„Często spotykam się ze stwierdzeniem, że wszyscy jesteśmy niepełnosprawni. Ludzie bywają okaleczeni w najróżniejszy sposób: zatruci przez toksyczne relacje, zranieni przez miłość, przytłoczeni utratą pracy, rozdarci wewnętrznie z powodu rozpadu rodziny, sparaliżowani strachem czy niepokojem... Okaleczenie może dotyczyć każdego, w każdej sferze życia i w każdym środowisku społecznym” - J.-B. Hibon "Pijany ze szczęścia. Opowieść o życiu spełnionym"
Czas szybko leci. Czasami mam wrażenia, że zbyt szybko. Kiedy rano spojrzałam w kalendarz i zdałam sobie sprawę z tego, że minęło 25 lat od zamachów w Stanach Zjednoczonych. Jak wiemy z różnych źródeł, celem trzech z czterech porwanych przez terrorystów z Al-Kaidy samolotów były dwa wieżowce World Trade Center w Nowym Jorku oraz budynek Pentagonu w hrabstwie Arlington w stanie Wirginia. Jaki był cel lotu czwartego z porwanych samolotów do dzisiaj nie udało się w 100% ustalić. Pozostawmy to może tajemnicy, jaką zabrali za sobą znajdujący się na jego pokładzie terroryści.
Kilka miesięcy wcześniej miałam dziwny sen. Mimo, że minęło ćwierć wieku pamiętam go bardzo wyraźnie. Z okien mojego pokoju widać było wieżowiec znajdujący się naprzeciwko mojego bloku. W moim śnie pewnego dosyć pogodnego dnia uderzył w niego samolot. To było absurdalne i mało logiczne, ponieważ nie wiem na jakiej wysokości musiałby on lecieć. Ale może ten szczegół sprawił, że sen ten utkwił mi tak bardzo w pamięci. A potem ten wieżowiec się przewrócił. Też wbrew logice, bo wyglądało to tak, jakby ktoś go "kopnął" i runął nie w głąb siebie, jak wieże, ale dosłownie się wywrócił. Pamiętam ludzi stojących na dachu i wzywających pomocy oraz skaczących z tego dachu. Wyglądało to jak film, ale wtedy, 11 września, owy film zamienił miejsce z realnością.
Dziś, 25 lat później wiem, że to wszystko stało się za wcześnie w moim życiu, że był to kolejny, po śmierci księdza Józefa Tischnera oraz tragedii "Kurska" etap dojrzewania do brutalnej rzeczywistości. Wiem, że zabrało mi to kilka miesięcy dzieciństwa. Potem przez kolejnen miesiące wracały do mnie widziane w telewizji obrazy walących się wież i płonącego budynku Pentagonu. Wracały w rysunkach, nawiązaniach w opowiadaniach. Nawet w zabawach. Aż w końcu mi ta szewska pasja minęła, chociaż pamiętam jak wielkie wrażenie zrobił na mnie film "World Trade Center" z 2006 roku, na który poszliśmy ze znajomymi do kina.
Teraz w zasadzie temat ten tak bardzo do mnie nie wraca. No, może czasami, kiedy w internecie znajdę informacje odnośnie tego dnia. Albo kiedy przypada kolejna rocznica zamachu. Mam świadomość, że od tamtego dnia wiele się zmieniło w podejściu ludzkości do otaczającego świata. Staliśmy się nieufni, ale też bardziej czujni, szczwególnie na początku tego całebgo wariactwa. Wiadomo było, że już nic nie będzie takie, jak wcześnieij. I że sprawdziło się powiedzenie, że człowiek człowiekowi wilkiem.
I wiecie, chyba nie byłabym sobą, gdybym nie wykorzystała tej smutnej i w zasadzie niepotrzebnej rocznicy nie wykorzystała do przeczytania jakiejś książki na ten temat. Tą po lewej wypożyczyłam z Biblioteki Śląskiej, tej po prawej akurat nie było na stanie, ponieważ ktoś ją już wypożyczył, ale będę miała ją na uwadze. Tym bardziej, że czytałam jej fragmenty w internecie, i może nie to, że mi się spodobały, bo myślę, że to nie jest odpowiednie słowo, ale przemówiła do mnie. Jestem ciekawa całości, chociaż objętość może trochę przerażać. Ta po lewej stronie w zasadzie mi się podoba - pokazuje co się działo w wieżach zaraz po udarzenia w nie samolotów. Zawiera bezpośrednie relacje świadków zdarzenia, a dynamika ich opowieści nie zmniejszyła się pomimo upływu czasu. Dobrze się ją czyta, a to jest w sumie ważne dla mnie.
25 lat? A dla mnie to tak, jakby się to działo przed chwilą.
Przez dużą część mojego dotychczasowego życia byłam raczej szarą myszką. Na 100% wynikało to z mojej niepełnosprawności i wewnętrznego oraz zewnętrznego przekonania, że nigdy nie będę w różnych rzeczach tak dobra, jak zdrowi ludzie. Jakimś nagłym przypływem odwagi w wieku nastu lat wstąpiłam do parafialnej scholi. Byłam w niej dosyć długo, ale prawdę powiedziawszy to czułam się w niej trochę jak intruz. Przynajmniej na poczzątku. Kiedy inni bez problemu dostawali czytania w czasie akademii parafialnych i nabożeństw, ja na wszystko musiałam czekać albo walczyć. Z czasem trochę to zelżało, ale powróciło ze zdwojoną siłą wraz z poprzednim proboszczem. Pomocy przy organizacji nasszego parafialnego Festiwalu Maryjnego to ja się nigdy nie doczekałam...
Taką osobą, której nie przeszkadzało kompletnie to, że jestem niepełnosprawna i mam pewne ograniczenia był opiekun naszego Oratorium w latach 2010-2012, ksiądz Wojtek. Angażował mnie praktycznie w każdą aktywność społeczności na tyle, na ile pozwalała mi moje sprawność. Oratorium oprawia niedzielną Mszę świętą - dajcie Lolkowi mikrofon, niech śpiewa z resztą, choćby na przyciszeniu. Tak samo podczas akademii. A na akademiach i nabożeństwach niech coś mówi. Albo siedzi przy komputerze i przerzuca slajdy. Oratorium organizowało półkolonie albo sobotnie zajęcia dla dzieciaków? Niech Lolek przychodzi i pomaga, zawsze coś się dla niego znajdzie. Podobało mi się takie podejście, bo bazowało na moich zasobach i umiejętnościach, a nie ograniczeniach. Z perspektywy lat podejrzewam, że w dużej mierze było to spowodowane tym, że przez jakiś czas posługiwał w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym z takimi osobami jak ja.
Te dwa lata dużo mi dały. Potem różnie bywało ze stosunkiem innych do mnie, ale raczej byłam tolerowana. W zimie 2014 roku pierwszy raz byłam wychowawcą na półkoloniach, oczywiście miałam ukończone odpowiednie kursy. Potem przyszedł nowy opiekun oratorium, który znowu nie wierzył w moje umiejętności, ale pozwolił mi być animatorem podczas wypoczynku. Dobre i to.
W międzyczasie były Światowe Dni Młodzieży w Rio de Janeiro i ogłoszenie, że kolejne spotkanie odbędzie się w 2016 roku w Polsce, w Krakowie. Ucieszyłam się, bo była realna szansa, że uda mi się wziąć w nim udział na żywo. Wkrótce rozpoczęłam studia na Uniwersytecie Papieskim w Krakowie na kierunku Turystyka Religijna. Im bliżej było wydarzenia, tym głośniej i więcej się o nim mówiło. Wiedziałam, że kilka osób z roku aplikuje na wolontariuszy podczas Wydarzeń Centralnym. Jeszcze w 2015 roku zgłosiłam w parafii chęć bycia wolontariuszem parafialnym, ale przecież jedno nie wykluczało drugiego. Nieśmiało poszłam do ówczesnego proboszcza, aby podbił mi tzw. "list polecający", a potem wysłałam zgłoszenie, właściwie nie spodziewając się niczego wielkiego. Tym bardziej, że tak długo czekałam na odpowiedź, że straciłam resztki tlącej się gdzieś wewnątrz mnie nadziei. Jakież więc było zdziwienie, ale i radość, że pod koniec maja dostałam telefon, że mnie zakwalifikowali i zapraszają na rozmowę, na której ustalimy szczegóły.
Chyba aż do drugiej połowy lipca nie wierzyłam, że to wszystko dzieje się naprawdę. Potem przyszedł pierwszy tydzień, kiedy gościliśmy przybyłych gości w naszych domach i parafiach. Codziennie coś się działo, a ja jeszcze łączyłam to z zabiegami rehabilitacyjnymi, które mi wtedy wypadły. W niedzielne przedpołudnie, po Mszy świętej z udziałem gości z Włoch byłam zmęczona, ale szczęśliwa. Wszystko udało się nawet lepiej, niż się spodziewałam.
A przecież dla mnie cała posługa się nie kończyła, ale zaczynała. Przede mną był przecież jeszcze tydzień w Krakowie i jeszcze większa posługa i odpowiedzialność, niż dotychczas. Przez wszystkie dni dyżurów dawałam z siebie 100%. Ktoś przecież mi zaufał, nie mogłam go zawieść. Wiem, że nie we wszystkim byłam idealna, że wiele rzeczy mogło mi wyjść lepiej. Ale też chyba nie było tak najgorzej. Do dzisiaj pamiętam, jak w niedzielne przedpołudnie stałam na Campusie Misericordia i cieszyłam się, że raczej wszystko się udało.
A nawet pociągło o następny rok. Ksiądz Jack, będący parafialnym koordynatorem, zobabczył jak wiele mogę. Byłam wychowawcą i na zimowych, i na letnich półkoloniach, kiedy nie mógł być na sobotnich zajęciach, to go zastępowałam, pierwszy (i ostatni) raz w życiu uczestniczyłam w Oratoriadach i MGSie, pisałam scenariusze, brałam udział w wyjazdach i nabożeństwach oratoryjnych. Nie bałam się tak bardzo, jak wcześniej. A z proboszczem dogadywaliśmy się bez słów. Owszem, ich następcy podcięli mi skrzydła, ale nie ucieli ich do końca. Wiedziałam, że ich nie zmienię, więc nawet z nimi nie "walczyłam". Wolałam iść swoją drogą, tam, gdzie mnie chcieli i nikt nie miał ze mną "kłopotów". To raczej ja miałam z dotarciem, ale chyba wyszło mi to na plus. A szkoda mi było burzyć z trudem zbudowaną pewność siebie.
Nie wiem co mi przyniesie przyszłość i jakie wyzwania będą przede mną czekać. Ale wiem jedno - kiedy przez myśl mi przejdzie, że nie dam rady, przypomnę sobie jak zwykle tych kilka cudownych dni sprzed dekady. I jak zwykle pomyślę sobie, że nie przekonam się o tym, jeżeli nie spróbuję.
Tak się w tym roku złożyło, że przełom lipca i sierpnia splótł się z wyjazdami na dwa obozy wspólnot "Wiary i Światło" - jeden jeszcze w lipcu do Zawoi, a drugi już w sierpniu nad jeziorem Wilcze. Po drodze jednak wypadła 12 rocznica obecności bloga w blogosferze. Mnie samej trudno uwierzyć w to, że jestem już z Wami taki okres czasu. Nie mnie oceniać czy długo to czy krótko. Dla jednych będzie to sporo, dla innych niekoniecznie. Dużo łatwiej ocenić te 12 lat przez pryzmat rozwojowy oraz zmian, jakie w ciągu tych wszystkich lat zachodziły. Myślę, że działo się sporo i złego i dobrego. To co złe pozostawiało za sobą jakąś konkretną lekcję na przyszłość, to co dobre motywowało i dodawało skrzydeł. Chociaż z perspektywy czasu widzę, że nawet ze złych rzeczy finalnie wynikało wiele dobrego. Najbardziej jednak cieszy mnie to, że mimo wielu przeciwności idę do przodu i jestem raczej stała w wyznawanych wartościach. Łatwiej jest mi żyć, przede wszystkim w zgodzie z samą sobą.
Na koniec dziękuję Wam wszystkim, którzy jesteście tutaj ze mną. Chcę wierzyć, że towarzyszycie nie "dlatego, że", ale "mimo wszystko". Dziękuję za każdy komentarz, meil, kartkę pocztową, dziękuję tym, którzy szczerze ze mną trwali wtedy, gdy siły i samopoczucie odmawiały posłuszeństwa. Dziękuję i przepraszam, jeżeli kogoś w czymś uraziłam lub zawiodłam. Przepraszam, że tak mnie ostatnio u Was mało... Nie obiecuję, że się to wkrótce poprawi, choć bardzo bym chciała. ak tylko mam czas to do Was zaglądam. Dziękuję, przepraszam i mam nadzieję, że jeszcze nie raz spotkamy się na moich ścieżkach codzienności.
A na koniec pozdrawiamy z moim wiejskim przyjacielem Maksiem. Takim na dobre i na złe...
Żył wtedy zakonnik, który nazywał się Szymon Stock. Z pochodzenia był urodzonym w dosyć zamożnej rodzinie w Avlesford w hrabstwie Kent ok. 1655 r. Anglikiem. Legenda głosi, że już w kołysce naznaczony był wybraniem maryjnym oraz, że jeszcze nie ukończył pierwszego roku życia, a już odmawiał "Zdrowaś Maryjo". Kiedy tylko nauczył się czytać recytował Małe Oficjum Najświętszej Maryi Panny i trwał w tym zwyczaju do końca życia. Gdy miał 6 lat zaczytywał się Biblią. Podania przekazują, że zazdrosny brat nękał go tak bardzo, że dwunastoletni Szymon opuścił dom i zamieszkał w pustym dębie. „Stock”, czyli słowo oznaczające pień drzewa, stało się jego przydomkiem. Po latach zwierzył się karmelitańskim współbraciom, że to właśnie w pustym pniu po raz pierwszy zobaczył Maryję.
Ta, co według Apokalipsy „zdeptała głowę węża” była jego pierwszą przewodniczką w życiu duchowym. Pokazała mu, czym tak naprawdę są pokusy prowadzące do grzechu, w jaki sposób je pokonywać i jak rozeznawać dobre i złe duchy. Swoje pustelnicze życie Szymon wiódł przez 12 lat, a następnie wrócił do domu. Aby ponownie powrócić na swoją pustelnię, podjął studia teologiczne oraz wstąpił do zakonu. Kiedy znowu otrzymał od Maryi polecenie z nieba - że wkrótce wstąpi do zakonu, którego nie było jeszcze w Anglii, natychmiast zareagował.
W owym czasie nękani przez Saracenów karmelici podjęli decyzję, aby przenieść się do Europy. Szymon nie mógł mieć o tym pojęcia, ponieważ mieszkał w pniu drzewa. Kiedy dwaj zakonnicy pokonawszy kanał La Manche pojawili się w okolicy Kentu, a wieść o tym dotarła do Szymona, ten bardzo szybko się do nich dołączył. Miał czterdzieści lat. Najpierw zamieszkali w okolicach Oksfordu. Potem, kiedy karmelici zaczęli oficjalnie funkcjonować na terenie Anglii, Szymon wstąpił do klasztoru w Aylesford. W wieku pięćdziesięciu lat złożył śluby. Wtedy też ukończył studia teologiczne z tytułem doktora.
Przez jakiś czas przebywał w Rzymie, a potem udał się na Górę Karmel. Tam został wybrany wikariuszem generalnym, a następnie generałem. Całą swoją nadzieję złożył w Maryi, prosząc ją o ratunek słowami napisanej przez siebie antyfony "Flos Carmeli":
Kwiecie Karmelu,
Płodna winnico,
Ozdobo niebios,
Matko-Dziewico,
O Najwybrańsza!
Matko łagodna,
Czysta i wierna,
Dzieciom Karmelu bądź miłosierna,
O Gwiazdo Morza"
W wieku osiemdziesięciu lat powrócił do Anglii. W Cambrige założył klasztor karmelitański. Miał świadomość trudności i prześladowań z którymi zmagał się zakon. Toteż cierpiał, pościł i trwał na modlitwie. Podobnie jak przed laty nie tracił nadziei i zwierzał się ze swych trosk Maryi, która też nigdy go nie zawiodła.
Odpowiedź Maryi przyszła w nocy, z 15 na 16 lipca 1251 roku. Osiemdziesięciosześcioletni wówczas karmelita przebywał w swojej celi pogrążony na modlitwie. Maryja objawiła mu się ze szkaplerzem w dłoni, podając go jako znak szczególnej opieki dla zakonu, wiekuistego przywileju i zobowiązania. Objawienie to zostało potwierdzone przez papieża Jana XXII. Matka Boża miała go o to osobiście poprosić we śnie.
Warto zauważyć, że Maryja nie skupiła się na szybkiej pomocy zakonowi, ani nie podpowiedziała jak wyjść z problemów. Dała jednak uniwersalne, ponadczasowe i pomocne w osiągnięciu zbawienia przez jego członków narzędzie. Nie tylko dla samych karmelitów, ale tych wszystkich będących gotowymi na wejście na katmalitańską ścieżkę świętości.
Według przesłań, Matka Boża ukazała się Szymonowi ze szkaplerzem zakonu w ręku i podała mu go mówiąc: "Przyjmij, mój umiłowany synu, ten szkaplerz dla twego zakonu. Jest on szczególnym znakiem mego upodobania, które uzyskałam dla ciebie i twoich dzieci z góry Karmel. To będzie przywilej dla ciebie i dla wszystkich karmelitów: każdy, kto będzie umierał odziany w ten strój, zostanie zbawiony. To znak zbawienia, ochrona w niebezpieczeństwach, gwarancja pokoju i pojednania”.
Maryja miała też zapewnić Szymona, że jej opieka nad noszącymi szkaplerz nie ustanie z chwilą śmierci, i że w pierwszy dzień jej poświęcony, czyli w pierwszą sobotę po zgonie, wyprowadzi duszę swego czciciela z czyśćca i przeprowadzi przez wrota nieba.
Sam Szymon Stock dożył stu lat. W tamtych czasach osiągnięcie takiego wieku było uznawane za fenomen, a przez wierzących w Boga za prawdziwy cud. Średnia wieku była bowiem dużo niższa. Niejednokrotnie pięćdziesięciolatków określano mianem starców. A jednak, mimo surowego życia, trudnych podróży i wielu obowiązków przeżył swoich rówieśników. Zmarł 16 maja 1265 roku w Bordeaux. Ubrany był w szkaplerz, maryjny płaszcz, który mu ona sama objawiła. Jego ostatnie słowa brzmiały: "Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi teraz i w godzinę śmierci naszej".
Obraz Johna Trumbulla, "Deklaracja niepodległości", przedstawiający pięcioosobowy komitet, który przygotował "Deklarację niepodległości" i prezentuje ją Kongresowi
4 lipca 1776 r. przedstawiciele 13 brytyjskich kolonii w Ameryce podpisali Deklarację niepodległości.
Ogłoszenie Deklaracji niepodległości miało podłoże przede wszystkim gospodarcze i polityczne. Nakładane przez Londyn nowe podatki, wzrost uprawnień urzędników mianowanych przez monarchę oraz brak przedstawicielstwa kolonii w brytyjskim parlamencie sprawiały, że antybrytyjskie nastroje zaczęły przybierać na sile. Mimo to wielu mieszkańców kolonii nadal czuło się mocno związanych z brytyjską monarchią – przez język i kulturę.
Współcześni szacowali, że społeczeństwo dzieliło się w 1/3 na zwolenników proklamowania niepodległości, w 1/3 na jej przeciwników oraz w 1/3 na niezdecydowanych. Dlatego podjęta przez tych pierwszych decyzja o wypowiedzeniu posłuszeństwa Londynowi wiązała się z koniecznością przeciągnięcia na swoją stronę przynajmniej części dwóch pozostałych grup i znalezienia wsparcia dla swoich starań za granicą. To ostatnie zadanie nie było specjalnie trudne, bo rywalizująca z Wielką Brytanią Francja chętnie stanęła po stronie zbuntowanych kolonistów.
„Zjednoczone Kolonie są, i zgodnie z prawem powinny być, wolnymi i niepodległymi stanami.”
Konflikt narastał już na długo przed przyjęciem Deklaracji. W maju 1773 r. parlament brytyjski, chcąc ratować finanse Kompanii Wschodnioindyjskiej, przyznał jej monopol w sprowadzaniu herbaty do Ameryki, co wymuszało na odbiorcach uiszczanie wysokiego cła. W odpowiedzi grupa przebranych za Indian kolonistów 16 grudnia 1773 r. wdarła się na statki stojące w bostońskim porcie i wyrzuciła ładunek do wody. W reakcji na to „bostońskie picie herbaty (Boston Tea Party) parlament brytyjski uchwalił w 1774 r. ustawy wymierzone przede wszystkim w Massachusetts i Boston, nazywane przez kolonistów „przymusowymi” i „nieznośnymi”. Ograniczały władzę lokalnych samorządów, a port w Bostonie został zamknięty dla handlu. Dochodziło do protestów, lecz rosnąca liczba brytyjskich żołnierzy brutalnie je tłumiła. W odpowiedzi na kryzys dwukrotnie zebrał się Kongres Kontynentalny, w którym ostatecznie uczestniczyli reprezentanci wszystkich kolonii. Ruch polityczny wymierzony w politykę Londynu nabierał na sile.
Rewolucja wybuchła 19 kwietnia 1775 r., gdy brytyjskie oddziały ruszyły z Bostonu, by przejąć zapasy broni i amunicji milicji kolonialnej w Concord. Doszło wówczas do starć, a na czele Armii Kontynentalnej stanął George Washington, plantator z Mount Vernon, który wiele lat wcześniej dosłużył się stopnia pułkownika w milicji. Początkowo wydawało się, że pospolite ruszenie amerykańskich kolonistów nie ma większych szans w starciu z regularną armią. Do zduszenia oporu rebeliantów Londyn wykorzystywał m.in. flotę, która próbowała zablokować główne porty. Takie działania nie przyniosły jednak rozstrzygnięcia. Washington unikał walnej bitwy i dążył do prowadzenia wojny na wycieńczenie do czasu, aż do konfliktu przyłączy się rywal Wielkiej Brytanii – Francja. Tak też się stało, co przechyliło szalę zwycięstwa na stronę Stanów Zjednoczonych. Ostatecznie 3 września 1783 r. podpisano traktat paryski, w którym Wielka Brytania uznała istnienie suwerennych i niepodległych Stanów Zjednoczonych.
W początkowej fazie konfliktu ogromne znaczenie miało uchwalenie przez Kongres Deklaracji niepodległości. Miała ona uzasadnić rebelię przeciw prawowitej władzy. Był to gest skierowany zarówno wobec Brytyjczyków, jak i tej części amerykańskiego społeczeństwa, która pozostała lojalna wobec monarchii lub wciąż nie mogła zdecydować, po której stronie konfliktu stanąć. Nie bez znaczenia był również odbiór dokumentu za granicą. „Był to akt państwowy, obliczony na posiadanie mocy w ramach prawa międzynarodowego. Deklaracja wyjaśniała, o co walczą koloniści. Była próbą ustalenia, że przyczynę rewolucji stanowiło podporządkowanie przez króla swych poddanych arbitralnej władzy, sprowadzającej ich do stanu niewolnictwa” – pisała Jill Lepore w książce „My, naród. Nowa historia Stanów Zjednoczonych” (przeł. Jan Szkudliński).
Już 7 czerwca 1776 r. delegat Wirginii Richard Henry Lee przedłożył projekt uchwały głoszącej, że „Zjednoczone Kolonie są, i zgodnie z prawem powinny być, wolnymi i niepodległymi stanami”. Głosowanie nad rezolucją odłożono, a Kongres powołał Komitet Pięciu, którego zadaniem było sporządzenie projektu deklaracji. Jego członkami zostali: Benjamin Franklin z Pensylwanii, John Adams z Massachusetts, Roger Sherman z Connecticut, Robert R. Livingston z Nowego Jorku i Thomas Jefferson z Wirginii. To temu ostatniemu przypadło zadanie ułożenia tekstu.
„Nie można było lepiej trafić. Z wyglądu Jefferson sprawiał wrażenie zaniedbanego farmera. Był wysoki, rudy, niedbały w stroju i zamiłowany w przebywaniu na świeżym powietrzu (uważano go za najlepszego jeźdźca w Wirginii po George’u Washingtonie). Pod tą pospolitą aparycją krył się najbardziej dociekliwy umysł, jaki kiedykolwiek objawił się w Ameryce, umysł o olśniewająco zróżnicowanych talentach (wśród których był dar pisania przejrzyście jasną i atrakcyjną prozą), rozpalony republikańskim entuzjazmem. Był zarówno dzieckiem europejskiego Oświecenia, jak i arystokratycznej Wirginii. W dobrej kancelarii prawniczej nauczył się, jak poprowadzić sprawę, a co najlepsze, od przynajmniej dwóch lat rozważał i badał wszystkie te argumenty. Pod koniec czerwca miał już dla swoich kolegów gotowy szkic deklaracji” – pisał Hugh Brogan w „Historii Stanów Zjednoczonych Ameryki” (przeł. Elżbieta Macauley).
Kongres 2 lipca zaaprobował czerwcową rezolucję, ułożoną i zaprezentowaną przez przedstawiciela Wirginii. Dla wielu historyków i polityków, w tym dla Adamsa, to właśnie ta rezolucja była właściwym aktem zerwania z Wielką Brytanią. Świętem narodowym Ameryki stał się jednak 4 lipca, gdy Kongres przyjął tekst Deklaracji przygotowany na podstawie projektu Jeffersona.
„Nie ma w niej ani jednej myśli ponad to, co było maglowane w Kongresie przez dwa poprzednie lata” – pisał później rozgoryczony Adams, nie mogąc przeboleć sławy zyskanej przez Jeffersona. Ten ostatni stwierdził, że w ułożonym przez niego tekście nie miało być nic nowatorskiego. O samej Deklaracji powiedział: „Nie miała zawierać oryginalnych zasad czy przekonań ani też być kopią jakiegoś wcześniejszego czy konkretnego dzieła. Miała natomiast być wyrazem amerykańskich przekonań”. Po latach Jill Lepore nazwała ten dokument błyskotliwym osiągnięciem retorycznym i aktem niezwykłej odwagi politycznej.
Deklaracja - oprócz wyliczenia niegodziwości króla Jerzego III - zawierała także m.in. sformułowania dotyczące prawa człowieka do wolności i dążenia do szczęścia: „Uważamy następujące prawdy za oczywiste: że wszyscy ludzie stworzeni są równymi, że Stwórca obdarzył ich pewnymi nienaruszalnymi prawami, że w skład tych praw wchodzi życie, wolność i swoboda ubiegania się o szczęście, że celem zabezpieczenia tych praw wyłonione zostały wśród ludzi rządy, których sprawiedliwa władza wywodzi się ze zgody rządzonych, że jeżeli kiedykolwiek jakakolwiek forma rządu uniemożliwiałaby osiągnięcie tych celów, to naród ma prawo taki rząd zmienić lub obalić i powołać nowy, którego podwalinami będą takie zasady i taka organizacja władzy, jakie wydadzą się narodowi najbardziej sprzyjające szczęściu i bezpieczeństwu” - podkreślali przedstawiciele kolonii.
„Niemniej jednak fakt wywalczenia w 1783 r. upragnionej wolności stał się dla znakomitej większości Amerykanów źródłem nowej nadziei i ogromnej dumy z osiągniętych sukcesów.”
Kongres dokonał kilku zmian w tekście przesłanym przez Jeffersona. Najważniejszą było usunięcie krytyki handlu niewolnikami. Jefferson w autobiografii napisał, że stało się to ze względu na Karolinę Południową i Georgię, które chciały kontynuować ten proceder.
Amerykański historyk Carl N. Degler oceniał, że rewolucja amerykańska – w przeciwieństwie do innych rewolucji – nie dopuściła do władzy nowych grup społecznych, gdyż osoby stojące na czele antybrytyjskiej rewolty należały już do kolonialnej elity: John Hancock, przewodniczący Kongresu Kontynentalnego, był dobrze prosperującym bostońskim kupcem, Benjamin Franklin - zamożnym drukarzem, a George Washington - jednym z najzamożniejszych właścicieli ziemskich. „Z drugiej strony - pisał inny amerykański historyk, Howard Zinn - miejscy robotnicy wykwalifikowani, marynarze, jak również drobni farmerzy, zostali włączeni do »ludu« na mocy rewolucyjnej retoryki, dzięki braterstwu broni w czasie służby wojskowej, a także za sprawą rozdawnictwa części gruntów. W ten sposób powstała solidna baza dla narodowego konsensusu - coś, co pomimo wykluczenia, pominięcia i ucisku pewnych grup można było nazwać »Ameryką«” („Ludowa historia Stanów Zjednoczonych”, przeł. Andrzej Wojtasik).
Rozdawnictwo ziemi i majątków było możliwe m.in. dzięki wywłaszczeniu lojalistów. Historycy szacują, że co piąty spośród około pół miliona zwolenników monarchii opuścił dawne kolonie i wyemigrował do Kanady, Nowej Szkocji, Wielkiej Brytanii lub Indii Zachodnich. Pozostali musieli mierzyć się z szykanami i groźbą utraty majątków. W miarę wzrostu liczby zwolenników niepodległości wielu lojalistów ukrywało swoje poglądy, aby zachować własność.
O skutki rewolucji spierają się historycy. „Wydaje się, że bunt przeciwko panowaniu brytyjskiemu pozwolił pewnej grupie kolonialnej elity zająć dotychczasowe miejsce lojalnych wobec Anglii. Przyniósł też pewne korzyści drobnym posiadaczom ziemskim, natomiast sytuacja białej pracującej biedoty i farmerów-dzierżawców pozostała w dużej mierze bez zmian. Co zaś oznaczała rewolucja dla rdzennych mieszkańców Ameryki? Górnolotne sformułowania Deklaracji po prostu ich ignorowały. (…) Teraz, po usunięciu Brytyjczyków, Amerykanie mogli rozpocząć proces bezwzględnego spychania Indian z ich ziem, zabijając tych, którzy stawiali opór” - pisał Zinn.
Inaczej akcenty rozkładał Robert Middlekauff, który w „Historii Stanów Zjednoczonych Ameryki” (przeł. Małgorzata Bąk) dostrzegał znaczenie ogłoszenia Deklaracji i ogłoszenia niepodległości: „Niemniej jednak fakt wywalczenia w 1783 r. upragnionej wolności stał się dla znakomitej większości Amerykanów źródłem nowej nadziei i ogromnej dumy z osiągniętych sukcesów. A były one niebagatelne: Amerykanie zdołali powstrzymać kolonizatorskie zapędy wielkiego mocarstwa i zmusić Wielką Brytanię, co prawda przy pomocy Francuzów, do zakończenia krwawej i bezwzględnej wojny. Młody naród mógł być jednak dumny nie tylko ze swych zwycięstw militarnych, pokazał bowiem światu, jak skutecznie wdrażać i kultywować republikańską formę rządów. Sukcesom wojskowym towarzyszył więc triumf polityczny, a w miarę krystalizowania się nowych zasad i koncepcji politycznych, także i ideologiczny. W 1783 r. wszystkie te osiągnięcia zdawały się być oczywiste tak dla samych Amerykanów, jak i dla reszty świata. Jednak już wówczas wiedziano, że rewolucja bynajmniej się nie zakończyła i że pozostało jeszcze wiele do zrobienia”
Prawdopodobnie dzisiejszego wpisu by nie było, gdyby nie to, że poniższy artykuł opracowałam już jakiś czas temu i tylko czekał na wciśnięcie odpowiedniego przycisku. Wydaje mi się, że kolejna rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim jest idealną ku temu okaą. Zapraszam Was do przeczytania niezwykle ciekawej opowieści o tym, w jak niezwykły sposób kilkoro, a dokładniej 6 pielęgniarek wydostało się z piekła getta.
"Numerek na życie" dostało tylko sześć pielęgniarek z getta. Usłyszały jedno pytanie
na podstawie tekstu Pauliny Wieczorek
Mieszkały w najpiękniejszym gmachu warszawskiego getta. Były młode, niektóre z nich nie miały nawet 14 lat. Uczyły się, jak odbierać poród i co powiedzieć komuś, kto za chwilę umrze. Później celowo łamały pacjentom ręce i nogi, aby uchronić ich przed rychłą śmiercią. Kiedy same stanęły w jej obliczu, miały tylko jedną szansę, by przeżyć. Był nią najlepszy stopień na świadectwie. "Numerek na życie" przyszłe pielęgniarki dostawały za odpowiedź na jedno pytanie.
"Numerek na życie" dostało tylko sześć pielęgniarek z getta. Usłyszały tylko jedne pytanie. Na zdj. Szpital na Czystem w Warszawie, 1939 r. (Anka Grupińska, Bogna Burska, Żydzi Warszawy, Warszawa, Żydowski Instytut Historyczny, 2003, p. 121)
Szkoła Pielęgniarstwa przy Szpitalu Starozakonnych w czasie wojny działała przy ul. Mariańskiej, w samym sercu warszawskiego getta.
"Uczennice, przeważnie zawsze głodne, musiały chodzić na drugi koniec miasta, żeby pielęgnować chorych na tyfus; nie miały do dyspozycji ani bielizny, ani łazienek" - wspominała ówczesna dyrektorka placówki Luba Blum - Bielicka.
Po rozpoczęciu akcji eksterminacyjnej ludności żydowskiej pielęgniarkom darowano życie. Uznano je za "niezbędne do zwalczania zarazy".
18 stycznia 1943 r. oglądały jak Niemcy bestialsko mordują pacjentów, którymi się opiekowały. Wśród ofiar były także noworodki.
Z 350 pielęgniarek, które ukończyły szkołę, wojnę przeżyły zaledwie 42.
Trudno było uwierzyć, że to getto. Budynek był solidny, piętrowy, w środku niemal sterylnie czysty, wypełnione wspaniałymi młodymi dziewczętami, które o siódmej rano zbiegały z piętra, gdzie mieścił się internat, do sali wykładowej na parterze, aby z wypiekami na twarzy słuchać o tym, jak pielęgnować pacjentów.
Serce warszawskiego getta
Był listopad 1940 roku, a one mieszkały i uczyły się przy ul. Mariańskiej, w samym środku odizolowanej od reszty miasta "dzielnicy żydowskiej". Pielęgnowanie pacjentów, nawet tych z chorobami zakaźnymi i wenerycznymi, było najlepszym, co mogło je spotkać. Wiedziały, że w tym trudnym czasie, to utopia. Że pod ich opiekę będą trafiać głównie ranni. Że gdy uda im się wrócić do zdrowia, to i tak wkrótce zostaną rozstrzelani albo wywiezieni.
Szkoła Pielęgniarstwa przy Szpitalu Starozakonnych miała działać w zupełnie innym miejscu. Powstała w 1923 roku na osiedlu Czyste w Woli (dlatego mówiono o niej "szkoła na Czystem"). Nazwa "Czyste" doskonale oddawała jeden z priorytetów kształcenia w niej: bycie wzorem higieny, czyli najlepszego środka chroniącego przed chorobami, zwłaszcza tymi zakaźnymi. To wówczas nieoczywiste zalecenie było jednym z wielu nowatorskich rozwiązań, jakie szkoła chciała wdrożyć.
Serce warszawskiego getta
Inną nowoczesnością było powierzenie kierowania szkołą zagranicznym ekspertkom. Do Polski oddelegowano dwie dyplomowane pielęgniarki, Amerykanki żydowskiego pochodzenia: Ruth Hoffman i Amelię Greenwald. Greenwald została pierwszą dyrektorką placówki. Była to pielęgniarka z ogromnym doświadczeniem - uczyła się w Nowym Orleanie, Baltimore i Nowym Jorku, pomagała w tworzeniu szpitala na Florydzie, podczas I wojny światowej służyła w Amerykańskim Korpusie Ekspedycyjny, a potem we Francji, w Verdun i Savoy. Do Warszawy wkroczyła pewnym krokiem z programem nauczania New York State University pod pachą, gotowa uczyć młode dziewczęta pielęgniarstwa na światowym poziomie.
Pod jej pieczą Szkoła Pielęgniarstwa rozkwitła i szybko stała się jedną z najnowocześniejszych placówek tego typu w kraju, rozpoznawalną nawet za granicą. Wykładali tu najlepsi lekarze Szpitala Starozakonnego, pomagały cztery pielęgniarki z Anglii. Wysokie standardy kształcenia szybko zaowocowały. Absolwentki szkoły trafiły do najlepszych szpitali, szkół i przychodni w kraju. Te najzdolniejsze wysyłano za granicę, aby się doszkoliły. W najlepszych czasach w szkole uczyło się nawet 120 dziewcząt.
Kiedy możliwości lokalowe stały się niewystarczające, tuż obok szpitala zakupiono plac pod budowę nowego gmachu placówki. Wtedy wybuchła wojna.
Pielęgniarki były "przeważnie zawsze głodne"
Wraz z wybuchem wojny wszystko się skomplikowało. Trwała epidemia tyfusu, brakowało wody, prądu, gazu, żywności, leków, mimo to szpital ciągle działał. Funkcjonowała też szkoła, bo pielęgniarki były potrzebne bardziej, niż kiedykolwiek wcześniej: opatrywały rannych, doglądały chorych po zabiegach, odbierały porody, uczyły higieny. Dziewczęta na praktyki jeździły po całej Warszawie, zdobywając doświadczenie, którego pozazdrościłby im niejeden "zakaźnik" czy specjalista medycyny ratunkowej. Największym wyzwaniem była praca w "punktach dla uchodźców" i poradniach, do których trafiały dzieci z chorobą głodową.
"Uczennice, przeważnie zawsze głodne, musiały chodzić na drugi koniec miasta, aby pielęgnować chorych na tyfus; nie miały do dyspozycji ani bielizny, ani łazienek. Jedyne, co chroniło pielęgniarki przed zarażeniem, to wzorowo zorganizowana sala przyjęć. Chorzy byli strasznie zaniedbani, zawszeni, brudni, w łachmanach. Parokrotnie ich więc kąpano, golono na całym ciele, oglądano przy reflektorach, przebierano i dopiero potem kierowano na oddział" - pisała w swoich wspomnieniach ówczesna dyrektorka szkoły, żona działacza Bundu i powstańca w getcie warszawskim Abraszy Bluma - Luba Blum - Bielicka.
Na nową siedzibę szkoły wybrano budynek Ubezpieczalni Społecznej przy ul. Mariańskiej 1. Stał w samym centrum nowo utworzonego getta. Placówka pod nazwą Żydowska Szkoła Pielęgniarek działała tam półtora roku. Było to też jedyne miejsce, w którym mogła szkolić się ludność żydowska. Przedstawiciele władz niemieckich nie zaglądali do tej szkoły, chociaż wprowadzono limity przyjęć - z 300 kandydatek wybrano 32 uczennice, "które najbardziej nadawały się do zawodu ze względu na zdrowie, wykształcenie i referencje".
"Niezbędne do zwalczania zarazy"
W lecie 1942 roku szkołę przeniesiono do budynku przy ul. Stawki, tuż obok tzw. placu przeładunkowego, skąd Żydów wywożono m.in. do obozu zagłady w Treblince. 22 lipca rozpoczęła się akcja eksterminacyjna ludności żydowskiej. Na pielięgniarki przyszła kolej 6 sierpnia. Stanęły w swoich mundurach wśród 40 tys. innych Żydów. Decyzją inicjatorów akcji zostały jednak zwolnione, ponieważ uznano je za "niezbędne do zwalczania zarazy".
"Z nami razem był wtedy sędziwy inż. Weisblatt. Próbowałam tłumaczyć, że jest on prezesem naszego zarządu, w odpowiedzi dostałam pałką po głowie. Pobili do krwi staruszka, krew mu ciekła po skroniach, zawlekli go razem ze skazańcami na Umschlagplatz" - wspominała Luba Blum-Bielecka. Kobieta była mocno zaangażowana w ratowanie rodaków przed wywózką. Mówiono o niej "pielęgniarka o kostycznych zasadach zakonnicy". Miała jednak wielkie serce, a jeśli była bezkompromisowa to tylko wobec okupantów. Świadkowie opowiadali, że nawet namawiała swoich podopiecznych do łamania pacjentom rąk lub nóg, aby w ten sposób ocalić ich przed zagładą (chorzy i kalecy byli w tamtym czasie pomijani przez Niemców). Udało im się też uratować od śmierci wiele dzieci, przemycając je do przyszpitalnego ambulatorium dla nagłych wypadków.
Blum-Bielecka uratowała też wielokrotnie swoje podopieczne od pewnej śmierci. Pierwszy raz niemal w ostatniej chwili, gdy czekały na wejście do wagonu pociągu, który miał je zawieźć na "roboty": "Wpuszczali wszystkich, ogłoszenia wzywały do dobrowolnego zgłaszania się na roboty, a naprawdę na śmierć. Tym, którzy sami przychodzili, dawali na drogę dwa chleby i 1 kg marmolady. Zastałam tam dzieci, moją siostrę, również pielęgniarkę i 12 uczennic ze szpitala dr Braude - Hellerowej. Okazało się, że zezwolenie niemieckie na uruchomienie Domu Pielęgniarek (Schwesternheim) było jednocześnie gwarancją życia dla tych pielęgniarek. Dzieci nie wchodziły, naturalnie, w rachubę. Wyprowadziłam zwycięsko z Umschlagplatzu niedobitki naszej szkoły. Ten pochód pielęgniarek pośród tysięcy skazańców, obłąkanych z rozpaczy, z wyczerpania, z głodu, o spieczonych ustach i nieprzytomnych oczach, był jedynym w swoim rodzaju marszem do życia. Wiedziałam, że za chwilę mogą załadować moje dwoje dzieci do wagonów śmierci".
"Kartki za życie" za odpowiedź na pytanie egzaminacyjne
Luba Blum-Bielicka wręczała też słynne "numerki na życie", o których w książce "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall wspomniał Marek Edelman. Według jednej z relacji kobieta dostała zaledwie sześć karteczek z pieczątkami niemieckimi, które chroniły przed wywózką. Musiała je rozdysponować wśród swoich uczennic, których było 60. Luba nie chciała i nie mogła wybierać spośród nich, dlatego zdecydowała, że dostaną je te, które uzyskają najwyższy stopień z egzaminu i najlepiej odpowiedzą na pytanie: "Jak wygląda opieka pielęgniarska w pierwszych dniach świeżego zawału serca?".
Sama Blum - Bielecka wspominała o "kartkach na życie" w opublikowanym w "Biuletynie Żydowskiego Instytutu Historycznego" (nr 40, z 1961 r.) artykule, podając inną ich liczbę - 20*.
Kiedy zlikwidowano szpital przy ul. Stawki, część personelu została przeniesiona do nowego, otwartego przez Niemców szpitala dla żydowskich ratowników. Był wrzesień 1942 r. Udało im się przetrwać jesień i początek zimy.
Brutalny mord na pacjentach
18 stycznia 1943 r. Niemcy wtargnęli do placówki i bestialsko wymordowali pacjentów, nie oszczędzając w tym dzieci. Te wydarzenia zostały opisane przez Blum-Bielicką w następujący sposób: "18 stycznia 1943 r. udałam się do szpitala o godz. 6 rano. Zastępowałam siostrę przełożoną, panią Fryd. Nigdy nie wiadomo było, ile tego dnia pielęgniarek przyjdzie do pracy. Niektóre bowiem chorowały na skutek głodu i wycieńczenia, inne usiłowały się wydostać na >>aryjską stronę<<. Urzędowałam w kancelarii szpitala, przez telefon dowiedziałam się o kolejnej >>akcji<<, nie miałam już złudzeń. Żydowska Organizacja Bojowa w getcie spodziewała się >>akcji<< o tydzień wcześniej. Wróciłam na Franciszkańską po uczennice i swoje dzieci. Ulokowałam chorych w schronach, w które szpital był zaopatrzony. Nawet położnice uciekły do schronu. Niemowląt nie można było ukryć, byłyśmy przekonane, że hitlerowcy nie tkną noworodków. Jakże byłyśmy naiwne! >>Akcja<< trwała cały dzień. Lekarz niemiecki w wojskowym mundurze spytał, ilu jest chorych zakaźnych. Kiedy usłyszał, że w szpitalu jest 400, zawołał: >>Mein Gott, ich kann doch nicht so viel Alkohol trinken!<<. Okazało się, że polecono mu zabić chorych zakaźnych i ciężko rannych w łóżkach, a za każdego miał dostać litr alkoholu. Martwił się więc ten przedstawiciel >>Herrenvolku<<, że nie potrafi spożyć tak wielkiej ilości alkoholu. (...) Po odejściu SS-manów w łóżkach leżały trupy z wyciągami chirurgicznymi i z szynami. Uratował się jakiś chłopiec (był trupio blady), hitlerowcy wzięli go za zmarłego. Noworodki leżały w krwawych kałużach, w pięknych białych łóżeczkach. Tego dnia postanowiłam szukać ratunku po >>stronie aryjskiej<<. Nie chciałam już nigdy wrócić do getta".
Z 350 pielęgniarek, które ukończyły szkołę, wojnę przeżyły 42. Wśród nich była Luba Blum-Bielicka. Gdy wojna dobiegła końca, kierowała żydowskim domem dziecka w Otwocku, a jej podopieczną była m.in. Hanna Krall. W 1949 r. ponownie została dyrektorką Szkoły pielęgniarstwa nr 3 przy ul. Kasprzaka w Warszawie. Zmarła w 1973 roku.
* prawdopodobnie chodzi tutaj o inną sytuację - dzięki swoim kontaktom Blum-Bielicka kilkukrotnie zdobywała dla swoich bliskich pieczątki
U mnie w miarę stabilnie...
Na koniec dziękuję tym wszystkim, którzy zostawili tyle ciepłych słów pod poprzednim wpisem. Szczerze powiedziawszy - nie spodziewałam się tak pozytywnego odzewu. Nie wiem jednak kiedy i czy w ogóle wrócę do pisania w miarę regularnego. Jasne, blog jest ciekawą formą pamiętnika, no ale...
Dziękuję też Natalii (chyba nawet podejrzewam kto to jest), Jadzi oraz Agai za przemiłe kartki świąteczne. I znowu jest mi niezwykle głupio, że nawaliłam pod tym względem...
O naszej miejskiej bazylice pisałam już tutaj nie raz. W krótką "podróż w czasie" zabrałam Was w 2018 roku, kiedy wspólnota przeżywała 50-cio lecie koronacji łaskami słynącej figurki Matki Bożej Anielskiej. Był to >>ten<<, >>ten<<>>ten<< oraz >>ten<< wpis. Czas jednak tylko na chwilę stanął w miejscu, aby następnie ruszyć w swoim równym tempie.
Tymczasem zupełnie niepostrzeżenie dotarliśmy do kolejnej rocznicy. Dokładnie 125 lat temu miało miejsce jedno z najważniejszych wydarzeń w historii nie tylko mojego miasta, ale i całego regionu, a może nawet i kraju. 19 marca 1901 roku ówczesny papież Leon XIII wydał breve, na mocy którego kościół Matki Bożej został wyniesiony do godności bazyliki (a konkretniej probazyliki), jak też agregowany do bazyliki św. Piotra w Rzymie. Wiązało się to nie tylko z prestiżowym tytułem, ale też realnymi przywilejami duchowymi - wierni, którzy nawiedzili świątynię mogli uzyskać identyczne łaski i odpusty, co pielgrzymi modlący się w sercu Kościoła powszechnego, czyli w Watykanie.
Na przełomie XIX i XX wieku Dąbrowa Górnicza rozwijała się jako dynamiczny ośrodek przemysłowy. Nieustanny napływ ludności spowodował, że dotychczasowy kościół św. Aleksandra przestał im wystarczać. Ksiądz prałat Grzegorz Augustynik zdecydował, że pora rozpocząć budowę nowej, dużo większej świątyni.
Kamień węgielny pod nią położono w 1898 roku, a projekt bazyliki w stylu neogotyckim został przygotowany przez Józefa Stefana Pomiana - Pomianowskiego. Sama jej budowa to wspólne dzieło mieszkańców, w większości robotników, którzy przez lata wspierali budowę materialnie. Jeszcze podczas wznoszenia budynku jego proboszcz podjął starania o nadanie jej szczególnego statusu w całym Kościele.
W 1900 roku ksiądz Augustynik wyruszył do Rzymu, gdzie zabiegał o przyznanie świątyni przywilejów odpustowych. Te starania przyniosły niezwykły efekt - dokument papieski z 19 marca 1901 roku, który:
Podniósł kościół do godności bazyliki,
Włączył go w szczególną więź z bazyliką św. Piotra,
Przyznał wiernym możliwość uzyskiwania odpustów i łask duchowych na wzór rzymskich.
Było to wydarzenie zdecydowanie bez precedensu - oto bowiem pierwsze maryjne sanktuarium na ziemiach polskich (bo jednak nie w Polsce), otrzymało tak szerokie przywileje.
W następnym roku, 16 marca 1902, Stolica Apostolska potwierdziła je dodatkowymi decyzjami. Było to chociażby prawo do obchodzenia odpustów w tym tzw. Porcjunkuli, czyli święta Matki Bożej Anielskiej. Na pamiątkę tego wydarzenia powstała kaplica Porcjunkuli, w której spoczywa ciało ks. Augustynika.
W 1956 roku, a więc 70 lat temu, miał miejsce jeden z najtragiczniejszych wypadków lawinowych w Tatrach. Potężna lawina doszczętnie zniszczyła schronisko w Dolinie Goryczkowej, zabijając przy tym pięć osób.
Zofia i Władysław Marcinowscy z córką Marią
W nocy z 2 na 3 marca 1956 roku z masywu Goryczkowej Czuby Żlebem Marcinowskich (nazwanych tak na cześć ofiar) zeszła ogromna lawina. Zmiotła ona z powierzchni ziemi schronisko w Dolinie Goryczkowej. W budynku przebywali prowadzący je Zofia i Władysław Marcinkowscy oraz trzech żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Wszyscy zginęli. W wyjątkowo trudnej akcji ratunkowej, która wymagała przeszukania rozległego lawiniska, wzięło udział około 500 osób, w tym ratowników, strażaków i ratowników. Samego schroniska nigdy nie odbudowano.
Tragedia ta została przypomniana kilka lat temu przez Tatrzański Park Narodowy, realizujący film dokumentalny w ramach akcji edukacyjnej "Lawinowe ABC".
Wystąpiła w nim m.in. Maria Gąsienica - Marcinowska, córka właścicieli schroniska, która wspominała dzień tragedii. Miała wtedy zaledwie dwa lata, trochę chorowała i dlatego nie została w schronisku na noc z kochającymi rodzicami. Mama zdążyła zwieść ją na dół, a następnie wróciła do męża, wjeżdżając po zmroku jako jedyna pasażerka kolejki na Kasprowy Wierch. Wydaje się, że mało brakowało, a mogłaby nie zdążyć na lawinę i nie osierocić córeczki.
Akcja ratunkowa po lawinie pod Żlebem Marcinowskich w 1956 roku
Z kolei naczelnik Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Jan Krzysztof zwrócił uwagę na to, że rok 1956 był szczególny pod względem ilości i skutków wypadków lawinowych. Intensywne opady śniegu i bardzo niekorzystne warunki sprawiły, że w marcu panowało bardzo duże zagrożenie lawinowe. Feralna lawina zeszła samoczynnie, a zniszczenie schroniska było bezprecedensowym zdarzeniem w historii polskich Tatr.
Schronisko w Dolinie Goryczkowej i zniszczenia po lawinie w 1956 roku
- To była góra śniegu, belek, wszystko to razem pomieszane i oni zostali zepchnięci, byli blisko siebie, a Marcinowska obierała kartofle i nawet nożyk miała w ręku. To musiała być chwila, jak to się wszystko zwaliło - wspominał akcję ratunkową Michał Gajewski, ratownik TOPR.
Córka Marcinowskich wspominała, że jej ojciec niedługo przed tragedią miał przestrzegać, żeby nie robić zbyt dużej przycinki w lesie, ponieważ przy dużych opadach śniegu jest dużo prawdopodobieństwo zejścia lawiny. Jak widać, jego słowa okazały się prorocze...
Akcja ratunkowa po lawinie pod Żlebem Marcinowskich w 1956 roku
Postać Sługi Bożego Angielino Bonetty, który odszedł z tego świata w wieku zaledwie 13 lat na skutek choroby nowotworowej, już kilkakrotnie przemknęła mi w odmętach Internetu. Nigdy jednak specjalnie nie zgłębiałam się w jego biografię, ale kojarzę kilka zdjęć tego jednego z najmłodszych członków Cichych Robotników (Pracowników) Krzyża. Dziś przez przypadek zobaczyłam wzmiankę o nim na facebookowej tablicy. Okazało się, że przypada 63 rocznica narodzin dla Nieba włoskiego chłopca, którego pokora wobec losu połączona z głęboką wiarą mogłaby zawstydzić niejednego z nas. Mnie na pewno zawstydza.
Angiolino urodził się 18 września 1948 roku w Cigole, niedaleko Brescii (miasto w północnych Włoszech) w rodzinie Francesco Bonetty oraz Giulii Scarlatti. Chociaż rodzina była uboga materialnie, nie przeszkodziło jej to w byciu bogatą w miłość oraz czerpaniu autentycznej radości ze swojej wzajemnej obecności. Chłopiec uczęszczał do szkoły prowadzonej przez siostry kanonsjanki. To one zauważyły żywy płomień wiary, który charakteryzował malca. To one przygotowały go do Pierwszej Komunii Świętej już w wieku 6 lat. Angiolino równie szybko został ministrantem. Zostawał też po skończonych lekcjach u sióstr, żeby pomagać im przy klasztorze, ale też po to, aby po prostu z nimi być. Zawsze był żywy, radosny i bystry, a jego ulubioną zabawą była gra w piłkę nożną.
W pewnym momencie Angiolino zaczął kuleć oraz uskarżać się na ból w prawej nodze. Jego rodzice na początku bagatelizowali problem, kładąc to na karb żywotności i obrotności synka, przy której o stłuczenie, przewrócenie się, skaleczenie czy inne kontuzje nie trudno. Kiedy jednak ból nie ustępował, zaniepokojeni rodzice udali się z nim do lekarza. Po serii przeprowadzonych w szpitalu badań lekarze zdiagnozowali u ich syna nowotwór: mięsaka kościopochodnego kości piszczelowej
Dwa lata po wystąpieniu pierwszych objawów chirurdzy zdecydowali się na amputację nogi. Młodzieniec miał wtedy tylko 13 lat. Po operacji Angiolino doświadczał bólu zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Na przykład wyobrażał sobie, że w dalszym ciągu ma nogę, w której odczuwał ból.
W trakcie choroby nasiliło się w nim poczucie obecności Jezusa i siła modlitwy, w szczególności zwracania się do Najświętszej Maryi Panny. Choć początkowo zmaganie się z chorobą i spowodowanym nią bólem było dla niego trudnym doświadczeniem, to z czasem nauczył się je ofiarować w wybranych przez siebie intencjach. Pomogło mu to w zdobyciu cierpliwości i pokoju serca. Ważny wpływ wywarła na nim książka o Fatimie i zawarta w niej prośba Maryi, aby ofiarować swoje cierpienia w intencji nawrócenia grzeszników. Chłopiec tą prośbę potraktował bardzo serio. Był to wstęp do spotkania przyszłego błogosławionego, który nauczył go porządkować tylko dobre pragnienia - 1 maja 1962 spotkał Alojzego Novarese. W tym samym czasie wraz z innymi chorymi uczestniczył w pielgrzymkach do Lourdes. To tam podczas rekolekcji spotkał Novaresego. Novarese wiedział, że choroba nastolatka jest nieuleczalna i zaproponował mu włączenie się do ruchu Cichych Robotników Krzyża.
Cisi Robotnicy (bądź też Pracownicy) Krzyża to stowarzyszenie założone w 1950 roku przez włoskiego kapłana, błogosławionego już Alojzego Novarese. Ma ono charakter wspólnoty osób konsekrowanych: kapłanów oraz wiernych świeckich zaangażowanych w uświadamianie ludziom chorym i niepełnosprawnym chrześcijańskiego sensu ich cierpienia.
Tymczasem choroba Angiolina nadal postępowała. On sam musiał dzielić czas między domem, a szpitalem. Pewnego razu jego koledzy z klasy wpadli na pomysł, aby wysłać mu kartkę z pozdrowieniami. Chcieli tym samym dodać mu otuchy.
Ucieszony tym gestem chłopiec odpisał im: "Drodzy koledzy, pragnę podziękować Wam za kartkę, którą mi przesłaliście. Czuję się umocniony kiedy myślę, że moi koledzy myślą o mnie i modlą się w mojej intencji. Odwzajemniając to, co Wy dla mnie robicie, prosząc w modlitwach Boga, bym mógł wyzdrowieć jak najszybciej, ofiaruję Maryi całe moje cierpienie, abyście z Jej pomocą byli czyści, posłuszni i uczący się*".
Pewnej nocy powiedział do swojej matki: "Gdybym wkrótce umarł, to co byś zrobiła?" Ona niemal natychmiast mu odpowiedziała: "Wspólnie wykonalibyśmy wolę Bożą". To stwierdzenie uspokoiło Angiolino, który przeczuwał, że czas jego ziemskiego życia dobiega końca. Zmarł 28 stycznia 1963 roku wpatrując się w figurkę Madonny. Prawie 60 lat później, w 2020 roku, papież Franciszek potwierdził heroiczność jego cnót.
* Nie pytajcie o co chodzi, tak jest w oficjalnym tłumaczeniu, które znalazłam
Koniec stycznia i przypadający wtedy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu powodują, że telewizja zaczyna nadawać więcej filmów poświęconych tej tematyce. Tych zaś nie brakuje, tak samo produkcji polskiej, jak i zagranicznej. Pamiętam, jak w lutym 2002 roku, jako jedenastoletnie dziecko pierwszy raz świadomie obejrzałam jeden z nich, nota bene do dzisiaj mój ulubiony, "Lata dzieciństwa" i tak zaczęło się moje zainteresowanie tym tematem. W ogóle żałuję, że ten film jest tak trudno dostępny (mnie rodzice kupili go na kasecie VKS, chociaż założę się, że tata też go kupił dlatego, że sam chciał go zobaczyć) i właściwie niepuszczany w telewizji, bo wydaje mi się idealny do wprowadzenia dzieci w tematykę. Niedrastyczny i opowiedziany z perspektywy świata widzianego oczami kilkuletniego dziecka. Coś w rodzaju "Chłopca w pasiastej piżamie". I to dzięki niemu poznałam piosenkę "Gam, Gam, Gam", zanim jeszcze stała się sławna.
W ogóle scena na tym drugim filmiku, w której siedmioletni Jona widzi zmarłego ojca i odzyskuje swoją dziecięcą radość, będąca finałową sceną filmu, jest jedną z moich ulubionych w filmografii, i wielokrotnie była odtwarzana w moich dziecięcych zabawach.
W ostatnich dniach różne stacje telewizyjne wyemitowały oscarową produkcję "Pianista" w reżyserii Romana Polańskiego. Jest to przedstawienie postaci znanego w okresie międzywojennym, ale też po wojnie, pochodzącego z Sosnowca pianisty, Władysława Szpilmana. Szpilmanowie byli Żydami, toteż doświadczyli piekła Holokaustu. Zamknięci w warszawskim getcie, w większości wywiezieni do Treblinki, gdzie stracili życie. Z całej rodziny ocalał tylko Władysław, który do końca wojny musiał się ukrywać, czy to u znajomych, czy też w ruinach Warszawy.
W filmie jest wiele scen, które mnie wzruszają. Jedną z nich jest ta, kiedy Władysław zostaje znaleziony przez niemieckiego oficera. Sytuacja kuriozalna, Szpilman wie, że to jego koniec, że tamten wkrótce go zabije, bo takie było prawo, a z prawem się nie dyskutuje. Tym bardziej, że muzyk ma typowo semicki wygląd. Tymczasem wywiązuje się rozmowa, podczas której Władysław mówi wprost, że gra na pianinie. Traf chciał, że w zbombardowanym i opuszczonym mieszkaniu był ten instrument. Tamten poprosił Szpilmana, aby dla niego coś zagrał. I tak oto, ponad zniszczonym i obróconym w proch miastem, poniosły się piękne takty muzyki Chopina. Wzruszony oprawca nie tylko nie zastrzelił utalentowanego Żyda, ale wręcz pomagał mu tak długo, jak tylko mógł.
Mogłoby się wydawać, że jest to wymysł reżysera, który też przeżył Holokaust ukrywany u polskich rodzin. No bo jak Niemiec mógł ocalić nieznanego sobie wcześniej Żyda i jeszcze pomagać mu przynosząc jedzenie i oddając ciepły płaszcz? Tymczasem jest to historia jak najbardziej prawdziwa, wielokrotnie przytaczana po latach przez samego artystę. Zresztą sami przeczytajcie:
Niemiecki oficer wyznał, że "wstydzi się za swój naród". To spotkanie ocaliło pianistę
W dowód wdzięczności za uratowanie życia, Władysław Szpilman otworzył swój pierwszy powojenny koncert w warszawskim radiu tym samym "Nokturnem c-moll", który zagrał niemieckiemu oficerowi w listopadzie 1944 r. w opuszczonym domu przy Alei Niepodległości 223. To wtedy doszło do spotkania, które miało zaważyć na całym życiu pianisty - i zaowocować jednym z najbardziej poruszających filmów we współczesnej kinematografii. Oto historia relacji, która przywraca wiarę w człowieka.
Władysław Szpilman i Wilm Hosenfeld sportretowani w filmie "Pianista" w reż. Romana Polańskiego (EPA / DPA / PAP)
23 września 1939 roku Władysław Szpilman, wśród ogłuszającego huku bomb, ledwo mogąc dosłyszeć dźwięki fortepianu, grał przez pół godziny recital utworów Fryderyka Chopina w rozgłośni Polskiego Radia. Tamtego dnia niemieckie bombardowania na lata przerwały funkcjonowanie rozgłośni.
Polski Robinson
Wojenne losy cudem ocalałego Władysława Szpilmana były gotowym materiałem na film. Mało kto dziś pamięta, że pierwsze próby przeniesienia wspomnień wybitnego pianisty na wielki ekran podjęto tuż po zakończenia wojny. Autorami scenariusza pt. "Robinson Warszawski" byli Czesław Miłosz i Jerzy Andrzejewski. W trakcie prac nad scenariuszem filmowa historia zaczęła jednak coraz bardziej odbiegać od pierwowzoru - był koniec lat 40., Polska była areną gwałtownych zmian politycznych: cenzura wprowadziła do oryginalnego scenariusza tyle zmian, że obraz finalnie miał już niewiele wspólnego z relacją samego Szpilmana. Film miał premierę w 1950 roku, wyszedł pod tytułem "Miasto nieujarzmione". Miłosz ostatecznie wycofał swoje nazwisko z czołówki filmu.
Ci, którzy znali relację Szpilmana, jego dramatyczną historię odczytywali jako uniwersalną opowieść o współczesnym, "warszawskim Robinsonie": osadzonej w realiach Zagłady historii o samotności i skrajnej bezbronności człowieka, którego ratuje wola przetrwania.
Szpilman przeżył zarówno zagładę getta żydowskiego, jak i całej Warszawy, miesiącami ukrywając się w jej gruzach. Po upadku powstania i wysiedleniu ludności pozostał w na wpół wypalonej kamienicy. "Byłem teraz sam, z odrobiną sucharów na dnie torebki i brudną wodą w wannie jako całym zapasem żywności" - wspominał.
Po wojnie spisał swoje wspomnienia, wydane w 1946 r. w formie książki "Śmierć miasta". Według pamiętników Szpilmana Roman Polański nakręcił uhonorowany licznymi nagrodami, w tym trzema Oscarami, film "Pianista". W artystę wcielił się Adrien Brody, natomiast niemieckiego oficera zagrał Thomas Kretschmann. Film odniósł ogromny sukces.
Spotkanie z niemieckim oficerem. Historia prawdziwa
Szpilman w trakcie wojny wielokrotnie otarł się o śmierć. Już w pierwszych miesiącach okupacji wraz z ojcem i bratem zostali złapani przez patrol żandarmerii, gdy po godzinie policyjnej wracali do domu. "Zanim zdołaliśmy zorientować się, co zamierzają, postawili nas twarzami do ściany, odeszli parę kroków i odbezpieczyli karabiny. Tak więc miała wyglądać nasza śmierć (...). Usłyszałem, jak ktoś powiedział: >>To jest już koniec!<<. Dopiero po chwili zdałem sobie sprawę, że to był mój własny głos". Stał się jednak cud, a żandarmi zmienili zdanie - i pozwolili im odejść.
Film Polańskiego upamiętnia niecodzienne spotkanie kompozytora z niemieckim oficerem, który natrafił na niego w kryjówce przy alei Niepodległości 223, gdzie pianista ukrywał się od kilku miesięcy. Tak wspominał to spotkanie sam Szpilman:
"Opadłem na krzesło stojące przy drzwiach do spiżarni. Poczułem nagle, z nieodwracalną pewnością, że nie starczy mi już sił na wydobycie się z tego nowego potrzasku. Opuściły mnie tak nagle, jak przy omdleniu. Siedziałem wpatrzony tępym wzrokiem w oficera, ciężko dysząc. Dopiero po chwili zdobyłem się na odpowiedź: >>Niech pan ze mną robi, co chce. Ja się stąd nie ruszę<<. >>Nie mam zamiaru robić panu nic złego!<< - oficer wzruszył ramionami. >>Kim pan jest?<<. >>Jestem pianistą<<.
Traf, że w jednym z pokojów znajdował się fortepian. Oficer zaprowadził tam wycieńczonego Szpilmana i wskazał mu instrument, by na nim zagrał. Pianista wybrał jeden z nokturnów Chopina. Tak wyglądał początek niecodziennej relacji.
Ów dzień Szpilman wspominał później w rozmowie z Anną Skulską na antenie Polskiego Radia. Jak relacjonował, "w pewnym momencie usłyszałem nad głową >>Hande hoch!<< i już widziałem siebie leżącego w kałuży krwi. - A tu widzę takiego przystojnego oficera, który wcale nie wyjął rewolweru. I w pierwszych słowach mówi, ja powiem po polsku, on mówił do mnie po niemiecku, "Proszę pana, niech się pan nie boi. Ja panu nic nie zrobię" - opowiadał.
"Bardzo się za mój naród wstydzę"
Owym oficerem był kapitan Wilhelm Hosenfeld. Niemiec nie tylko nie wydał Szpilmana, ale do chwili opuszczenia miasta regularnie przynosił mu żywność. Podarował też pianiście ciepły wojskowy płaszcz.
"Czy pan jest Niemcem?" - zapytał go Szpilman podczas ich pierwszego spotkania. "Zaczerwienił się i prawie krzyknął, wzburzony, jakbym go obrażał: >>Tak. Niestety jestem Niemcem. Wiem dobrze, co się tu w Polsce działo, i bardzo się za mój naród wstydzę<<".
Hosenfeld trafił do Polski w czerwcu 1940 roku. Został przeniesiony do Warszawy, gdzie do końca wojny stacjonował w stołecznej komendzie Wehrmachtu. Jako "oficer sportowy" był odpowiedzialny za organizację ćwiczeń i wydarzeń sportowych dla Niemców. Wcześniej, w latach 20. i 30., pracował jako nauczyciel historii. Koncesję nauczycielską odebrano mu za krytykowanie poglądów Adolfa Hitlera w czasie, gdy dyktator coraz bardziej otwarcie pokazywał swoje rasistowskie i antykatolickie oblicze (Hosenfeld został członkiem NSDAP w 1935 r. i początkowo popierał ówczesną politykę).
Wewnętrzne odchodzenie od doktryny nazizmu u kapitana było długim procesem. Jego świadectwem są listy, jakie Hosenfeld po sobie pozostawił. Z lipca 1942 r. pochodzą słowa: "Ostatnia resztka ludności żydowskiej w getcie została unicestwiona (...) Całe getto jest ruiną. I tak chcemy wygrać wojnę! To są bestię. Tym strasznym mordem na Żydach przegraliśmy wojnę. Sprowadziliśmy na siebie nieusuwalną infamię, nieusuwalne przekleństwo. Nie zasługujemy na łaskę; wszyscy jesteśmy winni. Wstyd mi chodzić po tym mieście, każdy Polak ma prawo pluć przed nami. Codziennie giną niemieccy żołnierz; ale będzie jeszcze gorzej i nie mamy prawa narzekać. Na nic innego nie zasługujemy".
Ze Szpilmanem ostatni raz widzieli się 12 grudnia 1944 r. Zaledwie kilka tygodni później trafił do niewoli radzieckiej.
"Skoro i pan, i ja przetrwaliśmy przeszło pięć lat tego piekła, to widocznie jest nam pisane pozostać przy życiu. Trzeba w to wierzyć" - miał powiedzieć w trakcie ich ostatniego spotkania.
- Ja zawsze zasypiałem, gdy zmierzch zapadał. Mam wrażenie, że on po raz ostatni przyszedł właśnie, gdy zasypiałem, bo słyszałem, jak się oddalały kroki. Chciał się ze mną pożegnać - wspominał Szpilman na antenie Polskiego Radia. Nazwisko swojego wybawiciela poznał dopiero w 1951 r. Po wojnie stale utrzymywał kontakt z jego szkołą i dziećmi.
"Nikt nie żądał, żeby wchodzili do wagonu"
Po latach Szpilman zapytany o to, co w doświadczeniu wojennym było dla niego największą tragedią, wskazał utratę bliskich. Przeżył Zagładę jako jedyny z całej rodziny.
"W 1942 r. rozpoczęło się wysiedlanie i zaraz trafili do pociągu. Najbardziej tragiczny w tym wszystkim jest fakt, że od mojego brata, który był jeszcze bardzo młody, a także od siostry, nikt nie żądał, by wchodzili do wagonu. Postanowili jednak wspólnie z resztą rodziny udać się na wysiedlenie, jak się wtedy mówiło i myślano. Nikt nie zdawał sobie sprawy z tego, że pociągi jadą w kierunku Treblinki. Mnie jeden z żydowskich policjantów wypchnął z transportu, a oni wszyscy wyruszyli w tę ostatnią, jak się później okazało, podróż" - wspominał w wywiadzie, który ukazał się 17 kwietnia 2000 r. na łamach "Plus Minus", dodatku do "Rzeczpospolitej".
Niespełna dwa miesiące później zmarł.
W wywiadach podkreślał też, że zawsze czuł się bardziej Polakiem niż Żydem. "Nie wypieram się wprawdzie mojego pochodzenia - dowodem jest fakt, że nie zmieniłem mojego nazwiska. Brzmi, jak brzmiało. (...) Urodziłem się w Polsce, wychowałem się w niej, jest moją ojczyzną. Żyć mogę na całym świecie, ale umierać chcę w Polsce" - mówił.
W dowód wdzięczności za tamto spotkanie i uratowanie życia, Szpilman otworzył swój pierwszy powojenny koncert w warszawskim radiu tym samym "Nokturnem c-moll", który zagrał Hosenfeldowi w listopadzie 1944 r. w opuszczonym domu przy Alei Niepodległości 223.
Dalsze losy samego kapitana były pasmem nieszczęść i cierpienia.
Śmierć w łagrze
Po tym, jak 17 stycznia 1945 r. Hosenfeld dostał się pod Błoniem do niewoli radzieckiej, został umieszczony w obozie przejściowym, a potem wywieziony do Mińska. Dopiero w sierpniu 1989 r. jego syn, Helmut (urodzony w 1923 r.), zdołał ustalić dokładne miejsce pochówku ojca przy pomocy Czerwonego Krzyża.
Oficerowie radzieccy byli przekonani, że Hosenfeld pracował w wywiadzie. Wiadomo, że był torturowany. W 1946 r. udało mu się potajemnie wysłać kartkę z listą osób, którym pomógł podczas wojny - widniało wśród nich także nazwisko Władysława Szpilmana. Mimo wstawiennictwa osób, które pomógł ocalić, wytoczono mu proces i skazano na karę śmierci za rzekome zbrodnie wojenne. Oskarżono go o służbę w obozach jenieckich w 1939 r. i "działalność antyradziecką".
Wyrok śmierci zmieniono po amnestii na 25 lat obozu pracy, jednak ciężkie warunki bytowe doprowadziły u mężczyzny do wylewu i paraliżu, a w konsekwencji także do śmierci; zmarł
w łagrze znajdującym się nieopodal Stalingradu.
W 2007 r. został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Orderem Odrodzenia Polski.
Dzięki staraniom między innymi Andrzeja Szpilmana, syna kompozytora, w 2009 r. Niemiec otrzymał tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. W imieniu ojca wyróżnienie to odebrały jego dzieci.
Skoro już jesteśmy przy muzyce, to odebrałam już zamówiony flet prosty. Taki sam, na jakim dzieci uczą się grać na lekcjach muzyki w podstawówce. Pierwsza umiejętność jaką muszę nabyć, być może kuriozalna dla innych, to ułożenie moich koślawych i powyginanych palców na otworów. Próbuję, próbuję... Na razie ciężko mi to wychodzi. Na razie też się tym zbytnio nie zrażam. Przecież to dopiero moje początki. Może za setnym razem mi się uda.
Gdy miałam chwile zwątpienia włączyłam sobie wirtualne pianino, na którym można grać nie tylko myszką, ale i klawiaturą. Wzięłam coś prostego - "Gdy adwentowy wieczór nadchodzi". Może po nie w czasie, ale... Początek potrafię już zagrać. Reszta? Mam nadzieję, że też się nauczę :). A jak nie, to pierwszych 5 taktów to już jest coś...
Pomagając podczas katechizacji dzieci przy parafiach (to w ramach "zabranej" przez rząd jednej godziny religii w szkole) staram się wskazywać im młodych ludzi, na których mogliby się wzorować w swoim życiu. Był już św. Pier Giorgio Frassati, św. Carlo Acutis, św. Stanisław Kostka. Kandydatów na dalsze spotkania nie brakuje, bo i wielu młodych żyło tak pięknie, że zostali włączeni przez Kościół Katolicki do grona świętych i błogosławionych.
I wciąż wyszukuję i poznaję nowych, w tym także tych, którzy dopiero są kandydatami na ołtarze. Całkowicie przypadkiem dowiedziałam się o francuskim chłopcu Guy'u Pierre de Fontgallandzie, który zmarł w opinii świętości w wieku zaledwie 12 lat. Dzisiaj przypada 101 rocznica jego narodzin dla Nieba.
Guy urodził się 30 listopada 1913 roku. Był synem Pierre'a Heurarda de Fontgallanda i Marie Renee Mathevona. Uchodził za chłopca kapryśnego, złośliwego i często popadającego w gniew. Nigdy nie zdarzyło mu się jednak skłamać. Zarazem był czuły i wrażliwy, w szczególności na Boże Tajemnice. Potrzebował cierpliwego serca mamy, żeby nauczyć się odróżniać to, co warto zachować od tego, co należy w sobie zmienić.
Jedną z najcenniejszych informacji, które pomogły mu podjąć decyzję o "współpracy" z Bogiem, była wiadomość od jego babci, że Pan Jezus przebywa w sercach grzecznych dzieci. Mały Guy Pierre zaś marzył, aby Pan Jezus nie opuszczał jego dziecięcego serca.
Od dzieciństwa jego wielką pasją była liturgia, pilnie śledził każdą Mszę świętą i uwielbiał przebywać na adoracji Najświętszego Sakramentu. Raz nawet pokłócił się z mamą, kiedy zauważył, że na spotkanie ze znajomymi zakłada lepszą sukienkę, a do kościoła gorszą. Miał wtedy krzyknąć "Nie rozumiem cię!". Mały Guy szczególnie upodobał sobie modlitwę "Zdrowaś Maryjo" i odmawiał ją wiele razy w ciągu dnia. Wszystko, co było związane z Matką Bożą, budziło jego zachwyt. W swoim pokoju miał figurę Maryi, którą zawszę kiedy mógł, ozdabiał świeżymi kwiatami.
W 1917 roku razem z mamą odwiedził grób św. Teresy od Dzieciątka Jezus, która jeszcze wtedy była Służebnicą Bożą. Postać Małej Tereski tak zachwyciła chłopca, że postanowił wziąć z niej przykład. Co ciekawe, przy grobie przyszłej świętej czuje cudowny zapach kwiatów.
W swoim dzienniczku prowadzonej przed Pierwszą Komunią Świętą notuje trzy postanowienia:
Odmawiać co dzień ranne i wieczorne modlitwy.
Nie przeżyć ani jednego dnia bez zrobienia przynajmniej jednego poświęcenia dla Jezusa, które wymagałoby wysiłku,
Starać się o to, by stać się mniej leniwym, by lepiej pracować, aby kiedyś zostać księdzem.
Na końcu tych postanowień napisał "O Jezu, pobłogosław mi, spraw, bym Cię kochał zawsze całym sercem".
Podczas swojej Pierwszej Komunii Świętej usłyszał w swoim sercu głos samego Jezusa: "Mój mały, zabiorę cię wkrótce do siebie, umrzesz młodo". Tak bardzo ufał Jezusowi, że odpowiedział: "Tak, niech się dzieje wola Twoja". Nikomu przez dłuższy czas nie opowiadał o tym zdarzeniu. Zdradził to dopiero mamie, w momencie kiedy zachorował i zrozumiał, że wypełnia się obietnica Pana Jezusa.
Będąc w 1924 roku na pielgrzymce w Lourdes otrzymał od Maryi potwierdzenie słów, które kilka lat wcześniej powiedział mu Pan Jezus. Maryja miała mu wtedy obiecać, że umrze w jej dzień, czyli w sobotę. Zaledwie kilka miesięcy po tym zdarzeniu Guy Pierre zapadł na błonicę - zakaźną chorobę występującą u dzieci, wywoływaną przez bakterię maczugowca błonicy. Powoli tracił siły, ale całe cierpienie oddał w intencji zadośćuczynienia za grzechy. "Dziś umrę - powiedział matce po wielu tygodniach chorowania - nie płacz, to będzie bardzo miłe. Kiedy zabraknie mi tchu i nie będę już mógł mówić, żeby powiedzieć Jezusowi, że go kocham, połóż krucyfiks na moich ustach, abym mógł go jeszcze całować". Zgodnie z tym życzeniem, przed śmiercią zdążył jeszcze ucałować krzyż i powiedzieć: "Jezu, kocham Cię, Mamusiu!". Mama chłopca zorientowała się, że to nie ją woła, ponieważ jego wzrok był utkwiony w kogoś innego, kogo nikt inny nie widział w pokoju chłopca. To, co Guy widział, zdradzały jego oczy i uśmiech. Maryja, tak jak obiecała, przyszła po chłopca w sobotę, 24 stycznia 1925 roku.
Biografia nastolatka, która pojawiła się zaledwie kilka lat po jego śmierci, została przetłumaczona na 13 języków i rozeszła się w 100 000 egzemplarzach. Około 300 ludzi przypisuje mu swoje nawrócenie, a 700 twierdzi, że zawdzięcza mu odnalezienie powołania. Do kurii diecezjalnej trafiło w sumie ponad 80 000 informacji o otrzymanych łaskach za wstawiennictwem chłopca. Zebrano 1 312 000 podpisów dzieci i dorosłych pod petycją o beatyfikację Guya Pierre de Fontgallanda. W latach 40 kongregacja zamknęła proces beatyfikacyjny, a chłopcu przysługuje tytuł Sługi Bożego.
O mamo moja! W tym całym zamieszaniu codziennego życia zupełnie przegapiłabym jedną małą rzecz. Choć czy ja wiem, czy taką znowu małą. Otóż 23 grudnia 2005 roku pewna niepozorna uczennica trzeciej klasy gimnazjum, zafascynowana w tamtym okresie zespołem "Ivan i delfin" oraz wieloma blogami na ich temat postanowiła założyć podobnego. Po kilku kliknięciach myszką, jako zupełny nowicjusz pod tym względem, zaczęła istnieć w sieci. Choć od tego czasu minęło dwadzieścia lat, ona w dalszym ciągu pamięta ten pierwszy historyczny wpis - był to czterowiersz zawierający życzenia z okazji nadchodzących świąt Bożego Narodzenia. Przez kilka lat z uporem zamieszczała na nim newsy dotyczące swojego ówczesnego idola, gdzieś między wierszami pisząc co nieco o swoim życiu.
Tamtego bloga próżno dzisiaj szukać w sieci. Przepadł wraz z innymi podczas likwidacji platformy blogowej na onecie. Ale pamiętam, jak dużo frajdy mi dawał. W ogóle jak wiele radości dawało mi publikowanie kolejnej nowinki o Ivanie Komarence i dzielenie się nią z wąskim gronem odbiorców. Bo wiadomo, że tego typu tematyka nie będzie każdego interesowała. Była jednak mała grupka fanek, która wzajemnie się odwiedzała na swoich blogach, szukając nowych wiadomości o sławnym w tamtym czasie muzyku.
Nie mniej, pasja do blogowania mi została, chociaż sama "miłość" do Ivana wygasła. Czasami zastanawiam się, czy gdyby nie tamten blog, to teraz też bym była blogerką? Może tak, może nie. Z drugiej strony czasem żałuję, że go już nie ma. Z miłą chęcią przypomniałabym sobie jaką zwariowaną byłam nastolatką. Publikowanie nawet najgłupszej informacji o zespole? Czemu nie? Pisanie opowiadań inspirowanych wątkiem Madzi i Saszy w "M jak miłość"? A jakże (powstało może ze 100 odcinków, na resztę zabrakło pomysłów, do pani Łepkowskiej jest mi dużo daleko). Pamiętam nawet jedną piosenkę, którą napisałam na konkurs około 2007-2008 roku:
1. Dziecinne lata, bezcenne lata,
minęły mi gdzieś na dalekiej Syberii.
Lecz przyszła data, graniczna data,
i trzeba przyznać to bez fanaberii:
Ref: Że Polska to mój najpiękniejszy dom,
to w niej znalazłem swój bezpieczny schron.
I kumpli, i wszystko co chciałbym mieć,
wystarczy tylko chcieć, chcieć, chcieć.
2. Daleka Syberia, przepiękna Syberio,
niestety nie chcę do Ciebie wracać.
Tutaj mi dobrze, i tak całkiem serio,
muszę Cię szczerze teraz przepraszać:
Ref: Że Polska to mój najpiękniejszy dom,
to w niej znalazłem swój bezpieczny schron.
I kumpli, i wszystko co chciałbym mieć,
wystarczy tylko chcieć, chcieć, chcieć.
3. Marzenia dziecinne, marzenia niewinne,
spełniłem tutaj niczym jakiś sen.
Marzenia te nie były naiwne,
i teraz mogę nucić refren ten:
Ref: Że Polska to mój najpiękniejszy dom,
to w niej znalazłem swój bezpieczny schron.
I kumpli, i wszystko co chciałbym mieć,
wystarczy tylko chcieć, chcieć, chcieć.
Dobrze, nie jest to poezja najwyższych lotów, ale uznajmy, że dopiero się wtedy rozkręcałam. A teraz tak sobie myślę, że dzięki tamtemu pierwszemu blogowi w jakiś sposób realizowałam moją pasję dziennikarską i uczyłam się gospodarowania czasem, tak aby starczyło mi go i na obowiązki i na przyjemności. Kurcze, ale to były piękne czasy. Aż żal, że nie wrócą.
A ja chyba sobie włączę jakieś piosenki zespołu "Ivan i delfin". Wszak to od nich rozpoczęła się moja dwudziestoletnia bloggerska przygoda.
Myślę, że nie ma w Polsce osoby, która nie znałaby Maryli Rodowicz. Można jej nie lubić, można nie cenić jej twórczości, ale chyba każdy słyszał chociaż jeden z jej (nie ukrywajmy) ponadczasowych przebojów albo widział jej odważne kreacje sceniczne. Znamienne jest to, że już nie od lat, ale od dekad, bawi kolejne pokolenia swoimi występami, które zapadają w pamięć widza.
Maryla Rodowicz przyszła na świat 8 grudnia 1945 roku w Zielonej Górze. Tak naprawdę nazywała się Maria Antonina Rodowicz, a imię Maryla przyjęła jako sceniczny pseudonim.
Nic nie zapowiadało, że mała Marysia zostanie jedną z największych gwiazd polskiej sceny. Owszem, nuciła pod nosem różne piosenki, jednak niewiele brakowało, by jej kariera przybrała charakter sportowy. W młodości Maryla Rodowicz była bowiem lekkoatletką. Kiedy zdecydowała się na udział do eliminacji do Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie, nie tylko była już studentką Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, ale też posiadała na swoim koncie m.in. brązowy medal w biegu na 80 m przez płotki na Mistrzostwach Polski Młodzików w 1959 roku oraz złoty medal w sztafecie 4 x 100 m na Mistrzostwach Polski Młodzików w 1962 roku.
Mimo tak znaczących sukcesów postawiła jednak na muzykę i już w 1970 roku odnosiła w niej pierwsze sukcesy. To wtedy ukazał się jej pierwszy album zatytułowany "Żyj mój świecie". Od tego czasu wydała ponad 20 płyt, a także uczestniczyła w najważniejszych wydarzeniach muzycznych. Dawała koncerty nie tylko w Polsce, ale też w Europie, Ameryce, Azji, czy też w Australii. Rodowicz wylansowała ponad 2 tysiące piosenek, dlatego też wiele osób nadaje jej tytuł "królowej polskiej piosenki". Do jej najsłynniejszych hitów można zaliczyć m.in.: "Małgośkę", "Damą być", "Sing-Sing", "Kolorowe jarmarki", "Niech żyje bal", "Łatwopalni" czy też "Wszyscy chcą kochać".
Maryla Rodowicz zagrała też w serialu "Rodzina zastępcza", wcielając się w niej w rolę próbującej twardo stąpać po ziemi cioci Uli. W wielu produkcjach, takich jak np. "Klan", czy też "Niania" wcieliła się w rolę samej siebie. Wykonywała też piosenkę tytułową serialu "Tak czy nie".
Maryla była w nieformalnym, chociaż głośnym związku, z Danielem Olbrychskim. Z drugiego związku, z aktorem Krzysztofem Jasińskim ma dwoje dzieci - Jana oraz Katarzynę. W 1989 roku wyszła za mąż za Andrzeja Dużyńskiego, z którym ma syna Jędrzeja. Para rozstała się w 2021 roku.
%2C_by_John_Trumbull%20(2).jpg?itok=YEdsXKyf)
