2438. Z wizytą w kościele świętego Klemensa w Zawoi

Powoli, powoli wkręcamy się w jesienny bieg życia. Wolne dni ustąpiły miejsca obowiązkom i tym, co w mniejszym lub większym stopniu rozwija mnie i moją osobowość. Kalendarz nauczycielski z każdym dniem coraz bardziej pęcznieje w kolejnych terminach spotkań, zebrań i wydarzeń, a ja wraz z ostatnimi podmuchami ciepłego wiatru wznoszę się na wyżyny logistyki, aby pogodzić wszystkie aktywności mając do dyspozycji tylko autobusy jeżdżące o określonych godzinach. Zamierzenie jest proste - działać tak, aby jak najmniej rzeczy zawalić. Trudne, ale możliwe.

Gdzieś w międzyczasie porządkuję mieszkanie, ale też robię porządki chociażby na komputerze. Mam kilka fotografii z obozów, które chciałabym wywołać, inne archiwizuję na dysku zewnętrznym. Zanim jeszcze kurz pokryje wspomnieniowe półki, podzielę się z Wami kilkoma ciekawostkami z krótkiej wizyty w kościele w Zawoi, na którą wybraliśmy się wraz z grupą "Rafałków". A było to tak - dwa dni przed zakończeniem naszego obozu w Zawoi postanowiliśmy podjechać do centrum miejscowości, gdzie znajduje się m.in. drewniany kościół parafialny p.w. św. Klemensa.

Święty Klemens żył w Rzymie w I wieku naszej ery. Nazywany był Apostołem Pokoju. Czwarty papież. Urodził się jako syn Faustyna. Utożsamia się go z Klemensem wspomnianym przez św. Pawła z Tarsu w liście do Filipian. Błędnie utożsamia się go z Flawiuszem Klemensem, który był kuzynem Domicjana. Tradycja, potwierdzona przez Tertuliana i Hieronima ze Strydonu, mówi że sakrę papieską otrzymał z rąk samego appostoła Piotra. Klemens miał być jego bezpośrednim następcą, jednak w trosce o jedność wspólnoty ustąpił miejsca Linusowi. Początek jego pontyfikatu datuje się na 88 bądź 91 rok. Autor pierwszego listu Klemensa do Koryntian. Namawiał w nich mieszkańców Koryntu do przywrócenia prezbiterów, którzy zostali wcześniej usunięci ze swoich urzędów. Wspomina w nim też, że biskup jest przełożonym prezbiterów i diakonów. Dokument był włączony przez jakiś czas w Kanon Ksiąg Nowego Testamentu i długo się go czytało w kościołach. Klemensowi błędnie przypisywano autorstwo II-wiecznego drugiego Listo Klemensa do Koryntian, III-wiecznych Pseudoklementyn oraz IV-wiecznych Konstytucji Apostolskich. Zmarł na przełomie I i II wieku. Odrzuca się przekazywane w niektórych dokumentach informacje o jego męczeńskiej śmierci. Równie niewiarygodna jest informacja o jego zsyłce na Półwysep Krymski, na którym miał ewangelizować i ponieść śmierć poprzez utonięcie z przywiązaną do szyi kotwicą. 

W Kościele katolickim, anglikańskim oraz ewangelickim wspomnienie świętego Klemensa przypada 23 listopada. W ikonografii Klemens przedstawiany jest w papieskim stroju pontyfikalnym z kotwicą oraz rybą. Czasami dodawany jest też kamień milowy, klucze, książka albo fontanna.

Kościół parafialny p.w. świętego Klemensa to jeden z największych drewnianych kościołów w naszym kraju. Wzniesiono go na miejscu poprzedniej budowli. Pierwotne plany zakładały jedynie jej powiększenie, finalnie powstała nowa, całkiem odmienna od pierwowzoru budowla.

źródło zdjęcia

Kościół zbudowano według planów Karola Pietschki. Wzniesiono go na planie krzyża z trójbocznie zamkniętym prezbiterium i niewielkim transeptem. Od południa do prezbiterium przylega zakrystia. Wejście do trójnawowej świątyni prowadzi pod czterokondygnacyjną wieżę. Kościół został wybudowany w stylu ekletycznym z wyraźnymi wpływami architektury skandynawskiej.

Na zewnętrznej ścianie prezbiterium znajduje się grupa Ukrzyżowania, datowana na koniec XIX wieku. W ogrodzeniu kościoła stoi kapliczka z figurką Najświętszej Maryi Panny wraz z piękną barokową rzeźbą św. Jana Nepomucena prawdopodobnie z 1762 roku. Poniżej rzeźby widoczna jest kolejna niewielka rzeźba, tym razem przedstawiająca Jezusa upadającego pod krzyżem.

Po przekroczeniu progu kościoła wzrok turystów i wiernych pada na monumentalny, późnobarokowy ołtarz główny, w którego centrum znajduje się pochodzący z XVIII wieku obraz Matki Bożej Anielskiej. Ołtarz wieńczy barokowy XVIII-wieczny obraz przedstawiający Zwiastowanie, a pod nim znajduje się płaskorzeźba obrazująca Trójcę Świętą.

Na zasuwie można zobaczyć XIX wieczny obraz św. Klemensa, papieża i męczennika, patrona świątyni, przekazany do Zawoi z kościoła w Makowie. Po obu stronach ołtarza ustawione są rzeźby apostołów - świętych Piotra i Pawła.

W transepcie po lewej stronie znajduje się barokowy ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej. Obraz Matki Bożej w centrum ołtarza jest współczesny. Dużo starszy jest wizerunek św. Antoniego Padewskiego na zasuwie. Namalował go w 1906 roku ksiądz Józef Kaczmarczyk. Ale jeszcze starszy jest barokowy wizerunek św. Antoniego u zwieńczenia ołtarza. Nad nim umieszczono niewielką figurkę świętego Michała Archanioła, zaś po bokach ołtarza ustawione są figury: św. Mikołaja po lewej i św. Ambrożego po prawej stronie.

Naprzeciw transeptu znajduje się barokowy ołtarz Ukrzyżowania. Ze względu na formę jest on identyczny jak ołtarz Matki Bożej Częstochowskiej. W jego centrum znajduje się figura Chrystusa na krzyżu, datowana na XVIII wiek. Powyżej rzeźby mieści się również XVIII wieczny obraz przedstawiający Pietę, natomiast w zwieńczeniu ołtarza figura Anioła Stróża, która wskazuje drogę dziecku. Po bokach ołtarza ustawiono rzeźby Matki Bożej Bolesnej oraz świętego Jana Ewangelisty.

Z kolei w nawie lewej, tuż przy tęczy, umieszczony jest ołtarz św. Wawrzyńca i św. Franciszka. W jego centrum umieszczono współczesny obraz przedstawiający wizję św. Franciszka, a na zasuwie obraz św. Wawrzyńca z II połowy XIX wieku. W zwieńczeniu ołtarza możemy zobaczyć niewielki, XVIII wieczny wizerunek św. Marii Magdaleny. Po bokach widnieją rzeźby św. Franciszka z Asyżu (z lewej strony) i św. Antoniego z Dzieciątkiem (po prawej stronie). 

Nieco dalej od ołtarza głównego w tej samej nawie można zobaczyć barokowy ołtarz Matki Bożej Różańcowej. W jego centrum między kręconymi kolumnami o korynckich kapitelach, umieszczono płaskorzeźbę z 1872 roku, która przedstawia Matkę Bożą Różańcową. Jest ona adorowana przez św. Dominika i św. Katarzynę Sieneńską. Ołtarz ten posiada dwie zasuwy. Pierwsza z nich powstała w 1921 roku. Przyozdabia ją wizerunek Matki Bożej Szkaplerznej pośród Aniołów oraz potępionych. Na drugiej znajduje się obraz Matki Bożej Bolesnej wraz ze świętym Jerzym. W zwieńczeniu ołtarza figuruje obraz przedstawiający Jezusa w Ogrójcu, podtrzymywany przez figurki aniołów, którzy dodatkowo trzymają w dłoniach narzędzia Męki Pańskiej. 

W nawie prawej tuż przy tęczy ustawiono ostatni już ołtarz, który jest poświęcony Sercu Jezusowemu. Podobnie jak inne ołtarze w kościele, także i ten został wykonany w stylu barokowym. W jego centrum umieszczono obraz Serca Jezusowego z 1958 roku. Jest on prezentowany naprzemiennie z pochodzącym prawdopodobnie z XVIII wieku wizerunkiem Najświętszego Serca Pana Jezusa. W zwieńczeniu widać osiemnastowieczny wizerunek świętego Wojciecha, a po bokach ustawiono figury św. Szymona (po lewej stronie) oraz św. Judy Tadeusza (po prawej stronie).

Podobnie jak wyżej opisane ołtarze, z wystroju pierwszej świątyni pochodzi także XVIII-wieczna późnobarokowa ambona, którą ozdabia rzeźba gołębicy. Z tego samego okresu pochodzą też kamienna piaskowcowa chrzcielnica i kropielnica. Z końca XIX wieku pochodzą obrazy Drogi Krzyżowej, a z 1939 roku obrazy św. Stanisława Kostki oraz św. Andrzeja Boboli.

Okna świątyni wypełnione są przez barwne witraże. Najstarsze z nich wykonano na przełomie XIX i XX wieku. Wprawione są one w okna prezbiterium. Ukazują one Serce Jezusa, Serce Najświętszej Marii Panny jak też św. Klemensa. Pozostałe witraże wypełniające okna nawy i transeptu powstały w 1969 roku. Przedstawiają one świętych, głównie związanych z naszym krajem. Swoją kolorystyką i stylistyką nawiązują do pokrywającej ściany kościoła polichromii z 1930 roku. Malowidła te utrzymywane w stylu art deco zawierają wiele motywów roślinnych i geometrycznych. W kopule nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu przedstawieni są czterej Ewangeliści, z kolei w nawie głównej, prócz dekoracji ornamentalnej, widnieje monogram imienia Maryja oraz monogram IHS. Sufit transeptu ozdabia wizerunek Baranka Eucharystycznego oraz pelikana karmiącego pisklęta krwi z własnej piersi. W prezbiterium znajduje się malowidło, które przedstawia kielich z monogramem Chrystusa, a pod chórem widnieje gołębica. 

2427. Przylądek Nadziei - miejsce, gdzie dzieją się cuda

Gdzieś wyczytałam, że wrzesień jest miesiącem świadomości na temat chorób nowotworowych u dzieci. I tak sobie przypomniałam o poniższym tekście napisanym przez panią Edytę Brzozowską, który tkwił w szkicach od dobrych paru lat (a w ogóle ukazał się 13 czerwca 2019 roku). Nie, wróć. O tekście w ogóle przypomniałam sobie, kiedy pewien mały Szymon zachorował na białaczkę i okazało się, że jest leczony właśnie w Przylądku Nadziei. Szczerze się ucieszyłam, a nawet mu kibicowałam, chociaż niektóre wpisy jego mamy były dość irytujące. Ale co dziecko temu winne? Wtedy jednak brakowało czasu na przepisanie tekstu, potem Szymek odszedł, a wraz z nim okazja do opublikowania go.

Tak sobie jednak myślę, że może nie być lepszej okazji do podzielenia się nim z Wami niż wrzesień. Co prawda raz po raz jakieś dziecko ze szkoły lub ze świetlicy otrzymuje diagnozę onkologiczną, ale wolę o tym nie pisać. Bo to jednak trudny temat nie tylko dla rodziny, ale i całej społeczności. Potrzebowałam bardziej uniwersalnego powodu i oto go znalazłam. 

Na rękach wynosiłam martwe dzieci. Dziś większość daje się uratować

Chemioludek pomaga mi pozbyć się złych bakterii z organizmu. One mają bardzo zły wzrok i dlatego zjadają moje zdrowe komórki. Chemioludek musi z nimi bardzo walczyć, dlatego bolał mnie brzuszek i wypadły mi włoski - opowiada 7-letnia Magda. Jest jedną z pacjentek "Przylądka Nadziei", dziecięcego oddziału onkologicznego w Klinice Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu. Niedawno oddziałowi groziło zamknięcie bo brakowało na nim ludzi do pracy.

 Budowa Przylądka Nadziei kosztowała 115 milionów złotych (Edyta Brzozowska)

• Prof. Chybicka: "Nasza klinika jest w tej szczęśliwej sytuacji, że nie mamy kłopotów finansowych. Jednak brakuje nam ludzi do pracy, z wielkim trudem układamy grafik pielęgniarek. I z wielkim niepokojem myślę, że któregoś dnia może zabraknąć także lekarzy". Niedawno, po publikacji Onetu, do oddziału dołączyło dziewięć osób.
• Prof. Chybicka: - Kiedy byłam początkującą lekarką,, to na setkę chorych na białaczkę dzieci, aż 85 umierało. Większość z nich trafiała do szpitala praktycznie z wyrokiem śmierci. Teraz proporcje się odwróciły i udaje nam się szczęśliwie wyleczyć prawie wszystkich małych pacjentów.

W "Przylądku" jest 68 miejsc, z należą do niego dwa oddziały hematologiczno - onkologiczne, oddział reanimacji i intensywnej opieki medycznej, oddział szpitala dziennego oraz największy w Polsce Dziecięcy Oddział Przeszczepiania Szpiku i Terapii Genowej. Lekarze przeprowadzają tu tysiące operacji transplantacji szpiku, a przy szpitalu działa Klinika Mentalna, która zatrudnia psychoonkologów, psychoterapeutów, neurologopedów i diabetyków.

Magda ma zaledwie 7 lat, a zasób słów jak u dorosłego. Drobniutka dziewczynka wie co to małopłytkowość, tętnomierz i kroplówka. Najchętniej bawi się w szpital: wkłuwa misiom wenflony, zakłada opatrunki, robi zastrzyki i podaje swoim pluszakom "lekarstwa" - herbata i jogurt doskonale je udają.

U Magdy osiem miesięcy temu lekarze zdiagnozowali ostrą białaczkę limfoblastyczną, czyli najczęściej występujący u dzieci nowotwór krwi. Takich ciężko chorych małych pacjentów w Klinice Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu jest dużo więcej. Szpital nazwano "Przylądkiem Nadziei" nie tylko dlatego, że na barwnej fasadzie budynku dominuje zieleń - kolor wiary i otuchy, a jasny i przestronny budynek przypomina przestronne przedszkole.

Z nadzieją na cud wyzdrowienia rodzice przywożą tu swoje dzieci z całej Polski. I mogą być przy nich przez cały czas leczenia. 

- Pamiętam pierwszy wrocławski szpital, w którym w latach 70. zaczynałam pracę jako młoda lekarka - wspomina prof. Alicja Chybicka, szefowa kliniki. - Dzieci chore na białaczkę leżały w dwóch wielkich salach. Rodzicom wolno było przychodzić tylko raz dziennie, między 16.00 a 18.00. Żeby osłodzić dzieciakom ciężkie życie, pisałam im bajki. Dziś jest już całkiem inaczej, mamy we Wrocławiu nowoczesną klinikę na światowym poziomie, pierwszą tego typu w Europie. Leczy się u nas kilkudziesięciu małych pacjentów.

7-letnia Magda zdrowieje i w przyszłości chce być lekarką

Z ruiny do "Przylądka Nadziei"

Zanim powstał "Przylądek Nadziei", szpital mieścił się w starym, ceglanym budynku, który był wybudowany jeszcze przez Niemców ponad 100 lat temu przy ul. Odona Bujwida.

Atmosferę ponurej budowli z odpadającymi ze ścian tynkami, zagrzybionymi sufitami i mrocznymi korytarzami dopełniał widok z okien szpitala: leczące się tam przez wiele miesięcy dzieci miały przed oczami ogromny cmentarz mieszczący się dokładnie po przeciwnej stronie ulicy.

W 2010 roku Fundacja "Na ratunek dzieciom z chorobą nowotworową" w porozumieniu z wrocławskim Uniwersytetem Medycznym oraz Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym we Wrocławiu, rozpisała międzynarodowy konkurs na projekt nowej Kliniki. Ambasadorką Fundacji została znana podróżniczka i dziennikarka Martyna Wojciechowska, a już 5 lat później udało się za ponad 115 milionów złotych wybudować nową klinikę.

Tylko w pierwszym roku działalności lekarze wykonali tu dzieciom aż 86 przeszczepów szpiku. To była rekordowa liczba zabiegów w porównaniu ze wszystkimi klinikami tej specjalności działającymi w Europie.

Choroba spadła jak grom z jasnego nieba

Dwuosobową salę dzieli z Magdą o rok starsza Millnka z Większyc na Opolszczyźnie. Właśnie przyjęła ostatnią w tym cyklu leczenia dawkę chemii i dlatego jej buzia jest nieco spuchnięta..

- Pierwszych pięć chemioterapii Milenka znosiła bardzo dobrze - mówi Ewa Kobus, mama dziewczynki - Dopiero po ostatniej dawce była bardzo nieswoja, skarżyła się na ból pleców i nóżek. Była aptyczna, na nic nie miała ochoty.

8-letnia Milenka jest w trakcie chemioterapii

We wrocławskim "Przylądku Nadziei" 8-latka leczy się od kwietnia tego roku.

- Choroba córki spadła na nas jak grom z jasnego nieba - wspomina mama dziewczynki. - Któregoś dnia na szyi i lewym obojczykiem ujawnił się cały pakiet ogromnych węzłów chłonnych. Byłam przerażona, ale pocieszałam się, że to tylko wynik jakiejś infekcji. Lekarka przez 3 tygodnie obserwowała stan córki, ale kiedy w końcu jeden z guzów wycięto do badania histopatologicznego, to okazało się, że jest podejrzenie chłoniaka nimfoblastycznego. Szybko trafiłyśmy do Wrocławia, a po kolejnych szczegółowych badaniach wyszło, że córka ma białaczkę.

Rozmowę  z panią Ewą musiałam przerwać, gdyż do Magdy podeszła lekarka, aby zmienić jej port. To taki dożylny cewnik, dzięki któremu pobieranie krwi, podawanie płynów i leków jest mniej uciążliwe, a dzieciom nie trzeba za każdym razem zakładać wenflonu.

Szpital bez białych fartuchów

- Mam wrażenie, że "Przylądek" jest jakąś cudowną wyspą, na której próżno by szukać lekarza albo pielęgniarki, którzy byliby niemili albo oschli - opowiada pani Karina. - Oni kochają te dzieci i robią wszystko, co w ich mocy, żeby wyzdrowiały. Atmosfery szpitala nawet bardzo nie czuć, bo nikt z personelu nie ubiera się do pracy w białe kitle.

Rzeczywiście, dr Jolanta Boner, hematolog która opiekuje się dziećmi, nosi kolorowy uniform we wzory z bohaterami dziecięcych kreskówek.

Taki zwyczaj wprowadziła prof. Alicja Chybicka, lekarka wszechstronna. Jest pediatrą, onkologiem i hematologiem dziecięcym, zrobiła również kolejne specjalizacje: z immunologii i transplantologii klinicznej oraz medycyny paliatywnej.

W PRL białaczka była wyrokiem śmierci

Dziećmi opiekuje się od 45 lat i podkreśla, że leczenie małych onkologicznych pacjentów diametralnie się przez ten czas zmieniło. 

- Kiedy byłam początkującą lekarką, to na setkę chorych na białaczkę dzieci, aż 85 umierało - wspomina Chybicka. - Większość z nich trafiała do szpitala praktycznie z wyrokiem śmierci. Wyleczalność była niska, warunki pracy straszne. Prawie żadnych zabiegów się nie znieczulało, a kiedy dziecko umierało, to na własnych rękach wynosiłam je do pseudo kostnicy pod schodami. Nieliczni lekarze, którym udawało się wyjechać na konferencje naukowe za żelazną kurtynę do Europy Zachodniej, przywozili ze sobą sterylne wenflony. Trudno uwierzyć, ale w latach 80. mało kto w Polsce wiedział, co to takiego. Teraz proporcje się odwróciły i udaje nam się szczęśliwie wyleczyć prawie wszystkich małych pacjentów.

We wrocławskiej klinice lekarze przeprowadzają tysiące operacji transplantacji szpiku, a przy szpitalu działa Klinika Mentalna, która zatrudnia psychoonkologów, psychoterapeutów, neurologopedów i dietetyków. Wszyscy pomagają i dzieciom, i ich rodzicom przejść przez trudny czas leczenia.

Mamy chorych dzieci nawiązują w Przylądku Nadziei przyjaźnie; Fot: Edyta Brzozowska

Chemioludek i inni przyjaciele

- W "Przylądku" dostałyśmy książeczkę o Chemioludku - mówi Karina Koszela, mama Magdy. - To bajka, która tłumaczy dzieciom, czym jest chemioterapia. Dzięki tej historyjce łatwiej mi było wytłumaczyć córce, że jest chora i jakie leczenie ją czeka.

- Chemioludek pomaga mi pozbyć się złych bakterii z organizmu - dopowiada dziewczynka. - Te bakterie mają bardzo zły wzrok i dlatego zjadają zdrowe komórki. Chemioludek musi z nimi bardzo walczyć, dlatego bolał mnie brzuszek i wypadły wszystkie włoski.

Magda opowiadając historię stworka walczącego z jej nowotworem, tuli do siebie białego misia. Takich maskotek jest tu mnóstwo, pochodzą z darów. Akurat ten jest darem pewnych nowożeńców, którzy zamiast kwiatów i prezentów zażyczyli sobie zabawek, które podarowali pacjentom "Przylądka".

- Mimo, że Madzia jest chora, uwielbia tu być - dodaje mama Magdy. - A kiedy ją pytam, kim będzie kiedy dorośnie, mówi że zostanie lekarką albo pielęgniarką. I że naprawi dzieciom chorą krew. Jak ten Chemioludek.

Dzieci nie mogą widzieć naszych łez

Mamy i ojcowie małych pacjentów często spotykają się w oddziałowej kuchni, która jest tylko do ich dyspozycji. Znają się, zaprzyjaźniają, rozmawiają o przebiegu leczenia swoich pociech.

- Tu możemy się uzewnętrznić ze swoimi emocjami - przyznaje Małgorzata Żyrek, mama dwuletniego Igora, który ponad pół roku wcześniej zachorował na białaczkę - Robimy sobie kawę, coś ugotujemy. Czasem i popłaczemy, bo to taki nasz pokój terapii. Ale lepiej tutaj, a nie przy drzwiach. One nie mogą widzieć naszych łez, zły nastrój wyczuwają natychmiast.

Pani Małgorzata z synkiem Igorem

Dla niej również wiadomość  o chorobie dziecka była szokiem.

- Igorek przestał chodzić, mówić, nie pozwalał się dotknąć - wspomina kobieta. - Był bliski śmierci, ale na całe szczęście wszystko jest już na dobrej drodze. Synek zdrowieje.

A pani Ewa cieszy się, że w "Przylądku" wiele się dzieje: dzieci bawią się z klownami, biorą udział w warsztatach kulinarnych, mają też swoją Jaskinię Gier Planszowych i Salę Doświadczania Świata. Do małych pacjentów przychodzą artyści i sportowcy. Cyklicznie odbywają się onkoigrzyska, wkrótce wybiorą się w rejs statkiem po Odrze i pojadą do miasteczka kowbojskiego w Karpaczu.

- Jednak te nasze dzieciaki przez chorobę dojrzewają o wiele szybciej, niż ich rówieśnicy - smuci się pani Karina. - Magda narysowała niedawno obrazek, na którym wszystkie dzieci miały ręce radośnie uniesione do góry. Spytałam, co to oznacza, a córka odpowiedziała: "One się cieszą, że są zdrowe" - mówi ze łzami w oczach młoda mama.

Pieniądze mamy, zaczyna brakować ludzi

Prof. Alicję Chybicką martwi jeden problem.

- Nasza klinika jest w tej szczęśliwej sytuacji, że nie mamy kłopotów finansowych - podkreśla szefowa kliniki. - Jednak brakuje nam ludzi do pracy. Z wielkim trudem układamy grafik pielęgniarek, bo sporo z nich jest w ciąży albo na urlopach macierzyńskich. Inne pracują ponad miarę i biją rekordy nadgodzin. Są fantastyczne, ale średnia ich wieku to 53 lata, nie mają już siły. Dlatego wszędzie gdzie mogę apeluję, aby zgłaszały się do pracy w naszej klinice. I z wielkim niepokojem myślę, że któregoś dnia może zabraknąć także lekarzy.

Prof. Agnieszka Chybicka na planie programu "Dzień dobry TVN"

źródło: https://kobieta.onet.pl/zdrowie/na-rekach-wynosilam-martwe-dzieci-dzis-wiekszosc-daje-sie-uratowac/f3bfv7r

2415. Święty Tarsycjusz - patron ministrantów

Większość grup społecznych mam swoich świętych patronów. Wszyscy wiedzą, że lekarzom i aptekarzom patronuje święty Łukasz, górnikom i hutnikom - św. Barbara, księżom - św. Jan Maria Vianney, a strażakom - św. Florian. 

Swoich patronów mają także ministranci. Tym najbardziej znanym jest św. Dominik Savio, żyjący w połowie XIX wieku w Turynie, wychowanek św. Jana Bosko. Wśród innych patronów wymieniany jest święty Tarsycjusz, męczennik Kościoła Katolickiego i akolita.

Niewiele o nim wiadomo. Nieznana jest data jego urodzin. Zgodnie z Tradycją żył w III wieku n. e.

Szacuje się, że umarł ok. 250 roku, za panowania cesarza Decjusza, który rządził Cesarstwem Rzymskim w latach 249 - 251. Według inskrypcji papieża Damazego I wynika, że akolita wolał zginąć z rąk wrogiego chrześcijanom i rozszalałego tłumu mieszkańców Rzymu, niż oddać niesiony pod płaszczem Najświętszy Sakrament. Papież Damazy porównał jego śmierć przez ukamieniowanie do męczeństwa św. Szczepana. 

Legenda o św. Tarsycjuszu została znacznie rozbudowana za przyczyną kardynała Nicholasa Wisemana, który umieścił go w swojej powieści historycznej zatytułowanej "Fabiola, czyli Kościół katakumb", którą opublikowano w 1854 r. W 1939 r. w Rzymie wybudowano świątynię ku czci świętego Tarsycjusza. Z kolei w zbiorach paryskiego Musee d'Orsay można zobaczyć marmurową rzeźbę przedstawiającą męczennika dłuta Alexandre Falguiera, która powstała w 1868 roku.

Liturgiczne wspomnienie św. Tarsycjusza początkowo obchodzono w dniu, w którym miał zginąć. Co ciekawe, na próżno jest szukać o nim wzmianek w najstarszych księgach liturgicznych z VII i VIII wieku. O dniu jego wspomnienia wiadomo jedynie od żyjącego w IX wieku Adona z Yienne. Wymienia on Tarsycjusza w swoim "Martyrologium" pod datą 15 sierpnia. Pod taką datą Tarsycjusz figuruje w "Martyrologium rzymskim" od czasów średniowiecza. Święty Tarsycjusz obchodzi swoje liturgiczne wspomnienie 15 sierpnia, jednak z uwagi na wypadającą w tym samym dniu uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, która jednak ma wyższą rangę od wspomnienia świętego, obchód ku czci św. Tarsycjusza przenoszony jest w niektórych miastach na dzień 21 listopada.

Szczątki tego męczennika zostały złożone w katakumbach św. Kaliksta, tuż obok innego męczennika, papieża Stefana I. W 1675 roku zostały one przeniesione do bazyliki św. Dominika w Neapolu. Została tam nawet ufundowana osobna kaplica. Część relikwii znajduje się w salezjańskim kolegium przy Via Appia w Rzymie.

Patronuje włoskiej Akcji Katolickiej, ministrantom oraz dzieciom pierwszokomunijnym. W niektórych parafiach kandydaci na ministrantów otrzymują komżę w dzień wspomnienia świętego albo w niedzielę go poprzedzającą.

2414. Muzeum w Suchej Beskidzkiej - wystawy poświęcone kinematografii, Zofii Karaś oraz Emilowi Zegadłowiczowi

Muzeum w Suchej Beskidzkiej posiada w swoich zbiorach wiele ciekawych ekspozycji. Dzisiaj chciałabym się z Wami podzielić trzema, które szczególnie przykuły moją uwagę. Dwie z nich to wystawy czasowe, a jedna jest wystawą stałą.

Pierwsza taka wystawa dotyczyła rozwoju kinematografii na ziemiach Suchej Beskidzkiej.

Dzięki ekspozycji można zapoznać się z historią kin działających w Suchej Beskidzkiej oraz osobowościami filmu i kina związanymi z miastem (np. Billy Wilder, Ferdynand Goetel, Maria Malicka czy też Andrzej Szczepkowski). W sali ekspozycyjnej można zobaczyć też zachowane obiekty techniki kinowej związane z kinem "Smrek" w tym najważniejszym eksponatem - projektorem filmowym z 1961 roku wyprodukowanym przez Łódzkie Zakłady Kinotechniczne.

Druga wystawa czasowa poświęcona jest lokalnej lekarce, Zofii Karaś.

Zofia Karaś pochodziła z pobliskiego Makowa Podhalańskiego. Podobnie jak ojciec, również i ona studiowała medycynę w Krakowie oraz w Poznaniu. Po uzyskaniu dyplomu Uniwersytetu Poznańskiego w 1928 roku rozpoczęła pracę w poradni przeciwgruźliczo-jaglicznej w Suchej Beskidzkiej, gdzie pracowała aż do swojej śmierci. Jako lekarz państwowy, zatrudniony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach tworzącego się w dwudziestoleciu międzywojennym systemu Kas Chorych, musiała pracować w niemal każdej dziedzinie medycyny: ginekologii, położnictwie, chorobach wewnętrznych, dermatologii, ortopedii czy też stomatologii. Była zwolenniczką systemu powszechnych ubezpieczeń zdrowotnych. W czasie II wojny światowej organizowała pomoc dla więźniów obozu Auschwitz-Birkenau, pomagała też Żydom. Wielokrotnie przesłuchiwało ją gestapo. Zagrożona aresztowaniem w dniu 26 października 1942 roku popełniła samobójstwo.

Zofia znana jest też jako autorka pamiętnika, który został napisany na konkurs Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wydano go w 1939 roku w zbiorze zatytułowanym "Pamiętniki lekarzy". Dokument ten, który w barwny i dosadny sposób opisywał szczegóły jej pracy zawodowej, zdobył I miejsce wśród 51 nadesłanych prac. Recenzowało go wiele poczytnych i opiniotwórczych pism, takich jak: "Kurier Warszawski", "Słowo", "Wiadomości Literackie" oraz "Medycyna na co dzień", a o samej Zofii Kosoak pisali m.in. Melchior Wańkowicz, Jerzy Wyszomirski i Adam Grzymała - Siedlecki.

Świadectwo szkolne Zofii

Sekretarzyk

Dawne instrumenty medyczne

Ostatnia z polecanych wystaw, tym razem stałych, poświęcona jest znanemu wadowickiemu literatowi, Emilowi Zegadłowiczowi. Zegadłowicz żył na przełomie XIX i XX wieku. Większość swojego dzieciństwa spędził w położonym niedaleko Wadowic Gorzeniu Górnym, gdzie jego tata miał domek letniskowy. Emil ukończył też w 1906 roku Gimnazjum im. Marcina Wadowity w Wadowicach. Następnie studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim polonistykę, germanistykę i historię sztuki. Jego debiut miał miejsce w 1908 roku. W 1921 roku wraz z Edwardem Kozikowskim założył we wspomnianym Gorzeniu Górnym grupę poetycką "Czartak". Pisał poezję, organizował spotkania artystów, gromadził wiele dzieł. Tłumaczył teksty z niemieckiego na polski, m.in. "Fausta" Goethego. To on odkrył rzeźbiarza ludowego - świątkarza Jędrzeja Wowrę. W 1932 roku wrócił na stałe do Gorzenia. Rok później, z okazji dwudziestopięciolecia twórczości otrzymał honorowe obywatelstwo Wadowic. Jednak po wydaniu powieści zatytułowanej "Zmory", gdzie przedstawił miasto w czasach przed I wojną światową, Rada Miasta w lutym 1936 roku odebrała mu je, a ulicy jego imienia przywróciła poprzednią nazwę. Początkowo prezentowane na wystawie zbiory Zegadłowicza znajdowały się w jego dawnym dworku w Gorzeniu, ale w 2018 roku zostały przekazane Muzeum w Suchej Beskidzkiej.

Kominek z bibelotami.

Kanapa idealna do poobiedniego odpoczynku.

Zaczarowany fortepian grał...

Piękne mieli te posadzki...

Stół przy którym siadała rodzina Zegadłowiczów.

Ten wzór podłogi też jest ładny...

Etażerka.

Figura zdobiąca wnętrze dworku.

Kanapa, etażerka i obrazy.

Kominek i bibeloty na nim.

Naczynia Zegadłowiczów.

Z zainteresowaniem obejrzałam także wystawę poświęconą geografii i geologii tamtych terenów (jak może wiecie, interesuję się tego typu rzeczami), niestety ze względu na zbyt słabe oświetlenie nie byłam w stanie porobić dobrych zdjęć.

Wystawy muzealne zrobiły na mnie pozytywne wrażenie. Na minus obiektu działa fakt, że nie jest on dostosowany dla osób niepełnosprawnych, zwłaszcza poruszających się na wózkach. Niestety nie zauważyłam windy na piętro, a same schody dają wiele do życzenia. Nie mniej, muzeum jest godne odwiedzenia i myślę, że każdy znajdzie w nim coś dla siebie.

2413. Z wizytą na zamku w Suchej Beskidzkiej

W drodze na obóz w Zawoi wraz z "Rafałkami" odwiedziliśmy zamek w Suchej Beskidzkiej. Dotychczas widziałam go kilka razy będąc przejazdem w tym mieście, teraz miałam okazję zobaczyć jego wnętrza. Znajduje się on około 45 minut jazdy z Wadowic, czyli punktu z którego wyruszyliśmy. Położony jest u stóp góry Jasień, nieopodal ujścia Stryszawki do Skawy, kilkaset metrów na północ od centrum miasta. Zamek, w stylu renesansowym, to magnacka rezydencja kolejnych właścicieli dóbr suskich: Castiglione - Suskich, Komorowskich, Wielkopolskich, Branickich oraz Tarnowskich. Przez wielu ludzi nazywany jest "Małym Wawelem", a to ze względu na podobieństwa do krakowskiego zamku w Krakowie. Jest to też siedziba Muzeum Miejskiego w Suchej Beskidzkiej.   

Początki zamku suskiego wiążą się z osobą Kaspra Suskiego. To on postanowił na tym miejscu postawić kamienny dwór o charakterze obronnym. Obecnie jego pozostałości stanowią część południowego skrzydła zamku. Wiadomo też, że jednym z architektów był  Gregorius Kaczorowski, którego zatrudniono przy budowie zamku w 1580 roku.

Na początku XVII wieku zamek trafił w ręce rodu Komorowskich. Pierwszy właściciel z tej rodziny, Piotr Komorowski, dokonał znacznej jego rozbudowy. M.in. powstał trójskrzydłowy układ zamku, który zachował się po dzień dzisiejszy. Styl architektoniczny wskazuje, że w jego przebudowie mógł brać udział Paweł Baurdarch, architekt Mikołaja Zebrzydowskiego z Kalwarii Zebrzydowskiej. Kolejnej rozbudowy na początku XVIII wieku dokonała Anna Wielkopolska. Dobudowała dwie wieże i zmodernizowała wnętrze zamku. Wielkopolscy najdłużej posiadali zamek - od 1665 do 1843 roku.

W 1843 roku Aleksander Branicki stał się właścicielem zamku. Jego syn, hrabia Władysław Branicki w latach 1882 - 1887 przeprowadził generalną restaurację zamku pod kierownictwem Tadeusza Stryjeńskiego. 

Kilkanaście lat później, w 1905 roku, zamek został strawiony przez pożar. Jego odbudowy podjął się ten sam architekt. Jeszcze do 1843 roku zamek otaczał wysoki mur obronny, który sięgał pierwszego piętra. Braniccy zburzyli go, a w jego miejsce postawili ogrodzenie z żelaznych prętów.

Kolejnym ważnym rokiem w historii zamku był 1922, kiedy budynek przeszedł w ręce Tarnowskich. Byli oni jego właścicielami do wybuchu II wojny światowej. W trakcie obydwóch wojen światowych na zamku mieścił się szpital dla rannych żołnierzy. Po zakończeniu II wojny światowej zamek zaczął pełnić różne funkcje: był siedzibą suskiego gimnazjum (przekształconego z czasem w liceum), mieściły się w nim internat liceum, fabryka mebli, magazyn Gminnej Spółdzielni. W 1975 roku Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu zdecydowały o otwarciu tam filii muzeum wawelskiego. Rozpoczęła się wówczas, trwająca do 1991 roku, generalna restauracja i konserwacja obiektu. W 1996 roku zamek przekazano miastu Sucha Beskidzka. Na zamku mieści się Miejski Ośrodek Kultury, restauracja "Kasper Suski" i hotel. W kwietniu 2016 roku po wieloletnich staraniach władz miejskich Suchej Beskidzkiej zespół zamkowo-pałacowy stał się własnością miasta.

Zamek ma prostą trójskrzydłową konstrukcję z otwartym na wschód dziedzińcem. Ozdabiają go cztery wieże wysunięte na zewnątrz. Południowe i zachodnie skrzydła są dwupiętrowe, a północne - parterowe. Od strony dziedzińca wyższe skrzydła ozdobione są krużgankami. Główna sala na zamku nosi nazwę Sali Marszałkowskiej. To na niej odbywały się wielkie uroczystości dworskie. Z dawnego wyposażenia zachował się jedynie kamienny kominek. 

Z innych wnętrz na uwagę zasługuje kaplica zamkowa, znajdująca się na wieży zegarowej. Jej ściany pokrywa słabo już zachowana polichromia.

Wystawa poświęcona życiu codziennemu w Suchej Beskidzkiej.

Wystawa poświęcona historii zamku.

W bezpośrednim sąsiedztwie zamku, od jego południowej strony, znajduje się założony w XIX wieku park. Przeważają w nim typowe dla Polski drzewa: jesiony, dęby, lipy i graby. Można w nim też spotkać platana klonolistnego, dęba czerwonego, sosnę wejmutkę oraz buka czerwonego. Na środku parku znajduje się łąka, a za nią niewielki staw.

Ogólnie na zamku bardzo mi się podobało i mam nadzieję, że nie jest to moja pierwsza i ostatnia wizyta w tym miejscu.