2427. Przylądek Nadziei - miejsce, gdzie dzieją się cuda

Gdzieś wyczytałam, że wrzesień jest miesiącem świadomości na temat chorób nowotworowych u dzieci. I tak sobie przypomniałam o poniższym tekście napisanym przez panią Edytę Brzozowską, który tkwił w szkicach od dobrych paru lat (a w ogóle ukazał się 13 czerwca 2019 roku). Nie, wróć. O tekście w ogóle przypomniałam sobie, kiedy pewien mały Szymon zachorował na białaczkę i okazało się, że jest leczony właśnie w Przylądku Nadziei. Szczerze się ucieszyłam, a nawet mu kibicowałam, chociaż niektóre wpisy jego mamy były dość irytujące. Ale co dziecko temu winne? Wtedy jednak brakowało czasu na przepisanie tekstu, potem Szymek odszedł, a wraz z nim okazja do opublikowania go.

Tak sobie jednak myślę, że może nie być lepszej okazji do podzielenia się nim z Wami niż wrzesień. Co prawda raz po raz jakieś dziecko ze szkoły lub ze świetlicy otrzymuje diagnozę onkologiczną, ale wolę o tym nie pisać. Bo to jednak trudny temat nie tylko dla rodziny, ale i całej społeczności. Potrzebowałam bardziej uniwersalnego powodu i oto go znalazłam. 

Na rękach wynosiłam martwe dzieci. Dziś większość daje się uratować

Chemioludek pomaga mi pozbyć się złych bakterii z organizmu. One mają bardzo zły wzrok i dlatego zjadają moje zdrowe komórki. Chemioludek musi z nimi bardzo walczyć, dlatego bolał mnie brzuszek i wypadły mi włoski - opowiada 7-letnia Magda. Jest jedną z pacjentek "Przylądka Nadziei", dziecięcego oddziału onkologicznego w Klinice Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu. Niedawno oddziałowi groziło zamknięcie bo brakowało na nim ludzi do pracy.

 Budowa Przylądka Nadziei kosztowała 115 milionów złotych (Edyta Brzozowska)

• Prof. Chybicka: "Nasza klinika jest w tej szczęśliwej sytuacji, że nie mamy kłopotów finansowych. Jednak brakuje nam ludzi do pracy, z wielkim trudem układamy grafik pielęgniarek. I z wielkim niepokojem myślę, że któregoś dnia może zabraknąć także lekarzy". Niedawno, po publikacji Onetu, do oddziału dołączyło dziewięć osób.
• Prof. Chybicka: - Kiedy byłam początkującą lekarką,, to na setkę chorych na białaczkę dzieci, aż 85 umierało. Większość z nich trafiała do szpitala praktycznie z wyrokiem śmierci. Teraz proporcje się odwróciły i udaje nam się szczęśliwie wyleczyć prawie wszystkich małych pacjentów.

W "Przylądku" jest 68 miejsc, z należą do niego dwa oddziały hematologiczno - onkologiczne, oddział reanimacji i intensywnej opieki medycznej, oddział szpitala dziennego oraz największy w Polsce Dziecięcy Oddział Przeszczepiania Szpiku i Terapii Genowej. Lekarze przeprowadzają tu tysiące operacji transplantacji szpiku, a przy szpitalu działa Klinika Mentalna, która zatrudnia psychoonkologów, psychoterapeutów, neurologopedów i diabetyków.

Magda ma zaledwie 7 lat, a zasób słów jak u dorosłego. Drobniutka dziewczynka wie co to małopłytkowość, tętnomierz i kroplówka. Najchętniej bawi się w szpital: wkłuwa misiom wenflony, zakłada opatrunki, robi zastrzyki i podaje swoim pluszakom "lekarstwa" - herbata i jogurt doskonale je udają.

U Magdy osiem miesięcy temu lekarze zdiagnozowali ostrą białaczkę limfoblastyczną, czyli najczęściej występujący u dzieci nowotwór krwi. Takich ciężko chorych małych pacjentów w Klinice Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu jest dużo więcej. Szpital nazwano "Przylądkiem Nadziei" nie tylko dlatego, że na barwnej fasadzie budynku dominuje zieleń - kolor wiary i otuchy, a jasny i przestronny budynek przypomina przestronne przedszkole.

Z nadzieją na cud wyzdrowienia rodzice przywożą tu swoje dzieci z całej Polski. I mogą być przy nich przez cały czas leczenia. 

- Pamiętam pierwszy wrocławski szpital, w którym w latach 70. zaczynałam pracę jako młoda lekarka - wspomina prof. Alicja Chybicka, szefowa kliniki. - Dzieci chore na białaczkę leżały w dwóch wielkich salach. Rodzicom wolno było przychodzić tylko raz dziennie, między 16.00 a 18.00. Żeby osłodzić dzieciakom ciężkie życie, pisałam im bajki. Dziś jest już całkiem inaczej, mamy we Wrocławiu nowoczesną klinikę na światowym poziomie, pierwszą tego typu w Europie. Leczy się u nas kilkudziesięciu małych pacjentów.

7-letnia Magda zdrowieje i w przyszłości chce być lekarką

Z ruiny do "Przylądka Nadziei"

Zanim powstał "Przylądek Nadziei", szpital mieścił się w starym, ceglanym budynku, który był wybudowany jeszcze przez Niemców ponad 100 lat temu przy ul. Odona Bujwida.

Atmosferę ponurej budowli z odpadającymi ze ścian tynkami, zagrzybionymi sufitami i mrocznymi korytarzami dopełniał widok z okien szpitala: leczące się tam przez wiele miesięcy dzieci miały przed oczami ogromny cmentarz mieszczący się dokładnie po przeciwnej stronie ulicy.

W 2010 roku Fundacja "Na ratunek dzieciom z chorobą nowotworową" w porozumieniu z wrocławskim Uniwersytetem Medycznym oraz Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym we Wrocławiu, rozpisała międzynarodowy konkurs na projekt nowej Kliniki. Ambasadorką Fundacji została znana podróżniczka i dziennikarka Martyna Wojciechowska, a już 5 lat później udało się za ponad 115 milionów złotych wybudować nową klinikę.

Tylko w pierwszym roku działalności lekarze wykonali tu dzieciom aż 86 przeszczepów szpiku. To była rekordowa liczba zabiegów w porównaniu ze wszystkimi klinikami tej specjalności działającymi w Europie.

Choroba spadła jak grom z jasnego nieba

Dwuosobową salę dzieli z Magdą o rok starsza Millnka z Większyc na Opolszczyźnie. Właśnie przyjęła ostatnią w tym cyklu leczenia dawkę chemii i dlatego jej buzia jest nieco spuchnięta..

- Pierwszych pięć chemioterapii Milenka znosiła bardzo dobrze - mówi Ewa Kobus, mama dziewczynki - Dopiero po ostatniej dawce była bardzo nieswoja, skarżyła się na ból pleców i nóżek. Była aptyczna, na nic nie miała ochoty.

8-letnia Milenka jest w trakcie chemioterapii

We wrocławskim "Przylądku Nadziei" 8-latka leczy się od kwietnia tego roku.

- Choroba córki spadła na nas jak grom z jasnego nieba - wspomina mama dziewczynki. - Któregoś dnia na szyi i lewym obojczykiem ujawnił się cały pakiet ogromnych węzłów chłonnych. Byłam przerażona, ale pocieszałam się, że to tylko wynik jakiejś infekcji. Lekarka przez 3 tygodnie obserwowała stan córki, ale kiedy w końcu jeden z guzów wycięto do badania histopatologicznego, to okazało się, że jest podejrzenie chłoniaka nimfoblastycznego. Szybko trafiłyśmy do Wrocławia, a po kolejnych szczegółowych badaniach wyszło, że córka ma białaczkę.

Rozmowę  z panią Ewą musiałam przerwać, gdyż do Magdy podeszła lekarka, aby zmienić jej port. To taki dożylny cewnik, dzięki któremu pobieranie krwi, podawanie płynów i leków jest mniej uciążliwe, a dzieciom nie trzeba za każdym razem zakładać wenflonu.

Szpital bez białych fartuchów

- Mam wrażenie, że "Przylądek" jest jakąś cudowną wyspą, na której próżno by szukać lekarza albo pielęgniarki, którzy byliby niemili albo oschli - opowiada pani Karina. - Oni kochają te dzieci i robią wszystko, co w ich mocy, żeby wyzdrowiały. Atmosfery szpitala nawet bardzo nie czuć, bo nikt z personelu nie ubiera się do pracy w białe kitle.

Rzeczywiście, dr Jolanta Boner, hematolog która opiekuje się dziećmi, nosi kolorowy uniform we wzory z bohaterami dziecięcych kreskówek.

Taki zwyczaj wprowadziła prof. Alicja Chybicka, lekarka wszechstronna. Jest pediatrą, onkologiem i hematologiem dziecięcym, zrobiła również kolejne specjalizacje: z immunologii i transplantologii klinicznej oraz medycyny paliatywnej.

W PRL białaczka była wyrokiem śmierci

Dziećmi opiekuje się od 45 lat i podkreśla, że leczenie małych onkologicznych pacjentów diametralnie się przez ten czas zmieniło. 

- Kiedy byłam początkującą lekarką, to na setkę chorych na białaczkę dzieci, aż 85 umierało - wspomina Chybicka. - Większość z nich trafiała do szpitala praktycznie z wyrokiem śmierci. Wyleczalność była niska, warunki pracy straszne. Prawie żadnych zabiegów się nie znieczulało, a kiedy dziecko umierało, to na własnych rękach wynosiłam je do pseudo kostnicy pod schodami. Nieliczni lekarze, którym udawało się wyjechać na konferencje naukowe za żelazną kurtynę do Europy Zachodniej, przywozili ze sobą sterylne wenflony. Trudno uwierzyć, ale w latach 80. mało kto w Polsce wiedział, co to takiego. Teraz proporcje się odwróciły i udaje nam się szczęśliwie wyleczyć prawie wszystkich małych pacjentów.

We wrocławskiej klinice lekarze przeprowadzają tysiące operacji transplantacji szpiku, a przy szpitalu działa Klinika Mentalna, która zatrudnia psychoonkologów, psychoterapeutów, neurologopedów i dietetyków. Wszyscy pomagają i dzieciom, i ich rodzicom przejść przez trudny czas leczenia.

Mamy chorych dzieci nawiązują w Przylądku Nadziei przyjaźnie; Fot: Edyta Brzozowska

Chemioludek i inni przyjaciele

- W "Przylądku" dostałyśmy książeczkę o Chemioludku - mówi Karina Koszela, mama Magdy. - To bajka, która tłumaczy dzieciom, czym jest chemioterapia. Dzięki tej historyjce łatwiej mi było wytłumaczyć córce, że jest chora i jakie leczenie ją czeka.

- Chemioludek pomaga mi pozbyć się złych bakterii z organizmu - dopowiada dziewczynka. - Te bakterie mają bardzo zły wzrok i dlatego zjadają zdrowe komórki. Chemioludek musi z nimi bardzo walczyć, dlatego bolał mnie brzuszek i wypadły wszystkie włoski.

Magda opowiadając historię stworka walczącego z jej nowotworem, tuli do siebie białego misia. Takich maskotek jest tu mnóstwo, pochodzą z darów. Akurat ten jest darem pewnych nowożeńców, którzy zamiast kwiatów i prezentów zażyczyli sobie zabawek, które podarowali pacjentom "Przylądka".

- Mimo, że Madzia jest chora, uwielbia tu być - dodaje mama Magdy. - A kiedy ją pytam, kim będzie kiedy dorośnie, mówi że zostanie lekarką albo pielęgniarką. I że naprawi dzieciom chorą krew. Jak ten Chemioludek.

Dzieci nie mogą widzieć naszych łez

Mamy i ojcowie małych pacjentów często spotykają się w oddziałowej kuchni, która jest tylko do ich dyspozycji. Znają się, zaprzyjaźniają, rozmawiają o przebiegu leczenia swoich pociech.

- Tu możemy się uzewnętrznić ze swoimi emocjami - przyznaje Małgorzata Żyrek, mama dwuletniego Igora, który ponad pół roku wcześniej zachorował na białaczkę - Robimy sobie kawę, coś ugotujemy. Czasem i popłaczemy, bo to taki nasz pokój terapii. Ale lepiej tutaj, a nie przy drzwiach. One nie mogą widzieć naszych łez, zły nastrój wyczuwają natychmiast.

Pani Małgorzata z synkiem Igorem

Dla niej również wiadomość  o chorobie dziecka była szokiem.

- Igorek przestał chodzić, mówić, nie pozwalał się dotknąć - wspomina kobieta. - Był bliski śmierci, ale na całe szczęście wszystko jest już na dobrej drodze. Synek zdrowieje.

A pani Ewa cieszy się, że w "Przylądku" wiele się dzieje: dzieci bawią się z klownami, biorą udział w warsztatach kulinarnych, mają też swoją Jaskinię Gier Planszowych i Salę Doświadczania Świata. Do małych pacjentów przychodzą artyści i sportowcy. Cyklicznie odbywają się onkoigrzyska, wkrótce wybiorą się w rejs statkiem po Odrze i pojadą do miasteczka kowbojskiego w Karpaczu.

- Jednak te nasze dzieciaki przez chorobę dojrzewają o wiele szybciej, niż ich rówieśnicy - smuci się pani Karina. - Magda narysowała niedawno obrazek, na którym wszystkie dzieci miały ręce radośnie uniesione do góry. Spytałam, co to oznacza, a córka odpowiedziała: "One się cieszą, że są zdrowe" - mówi ze łzami w oczach młoda mama.

Pieniądze mamy, zaczyna brakować ludzi

Prof. Alicję Chybicką martwi jeden problem.

- Nasza klinika jest w tej szczęśliwej sytuacji, że nie mamy kłopotów finansowych - podkreśla szefowa kliniki. - Jednak brakuje nam ludzi do pracy. Z wielkim trudem układamy grafik pielęgniarek, bo sporo z nich jest w ciąży albo na urlopach macierzyńskich. Inne pracują ponad miarę i biją rekordy nadgodzin. Są fantastyczne, ale średnia ich wieku to 53 lata, nie mają już siły. Dlatego wszędzie gdzie mogę apeluję, aby zgłaszały się do pracy w naszej klinice. I z wielkim niepokojem myślę, że któregoś dnia może zabraknąć także lekarzy.

Prof. Agnieszka Chybicka na planie programu "Dzień dobry TVN"

źródło: https://kobieta.onet.pl/zdrowie/na-rekach-wynosilam-martwe-dzieci-dzis-wiekszosc-daje-sie-uratowac/f3bfv7r

2409. Wsi nie za spokojna i nie za wesoła

Nie będę ukrywała - jestem dzieckiem rodziców, którzy pochodzą ze wsi, z rodzin rolniczych. I chociaż wychowywałam się bardziej w mieście, to jestem z tymi wsiami w jakiś sposób związana. Podobno już w wieku 9-10 miesięcy mama zabierała mnie ze sobą na pole i zostawiała w koszu pełnym siana w cieniu, a sama szła stawiać snopki albo zbierać warzywa. Tata do dnia dzisiejszego kosi kosą trawę wokół naszego domu na wsi po dziadkach. W zasadzie każdego roku, jak żyli jeszcze dziadkowie, jeździliśmy w mamy strony na żniwa oraz wykopki. Czasami było mi przykro, bo musiałam zrezygnować z wyjazdu np. na zawody sportowe. Ale za to już jako dzieciak wraz z innymi zbierałam albo zboże, albo warzywa, chodziłam po drabinach i zrywałam owoce z drzew, a jeszcze w 2009 roku zaganiałam krowy na łąkę i do potoka, aby się napiły.

CDN 

Lato dzieci na wsi. "Pracowaliśmy jak woły"

- Odpoczynek latem jest zabroniony. Każdy musi pracował - mówi Adam. Nigdy nie miał wolnych wakacji. Wychował się na wsi i od najmłodszych lat pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa.

• - W wieku 7 lat potrafiłem już prowadzić traktor - wspomina Paweł, który od dziecka pomaga rodzicom w gospodarstwie. - Trzy lata później sadziłem i wykopywałem koparką ziemniaki, siałem zboże. Moi rówieśnicy robili zdecydowanie więcej.
• Angażowanie młodych osób odbywa się często w drodze przymusu, wynika z badań Niebieskiej Linii. Podczas lata dzieci z rodzin wiejskich pracują co najmniej kilka godzin dziennie.
• - Żadnych wynagrodzeń, a ja i moi bracia pracowaliśmy jak woły. Gdy marudziliśmy podczas wykopków, rzucano tekstem: to na zimę nie będziecie mieli co jeść - wspomina Tetiana. Czy będzie chciała sama prowadzić gospodarstwo?
• Maciek nie ma żalu do rodziców. - Tak jak my wszyscy, starali się jak mogli.

Wiejskie dzieciństwo

Pobudka o godzinie 5:30 odbywa się obrządzanie i dojenie krów, potem powrót do domu, prysznic, śniadanie i czas wolny. O 16:00 - kolejne obrządzanie krów, o 18:00 - dojenie krów. Koło 19:00 - chwila wolnego, prysznic, kolacja. Padam do łóżka o 21:00.

To wspomnienia jednej z dorosłych osób, która na myśl o spędzaniu lata na wsi ma gorzkie wspomnienia. Jako dziecko pomagała w gospodarstwie i pracowała ze swoimi rodzicami - nie miała innego wyboru.

Według badań opublikowanych przez Niebieską Linię, na początku XXI w. praca wśród dzieci z  rodzin rolniczych była bardzo powszechnym zjawiskiem. Podczas lata pracowały średnio 2,5 godziny śnieżnej. Większość z ankietowanych dzieci w województwie lubelskim mówiła o przemęczeniu. Co dziesiąte badane dziecko było niezadowolone z wykonywanej pracy i odczuwało przykrość z powodu narzucanych mu obowiązków.

Młodzieńcza złość

- Zawsze zabierałem ze sobą telefon z mocną muzyką. Ważne, żeby dominowała w niej emocja bliska mi wyprawom do sadu - wku***nie. Nigdy nie lubiłem porannych wyjazdów, robiłem to swoimi resztkami posłuszności wobec rodziców - opowiada Maciek. Wychoowywał się na wsi, gdzie od najmłodszych lat zajmował się gospodarstwem razem z rodzicami. W sadzie rosła leszczyna, którą musiał skrupulatnie się zajmować.

Zbiory orzechów, owoców i długie godziny w sadach czy na polach to doświadczenie większości wiejskiej młodzieży podczas wakacji. Już w wieku kilku lat wsiadają na traktory, niedługo później potrafią je obsługiwać. Wyprowadzają zwierzęta, sprzątają po nich, a nawet ucinają kurą głowy i uczestniczą w krwawych świniobiciach. Każdy dzień to lista zadań do zrealizowania. Czy mają możliwość odmówienia "pomocy"?

Kamila twierdzi, że nie. - U mnie nigdy nie było dyskusji. Wszystko opierało się na schemacie: polecenie - wykonanie polecenia. Nie było tu miejsca na dialog. Pomaganie w domu, zajmowanie się obowiązkami dotyczyło całej rodziny i dzieci nie miały w tym temacie nic do powiedzenia. Jeśli nie chciało się czegoś zrobić, dostawało się szantażujące teksty lub obrywało niewdzięcznymi komentarzami na temat niewdzięczności - opowiada. Od 6 roku życia rzez kilkanaście lat pracowała sezonowo w rodzinnym gospodarstwie.

1400 dzieci rocznie doświadcza wypadków przy pracy na wsi wynika z raportu KRUSu z początku XXI wieku / Edoardo Busti, Unsplash (foto: unsplash)

Badania opublikowane przez Niebieską Linię, które dotyczą dzieci rolników, podkreślaj, że do pracy dzieci zachęca się w różny sposób. Angażowanie młodych ludzi odbywa się w mniejszej lub większej mierze w drodze przymusu. Następuje presja moralna mająca na celu pokazanie, że należy pomagać rodzinie. Czasami dzeci są wynagradzane za pracę pieniężnie bądź rzeczowo, chociaż dalej nie mają bezpośredniej możliwości odmówienia współpracy. W ekstremalnych przypadkach za buntowanie się dostają kary. W dziecku pojawia się frustracja i smutek wynikające z ograniczeń spędzania wolnego czasu, szczególnie podczas lata.

Kiedy autorka tekstu pyta swoich rozmówców o wspomnienia, pomimo dużej frustracji w przypominaniu sobie obowiązków, najwięcej z nich czuje zrozumienie dla rodziców. - Z perspektywy czasu nie mam żalu. Tak jak my wszyscy starali się jak mogli, reprodukując czasem zupełnie nieświadomie post-chłopskie podejście i style życia swoich rodziców, którzy byli rolnikami na pełen etat. Moi rodzice zajmowali i zajmują się sadem po godzinach swojej regularnej pracy. Nie dziwota więc, że potrzebowali wsparcia nawet ze strony swojego dorastającego syna, ponieważ tego samego oczekiwali od nich rodzice w tym wieku - zaznacza Maciek. Mówi jednak, że rodzice wdrażali go do obowiązków w bardzo nieprzyjemny sposób. - Lub tylko to pozostało mi w pamięci. Najczęściej robiono to, wywołując po prostu poczucie winy mówiąc: "tacie nie ma kto pomóc" lub zaprowadzając mnie do sadu za złą naukę - wspomina.

Pomoc czy praca?

- Pomaganie rodzicom na wsi jest dla mnie absolutnie zrozumiałe: tak było od pokoleń i tutaj nic się nie zmieni. Nie mam problemu z pracą fizyczną czy zmęczeniem, chętnie pomagam moim bliskim - opowiada Adam.

Miejskie dzieciaki wycierają w niedziele kurze, robią zakupy i koszą trawnik przed szeregowcem. A wiejskie... mają zdecydowanie więcej obowiązków. 

- Zwierzęta trzeba karmić, w piecu napalić, jak nie trzeba nic robić na dworze, to pomóc mamie w kuchni. Obowiązki domowe były czymś pomiędzy pomocą, a czymś co po prostu trzeba zrobić. Chyba byłoby to niesprawiedliwe, gdyby mama z tatą na dworze pracowali w pocie czoła, gdy ja w tym czasie siedziałbym sobie w domu, grał na komputerze, oglądał seriale czy czatował  ze znajomymi przez Internet? - pyta mnie Sergiusz. Swoje zadania traktuje jako słuszną pomoc, wykonywaną dla rodziny. - Był czas na obowiązki, był czas na naukę i był czas wolny. Trzeba było to ze sobą w jakiś sposób godzić.  Nie miałem z tego powodu żadnych rozterek emocjonalnych, przez które potrzebowałbym jakiegokolwiek wsparcia. Ważne, że wspierali mnie w istotnych kwestiach i momentach mojego życia.

Adam widzi jednak cienką granicę między pomocą rodzinie a ciężką pracą. Aktualnie pracuje przez cały rok w mieście, ale podczas urlopu przyjechał do rodzinnego domu na żniwa. - Odpoczynek w lato jest zabroniony. Każdy musi pracować, nawet deklaratywnie. Więc teoretycznie nigdy nie miałem wakacji - albo praca intelektualna w trakcie roku, albo fizyczna podczas lata.

"Tacie nie ma kto pomóc"

- Jestem pewny, że w wieku 7 lat potrafiłem już prowadzić nasz traktor - mówi śmiało Paweł. Na wsi spędził większość życia, pomagając rodzicom w gospodarstwie oraz prowadzonym warzywniaku. - Nie dawano mi wyboru, tak lub tak, moja pomoc w prowadzeniu gospodarstwa i warzywniaka była kluczowa, często była ogniwem spinającym wszystko w całość. Pracowaliśmy na jeden rachunek i tak to traktowaliśmy: prowadzenie gospodarstwa rolnego jest pracą całej rodziny na wspólny dom i podwórko - dodaje.

W ciągu dnia pracował kilkanaście godzin. - Z tych wszystkich lat spędzonych w warzywniaku żałuję tylko, że to nie trwało etatowe 8 godzin dziennie, tylko sporo więcej, plus obowiązki przy gospodarstwie. Czułem się zmęczony fizycznie, psychicznie nie odczuwałem złych konsekwencji. Praca na wsi nie ma stałego terminarza, więc pracuje się także w niedziele. Żniwa czy zbiór siana nie poczekają do poniedziałku, zwłaszcza, gdy zbliża się deszcz, którego widmo dobrze uczy pracy pod presją czasu - opowiada. - W podstawówce potrafiłem już, poza jazdą z wozem, zasadzić lub wykopać koparką ziemniaki, siać zboże siewnikiem. Rówieśnicy z mojej wsi w tym samym wieku ogarniali już o wiele więcej spraw: bronowanie, glebogryzowanie, drapakowanie, oranie pługiem, przewracanie siana - przypominam, wiek 12 lat. - opowiada. 

   Sianokosy na wsi pod Krakowem, 2003 / Witold Rozbicki, East News, (Foto: east news)

Choć kompetencja młodych osób, które pracują na wsiach może imponować w kwestii samodzielności, jest bardzo niebezpieczna. Według statystyk Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z lat 2000, każdego roku kilkoro dzieci traciło życie w wypadkach przy pracy, a około 1400 doznało uszkodzeń  ciała. W ostatnich latach latach nie uzyskaliśmy podobnych statystyk, ale każdego roku KRUS alarmuje: dzieci nie mogą wykonywać niebezpiecznych obowiązków przy pracy. Należy do nich między innymi obsługa ciężkich spotkań, dźwiganie czy narażenie psychiki poprzez oglądanie rzezi wiejskich zwierząt.

Wynagrodzenie

- Zawsze czułam się gorsza od rówieśników, którzy pracowali sezonowo podczas wakacji. Ciężko było mi samej zaakceptować fakt, że ja pracuję ciężko fizycznie na wsi, a nie dostaję za to wynagrodzenia. - opowiada Alicja. Podobnie jak większość osób, które podzieliły się historiami na temat praccy w rodzinnym gospodarstwie, nie dostatwała za to dodatkowego wynagrodzenia.

Sergiusz tłumaczy, że wszystkie pieniądze rodzina przeznaczała na edukację, wycieczki szkolne, jedzenie. Nie oczekiwał niczego poza tym, pomimo wykonywanej pracy w domu. Jego słowa podziela także Marlena - Nigdy nie otrzymywałam wynagrodzenia za tę pracę. Traktujemy ją jak obowiązki domowe, nikt w domu nigdy nie płacił za wykoszenie trawnika, czy mycie naczyń - tłumaczy.

Nie jest to jednak standardem. Tatiana z goryczą wspomina rozliczanie z rodzicami: - Żadnych wynagrodzeń, a ja i moi bracia pracowaliśmy jak woły. Gdy marudziliśmy podczas wykopków, rzucano tekstem: to na zimę nie będziecie mieli co zjeść - żali się. - Od 7 lat nie pomagam przy gospodarstwie. I mam święty spokój. Myśląc o wakacjach czuję niechęć. Od rodziców potrzebowałam wtedy zrozumienia, że nie chcemy z rodzeństwem tak ciężko pracować - dodaje. Niektórzy rodzice zgadzają się z dziećmi na pewien układ: mama z tatą sami proponują odpowiednią kwotę dodatkową w postaaci pieniędzy lub rzeczy materialnej, a czasem to sami nastolatkowie wyceniają swoją pomoc w gospodarstwie. Za pomoc w sadzie lub przy żniwach: 100 zł, motorower, głośniki; drobne pieniądze - 10, 20, czasem nawet 50 złotych, inni 500 złotych za sezon. Jak podkreślają - wszystko zależało od indywidualnych ustaleń, a niektórym z nich niezręcznie było pytać o pieniądze własnych rodziców, choć uważali, że zasługują na wynagrodzenie.

Chmielno. Dzieci pomagają rodzicom przy pracy w polu / Marcin Rutkiewicz, East News (Foto: east news)

- Do pełnoletności nie dostawałem wypłat do ręki. Finansami rządziła mama, wychowywała mnie według zasady masz pieniądze na wszystko, czego potrzebujesz, ale do ręki Ci nie dam tych pieniędzy. Ojciec bez wahania kupił mi skuter w wieku 13 lat, po wspomnianym zdaniu karty motorowej. Pierwszy smartfon kupiłem w wieku 16 lat za pieniądze odłożone ze sprzedaży podręczników oraz za sprzedaż gruszek cukrówek z drzewa na naszym podwórku - ojciec lub mama pieniądze za ich sprzedaż oddawali mnie - mówi Paweł, który prowadził z rodzicami gospodarstwo oraz warzywniak.

Dorosłe dzieci także pomagają

Wychowani na wsiach, przeprowadzili się do miast. Studiują, pracują, ale sezon letni dla wielu z nich dalej nie jest ucieczką od gospodarczych obowiązków. - Teraz, mając lat dwadzieścia kilka, chętnie pomagam rodzicom. Nie ze względu na pasję do rolnictwa, ale dlatego, że chcę ulżyć spracowanym rodzicom. Pracują na trzy zmiany, zawsze trzeba nakarmić zwierzęta, dać wodę, podlać ogród, wypielić, zebrać warzywa - mówi Marlena.

dam wyprowadził się z małej miejscowości do dużego miasta. Dzisiaj pracuje intelesktualnie i jest związany ze środowiskiem kulturalnym. Przyznaje, że powrotu na wieś podczas żniw sprawiają, że czuje się wyjątkowo obco.

- Czułem się jak Harry Potter, który w wakacje nie może używać swoich magicznych mocy. Wiedza i umiejętności, których używam w mieście są zupełnie bezużyteczne w pracy w polu. Po prostu nie potrafię. Przyjeżdżając na wieś za każdym razem spadałem na sam dół drabiny społecznej - osoby, z którymi chodziłem do szkoły i które nie zdawały do następnej klasy, są na wsi ekspertami w pracy z ciągnikiem. A ja, który obracam się wśród elity kulturalnej miasta jestem najgorszy w tymm co robię i psuję nawet najprosstsze zadaniai. Teoretycznie wiedziałem, że moja wartość w mieście jest bardzo duża i w środowisku miejskim jestem bardzo wartościową, zdolną osobą. ale łatwo o tym zapomnieć po dwóch miesiącach na wsi, gdzie nikt cię nie szanuje - wyznaje.

Dzieci obserwują rodziców przy pracy / East News (Foto: esat news)

Chociaż większość osób nie wraca w rodzinne strony, czasami wymaga tego sytuacja życiowa. Gdy rodzic nie domaga zdrowotnie, wracają, by pomóc w najgorętszym dla rolników sezonie. Takie doświadczenie ma Alicja. - Rok temu we wrześniu mój tata był przez jakiś czas w szpitalu, a potem po operacji nie mógł pracować, więc chyba tydzień albo dwa miałam taki plan dnia: pobudka o 5.30 - obrządzanie i dojenie krów, potem powrót do domu, prysznic i śniadanie i czas wolny, o 16 - obrządzanie krów, o 18 - dojenie kkrów, koło 19 byłam wolna i znowu prysznic i kolacja. Chodziłam wtedy spać o 21. - wspomina. Same obowiązki były dla niej przykre. - Pierwszy raz byłam nad morzem chyba po maturze. W zeszłym roku też nie wyszły mi wakacje, bo musiałam zostać pomóc mamie, bo wyszła nagła operacja taty. Ogólnie to ja chyba najbardziej czuję frustrację, gdy słyszę, że ja nigdy nie pomagałam rodzinie, że jestem leniwa i najchętniej przeleżałabym przez całe wakacje. Serio, wolałabym nic nie robić całe wakacje - tylko że ja nie uważam, żeby było w tym coś złego - podkreśla.

 

"Wszystkie dzieci na wsi miały taką samą sytuację jak ja"

- Nie będę ukrywał, że przez lata wstydziłem się swojego wiejskiego pochodzenia z różnych względów. Głównie spowodowane było to stylem życia, który był zupełnie niespójny z wizją świata w kulturze i meediach. Tam, gdzie dla rówieśników z pobliskiego miasta był dostępny wyjazd na Złote Piaski i shisha bar na plaży, tak dla mnie i moich rówieśników był w ofercie wyjazd do Mielna i budki Dopalacze.com za rogiem - opowiada Maciek. Ucieka od tożsamości wiejskiej, jak tylko może.

Dla dzieci i młodzieży, która pomagała rodzicom w gospodarstwach, wakacje nie były czasem pełnym relaksu i odpoczynku. - Czy wolałbym zamiast tego od rana do wieczora latać ze znajomymi, grać w gry, spędzać czas na przyjemności, to oczywiście, że bym wolał... Ale identycznie i dzisiaj wolałbym nie chodzić do pracy, nie musieć wykonywać dziennych obowiązków, płacić rachunków i żyć sobie beztrosko. - mówi Sergiusz.

Nawet jeżeli ktoś nie miał pracy od rana do wieczora na roli, samo mieszkanie na wsi tworzy komplikacje w przemieszczaniu się. Coraz więcej się mówi też o wykluczeniu komunikacyjnym. - Jedyne co było dla mnie trudne to pewna samotność. Moja farma nie była położona nawet we wsi, tylko w głębi parku krajobrazowego. Spotykanie się z rówieśnikami było dla mnie utrudnione - tłumaczy Kasia. Niestety park krajobrazowy nie jest jedynym ograniczeniem młodzieży spoza miast.

Zbiory czereśni w okolicy Grójca/ Bartosz Krupa
East News (Foto: east news)

Gminy, w których nie istnieje zorganizowana przez samorząd komunikacja miejska zamieszkuje 13,8 mln osób. Do 20 procent polskich wsi nie dociera jakikolwiek transport publiczny, a do wielu pozostałych nie więcej niż 2 autobusy dziennie. Wydostanie się ze wsi, szczególnie po południu lub wieczorem, wydaje się niemożliwe bebz pomocy ze strony rodziców, którzy mają samochód.

- Nie czułam się ograniczona, ponieważ wszystkie dzieci ze wsi miały taką samą sytuację jak ja, jedynie dzieci najbogatszych osób jeździły, o ironio, na kolonie z pomocy społecznej. Nie mieliśmy wiele czasu, ale kiedy była okazja, rodzice zabierali nas nad jezioro. To była jedyna rozrywka w wakacje, nie licząc gminnych dożynek - mówi Marlena.

Kamila zwraca uwagę na to, że chociaż dziecięce wspomnienia są dla niej ciepłe, z wiekiem pragnęła spędzać wakacje poza wsią. - Kiedy dziecko staje się bardziej dojrzałe i zaczyna manifestować swoje zdanie, nabiera swoich poglądów, woli spędzać czas w towarzystwie ludzi, którzy to jakoś zrozumieją lub którzy właśnie przechodzą przez to samo. Ja całe wakacje od najmłodszych lat spędzałam u dziadków, Na początku to kochałam, ale z czasem coraz bardziej było to dla mnie ciężkie i niekomfortowe. Chciałam, żeby zrozumieli moje potrzeby. Dla mnie wieś była dostępna głównie w wakacje i nie potrafiłam wyrwać się od tej monotonii pracy.

Złoty środek

Żal i rozczarowanie przepracowanym dzieciństwem nie jest jednak kolektywną traumą. Jeśli rodzina odpowiednio gospodaruje czasem dziecka i wprowadza w wiejskie obowiązki z zainteresowaniem i możliwością wyboru, na myśl przychodzi jednak przyjemna nostalgia.

- Pomagałam przy zbiorach owoców, takich jak śliwki, czereśnie, czy wiśnie, a później także jabłka i gruszki. Rodzice zawsze dbali o to żeby przenosić moją drabinę, wiadro i bardzo zwracali uwagę na to, żebym dźwigała jak najmniejsze ciężary. Bardzo lubiłam zbiory czereśni, bo przy okazji często je podjadałam. Z racji tego, że jestem perfekcjonalistką, zrywałam zawsze wolniej od rodziców czy najętych pracowników, ale bardzo dokładnie usuwałam wszystkie gałązki, listki. Rodzice chwalili mnie za to "czyste" rwanie i że nie musieli po mnie już nic przebierać, bo wiedzieli, że nie znajdą w mojej skrzynce żadnego zgniłego owocu - opowiada Ola, W czasie wakacji nigdy nie była ograniczona i mogła korzystać z lata, gdy tylko chciała.

Kasia wspomina pracę na dużym gospodarstwie swoich rodziców. - Najtrudniejsze było wyprowadzanie zwierząt na pastwisko. Takie stado bardzo dobrze wyczuwa emoi niepewność. Jeżeli to były kozy - to ani na minutę nie można było ich spuścić z oka. Za to bardzo lubiłam pracę w sadach. Zbieranie owoców, przycinanie drzew, wszystko co związane z roślinami. W okresie pracy było dużo, ale też było dużo przyjemnych rzeczy. Przede wszystkim przepyszne własne owoce! Spędzanie wakacji w takim malowniczym miejscu też zaczyna się doceniać już po wyprowadzce. Byłam przez większość życia bardzo blisko natury. Teraz mieszkam w mieście i przyjeżdżam na farmę pomóc, ale też pooddychać i oderwać się od myśli - tłumaczy.

Koryciny - Wieś, woj. Podlaskie / Michał Woźniak / East News (Foto: east news)

- Miło jest pomóc. W moim środowisku wszyscy pomagali w ten sam sposób rodzicom, więc było to coś normalnego. Zawsze kiedy wieczorem wychodziliśmy z kolegami na piwo, wszyscy byliśmy zmęczeni, ale nigdy nie narzekaliśmy. Fajnie było też zobaczyć, że nie tylko na mnie spadają takie obowiązki - opowiada z uśmiechem Filip.

Anastazja podczas lata zbierała wiśnie. - Gdy opowiadasz

o ciężkiej pracy to wszystko brzmi tak smutno, zwłaszcza że miałam wtedy 10 lat. Ale czy to był przykry obowiązek? Ten miesiąc wakacji był totalnie wyjęty z życia, nie było wtedy opcji spotkać się z koleżankami, skorzystać z ciepłej pogody. Pamiętam dokładnie jak wielką ulgę poczułam, kiedy tata kilka lat temu powiedział, że ścinamy wszystkie drzewka! Pomyślałam wtedy, jak super będzie leniuchować przez pół wakacji. Z drugiej strony był to czas, który spędzałam z rodziną, w sadzie zawsze towarzyszyła mi siostra, czasem dalsza rodzina i znajomi. Przy zrywaniu owoców graliśmy w "Jaka to melodia, albo robiliśmy pokaz mody najbardziej "wiśniackiego" stroju - zawsze wkładaliśmy najgorsze, za duże ciuchy od taty, albo dziadka.

Kamila uczestniczyła w wykopkach, odkąd skończyła 6 lat. Kiedy była małą dziewczynką, podczas pracy bawiła się w najlepsze. Rzucała z innymi dziećmi ziemniakami i, choć jest to niebezpieczne, jeździła przyczepą wypełnioną po brzegi kartoflami — Jechałam sobie na nich jak gdyby nigdy nic, nie wiem, jak moi rodzice mogli mi na to pozwolić. To jednak bardzo magiczne wspomnienie — pisze.

Życiowa lekcja?

Czy dorośli, którzy wychowali się na wsiach i pracowali w pocie czoła większość wakacji sami pragną kontynuować tradycje rodzinne? Ponad 3/4 młodych ludzi ze wsi nie widzi sensu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, wynika z raportu IBRiS, "Dumni z polskiej żywności". O zdanie na ten temat pytam moje rozmówczynie. — W przyszłości bardzo chciałabym mieszkać na wsi. Mieć swój mały ogródek, gdzie zasadzę 3 krzaczki malin i pomidory — mówi Anastazja. — Planuję posiadać i zajmować się swoimi roślinami, ale w takiej ilości, żebym mogła robić to samodzielnie. — dodaje Kamila.

Paweł tłumaczy mi, że rolnictwo jest bardzo niestabilne i ryzykowne. — W ostatnią niedzielę mama powiedziała mi, że u naszych znajomych nie ma śliwek. Zrobiło mi się bardzo smutno — to ich źródło zarobku. Dla mnie każda wiosenna informacja o przymrozkach, każda letnia zapowiedź nawałnicy lub zdjęcia kul gradowych są źródłem niepokoju, gdyż doskonale rozumiem, jak czują się poszkodowani z ich powodu rolnicy i sadownicy.

Alicja bardzo długo wstydziła się tego, że mieszka na wsi i że rodzice są rolnikami. - Nie mówiłam nikomu o tym, że pomagam rodzicom, w sumie to nie wiem do końca czemu. Gdy skończę studia, nie chcę mieszkać na wsi. Tam ciągle trzeba coś robić.

https://www.ofeminin.pl/swiat-kobiet/to-dla-nas-wazne/tak-wyglada-lato-dzieci-na-wsi-pracowalismy-jak-woly-odpoczynek-byl-zabroniony/ygqwwxr

2408. Działo się to 775 lat temu...

Żył wtedy zakonnik, który nazywał się Szymon Stock. Z pochodzenia był urodzonym w dosyć zamożnej rodzinie w Avlesford w hrabstwie Kent ok. 1655 r. Anglikiem. Legenda głosi, że już w kołysce naznaczony był wybraniem maryjnym oraz, że jeszcze nie ukończył pierwszego roku życia, a już odmawiał "Zdrowaś Maryjo". Kiedy tylko nauczył się czytać recytował Małe Oficjum Najświętszej Maryi Panny i trwał w tym zwyczaju do końca życia. Gdy miał 6 lat zaczytywał się Biblią. Podania przekazują, że zazdrosny brat nękał go tak bardzo, że dwunastoletni Szymon opuścił dom i zamieszkał w pustym dębie. „Stock”, czyli słowo oznaczające pień drzewa, stało się jego przydomkiem. Po latach zwierzył się karmelitańskim współbraciom, że to właśnie w pustym pniu po raz pierwszy zobaczył Maryję.

Ta, co według Apokalipsy „zdeptała głowę węża” była jego pierwszą przewodniczką w życiu duchowym. Pokazała mu, czym tak naprawdę są pokusy prowadzące do grzechu, w jaki sposób je pokonywać i jak rozeznawać dobre i złe duchy. Swoje pustelnicze życie Szymon wiódł przez 12 lat, a następnie wrócił do domu. Aby ponownie powrócić na swoją pustelnię, podjął studia teologiczne oraz wstąpił do zakonu. Kiedy znowu otrzymał od Maryi polecenie z nieba - że wkrótce wstąpi do zakonu, którego nie było jeszcze w Anglii, natychmiast zareagował.

W owym czasie nękani przez Saracenów karmelici podjęli decyzję, aby przenieść się do Europy. Szymon nie mógł mieć o tym pojęcia, ponieważ mieszkał w pniu drzewa. Kiedy dwaj zakonnicy pokonawszy kanał La Manche pojawili się w okolicy Kentu, a wieść o tym dotarła do Szymona, ten bardzo szybko się do nich dołączył. Miał czterdzieści lat. Najpierw zamieszkali w okolicach Oksfordu. Potem, kiedy karmelici zaczęli oficjalnie funkcjonować na terenie Anglii, Szymon wstąpił do klasztoru w Aylesford. W wieku pięćdziesięciu lat złożył śluby. Wtedy też ukończył studia teologiczne z tytułem doktora.

Przez jakiś czas przebywał w Rzymie, a potem udał się na Górę Karmel. Tam został wybrany wikariuszem generalnym, a następnie generałem. Całą swoją nadzieję złożył w Maryi, prosząc ją o ratunek słowami napisanej przez siebie antyfony "Flos Carmeli":

Kwiecie Karmelu,

Płodna winnico,

Ozdobo niebios,

Matko-Dziewico,

O Najwybrańsza!

Matko łagodna,

Czysta i wierna,

Dzieciom Karmelu bądź miłosierna,

O Gwiazdo Morza"

W wieku osiemdziesięciu lat powrócił do Anglii. W Cambrige założył klasztor karmelitański. Miał świadomość trudności i prześladowań z którymi zmagał się zakon. Toteż cierpiał, pościł i trwał na modlitwie. Podobnie jak przed laty nie tracił nadziei i zwierzał się ze swych trosk Maryi, która też nigdy go nie zawiodła.

Odpowiedź Maryi przyszła w nocy, z 15 na 16 lipca 1251 roku. Osiemdziesięciosześcioletni wówczas karmelita przebywał w swojej celi pogrążony na modlitwie. Maryja objawiła mu się ze szkaplerzem w dłoni, podając go jako znak szczególnej opieki dla zakonu, wiekuistego przywileju i zobowiązania. Objawienie to zostało potwierdzone przez papieża Jana XXII. Matka Boża miała go o to osobiście poprosić we śnie.

Warto zauważyć, że Maryja nie skupiła się na szybkiej pomocy zakonowi, ani nie podpowiedziała jak wyjść z problemów. Dała jednak uniwersalne, ponadczasowe i pomocne w osiągnięciu zbawienia przez jego członków narzędzie. Nie tylko dla samych karmelitów, ale tych wszystkich będących gotowymi na wejście na katmalitańską ścieżkę  świętości. 

Według przesłań, Matka Boża ukazała się Szymonowi ze szkaplerzem zakonu w ręku i podała mu go mówiąc: "Przyjmij, mój umiłowany synu, ten szkaplerz dla twego zakonu. Jest on szczególnym znakiem mego upodobania, które uzyskałam dla ciebie i twoich dzieci z góry Karmel. To będzie przywilej dla ciebie i dla wszystkich karmelitów: każdy, kto będzie umierał odziany w ten strój, zostanie zbawiony. To znak zbawienia, ochrona w niebezpieczeństwach, gwarancja pokoju i pojednania”.

Maryja miała też zapewnić Szymona, że jej opieka nad noszącymi szkaplerz nie ustanie z chwilą śmierci, i że w pierwszy dzień jej poświęcony, czyli w pierwszą sobotę po zgonie, wyprowadzi duszę swego czciciela z czyśćca i przeprowadzi przez wrota nieba.

Sam Szymon Stock dożył stu lat. W tamtych czasach osiągnięcie takiego wieku było uznawane za fenomen, a przez wierzących w Boga za prawdziwy cud. Średnia wieku była bowiem dużo niższa. Niejednokrotnie pięćdziesięciolatków określano mianem starców. A jednak, mimo surowego życia, trudnych podróży i wielu obowiązków przeżył swoich rówieśników. Zmarł 16 maja 1265 roku w Bordeaux. Ubrany był w szkaplerz, maryjny płaszcz, który mu ona sama objawiła. Jego ostatnie słowa brzmiały: "Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi teraz i w godzinę śmierci naszej".

2406. Tak sobie oglądam w deszczowe dni...

Jakiś czas temu na youtubie zaczęto zamieszcza archiwalne odcinki "Świata według Kiepskich" oraz "Rodziny zastępczej". Obydwa seriale komediowe zaczęły być emitowane około 1999 roku, ja jednak dobrze pamiętam, jak oglądałam ich powtórki w wakacyjjne poranki 2000 roku. Ech, jeszcze mam przed oczami, jak razem z kuzynkami siedzimy na wersalce u babci w saloniku i oglądamy odcinek z radiowęzłem, czy też z Klątwą Tutenchama, złotym jajkiem lub rewią mody. A potem odtwarzaliśmy je w naszych dziecięcych zabawach.

Ale wcześniej, na początku wakacji, musiały iść powtórki "Rodziny zastępczej". Skąd takie przypuszczenie? Tak mi się podobała jedna scena, że próbowałam ją odtworzyć za pomocą lalek, które potem wzięłam na wieś i zostały tam już na wieki wieków. Co ciekawe, nie siedziałam całymi dniami przed telewizorem, a tylko rano i wieczorem oglądałam to, co mnie interesowało. To były czasy...

Teraz w wolnych chwilach, najczęściej przypadających na deszczowe dni, podczas których trudno jest się gdzieś ruszyć, włączam sobie jakiś stary odcinek któregoś ze wspomnianych seriali. Łatwiej jest w przypadku "Rodziny zastępczej", bo tam odcinki wrzucane są po kolei. "Świat według Kiepskich" wrzucany jest losowo, chociaż udało mi się już znaleźć kilka takich, które zostały wyemitowane w latach 1999 - 2001. Mówcie sobie co chcecie, ale w mojej opinii, tamte były najlepsze. Chociaż kilka późniejszych też było dobrych. Oglądam, ale z perspektywy lat trochę inaczej je odbieram. Patrzę na nie z innej, dojrzalszej perspektywy. To, co kiedyś cieszyło, teraz zastanawia i wzbudza zastanowienie. Są jednak i takie sceny, które chyba już zawsze będą wywoływać uśmiech na moich ustach. Ponadczasowe skecze i gagi sytuacyjne. Wtedy, te 26 lat temu prawdopodobnie ich nie rozumiałam. Teraz znam podtekst, wiem o co w nich chodzi i co wyśmiewają.

A może tylko mi się wydaje, że wiem? Może tylko odbieram świat w swoim krzywym zwierciadle i tak też rozumiem to, co widzę na ekranie monitora. Może to co widzę jest czymś w rodzaju matrixa, świata widzianego tylko przeze mnie samą. Mimo wszystko, miło jest czasami się odmóżdżyć i obejrzeć coś na pozór bez sensu, a jednak mającego swój podtekst...

2402. Osiem lat temu Stany Zjednoczone świętowały z nami odzyskanie przez Polskę niepodległości, czas świętować z nimi ich rocznicę tego wydarzenia

Obraz Johna Trumbulla, "Deklaracja niepodległości", przedstawiający pięcioosobowy komitet, który przygotował "Deklarację niepodległości" i prezentuje ją Kongresowi

4 lipca 1776 r. przedstawiciele 13 brytyjskich kolonii w Ameryce podpisali Deklarację niepodległości.

Ogłoszenie Deklaracji niepodległości miało podłoże przede wszystkim gospodarcze i polityczne. Nakładane przez Londyn nowe podatki, wzrost uprawnień urzędników mianowanych przez monarchę oraz brak przedstawicielstwa kolonii w brytyjskim parlamencie sprawiały, że antybrytyjskie nastroje zaczęły przybierać na sile. Mimo to wielu mieszkańców kolonii nadal czuło się mocno związanych z brytyjską monarchią – przez język i kulturę.

Współcześni szacowali, że społeczeństwo dzieliło się w 1/3 na zwolenników proklamowania niepodległości, w 1/3 na jej przeciwników oraz w 1/3 na niezdecydowanych. Dlatego podjęta przez tych pierwszych decyzja o wypowiedzeniu posłuszeństwa Londynowi wiązała się z koniecznością przeciągnięcia na swoją stronę przynajmniej części dwóch pozostałych grup i znalezienia wsparcia dla swoich starań za granicą. To ostatnie zadanie nie było specjalnie trudne, bo rywalizująca z Wielką Brytanią Francja chętnie stanęła po stronie zbuntowanych kolonistów.

„Zjednoczone Kolonie są, i zgodnie z prawem powinny być, wolnymi i niepodległymi stanami.”

Konflikt narastał już na długo przed przyjęciem Deklaracji. W maju 1773 r. parlament brytyjski, chcąc ratować finanse Kompanii Wschodnioindyjskiej, przyznał jej monopol w sprowadzaniu herbaty do Ameryki, co wymuszało na odbiorcach uiszczanie wysokiego cła. W odpowiedzi grupa przebranych za Indian kolonistów 16 grudnia 1773 r. wdarła się na statki stojące w bostońskim porcie i wyrzuciła ładunek do wody. W reakcji na to „bostońskie picie herbaty (Boston Tea Party) parlament brytyjski uchwalił w 1774 r. ustawy wymierzone przede wszystkim w Massachusetts i Boston, nazywane przez kolonistów „przymusowymi” i „nieznośnymi”. Ograniczały władzę lokalnych samorządów, a port w Bostonie został zamknięty dla handlu. Dochodziło do protestów, lecz rosnąca liczba brytyjskich żołnierzy brutalnie je tłumiła. W odpowiedzi na kryzys dwukrotnie zebrał się Kongres Kontynentalny, w którym ostatecznie uczestniczyli reprezentanci wszystkich kolonii. Ruch polityczny wymierzony w politykę Londynu nabierał na sile.

Rewolucja wybuchła 19 kwietnia 1775 r., gdy brytyjskie oddziały ruszyły z Bostonu, by przejąć zapasy broni i amunicji milicji kolonialnej w Concord. Doszło wówczas do starć, a na czele Armii Kontynentalnej stanął George Washington, plantator z Mount Vernon, który wiele lat wcześniej dosłużył się stopnia pułkownika w milicji. Początkowo wydawało się, że pospolite ruszenie amerykańskich kolonistów nie ma większych szans w starciu z regularną armią. Do zduszenia oporu rebeliantów Londyn wykorzystywał m.in. flotę, która próbowała zablokować główne porty. Takie działania nie przyniosły jednak rozstrzygnięcia. Washington unikał walnej bitwy i dążył do prowadzenia wojny na wycieńczenie do czasu, aż do konfliktu przyłączy się rywal Wielkiej Brytanii – Francja. Tak też się stało, co przechyliło szalę zwycięstwa na stronę Stanów Zjednoczonych. Ostatecznie 3 września 1783 r. podpisano traktat paryski, w którym Wielka Brytania uznała istnienie suwerennych i niepodległych Stanów Zjednoczonych.

W początkowej fazie konfliktu ogromne znaczenie miało uchwalenie przez Kongres Deklaracji niepodległości. Miała ona uzasadnić rebelię przeciw prawowitej władzy. Był to gest skierowany zarówno wobec Brytyjczyków, jak i tej części amerykańskiego społeczeństwa, która pozostała lojalna wobec monarchii lub wciąż nie mogła zdecydować, po której stronie konfliktu stanąć. Nie bez znaczenia był również odbiór dokumentu za granicą. „Był to akt państwowy, obliczony na posiadanie mocy w ramach prawa międzynarodowego. Deklaracja wyjaśniała, o co walczą koloniści. Była próbą ustalenia, że przyczynę rewolucji stanowiło podporządkowanie przez króla swych poddanych arbitralnej władzy, sprowadzającej ich do stanu niewolnictwa” – pisała Jill Lepore w książce „My, naród. Nowa historia Stanów Zjednoczonych” (przeł. Jan Szkudliński).

Już 7 czerwca 1776 r. delegat Wirginii Richard Henry Lee przedłożył projekt uchwały głoszącej, że „Zjednoczone Kolonie są, i zgodnie z prawem powinny być, wolnymi i niepodległymi stanami”. Głosowanie nad rezolucją odłożono, a Kongres powołał Komitet Pięciu, którego zadaniem było sporządzenie projektu deklaracji. Jego członkami zostali: Benjamin Franklin z Pensylwanii, John Adams z Massachusetts, Roger Sherman z Connecticut, Robert R. Livingston z Nowego Jorku i Thomas Jefferson z Wirginii. To temu ostatniemu przypadło zadanie ułożenia tekstu.

„Nie można było lepiej trafić. Z wyglądu Jefferson sprawiał wrażenie zaniedbanego farmera. Był wysoki, rudy, niedbały w stroju i zamiłowany w przebywaniu na świeżym powietrzu (uważano go za najlepszego jeźdźca w Wirginii po George’u Washingtonie). Pod tą pospolitą aparycją krył się najbardziej dociekliwy umysł, jaki kiedykolwiek objawił się w Ameryce, umysł o olśniewająco zróżnicowanych talentach (wśród których był dar pisania przejrzyście jasną i atrakcyjną prozą), rozpalony republikańskim entuzjazmem. Był zarówno dzieckiem europejskiego Oświecenia, jak i arystokratycznej Wirginii. W dobrej kancelarii prawniczej nauczył się, jak poprowadzić sprawę, a co najlepsze, od przynajmniej dwóch lat rozważał i badał wszystkie te argumenty. Pod koniec czerwca miał już dla swoich kolegów gotowy szkic deklaracji” – pisał Hugh Brogan w „Historii Stanów Zjednoczonych Ameryki” (przeł. Elżbieta Macauley).

Kongres 2 lipca zaaprobował czerwcową rezolucję, ułożoną i zaprezentowaną przez przedstawiciela Wirginii. Dla wielu historyków i polityków, w tym dla Adamsa, to właśnie ta rezolucja była właściwym aktem zerwania z Wielką Brytanią. Świętem narodowym Ameryki stał się jednak 4 lipca, gdy Kongres przyjął tekst Deklaracji przygotowany na podstawie projektu Jeffersona.

„Nie ma w niej ani jednej myśli ponad to, co było maglowane w Kongresie przez dwa poprzednie lata” – pisał później rozgoryczony Adams, nie mogąc przeboleć sławy zyskanej przez Jeffersona. Ten ostatni stwierdził, że w ułożonym przez niego tekście nie miało być nic nowatorskiego. O samej Deklaracji powiedział: „Nie miała zawierać oryginalnych zasad czy przekonań ani też być kopią jakiegoś wcześniejszego czy konkretnego dzieła. Miała natomiast być wyrazem amerykańskich przekonań”. Po latach Jill Lepore nazwała ten dokument błyskotliwym osiągnięciem retorycznym i aktem niezwykłej odwagi politycznej.

Deklaracja - oprócz wyliczenia niegodziwości króla Jerzego III - zawierała także m.in. sformułowania dotyczące prawa człowieka do wolności i dążenia do szczęścia: „Uważamy następujące prawdy za oczywiste: że wszyscy ludzie stworzeni są równymi, że Stwórca obdarzył ich pewnymi nienaruszalnymi prawami, że w skład tych praw wchodzi życie, wolność i swoboda ubiegania się o szczęście, że celem zabezpieczenia tych praw wyłonione zostały wśród ludzi rządy, których sprawiedliwa władza wywodzi się ze zgody rządzonych, że jeżeli kiedykolwiek jakakolwiek forma rządu uniemożliwiałaby osiągnięcie tych celów, to naród ma prawo taki rząd zmienić lub obalić i powołać nowy, którego podwalinami będą takie zasady i taka organizacja władzy, jakie wydadzą się narodowi najbardziej sprzyjające szczęściu i bezpieczeństwu” - podkreślali przedstawiciele kolonii.

„Niemniej jednak fakt wywalczenia w 1783 r. upragnionej wolności stał się dla znakomitej większości Amerykanów źródłem nowej nadziei i ogromnej dumy z osiągniętych sukcesów.”

Kongres dokonał kilku zmian w tekście przesłanym przez Jeffersona. Najważniejszą było usunięcie krytyki handlu niewolnikami. Jefferson w autobiografii napisał, że stało się to ze względu na Karolinę Południową i Georgię, które chciały kontynuować ten proceder.

Amerykański historyk Carl N. Degler oceniał, że rewolucja amerykańska – w przeciwieństwie do innych rewolucji – nie dopuściła do władzy nowych grup społecznych, gdyż osoby stojące na czele antybrytyjskiej rewolty należały już do kolonialnej elity: John Hancock, przewodniczący Kongresu Kontynentalnego, był dobrze prosperującym bostońskim kupcem, Benjamin Franklin - zamożnym drukarzem, a George Washington - jednym z najzamożniejszych właścicieli ziemskich. „Z drugiej strony - pisał inny amerykański historyk, Howard Zinn - miejscy robotnicy wykwalifikowani, marynarze, jak również drobni farmerzy, zostali włączeni do »ludu« na mocy rewolucyjnej retoryki, dzięki braterstwu broni w czasie służby wojskowej, a także za sprawą rozdawnictwa części gruntów. W ten sposób powstała solidna baza dla narodowego konsensusu - coś, co pomimo wykluczenia, pominięcia i ucisku pewnych grup można było nazwać »Ameryką«” („Ludowa historia Stanów Zjednoczonych”, przeł. Andrzej Wojtasik).

Rozdawnictwo ziemi i majątków było możliwe m.in. dzięki wywłaszczeniu lojalistów. Historycy szacują, że co piąty spośród około pół miliona zwolenników monarchii opuścił dawne kolonie i wyemigrował do Kanady, Nowej Szkocji, Wielkiej Brytanii lub Indii Zachodnich. Pozostali musieli mierzyć się z szykanami i groźbą utraty majątków. W miarę wzrostu liczby zwolenników niepodległości wielu lojalistów ukrywało swoje poglądy, aby zachować własność.

O skutki rewolucji spierają się historycy. „Wydaje się, że bunt przeciwko panowaniu brytyjskiemu pozwolił pewnej grupie kolonialnej elity zająć dotychczasowe miejsce lojalnych wobec Anglii. Przyniósł też pewne korzyści drobnym posiadaczom ziemskim, natomiast sytuacja białej pracującej biedoty i farmerów-dzierżawców pozostała w dużej mierze bez zmian. Co zaś oznaczała rewolucja dla rdzennych mieszkańców Ameryki? Górnolotne sformułowania Deklaracji po prostu ich ignorowały. (…) Teraz, po usunięciu Brytyjczyków, Amerykanie mogli rozpocząć proces bezwzględnego spychania Indian z ich ziem, zabijając tych, którzy stawiali opór” - pisał Zinn.

Inaczej akcenty rozkładał Robert Middlekauff, który w „Historii Stanów Zjednoczonych Ameryki” (przeł. Małgorzata Bąk) dostrzegał znaczenie ogłoszenia Deklaracji i ogłoszenia niepodległości: „Niemniej jednak fakt wywalczenia w 1783 r. upragnionej wolności stał się dla znakomitej większości Amerykanów źródłem nowej nadziei i ogromnej dumy z osiągniętych sukcesów. A były one niebagatelne: Amerykanie zdołali powstrzymać kolonizatorskie zapędy wielkiego mocarstwa i zmusić Wielką Brytanię, co prawda przy pomocy Francuzów, do zakończenia krwawej i bezwzględnej wojny. Młody naród mógł być jednak dumny nie tylko ze swych zwycięstw militarnych, pokazał bowiem światu, jak skutecznie wdrażać i kultywować republikańską formę rządów. Sukcesom wojskowym towarzyszył więc triumf polityczny, a w miarę krystalizowania się nowych zasad i koncepcji politycznych, także i ideologiczny. W 1783 r. wszystkie te osiągnięcia zdawały się być oczywiste tak dla samych Amerykanów, jak i dla reszty świata. Jednak już wówczas wiedziano, że rewolucja bynajmniej się nie zakończyła i że pozostało jeszcze wiele do zrobienia”

źródło: https://dzieje.pl/wiadomosci/stany-zjednoczone-maja-juz-250-lat-4-lipca-1776-r-przyjeta-zostala-deklaracja

2397. Pilnujmy się wzajemnie

Późnymi wieczorami, kiedy wreszcie mam chwilę czasu dla siebie, czasami puszczam sobie w tle jakiś kryminalny podcast. Ale o tym zdaje się już kiedyś wspominałam. Te podcasty, chociaż są różne, to właściwie w pewnym momencie znajdzie się temat, który już kiedyś usłyszałam na innym kanale. Od niedawna, takim wracającym do mnie niczym bumerang tematem, jest niewątpliwie sprawa tajemniczego zaginięcia 79-letniej Kazimiery Zaremby z Bełchatowa. Starsza pani wyjechała w 2012 roku na pielgrzymkę do Wilna, z której niestety nie wróciła. Może zaginięcie samo w sobie nie byłoby takie wstrząsające, ile okoliczności, które temu towarzyszyły. Chociaż była w dobrych stosunkach z organizatorem wyjazdu, ten nawet nie próbował jej szukać. No, może z początku próbował, ale szybko się zniechęcił i pojechał z resztą pielgrzymki na dalsze zwiedzanie miasta. 

Dziwne to dla mnie i niezrozumiałe. Skoro jakiejś osoby nie ma na miejscu zbiórki, to czeka się do skutku, powiadamia o zdarzeniu najbliższych, szuka jej, wzywa policję czy też inne służby, aby ją znalazły. Tym bardziej, że tego samego dnia jeszcze była ona widziana w kilku innych miejscach. A tu nie było nic. Zaś pielgrzymka po kilku dniach wróciła do Polski. Bez pani Kazi, która wyparowała jak kamfora. Rodzina rozpoczęła poszukiwania, bezskutecznie. Zaginięcie pani Kazimiery pozostało tajemnicą.

Ta smutna historia daje jednak wiele do myślenia. Jak bardzo trzeba być małostkowym i bezdusznym człowiekiem, aby nie rozpocząć szerszych poszukiwań zaginionej? Przecież to była starsza kobieta, zapewne wystraszona tym, że nie dość że jest w obcym kraju, to jeszcze nie może się z nikim porozumieć z powodu bariery językowej. Dlaczego nikt w tym autokarze nie zareagował, nie sprzeciwił się odjazdowi autokaru z parkingu? Naprawdę zwiedzanie jest ważniejsze od ludzkiego życia? Dlaczego organizator pielgrzymki wraz z lokalnym przewodnikiem nie podjęli żadnych konkretnych działań? Jestem po studiach z turystyki, toteż tym bardziej tego nie rozumiem. Odpowiedzi na te pytania być może nigdy nie poznamy, bo uczestnicy wyjazdu po powrocie nabrali wody w usta w tej sprawie. Tak samo, jak nigdy się nie dowiemy, co się stało wtedy z panią Kazimierą.

Lato to czas wyjazdów, także tych zbiorowych. Bądźmy empatyczni i w międzyczasie zwiedzania odwiedzanych miejsc miejmy też pozór na innych uczestników wycieczki, zwłaszcza tych starszych i nieporadnych. To nie jest "niańczenie", to jest zapobieganie takim tragediom jak powyższa. A jeśli już ktoś się zgubi, to szukajmy go, wezwijmy pomoc. Im szybciej to zrobimy, tym większe szanse, że szybko odnajdziemy taką osobę całą i zdrową.

2394. Wojna o świadectwa z czerwonym paskiem

Jakiś czas temu zrobiło się w mediach głośno na temat pszczyńskiej lodziarni, która w dzień zakończenia roku szkolnego rozdawała za darmo lody tym uczniom, którzy otrzymali świadectwo z czerwonym paskiem w ramach nagrody. Miły gest, nie powiem, że nie. Tymczasem głos zabrało Ministerstwo, które potępiło ten proceder argumentując to tym, że mniej zdolni uczniowie mogliby uznać to za niesprawiedliwość. Serio? Szkoda, że nie widzą niesprawiedliwości w tym, ile oni sami biorą z budżetu państwa do swoich kieszeni. Z tego co wiem, lodziarnia ostatecznie nie wycofała się ze swojej tradycji, a nawet w ślad za nią poszły inne tego typu lokale. Brawa dla nich.

Przy okazji wywiązała się dyskusja co do sensowności świadectw z wyróżnieniem. Tym bardziej, że realnie nic one nie dają, chyba że mówimy o świadectwach ukończenia szkoły ppodstawowej, które dają jakieś tam punkty w rekrutacji do szkół ponandpodstawowych. Czy na pewno? Myślę, że warto tutaj sięgnąć do historii, bo o świadectwie z czerwonym paskiem, które istnieje od niespełna 50 lat. A w wycieczkę do przeszłości tym razem zabierze nas artykuł Jacka Puciato.

Świadectwo z paskiem. Na początku były inne wymagania, kusiła też Złota Tarcza

"Pionowy biało-czerwony pas" na świadectwie szkolnym pojawił się w polskim systemie edukacyjnym prawie pół wieku temu. Świadectwo z paskiem nie było jedynym pomysłem na wyróżnienie ucznia.

Rozdanie świadectw maturalnych w Liceum Ogólnokształcącym nr 1 im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie, 8.06.1989 r., Foto: Sławomir Wojno / PAP(źródło zdjęcia)

• Świadectwo z biało-czerwonym paskiem otrzymują uczniowie, którzy osiągną średnią ocen co najmniej 4,75 i bardzo dobrą ocenę z zachowania.
• Historia świadectw z x paskiem sięga drugiej połowy lat 70. XX w. - na liście wyróżnień znajdowało się więcej tytułów.
• Coraz częściej pojawiają się głosy, że dotychczasowy sposób wyróżniania uczniów nie uwzględnia ich indywidualnych talentów i wymaga zmian.

Świadectwo z paskiem 2026 - zasady

Świadectwo ukończenia roku szkolnego z wyróżnieniem przysługuje uczniom od IV klasy szkoły podstawowej wzwyż. Należy uzyskać z obowiązkowych przedmiotów szkolnych średnią ocen co najmniej 4,75 oraz co najmniej ocenę bardzo dobrą z zachowania (od roku szkolnego 2024/2025 oceny klasyfikacyjne z religii i etyki  nie są wliczane do średniej rocznych i końcowych ocen kwalifikacyjnych). Po spełnieniu tych warunków uczeń otrzymuje świadectwo, na którym na pierwszej stronie widnieje wydrukowany "biało-czerwony pasek o szerokości 12 mm, umieszczony w odległości 50 mm od lewej krawędzi świadectwa".

Skąd się wzięło świadectwo z paskiem?

Barwy narodowe na świadectwie szkolnym - w potocznym nazewnictwie skrócone do wyróżniającej się czerwieni, "czerwonego paska" - koszą uczniów i rodziców już prawie pół wieku. Świadectwo z takim wyróżnieniem pojawiło się na mocy "Zarządzenia ministra oświaty i wychowania" z dnia 15 lutego 1977 roku, kiedy urząd ten był sprawowany przez Jerzego Kubeckiego. Zaznaczono w nim, że "świadectwo ukończenia roku szkolnego z wyróżnieniem może otrzymać uczeń klasy IV - VII szkoły podstawowej, który na koniec roku szkolnego uzyskał: a) wszystkie oceny pozytywne oraz średnią łączną minimum 4,5; b) wysoką ocenę za pracę społeczną na rzecz szkoły i środowiska, szczególnie za pracę w Związku Harcerstwa Polskiego lub uczniowskiej organizacji społecznej; c) najwyższe oceny ze sprawowania".

Zakończenie roku szkolnego w szkole podstawowej, rozdanie świadectw i nagród najlepszym uczniom, Warszawa 1989 r. / Foto: Włodzimierz Echeński/PAP (źródło zdjęcia)

Świadectwa z wyróżnieniem i inne laury

Wprowadzony w 1977 roku system szkolnych trofeów był złożony. Aby otrzymać świadectwo ukończenia szkoły podstawowej czy ponadpodstawowej, z wyróżnieniem należało mieć średnią ocen minimum 4,8.

To jeszcze nic, bo tytułów było do zdobycia więcej. Absolwent szkoły podstawowej mógł wraz z wyróżnieniem otrzymać odznakę "Srebrna Tarcza", co dawało mu pierwszeństwo w przyjęciu do wybranej szkoły ponadpodstawowej. Aby to srebro zdobyć, należało - oprócz średniej min. 4,8 i najwyższej oceny ze sprawowania - pochwalić się przynajmniej jednym "świadectwem za ukończenie roku szkolnego z wyróżnieniem".

Na starszych uczniów - tych kończących rok szkolny z wyróżnieniem w szkole ponadpodstawowej - czekała wraz z biało-czerwonym świadectwem odznaka "Złota tarcza". Jej profity były natury prestiżowej: zdobywało się prawo do noszenia złotej odznaki przez następny rok nauki szkolnej, miało się również pierwszeństwo w reprezentowaniu szkolnej społeczności uczniowskiej w uroczystościach organizowanych na terenie szkoły i poza szkołą.

System szkolnych trofeów był złożony, a tytułów do zdobycia było sporo.

Zwieńczeniem szkolnego maratonu było świadectwo z wyróżnieniem i odznaka "Złota Tarcza z Laurem" - na ukończenie szkoły ponadpodstawowej. Absolwent mógł cieszyć się tą nagród tylko wtedy, gdy na koncie posiadał średnią ocen co najmniej 4,8, najlepszą ocenę ze sprawowania oraz przynajmniej jedno świadectwo ze "Złotą Tarczą". Co dawało to złoto z laurem? Uczeń mógł nosić z dumą zdobytą z trudem odznakę, ponadto po ukończeniu zasadniczej szkoły zawodowej miał pierwszeństwo w przyjęciu do technikum lub szkoły równorzędnej.

Z kolei dla uczniów z klas I - III szkół podstawowych czekała odznaka "Wzorowy Uczeń" (na półrocze lub na koniec roku szkolnego należało mieć ze wszystkich przedmiotów nauczania oceny bardzo dobre i najwyższą ocenę ze sprawowania). Dla zuchów natomiast, członków Związku Harcerstwa Polskiego, z klas II-III szkół podstawowych przygotowano wyróżnienie "Zuch na 5".

"Powinniśmy to zdefiniować na nowo"

Świadectwa z paskiem wzbudzały kontrowersje nie od dziś. W zachowanych w Archiwum Polskiego Radia audycjach oświatowych z przełomu lat 70. i 80. XX wieku podkreślano, że obowiązująca wtedy forma świadectw nie pozwalała na wystarczające zróżnicowanie uczniowskich osiągnięć. W nagraniach wypowiadali się także uczniowie, którzy sugerowali wprowadzenie skali ocen od 0 do 10. Tak by na świadectwie wyraźnie było widsać, kto jest "człowiekiem nieprzeciętnym" i zasłużył na najwyższą notę, a kto "jedynie" spełnił wszystkie wymagania systemu, opanował materiał, wywalczył średnią i otrzymał wyróżnienie.

Kilka dekad później w audycji "Strefa rodzica" o świadectwach z wyróżnieniem mówiła Wioletta Matusiak, edukatorka i trenerka. Jak podkreślała - w kontekście doceniania każdego ucznia, indywidualne podejście do uczniowskich talentów - świadectwa z czerwonym paskiem nie do końca spełniają w XXI wieku swoją rolę. "Powinnyśmy to zdefiniować na nowo", zaznaczała. 

źródło: https://polskieradio24.pl/historia/swiadectwo-z-paskiem-na-poczatku-byly-inne-wymagania-kusila-tez-zlota-tarcza?fbclid=IwY2xjawSU6mVleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBPTFBQbTZOWXJOR0JNZWM1c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHkZGd3UxqthxVLOH1q6Q6FcSs8dlEkdtrWz667N_tGkBhaUPfJSdgMQJF2Kf_aem_GB-3F8y9pyXfpx3VuH678g

Też byłam tym uczniem, który przynosił do domu świadectwa z czerwonym paskiem na przekór wszystkim. Ba, czasem było to jedno jedyne wyróżnienie w szkole. Co poziom było to trudniejsze, ale wiedziałam, że nawet gdyby mi się nie udało, to i tak jestem ważna w oczach najbliższych. Sam pasek miał dla mnie nietypowy wymiar - nie tylko podwyższał moją samoocenę, ale też udowadniał, przede wszystkim mnie samej, że dzięki solidnej pracy jestem w stanie osiągnąć tyle, co moi rówieśnicy mimo licznych ograniczeń i obowiązków. Wiem, że sprawni tak na to nie patrzą, ale tak jest. A teraz, po latach, powtarzam moim wychowankom, że nauka jest ważna, ale nic na siłę, tym bardziej, że oceny, zwłaszcza te niskie, nie zawsze odzwierciedlają stan naszej wiedzy. I to też wiem z autopsji.

2385. Studia, studia, co po studiach?

Przełom czerwca i lipca to moment obron prac licencjackich i magisterskich. W tym roku spora ilość moich znajomych czeka ten etap ich edukacji. Jedni są bardziej tym przejęci, inni przyjmują to na zupełnym luzie. Ale zapewne w głowie wielu z nich pojawia się pytanie: i co dalej? Szczerze powiedziawszy to nie byłam pod tym względem inna, zwłaszcza w momencie, gdy kończyłam licencjat z zarządzania. Wiecie, pytania czy iść dalej w edukacji, czy może dać sobie z nią spokój. Życie napisało dla mnie dosyć nieoczekiwany scenariusz, który zaskoczył głównie mnie samą. 

Nie każdy jednak może mieć takie zawirowanie życiowe, jak ja. Po obronieniu pracy dyplomowej bardzo dużo ludzi zastanawia się nad swoim dalszym życiem. Mogą odczuwać też pustkę, po zakończeniu tego etapu w swoim życiu. A jednak to może być rewolucyjny moment w ich życiu. Często też zapominamy, że ukończenie studiów (szkoły) to tylko jeden z wielu typowych momentów w życiu. To tak jak zdanie matury, egzaminu, zakończenie jednej pracy, a nawet koniec narzeczeństwa i początek małżeństwa - to taka naturalna kolej rzeczy.

Możemy skupić się, albo na tym, że coś się kończy, albo na tym, że zaczyna się coś nowego, innego. To trochę jak taka niewiadoma rewolucja, którą warto dobrze wykorzystać. Wbrew pozorom to też dobry moment, aby na chwilę się zatrzymać. Nie pędzić czym prędzej do następnych obowiązków, nie zaczynać od razu pracy, ani nie jechać już na drugi dzień na spontaniczne wakacje.

Kiedy nie wiadomo co tak właściwie robić po ukończenie studiów albo nawet samej szkoły, to warto odpowiedzieć sobie na trzy bardzo ważne pytania.

1. Kim jestem? - kim jestem po 12, 13 latach nauki w szkole? Albo po pięciu latach studiów? Warto z dystansem na ten czas i zastanowić się nad tym, co mi dały moje studia, jakich ludzi poznałem, czego się nauczyłem? Co było przyjemne, a co trudne? Co będziemy wspominać, a o czym wolelibyśmy zapomnieć i dlaczego? Takie podsumowanie jest też potrzebne po to, żeby docenić czas, w który włożyliśmy wiele pracy, trudu i serca, po prostu samych siebie. Kiedy dowiemy się, kim jesteśmy i co nas ukształtowało, będziemy mogli zastanowić się nad tym, kim chcielibyśmy być.
2. Kim chciałbym być? - kolejnym krokiem jest zastanowienie się nad tym, kim chciałoby się być. Tak właściwie to często słyszymy już od dzieciństwa. Wtedy podajemy jeszcze odpowiedzi pełne marzeń: strażak, aktorka, tancerka, polot. Potem okazuje się, że wiele się zmienia, a życie przynosi nam zupełnie inne pragnienia. Studia mogły pomóc odkryć nam swoją drogę, ale mogły też... utwierdzić nas w przekonaniu, że to nie do końca nasza droga. Czy jednak te pięć lat to był zmarnowany czas? Niekoniecznie, bo może dzięki temu dowiedzieliśmy się, co chcielibyśmy robić. Często bywa też tak, że zamiast iść do pracy zgodnej ze studiami, idziemy w kierunku swojej pasji i to tutaj odkrywamy najwięcej możliwości.
3. Co chciałbym teraz zrobić? - tak naprawdę jest to najważniejsze pytanie, jakie możemy sobie zadać. Istotne jest to, żeby zrobić to w całkowitej wolności. Nie kierujmy się tym, czego oczekują od nas rodzice, przyjaciele i ogólnie społeczeństwo. Każdy z nich ma jakiś plan dla nas, jednak najważniejsze jest to, jaki my mamy na siebie plan. Może nie chcemy od razu zaczynać pracy, ale marzymy o kilkumiesięcznej wędrówce, która będzie dla nas zamknięciem pewnego etapu i przemyśleniem kolejnego? Spróbujmy dać sobie w planach taką wolność na posłuchanie przede wszystkim siebie. Jasne, że porady innych są ważne, można je brać pod uwagę, ale nie kierujmy się przede wszystkim nimi.
   

Życie po studiach jest trochę jak przejście mostem na drugi brzeg. Istnieje, ale wygląda zupełnie inaczej niż wcześniej. Może wydawać się jakieś takie obce, nowe, często aż nużąco dorosłe. Trochę nie wiadomo, co z nim zrobić, jak sobie z nim poradzić, gdzie i jak zacząć. Jednak każdy, prędzej czy później, w końcu znajdzie swoją życiową drogę. Niektórzy robią to jeszcze na etapie studiów, inni nawet o tym nie myślą. Najważniejsze wydaje się to, żeby nigdy nie poddawać się w swoich poszukiwaniach. A jeżeli coś poszło nie tak, to próbujmy dalej, choćby w inną stronę, aby zobaczyć co jest za rogiem.

źródło: https://deon.pl/inteligentne-zycie/styl-zycia/nie-wiesz-co-robic-po-studiach-odpowiedz-sobie-na-3-pytania,486468

2377. "Matko nas przyjmująca"

Maryja pokazała jak przyjmować drugiego człowieka bez względu na pochodzenie i status społeczny.  Bez wahania przyjęła wolę Bożą, jaką było to, aby została Matką Syna Jego Pierworodnego. Miała co do tego pewne wątpliwości i obawy, jak choćby to, że nie znała jeszcze swojego męża. Mimo to zaufała bożej opaczności poprzez pełne ufności "tak". Z takim samym stosunkiem przyjęła ubogich pasterzy przybywających w noc narodzenia do biednej stajenki, jak i bogatych Mędrców ze Wschodu. Nie dzieliła na lepszych i gorszych, dla niej każdy człowiek był wyjątkowy i niepowtarzalny. Tak samo patrzyła na biednego, jak i bogatego. Po latach przyjęła wolę Swojego wiszącego na Krzyżu Syna, aby stała się matką dla Jana Ewangelisty, a tym samym dla wszystkich ludzi na świecie. Jednocześnie zgodziła się, aby Jan nazywał ją swoją matką, której prawdopodobnie już nie miał. 

Podobnie jak w czasach kiedy żyła, także i teraz Maryja przyjmuje każdego z nas. Spójrzmy na jej prawą dłoń na obrazie Matki Bożej Częstochowskiej. Z jednej strony wskazuje ona na siedzące na jej drugim ramieniu Dzieciątko. Ale z drugiej... z drugiej z powodzeniem można się za nią złapać, kiedy jest nam ciężko i źle. Jest ona otwarta zarówno dla tych bogatych, jak i biednych, dla zdrowych i cierpiących, dla starych i młodych. Maryja przygarnie wszystkich, którzy tego pragną, wystarczy tylko jej zaufać.

"Matko nas przyjmująca - pokój światu daj"

2376. "Matko przed karą chroniąca"

W katolickiej teologii bardziej utrwalił się starotestamentarny obraz surowego Boga niż nowotestamentarny, jako Boga kochającego i miłosiernego. Człowiek boi się Boga, a paradoksalnie, ciągle grzeszy i błądzi w drodze do Niego. Tak jakby działał w sprzeczności z samym sobą. Postać Maryi pojawia się tutaj jako ta, która jest ostatnim ratunkiem przed karą Bożą, czekającą na grzeszników. Jest w tym sporo prawdy, człowiek prędzej zwróci się o pomoc do kochającej matki, niż do surowego Ojca. Czuje bowiem, że Ona go nie odtrąci, nie oceni, nie upokorzy, a wstawi się za nim u Boga-Ojca, jeżeli tylko będzie taka potrzeba. Bo kochająca matka zawsze będzie bronić swoje dziecko, choćby nie wiadomo jak źle postąpiło i ile grzeszyło. Jeżeli jednak żałuje swoich postępków, to dlaczego miałaby ona nie wstawiać się za nim i nie uchronić go przed karą.

"Matko przed karą chroniąca - do Syna Twego nas prowadź"

2375. "Matko płacząca nad nami"

Maryja wielokrotnie płakała nad losem swojego Syna Jezusa. Płakała, kiedy w Betlejem okazało się, że nie chcę ich przyjąć w żadnej z gospód. Płakała, kiedy musiała go owinąć w pieluszki i położyć w żłobie na sianie. Płakała, kiedy zgubił jej się w drodze powrotnej z Jerozolimy. W końcu płakała, gdy słyszała oszczerstwa pod Jego adresem i kiedy umierał na krzyżu. Płakała, bo Go kochała, chociaż wiedziała, że do końca nie należy On do niej, a do samego Boga. Ona Go tylko urodziła i wychowała. Co nie zmienia tego, że czuła się za Niego odpowiedzialna przez całe Jego życie. Kiedy był małym dzieckiem być może nie zdawała sobie sprawy z tego, co Go czeka w przyszłości. Słyszała co prawda przepowiednię Symeona o tym, że miecz boleści przeniknie jej serce, ale czy jako kilkunastoletnia dziewczyna mogła w pełni znać znaczenie tych pełnych smutku słów? Ich prawdziwe znaczenie przyszło dopiero z czasem, w momencie, w którym wypełniły się wszystkie przepowiednie względem Jezusa. Jej łzy pod krzyżem były łzami nie tylko nad Jej Synem, ale nad całym światem, nad tymi, którzy błądzą i tymi, którzy się odnajdują.

Każda kochająca matka chociaż raz wylała łzy nad swoim dzieckiem. Łzy radości, ale też i smutku. Smutku z powodu wyboru drogi nie takiej, jaką widziałaby dla swojego dziecka. Z powodu odrzucenia, niezrozumienia, zniewolenia i nałogów. Wiele matek płacze w ukryciu. A mimo to kocha swoje dziecko tak bardzo, że nie potrafi się od niego odwrócić. Bardzo często łzy matek są niedostrzegane i idą na marne. Ale tylko na pozór. Jeżeli nawet matki uważają, że są niezrozumiane przez społeczeństwo i otoczenie, to jednak jest ktoś, kto jak nikt inny rozumie ich łzy i cierpienie. To Maryja, matka która wylała wiele łez, zwłaszcza kiedy stała na Golgocie. Ona współodczuwa z nimi ból i wraz z nimi płacze nad losem i niedolą wszystkich ludzi.

"Matko płacząca nad nami - przyjdź i drogę wskaż"

2374. "U stóp krzyża stojąca"

Maryja była jedną z niewielu ludzi, którzy nie szli w Drodze Krzyżowej Mesjasza z ciekawości, a ze współczucia. W końcu to był jej ukochany Syn, jedyna podpora i wsparcie od chwili, kiedy zmarł święty Józef. Gdyby nie On, musiałaby wieść życie żebracze. Przez trzy lata nauczał rzesze ludzi, uzdrawiał, dokonywał cudów. A teraz? Opuszczony przez wszystkich, wyszydzony i zdradzony przez prawie wszystkich umierał śmiercią największych złoczyńców. Gdzie się podziali ci wszyscy ludzie, którymi otaczał się przez lata? Dlaczego żaden z Apostołów, z wyjątkiem Jana, nie przyszedł pod krzyż, aby trwać wraz ze swoim Mistrzem? Tylko Jan wspierał swoją już Matkę, kiedy cierpiała patrząc na umierające Dziecko i kiedy trzymała martwe ciało swojego jedynego Syna. Żadna matka nie powinna przeżywać takiego bólu, tym bardziej, Matka samego Boga. Mimo cierpienia, nie straciła nadziei, że po mroku piątkowego popołudnia przyjdzie blask niedzielnego poranka.

Współczesne Drogi Krzyżowe przybierają zupełnie inny obraz. Nie są to już kręte i strome drugi, po których chodzi się dźwigając belkę na ramionach. Współczesne Drogi Krzyżowe naznaczone są chorobami i niepełnosprawnościami. We współczesnych Drogach Krzyżowych najczęściej towarzyszą najbliżsi osób dotkniętych cierpieniem. To matki i ojcowie, przesiadujący godzinami przed ekranami komputerów i poszukujących nowych terapii dla swoich dzieci. To siostry i bracia, których szczęśliwe dzieciństwo przemieniło się w lata okryte obawą o zdrowie swoich najbliższych, to mężowie i żony pukający do drzwi kolejnych lekarzy. To synowie i córki spędzający całe godziny przy łóżkach swoich rodziców. To babcie i dziadkowie i ich tysiące "Zdrowaś Maryjo" wypowiedziane w intencji cierpiących najbliższych. Wszyscy oni trwają przy swoich bliskich, niczym Maryja pod krzyżem. Niekiedy choroba czy niepełnosprawność kończy się śmiercią. To trudne przeżycie okraszone wieloma pretensjami, również względem Boga. Maryja jest wtedy przy nas i pragnie nas pocieszyć, niczym kochająca matka swoje dziecko.

"U stóp krzyża stojąca - pokój światu daj"

2373. "Matko z sercem przeszytym"

Kiedy Maryja i Józef zanieśli małego Jezusa do Świątyni  Jerozolimskiej, starzec Symeon miał powiedzieć jej o cierpieniu, jakiego zazna będąc Matką Najwyższego: "A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw zamysły serc wielu" (Łk 2, 35). Była to zapowiedź tego, co miało się wydarzyć 33 lata później, kiedy Jezus został niesłusznie skazany na śmierć i zmarł na Krzyżu. Bo cóż może być dla matki boleśniejszego, niż śmierć jej dziecka. Czy jednak słowa starca przypomniały się Matce Bożej, kiedy ta spotkała Jezusa podczas Jego Drogi Krzyżowej, a następnie wraz ze świętym Janem Apostołem stała na Golgocie i była świadkiem Jego śmierci? Tego nie zapisały żadne Ewangelie. Symeon jednak już wcześniej wiedział, co się ma stać. Maryja mogła nie brać udziału w męce swojego syna. Mogła nie iść za nim na Golgotę. Mogła nie patrzeć, jak On umiera. A jednak, chciała współuczestniczyć w męce swojego dziecka. Tak, jakby jej obecność miała ulżyć Jezusowi w Jego męczeńskiej śmierci.

Nasze serca często przeszywa miecz boleści. Dzieje się tak, kiedy widzimy różne niesprawiedliwości na tym świecie. Rodzice boleją, kiedy widzą krzywdę dziejącą się im ukochanym dzieciom. Ale też wtedy, gdy dzieci traktują ich w niewłaściwy sposób. Kiedy nimi poniewierają, oskarżają, poniżają, czy to w ukryciu, czy to w jawny sposób. Ci, którzy niejednokrotnie oddają dzieciom cały swój czas i poświęcają wszystko, co mają, w późniejszych latach zamiast wdzięczności otrzymują coś zupełnie innego, odwrotnego. Ileż to razy płaczą oni potem w ukryciu, z krwawiącym sercem. Ileż razy mają pretensję do wszystkich. Ileż razy zastanawiają się, co zrobili nie tak w wychowaniu swoich dzieci, skoro na stare lata spotkała ich taka niewdzięczność? Matka Boża nigdy niezaznała niewdzięczności ze strony swojego Syna. Mimo to rozumie jak nikt inny ból każdej osoby, która została niesprawiedliwie potraktowana przez innych, a zwłaszcza przez najbliższych.

"Matko z sercem przeszytym - do Syna Swego nas prowadź"

2372. "Matko ludzi cierpiących"

Bycie Matką samego Boga nie było usłane różami. Chociaż było wielkim zaszczytem i wyróżnieniem, wiązało się też z bólem i cierpieniem. Maryja cierpiała, tak po ludzku, kiedy Józef chciał ją oddalić, ponieważ wiedział, że dziecko które nosi pod sercem nie jest jego. Cierpiała, kiedy w Betlejem szukali noclegu, a każdy jej jego odmawiał. Cierpiała, gdy musieli uciekać do Egiptu i kiedy szukała dwunastoletniego Jezusa na ulicach Jerozolimy. W końcu cierpiała, gdy odszedł z domu i gdy został skazany na śmierć na krzyżu. Czy wielu z tych sytuacji mogła uniknąć? Być może, ale wtedy nie rozumiałaby tych wszystkich cierpiących ludzi, którzy przychodzą do niej ze swoimi problemami. 

Cierpienie, takie związane z życiem Jej Syna, było Maryi potrzebne, ponieważ nierozerwalnie łączy się ono z rodzicielstwem. Maryję właściwie ominęło jedynie cierpienie związane z porodem malutkiego Jezusa. Każde inne przeszyły jej serce niczym najbardziej ostry miecz. Jej serce cierpiało i krwawiło, podobnie jak cierpi i krwawi serce każdej kochającej Matki. Bo matka chce wychować swoje dziecko najlepiej jak potrafi. Nie zawsze jest to możliwe, ponieważ każdy z nas, również dzieci, ma wolną wolę. Może więc samo wybrać, co w danej chwili robić, nawet jeżeli jest to nie do końca zgodne z życzeniami i planami rodziców. Maryja też przeżywała te rosterki, chociaż nie wynikały one z nieposłuszeństwa Jezusa, a raczej z Bożego Planu względem Jego. Dlatego tak bardzo rozumie wszystkie matki płaczące i cierpiące z powodu swoich dzieci.

"Matko ludzi cierpiących - przyjdź i drogę wskaż"