczką Isidora i Idy Strausów, jednych z najbogatszych pasażerów "Titanica", którzy stracili życie 15 kwietnia 1912 roku. Można więc powiedzieć, że historia zatoczyła koło. A może po prostu duchy "Titanica" nie wytrzymały tego, że ktoś chce zakłócić ich odwieczny spokój i postanowiły zapobiec tej akcji. Bo przecież...

* Wydaje mi się, że takich pytań było więcej

** Śmiejcie się i pukajcie w głowę, jednak tak sobie myślę, że najbliżej "powodzenia" był pomysł z napełnieniem go... piłeczkami od ping-ponga. Oczywiście był on z góry spisany na niepowodzenie z różnych względów, jednak jeżeli spojrzeć na niego od strony naukowej, to nie był on taki zły.
*** To moja autorska nazwa
**** pilot łodzi podwodnej, założyciel i dyrektor generalny OceanGate, firmy do której należała łódź
***** brytyjski przedsiębiorca lotniczy, założyciel filmy Action Aviation kupującej i sprzedającej samoloty, pasażer piątego lotu Jeffa Bezosa w kosmos
****** emerytowany dowódca francuskiej marynarki wojennej i dyrektor ds. badań podwodnych w firmie medialnej i wystawienniczej - RMS Titanic, której spółka zależna ma wyłączność w opiece nad wrakiem,
******* brytyjsko - pakistański biznesmen, wiceprzewodniczący zarządu konglomeratu Engro, kierował rodzinną fundacją Dawood Foundation i był powiernikiem organizacji badawczej poszukującej życia pozaziemskiego,
******** 19-latek, absolwent ACS International School Cobham w Londynie. Lubił science fiction, układać kostkę Rubika i grać w siatkówkę. Nie chciał brać udziału w wyprawie, zrobił to dla ojca

1563. "Najważniejsze jest życie! A gdy się już ma życie – najważniejsza jest wolność! I często dla tej wolności znów przychodzi oddawać życie!", M. Edelman

Pamiętam jeszcze, jak podczas szkolnej wycieczki do Warszawie w pierwszej klasie liceum, nauczyciel od wiedzy o społeczeństwie pokazał nam fragment muru, który otaczał tamtejsze getto. Już wtedy judaizm i holokaust należały do moich ścisłych zainteresowań. Podobnie jak to było w przypadku "Titanica" - najpierw moja wiedza opierała się na źródłach książkowych i nielicznych dokumentach filmowych*, a także na lekcjach historii (oczywiście na historii nie uczono nas o legendarnym statku). W szóstej klasie moja wiedza była na tyle duża, że z okazji 60 rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim prowadziłam nawet na ten temat prelekcję, w której brali udział i koledzy z podstawówki, i z gimnazjum (zresztą rok wcześniej prowadziłam podobną na temat, a jakżeby inaczej - "Titanica"). Wracając jednak do muru, wywarł on na mnie takie wrażenie, że po powrocie do domu napisałam na ten temat wiersz:

Niemy świadek
Minęło już tyle lat od chwili,
gdy szaleniec postanowił zabawić się w Boga.
Decydując, kto tak właściwie ma żyć, a kto nie,
wedle swoich niezrozumiałych kryteriów.
Zamknął na małym terenie, znęcał się nad ludźmi,
którzy mogli by być znanymi osobowościami.
Nie pozwolił by słońce grzało dla dzieci,
i cieszyło je tak jak każde inne.
A potem nakazał ich usunąć z tej ziemi,
strzelając do nich na ulicy, wywożąc do obozów.
I to dlaczego? Z jakiego powodu?
bo w inny sposób wierzyli w tego samego Boga.
I tylko pozostał mur, co pamięta,
ostatnie chwile ich życia, ostatnie spojrzenia.
Zanim mgła śmierci zasłoniła ich oczy,
zanim jak zwierzęta znikli w bydlęcych wagonach.

Właśnie minęła kolejna, 80 już rocznica, wybuchu powstania w warszawskim getcie żydowskim.  Było to pierwsze tego typu zdarzenie w okupowanej Europie. Żywych świadków widzących to co się działo na własne oczy jest coraz mniej. Niemi na zawsze zachowają wydarzenia tamtych dni dla siebie. Aby chociaż trochę zachować w pamięci tamte dni, pozwolę sobie przytoczyć wywiad z jednym ze świadków powstania, który ukazał się na głównej stronie onetu. Kiedy go czytałam to czułam ciary na plecach.

Przeżyła powstanie w getcie. "Przez Warszawę jechaliśmy w workach"

- Myśmy nie byli podobni do ludzi. My byliśmy zupełnie jak... nie umiem powiedzieć, jak dokładnie wyglądałam, bo lustra wtedy nie było, ale sobie wyobrażam, że jak takie kościotrupy z Oświęcimia. Kiedy już wyszliśmy i byliśmy przewożeni, to przejeżdżając przez Warszawę, czułam słońce. A byłam wtedy w worku - opowiada o życiu w bunkrze i w kanałach podczas powstania w getcie warszawskim w 1943 r. działaczka społeczna Krystyna Budnicka.

Getto warszawskie. Ruiny na ulicy Twardej / Fotografia z Archiwum Ringelbluma, zbiory Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma / Materiały prasowe(źródło zdjęcia)

• W czasie powstania nawet do naszej ziemianki dochodziły dźwięki strzałów. Czuło się też coś w rodzaju trzęsienia ziemi, jak gdyby czołgi przejeżdżały. Wiedziałam, że coś się dzieje - opowiada Krystyna Budnicka, która w momencie wybuchu powstania miała 11 lat.
• Moje ówczesne marzenia mogą wydawać się bardzo śmieszne, bo chwilami sobie wyobrażałam, że jem chleb, że go obracam w ustach i sobie przypominam jego smak, bo nie jadłam go przez wiele miesięcy - opowiada.
• Zawsze bardzo mi było ciężko i smutno, kiedy przychodziło Święto Zmarłych. Ludzie szli na cmentarz, chodzili na grób. Ja chodziłam gdzieś pod pomnik Bohaterów Getta - wspomina.

Marcin Zawada: W kwietniu 1943 r., kiedy trwało powstanie w warszawskim getcie, miała pani 11 lat. Pamięta pani dzień wybuchu powstania?
Krystyna Budnicka: Tego konkretnego dnia nie pamiętam. Od stycznia byłam już pod ziemią, w bunkrze.

Marcin Zawada: W bunkrze, który zbudował pani brat - Rafał.
Krystyna Budnicka: Tak. Ten bunkier to był rodzaj ziemianki, na bazie pogłębionej piwnicy. Wtedy w getcie budowano takie bunkry jako miejsce ukrycia. One mogły ocalić życie w trakcie wywózek do obozów zagłady. Ten nasz bunkier dodatkowo był połączony z kanałem. A to dawało, w razie czego, możliwość ucieczki na stronę aryjską.

Marcin Zawada: I tą drogą opuściła pani ruiny getta, prawie pół roku po wybuchu powstania. Wiedziała pani, że na powierzchni toczą się walki?

Krystyna Budnicka: W czasie powstania nawet do naszej ziemianki dochodziły dźwięki strzałów. Czuło się też coś w rodzaju trzęsienia ziemi, jak gdyby czołgi przejeżdżały. Wiedziałam, że coś się dzieje.

Krystyna Budnicka, zdjęcie z wystawy "Wokół nas morze ognia" / Archiwum prywatne (źródło zdjęcia)

Marcin Zawada: W powstaniu w getcie walczyło trzech pani braci.

Krystyna Budnicka: Tak, Rafał, Chaim i Izaak - trzech chłopców, którzy poszli do powstania. Oni już wcześniej często wychodzili na jakieś zgrupowania, ale broni u nich nie widziałam. Ja nie miałam tak w pełni świadomości, że powstanie się toczy i w związku z tym coś się zmieniło, bo właściwie zagrożenie było ciągle. Myśmy cały czas żyli w tym bunkrze w strachu, że nas nakryją. To, że trwa powstanie, poczułam później, kiedy getto zaczęło się palić. Wtedy co jakiś czas chowaliśmy się w kanale.

Marcin Zawada: Bunkier nie był już bezpieczny?

Krystyna Budnicka: W bunkrze wtedy nie dało się przebywać, on był zbudowany na zasadzie ziemianki - w piwnicy została wybrana ziemia z podłoża i obsypano nią strop i ściany boczne. Kiedy systematycznie dom za domem się walił i palił, to ta ziemianka nagrzewała się jak piec chlebowy. To wszystko się czuło, ten cały pożar. Nie widziałam płomieni, ale czułam te płomienie na skórze. Myśmy uciekali do kanałów, bo w kanale było chłodno.

Marcin Zawada: Ale też niebezpiecznie.

Krystyna Budnicka: Niemcy rzucali do nich bomby gazowe. Te dni, to było wielkie napięcie i strach.

Marcin Zawada: Była pani świadoma tego, co się dzieje?

Krystyna Budnicka: To wszystko do mnie docierało w półśnie, ja byłam bardzo słaba. Nie byłam aktywna - po pierwsze z głodu, po drugie z bezsilności. W bunkrze siedziało się na pryczy, ja jako dziecko nie miałam nic do roboty. I to był taki trudny czas do chwili, kiedy bracia po prostu wrócili z akcji.

Marcin Zawada: Z akcji, czyli z powstania.

Krystyna Budnicka: Tak. Słyszałam różne historie, które były opowiadane, że jedni bojownicy uciekli do lasu, inni popełnili samobójstwo. A moi bracia wrócili, chociaż wojny i tak nie przeżyli. To wszystko docierało do mnie tak mętnie, to wszystko było bardzo trudne.

Marcin Zawada: Szczególnie dla dziecka. O czym pani wtedy marzyła?

Krystyna Budnicka: Moje ówczesne marzenia mogą wydawać się bardzo śmieszne, bo chwilami wyobrażałam sobie, że jem chleb, że go obracam w ustach i sobie przypominałam jego smak, bo nie jadłam go przez wiele miesięcy. Moje marzenia dziecięce były też takie, że walczę z Niemcami. Nie chodziłam do szkoły, ale czytałam różne książeczki, dlatego wyobrażałam sobie, że jestem kimś na wzór Emilii Plater - że jestem bohaterką, że jeżdżę na koniu, strzelam i walczę z Niemcami. Tego typu to były marzenia.

Marzyłam też o wyjściu na słońce. Ale wówczas moim głównym zajęciem był sen, takie zapadanie w niebyt, żeby przeżyć. Na pryczy leżałam często przytulona do mamy.

Marcin Zawada: Marzyła pani, żeby zobaczyć słońce i do tego słońca jesienią 1943 r. doprowadził panią - i tych, którzy jeszcze w bunkrze pozostali - pani 13-letni brat, który musiał bardzo szybko dojrzeć.

Krystyna Budnicka: Jehuda nas wyprowadził, bo już nikogo innego nie było. On jeden został i znał rozkład kanałów. Sam niestety podczas tej drogi się topił, ponieważ w pewnym momencie trzeba było przejść z naszego kanału w nurt kanału burzowego. Jehuda szedł jako pierwszy i porwał go prąd. Wpadł do tej brudnej wody i pewnie się jej napił. Po tym zachorował i po kilku dniach umarł na sepsę. Wcześniej nas jednak wyprowadził na powierzchnię. Pamiętam, że po wielu miesiącach siedzenia w piwnicy, kiedy już wyszliśmy i byliśmy przewożeni, to przejeżdżając przez Warszawę, czułam słońce. A byłam wtedy w worku.

Marcin Zawada: W worku?

Krystyna Budnicka: Tak, bo myśmy nie byli podobni do ludzi. Myśmy byli zupełnie jak... nie umiem powiedzieć, jak dokładnie wyglądałam, bo lustra wtedy nie było, ale sobie wyobrażam, że jak takie kościotrupy z Oświęcimia. To była skóra i kości po dziewięciu miesiącach siedzenia pod ziemią, więc zapakowano nas w worki dlatego, że byliśmy przewożeni jak towar na platformie. Po dziewięciu miesiącach pobytu pod ziemią słyszałam, że gdzieś tam jeżdżą jakieś tramwaje, gdzieś tam ludzie chodzą, wiedziałam, że gdzieś tam jest to słońce.

Marcin Zawada: Życie toczyło się mimo tego, co wcześniej działo się w getcie.

Krystyna Budnicka: Getta już nie było.

Marcin Zawada: Tego świata za murami nie zobaczyli już pani rodzice.

Krystyna Budnicka: Rodzice zostali w kanale. Nie mogli już wyjść, nie mieli siły. A jeszcze okazało się, że jeden z włazów, ten, którym mieliśmy wyjść po aryjskiej stronie, był zalutowany i trzeba było iść do następnego. Wtedy rodzice nie mieli już siły się ruszyć. Nie było też możliwości, żeby ktoś do nich zszedł z pomocą.

Powstanie w getcie warszawskim / domena publiczna (źródło zdjęcia)

Marcin Zawada: Pamięta pani ostatnie słowa rodziców?

Krystyna Budnicka: Słów taty nie pamiętam, bo w tym czasie był już bardzo poraniony psychicznie.

Marcin Zawada: Co się stało?

Krystyna Budnicka: Kiedy stworzono getto, to pewnego razu tatę zaczepiło dwóch Niemców. On wtedy wracał do naszego mieszkania na placu Muranowskim. Tata był praktykującym Żydem, chodził w tradycyjnym stroju i miał piękną białą brodę. I oni mu tą brodę obcięli do połowy, żeby go bardziej upokorzyć. Później kazali tańczyć, a kiedy tata nie chciał, to go uderzyli i zaczęli wyśmiewać. Dookoła zebrało się sporo ludzi. Tata wcześniej był szanowanym człowiekiem, do którego przychodziło się po rady. Ta sytuacja go złamała. Od tego czasu mało się odzywał, przestał decydować i być głową rodziny. Nigdy się już z tego nie podniósł.
Marcin Zawada: A pamięta pani ostatnie słowa mamy?

Krystyna Budnicka: Wtedy w tym kanale szła jeszcze z nami moja siostra, która była już dorosła. Ona miała jakieś 18 - 20 lat. Kiedy trzeba było iść dalej, bo ten właz był zamknięty, to moja siostra nie chciała zostawić rodziców. Ja też się trzymałam mamy. I wtedy moja mama powiedziała do mnie: "ty idź, twój brat Rafał jest na górze, on po nas przyjdzie, on nam pomoże". Do siostry tego nie powiedziała... nie chciała może zostać sama z tatą.

Marcin Zawada: I to było wasze pożegnanie?

Krystyna Budnicka: Uważam, że to był testament mojej mamy - ty idź, ty masz żyć! Nie powiedziała tych słów "ty masz żyć", ale powiedziała "ty idź", bo ja się trzymałam kurczowo mamy. A moja siostra miała szansę, moja siostra była młodą dziewczyną, też miała szansę przeżycia...

Marcin Zawada: Na początku wojny było was dziesięcioro. Miała pani rodziców, sześciu braci i siostrę.

Krystyna Budnicka: Już nie mówiąc, że trzech braci było żonatych, jeden miał dwoje dzieci.

Marcin Zawada: Na końcu wojny została pani sama.

Krystyna Budnicka: Sama. Przeżyła ze mną jedna bratowa, ona później przeszła przez obóz w Pruszkowie, obóz pracy i wyjechała do Izraela, do Palestyny prosto z Niemiec.

Żołnierze niemieccy na ulicach Warszawy w czasie powstania w getcie / Reprodukcja / PAP (źródło zdjęcia)

Marcin Zawada: Przez te wszystkie lata, które minęły od powstania w getcie, od II wojny światowej opłakała pani swoich najbliższych?

Krystyna Budnicka: Nie, nie opłakałam... gdzieś w sercu, oczywiście. Ale nie miałam miejsca pamięci... Zawsze bardzo mi było ciężko i smutno, kiedy przychodził(o) Święto Zmarłych. Ludzie szli na cmentarz, chodzili na grób. Ja chodziłam gdzieś pod pomnik Bohaterów Getta, w domu sobie myślałam o nich serdecznie, ale nie miałam takiego miejsca, gdzie bym mogła... żaden z moich bliskich nie miał godziwego pochówku, takiego, jaki przysłuchuje każdemu człowiekowi. Pamięć i pogrzeb - tego nie mieli.

Marcin Zawada: Teraz to się w końcu zmieni. Powstało miejsce pamięci poświęcone pani najbliższym.

Krystyna Budnicka: I dla mnie jest to tak bardzo ważne. Jestem ogromnie wdzięczna inicjatorom, że powstał zaułek rodziny Kuczerów. To jest moje miejsce, moich bliskich - budowniczych tego bunkra, bo tam było więcej osób poza moją rodziną. Wiem, że ja tylko jedna żyję, ale ważne dla mnie jest to miejsce, gdzie będzie pamięć tych, których nie mają swoich grobów. A takich jest dużo.

Marcin Zawada: Dlaczego my dziś wciąż powinniśmy pamiętać o tym, co wydarzyło się 80 lat temu w warszawskim getcie.

Krystyna Budnicka: Po to, aby to się nigdy nie powtórzyło, a ciągle się dzieje na świecie. Trzeba edukować i wspominać. Trzeba krzyczeć: nigdy więcej wojny, nigdy więcej cierpienia i nigdy więcej prześladowania różnich ludzi!

Krystyna Budnicka (źródło zdjęcia)

Pani Krystyna Budnicka, a właściwie Hana Kuczer znajdowała się w tłumie ludzi, którzy zgromadzili się na 80 rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim. Jej postać została przywołana w przemówieniu wygłoszonym przez pana Mariana Turskiego, tego samego, który podczas 75 rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu uświadamiał wszystkim, że "Auschwitz nie spadło z nieba". Pan Turski nie był w getcie warszawskim, poznał za to piekło holokaustu z perspektywy najbardziej chyba znanego obozu w Oświęcimiu. Chociaż pewne fakty z życia pani Krystyny zostały przeinaczone, z tego co powiedział można wyczytać tragedię ludzi, przebywających w getcie: - "Właśnie jest tutaj, teraz, między nami, Hena Kuczer. Wówczas 11-letnia dziewczynka. Jej dwaj starsi bracia trafili dużo wcześniej na Umschlagplatz. Też dwie przecznice stąd, ale w drugą stronę. Ale zanim wywiezieni zostali do komory gazowej - tacy, jak oni przeżywali kilka dni udręki i upokorzenia na Umschlagplatzu. Doznawali go od Niemców i od kolaborujących z nimi Ukraińców i Litwinów. Za łyk wody trzeba było płacić zegarkiem albo setkami złotych.

11 - letnia Hena - pod koniec powstania, żeby uciec od otaczającego ich morza ognia, towarzyszyła ojcu i bratu w ucieczce przez kanały. Tam obaj zginęli. Na szczęście Hena Kuczer ocalała. Aby się uratować, musiała ukryć tożsamość i przybrać nowe imię - Krystyna Budnicka. Dziś jest honorową obywatelką miasta stołecznego Warszawy.Krysiu Kochana, składam Tobie hołd i podziw. 

Moja siostro w cierpieniu i niedoli!".

Marian Turski przemawiający z okazji 80 rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim (źródło zdjęcia)

W dalszej części jakby rozwinął ostatnią odpowiedź udzieloną Marcinowi Zawadzie przez Krystynę Budnicką w przytoczonym wywiadzie: "Ale... Czy mogę być obojętny, czy mogę milczeć, gdy dzisiaj armia rosyjska dokonuje agresji na sąsiada i zaboru jego ziem? Czy mogę milczeć, gdy rakiety rosyjskie niszczą infrastrukturę ukraińską - domy, szpitale, zabytki kultury? A wszystko to przecież spowoduje gwałtowny przyrost śmiertelności i obniżenie wieku życia setek tysięcy cywilów!

Czy mogę milczeć, gdy widzę los Buczy, a wiem, jak Niemcy unicestwili polski Michniów, białoruski Chatyń, czeskie Lidice czy francuski Oradour?...". 

Pozwólcie, że spuentuję dzisiejszą notatkę, podobnie jak zakończył swoje przemówienie pan Marian Turski, cytując słowa Marka Edelmana: "Najważniejsze jest życie! A gdy się już ma życie - najważniejsza jest wolność! I często dla tej wolności znów przychodzi oddawać życie". Zapamiętajmy to sobie.

źródło: https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/dramatyczne-wspomnienie-z-getta-warszawskiego-to-byl-testament-mojej-mamy/0e2rssj,79cfc278

https://wiadomosci.onet.pl/kraj/rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim-turski-apeluje-ludzie-badzcie-czujni/phy3mhn

* podejrzewam, że na kanałach typowo historycznych mogło być ich więcej, jednak ja takowych nie posiadałam w domua

1560. Niezwykła historia Chińczyków płynących "Titanikiem"

Właśnie minęła 111 rocznica zatonięcia legendarnego statku "Titanic". Jak wielu z Was wie, interesuję się tym tematem. Nawet można powiedzieć, że mam małego z tego powodu świra. Co ciekawe, nie jest on związane ze słynnym filmem Jamesa Camerona z 1997 roku opowiadającym o tej tragedii. Raczej z dwuodcinkowym miniserialem "Titanic" powstałym rok wcześniej. Pamiętam, że puszczony on został w święta Bożego Narodzenia w 1999 roku. I jak nietrudno się domyśleć, akurat go obejrzałam. Zaciekawiła mnie ta historia.
Mogłoby się wydawać, że ten temat został wyczerpany. Obejrzałam sporo programów dokumentalnych i filmów na ten temat, przeczytałam wiele artykułów i książek, nie tylko popularnonaukowych, ale i takich, których akcja toczy się właśnie na statku. Jednak ja od czasu do czasu znajduję perełki, których nawet się nie spodziewam. Od kilku lat staram się nimi dzielić z Wami na łamach bloga, z reguły z okazji kolejnej rocznicy zatonięcia. Nie inaczej będzie tym razem.

"The Six" jest filmem dokumentalnym opowiadającym tragiczną historię pochodzących z Chin pasażerów "Titanica": Lee Bing, Fang Lang, Chang Chip, Ling Hee, Ah Lam oraz Chung Foo. To opowieść o tym, jak rozbitkowie tej narodowości spotkali się z rasistowską względem siebie reakcją w Stanach Zjednoczonych. Film skłania widzów do refleksji nad rozwojem Chin. Jego producentem wykonawczym jest James Cameron, reżyser słynnej ekranizacji z 1997 roku opowiadającej o historii statku.
W pierwotnej wersji filmu o "Titanicu" z 1997 roku znalazła się scena, tuż po zatonięciu słynnego transatlantyku, przedstawiająca Chińczyka leżącego na drzwiach. W ten sposób unosił się na oceanie i oczekiwał na ratunek (który w końcu i do niego dotarł). Finalnie została ona usunięta z powodu "budżetu czasowego".

 

Historia 6 chińskich pasażerów ocalałych z katastrofy "Titanica" długo pozostawała w ukryciu. Wszystko przez amerykańską politykę imigracyjną, która w drugim dziesięcioleciu XX wieku przybrała rasistowski wymiar, a także chińską tendencję do wypierania się samego siebie. Obydwa czynniki sprawiły, że sześciu ocalałych mężczyzn nigdy nie podzieliło się swoimi historiami.
Ich historia nie została jednak do końca zapomniana. Opowiada o niej wspomniany na początku film dokumentalny "The Six". Film został wyreżyserowany przez mieszkającego w Szanghaju Arthura Jonesa. Współpracował on m.in. z historykiem marynistyki Stevenem Schwankertem oraz słynnym reżyserem, Jamesem Cameronem. Cameron w ostateczności został producentem wykonawczym projektu. Materiały do filmu zbierano przez ponad sześć lat. Całość nagrywano w 20 miastach. W międzyczasie powstała gra komputerowa, która w wierny sposób przedstawiała każdy z pokładów statku. Dzięki temu można było po trochu wczuć się w sytuację Chińczyków, przedzierających się z dolnych pokładów w górę. Jeden z twórców filmu sprawdzał nawet co mógł czuć człowiek ubrany w tradycyjny chiński strój z tamtych czasów, który został zmuszony do przebywania w wodzie w warunkach zbliżonych do tych towarzyszących zatonięciu okrętu. 
Samo szukanie ludzi, którzy wielokrotnie zmieniali swoją tożsamość trochę przypominało policyjne śledztwo, zaś twórcy filmu szczerze porównują je ze szukaniem osób będących świadkami koronnymi. W dodatku dla rodzin rozbitków to, że ich krewni uratowali się z najsłynniejszej katastrofy morskiej nie rzadko było osnute płaszczem tajemnicy.

"The Six" miał swoją premierę w Chinach, w 109 rocznicę zatonięcia statku. Opowieść o Chińczykach, którzy wbrew wszelkim przeciwnością losu postanawiają przenieść się do Stanów Zjednoczonych, wywołała ogromne, jak na dokument, zainteresowanie.

Dzięki relacjom członków ich rodzin oraz animowanym rekonstrukcjom, dokument przedstawia losy sześciu z ośmiu pasażerów "Titanica" narodowości chińskiej, którzy przeżyli noc z 14 na 15 kwietnia 1912 roku.

Ocaleni byli profesjonalnymi marynarzami, którzy w Nowym Jorku mieli kontynuować podróż, którą zorganizował dla nich pracodawca. Byli wyszkoleni w obsłudze systemu napędowego statków (ang. firemen). Angielska nazwa wywodzi się prawdopodobnie stąd, że dbali oni o zapewnienie ognia dla systemów parowych statków. Na "Titanicu" mieli wykupione najtańsze miejsca w trzeciej klasie, głęboko pod jego pokładem. Według twórców filmu ich fach niejako uratował im życie. O ile niewielu pasażerów będących pasażerami trzeciej klasy przeżyło tragedię, o tyle oni mogli w miarę szybki sposób zorientować się, że statek w coś uderzył. Jako ludziom przyzwyczajonym do życia na statku łatwiej było też im się po nim poruszać.

Kadr z filmu "The Six" ukazujący pojedynczy bilet z nazwiskami ośmiu chińskich pasażerów "Titanica" (źródło)

Zgodnie z ustaleniami twórców "Szóstki", jako ostatni z wody został wyciągnięty Fang Lang. Mówi się nawet, że jego walka o życie była inspiracją do nakręcenia przez Jamesa Camerona jednej z ostatnich "Titanica", w której Rose i Jack dryfują po oceanie na kawałku drzwi pochodzących z wnętrza statku. 

Sześciu ocalałych Chińczyków dotarło do Nowego Jorku w dniu 18 kwietnia 1912 roku na pokładzie statku R.M.S. Carpathia, który przywiózł około 700 rozbitków z zatopionego transatlantyku. Według profesora Chińskiej Akademii Nauk Społecznych badającego historię chińskich pasażerów statku, Cheng Wei'a, na miejscu rozeszły się pogłoski, że chińscy mężczyźni udawali kobiety, żeby tylko dostać się na łodzie ratunkowe i w ten sposób - ocaleć. Według powszechnego wówczas rasizmu względem Chińczyków, historie te (według Chenga wcale nie poparte faktami) obiegły cały kraj, dzięki doniesieniom medialnym oraz telegramom.

Plakat filmu "The Six" (źródło)

Mężczyźni zostali potem deportowani przez Rząd Stanów Zjednoczonych na mocy ustawy wprowadzonej w 1882 roku przez ówczesnego prezydenta, Chestera Arthura. Zabraniała ona zarobkowej emigracji z Chin do USA. Została ona uchylona dopiero w 1943 r. Na wjazd do mocarstwa zezwalano jedynie w przypadku chińskich dyplomatów, naukowców, przedsiębiorców oraz turystów. Jak zostało powiedziane wcześniej, ocaleni byli jedynie marynarzami, a więc nie wpisywali się w żadną z tych kategorii.

Doktorant filmoznawstwa Wang Xin powiedział Sixth Tone, ze wielu chińskich widzów "Szóstki" osadza ją wokół nacjonalistycznej narracji: "Widzowie z łatwością odniosą się do faktu, że wraz z rozwojem Chin, nie musimy już prześlizgiwać się przez granicę lub pracować jako chłopi".

Po pokazie filmu inny student o nazwisku Li, skontrastował historie ocalałych z "zacofanych" Chin sprzed ponad stu lat, z dzisiejszą pewnością siebie kraju: "Jako obywatel z biednego kraju, możesz napotkać problemy takie jak dyskryminacja po wyjeździe do bogatego kraju, dlatego dobrobyt narodowy jest ważny".

Opowieść o chińskich rozbitkach, których w 1912 roku nikt w Ameryce nie witał z otwartymi ramionami ma premierę w rzeczywistości, w której Azjaci spotykają się z wciąż rosnącą przemocą i rasizmem. W Stanach Zjednoczonych dwa lata temu została wprowadzona ustawa piętnująca mowę nienawiści w nich wymierzoną. Czasy zmieniły się całkowicie, dlatego może historia o tych, którzy z jednej strony mieli ogromne szczęście uchodząc z życiem, a z drugiej pecha, bo w końcu zostali potraktowani jak intruzi, będzie lekcją, jakich błędów nie należy powtarzać.

Dokument na razie miał premierę w Chinach, teraz czeka na dystrybucję na świecie. Chociaż nie zarabia wiele w kinach, to zbiera pozytywne recenzje od internautów. Według nich "Szóstka" jest dowodem na to, że nie można liczyć na żadną przyjaźń między Amerykanami i Chińczykami. Azjata zawsze może być niemile widzianą w Stanach Zjednoczonych, podobnie jak ponad sto lat temu.

I nawet moja dzisiejsza lektura podchodzi pod tematykę związaną ze statkiem:

źródło: https://podroze.onet.pl/ciekawe/chiny-the-six-titanic-james-cameron-nieznana-historia-uratowanych-z-titanica/gc3wv71

https://www.ecpp.org.pl/nieznana-historia-chinskich-rozbitkow-z-titanica

1456. Czy to lawina zabiła 9-ciu studentów na Uralu w 1959 roku?

W ostatnim wpisie przybliżyłam Wam(już po raz drugi na tym blogu) historię dziewięciu studentów, którzy w niewyjaśnionych okolicznościach stracili swoje życie podczas wyprawy na Ural na początku lutego 1959 r. Chociaż od tego zdarzenia minęły ponad 63 lata, naukowcy w dalszym ciągu zastanawiają się, co tak naprawdę mogło stać się tamtej nocy z 1 na 2 lutego. Jedne hipotezy prześcigają drugie, jedne są bardziej prawdopodobne, inne mniej. Wydawać by się jednak mogło, że najbardziej proste wyjaśnienia mogą być(ale nie muszą) najbardziej trafione.
Wariant z zejściem lawiny pojawiał się od samego początku wyjaśniania przyczyn zdarzenia. Mam jednak wrażenie(po przeczytaniu różnych dotychczasowych materiałów do tej pory), że "umarł śmiercią naturalną" gdzieś po drodze i jakoś specjalnie nie przywiązywano do niej większej uwagi. Tzn. brano go pod uwagę, ale nie próbowano w sposób naukowy jakoś tego wyjaśnić. Ostatnio jednak nastąpił w tej kwestii pewien przełom. A to za sprawą naukowców, którzy wzięli "pod lupę" tą wersje wydarzeń. Co z tego wynikło? Przedstawiam Wam tekst, zamieszczony jakiś czas temu na portalu onet.pl, który wiele wnosi, jak dla mnie, do tej sprawy.

Rozebrane zwłoki, rany głowy i klatek piersiowych. Zagadka z Przełęczy Diatłowa rozwiązana?

To była jedna z najbardziej tajemniczych zagadek. W latach 2019 - 2021 naukowcy ze Szwajcarii przeprowadzili badania naukowe, które przedstawiają prawdopodobne wyjaśnienie tajemniczej śmierci dziewięciu turystów w 1959 r. w górach Ural w byłym ZSRR. Tragiczny incydent na Przełęczy Diatłowa, jak go nazwano, wywołał wiele teorii - od morderczych yeti po tajne eksperymenty wojskowe.

Było ich dziewięcioro. Nikt nie wie jak umarli - Ultrasto/Shutterstock/infidjatlov/narod.ru(źródło zdjęcia)

• 27 stycznia 1959 r. dziesięcioosobowa grupa składająca się głównie ze studentów Uralskiego Instytutu Politechnicznego, kierowana przez 23 - letniego Igora Diatłowa wyruszyła na 14-dniową wyprawę w góry Ural.
• Wszyscy zginęli. Władze radzieckie przeprowadziły dochodzenie w celu ustalenia przyczyn tego dziwnego dramatu, ale po trzech miesiącach zamknęły je.
• Według Gaume'a i Puzrina, wędrowcy wykonali nacięcie w ośnieżonym zboczu góry, aby rozbić swój namiot, ale lawina pojawiła się dopiero kilka godzin później. 
• Kilka faktów podważa ich teorię, m.in. to, że obrażenia klatki piersiowej i czaszki zaobserwowane u niektórych ofiar nie były typowe dla ofiar lawin.

Na początku października 2019 r., kiedy nieznany rozmówca zadzwonił na telefon komórkowy profesora Johana Gaume'a, trudno było mu sobie wyobrazić, że wkrótce zmierzy się z jedną z największych tajemnic w historii Związku Radzieckiego. Na drugim końcu linii dziennikarz z Nowego Jorku poprosił go o eksperckie spojrzenie na tragedię, która wydarzyła się 60 lat wcześniej w północnej części rosyjskiego Uralu - tragedię, która od tamtej pory znana jest jako Incydent na Przełęczy Diatłowa. Gaume, szef Laboratorium Symulacji Śniegu i Lawin EPFL w Instytucie Badań nad Śniegiem i Lawinami WSL, nigdy nie słyszał o tej sprawie, którą rosyjska prokuratura niedawno wydobyła z czasów sowieckich.

"Prosiłem dziennikarza, aby oddzwonił do mnie następnego dnia, abym mógł zebrać więcej informacji. To, czego się dowiedziałem, zaintrygowało mnie".

Sportowe wyzwanie, które zakończyło się tragedią

27 stycznia 1959 r. dziesięcioosobowa grupa składająca się głównie ze studentów Uralskiego Instytutu Politechnicznego, kierowana przez 23-letniego Igora Diatłowa - wszyscy doświadczeni narciarze biegowi i zjazdowi - wyruszyła na 14-dniową wyprawę na górę Otoren, w północnej części radzieckiego obwodu swierdłowskiego. O tej porze roku trasa tego typu zaliczana była do III kategorii - najbardziej ryzykownej - z temperaturami spadającymi do - 30 st. C. 28 stycznia jeden z członków ekspedycji, Jurij Judin, postanowił zawrócić. Nigdy więcej nie zobaczył swoich kolegów.

Gdy minął przewidywany termin powrotu grupy do punktu wyjścia, na poszukiwania wyruszyła ekipa ratunkowa. 26 lutego na zboczach "Góry Śmierci", około 20 km na południe od miejsca docelowego, znaleziono namiot grupy, który był poważnie uszkodzony. Pozostawiono w nim rzeczy należące do grupy.

Uczestnicy akcji ratunkowej na Przełączy Diatłowa z odnalezionym na zboczu namiotem uczestników wyprawy, luty 1959 r. - Creative Commor (źródło zdjęcia)

W dalszej części góry, pod starym syberyjskim cedrem, znaleziono dwa ciała ubrane jedynie w skarpety i bieliznę. Trzy inne ciała, w tym ciało Diatłowa, znaleziono między drzewem a namiotem; prawdopodobnie uległy hipotermii podczas próby powrotu do obozu. Dwa miesiące później pozostałe cztery ciała znaleziono w wąwozie pod grubą warstwą śniegu. Kilku zmarłych miało poważne obrażenia, takie jak złamania klatki piersiowej i czaszki.

Co dokładnie się stało?

Władze radzieckie przeprowadziły dochodzenie w celu ustalenia przyczyn tego dziwnego dramatu, ale po trzech miesiącach zamknęły je, dochodząc do wniosku, że śmierć wędrowców spowodowała "siła natury". Wobec braku ocalałych, sekwencja wydarzeń w nocy z 1 na 2 lutego do dziś nie jest jasna i doprowadziła do powstania niezliczonej ilości mniej lub bardziej wymyślnych teorii, od morderczych yeti po tajne eksperymenty wojskowe. 

Z tą właśnie tajemnicą zmierzył się Gaume. "Po telefonie od amerykańskiego reportera zacząłem pisać równania i liczby na mojej tablicy, próbując zrozumieć, co mogło się tam wydarzyć" - opowiada.

"Kiedy reporterka oddzwoniła, powiedziałem jej, że prawdopodobnie lawina zaskoczyła grupę, gdy spali w namiocie".

Ta teoria, która jest najbardziej prawdopodobna, została również wysunięta przez rosyjską prokuraturę po tym, jak śledztwo zostało wznowione w 2019 r. na wniosek krewnych ofiar. Jednak brak dowodów i istnienie dziwnych elementów nie zdołało przekonać dużej części rosyjskiego społeczeństwa.

Igor Diatłow - Domena Publiczna(źródło zdjęcia)

"Byłem tak zaintrygowany, że zacząłem głębiej badać tę teorię. Następnie skontaktowałem się z profesorem Alexandrem Puzrionem, kierownikiem Katedry Inżynierii Geotechnicznej na ETH Zurich, którego poznałem miesiąc wcześniej na konferencji we Francji".

Gaume, pochodzący z Francji, i urodzony w Rosji Puzrin pracowali razem nad przeczesaniem archiwów, które zostały otwarte po upadku Związku Radzieckiego. Rozmawiali także z innymi naukowcami i ekspertami od tego zdarzenia, a także opracowali analityczne i numeryczne modele, aby zrekonstruować lawinę, która mogła zaskoczyć dziewięć ofiar.

"Tajemnica Przełęczy Diatłowa stała się częścią rosyjskiego folkloru narodowego. Kiedy powiedziałem żonie, że zamierzam nad nią pracować, spojrzała na mnie z głębokim szacunkiem!" - mówi Puzrin -

Moje główne badania dotyczą osuwisk; badam, co się dzieje, gdy upływa pewien czas między momentem wywołania osuwiska a jego faktycznym wystąpieniem".

Według Gaume'a i Puzrina, tak właśnie było w 1959 roku: wędrowcy wykonali nacięcie w ośnieżonym zboczu góry, aby rozbić swój namiot, ale lawina pojawiła się dopiero kilka godzin później.

"Było ich dziewięcioro" - zorinjonny /Shutterstock(źródło zdjęcia)

"Jednym z głównych powodów, dla których teoria lawinowa wciąż nie jest w pełni akceptowana, jest to, że władze nie przedstawiły wyjaśnienia, jak do tego doszło" - mówi Gaume. W rzeczywistości istnieje kilka punktów, które zaprzeczają tej teorii: po pierwsze, zespół ratowniczy nie znalazł żadnych oczywistych dowodów lawiny lub gruzu. Ponadto średni kąt nachylenia zbocza nad namiotem - mniej niż 30 st. - nie był wystarczająco stromy, by mogła zejść lawina. Ponadto, jeśli lawina wystąpiła, to została wywołana co najmniej dziewięć godzin po wykonaniu nacięcia w zboczu. I wreszcie, obrażenia klatki piersiowej i czaszki zaobserwowane u niektórych ofiar nie były typowe dla ofiar lawin. 

Możliwy układ warstw śniegu przed lawiną - Gaume/Puzrin/ETH Zurich(źródło ilustracji)

W swoim dochodzeniu, opublikowanym w "Communication Earth & Environment" - nowym czasopiśmie Nature Research - 28 stycznia Gaume i Puzrin próbują odnieść się do tych kwestii. "Wykorzystujemy dane dotyczące tarcia śniegu i lokalnej topografii, aby udowodnić, że mała lawina pyłowa może wystąpić na łagodnym zboczu, pozostawiając za sobą niewiele śladów.

Z pomocą symulacji komputerowych pokazujemy, że uderzenie płyty śnieżnej może prowadzić do obrażeń podobnych do tych, które zaobserwowano. Do tego dochodzi oczywiście czas, jaki upływa pomiędzy wbiciem się zespołu w zbocze, a wywołaniem zdarzenia. To właśnie jest głównym tematem naszego artykułu. Wcześniejsi badacze nie potrafili wyjaśnić, w jaki sposób, przy braku opadów śniegu tego wieczoru, lawina mogła zostać wyzwolona w środku nocy. Musieliśmy wymyślić nową teorię, aby to wyjaśnić" - mówi Gaume.

Tragedia na Przełęczy Diatłowa - symulacja - ETH Zurych(źródło ilustracji)

W nocy, kiedy doszło do tragedii, jednym z najważniejszych czynników była obecność wiatrów katabatycznych, czyli wiatrów, które pod wpływem siły grawitacji noszą powietrze w dół zbocza. Wiatry te mogły przenosić śnieg, który następnie gromadził się po górę od namiotu, ze względu na specyficzną cechę terenu, o której członkowie zespołu nie wiedzieli.

"Gdyby nie zdobyli nacięcia w zboczu nic by się nie stało. To był pierwszy bodziec, ale sam w sobie nie wystarczyłby. Wiatr prawdopodobnie zniósł śnieg i pozwolił na powolne narastanie dodatkowego obciążenia. W pewnym momencie mogło powstać pęknięcie i rozprzestrzenić się, powodując uwolnienie płyty śnieżnej" - mówi Puzrin.

Obydwaj naukowcy są jednak ostrożni w swoich odkryciach i dają do zrozumienia, że wiele na temat  tego zdarzenia pozostaje tajemnicą. "Prawda jest oczywiście taka, że nikt tak naprawdę nie wie, co się stało tamtej nocy. Dostarczamy jednak mocnych dowodów ilościowych na to, że teoria lawinowa jest prawdopodobna" - kontynuuje Puzrin.

Dwa modele opracowane na potrzeby tego badania - analityczny do szacowania czasu potrzebnego do wywołania lawiny, stworzony przez ETH Zurich, oraz numeryczny SLAB do szacowania wpływu lawin na ludzkie ciało - zostaną wykorzystane do lepszego zrozumienia naturalnych lawin i związanego z nimi ryzyka.

Praca Gaume'a i Puzrina jest hołdem dla zespołu Diatłowa, który stanął w obliczu "zniewalającej siły" natury. I choć nie udało im się ukończyć zdradzieckiej wyprawy, dali pokoleniom naukowców zagadkę, którą trzeba rozwiązać.

źródło: https://www.onet.pl/turystyka/onetpodroze/smierc-na-przeleczy-diatlowa-naukowcy-znalezli-rozwiazanie/pkwzcj8,07640b54

Jeżeli mogę się wypowiedzieć w tej sprawie, to wersja z lawiną od zawsze(tzn. od momentu, kiedy zaczęłam zgłębiać ten temat) była dla mnie najbardziej prawdopodobna. Jeszcze brałam pod uwagę tą z zastrzeleniem ich przez wojsko. Za to za najbardziej fantastyczną uważam tą z yeti. No, ale podobno tonący brzytwy, tj. każdej ewentualności, się chwyta. Teraz dodatkowo zostało to zanalizowane w naukowy sposób przez specjalistów. Oczywiście, nikt jeszcze nie potwierdził, że na 100% zwały śniegu odpowiadają za śmierć studentów, jednak jestem pod ogromnym wrażeniem tego, że po tylu latach naukowcy za pomocą poszlak potrafili odtworzyć prawdopodobny przebieg tamtej nocy. 

Trzymajcie się ciepło :)