2330. Tragedia w Dolinie Goryczkowej

W 1956 roku, a więc 70 lat temu, miał miejsce jeden z najtragiczniejszych wypadków lawinowych w Tatrach. Potężna lawina doszczętnie zniszczyła schronisko w Dolinie Goryczkowej, zabijając przy tym pięć osób.

Zofia i Władysław Marcinowscy z córką Marią

W nocy z 2 na 3 marca 1956 roku z masywu Goryczkowej Czuby Żlebem Marcinowskich (nazwanych tak na cześć ofiar) zeszła ogromna lawina. Zmiotła ona z powierzchni ziemi schronisko w Dolinie Goryczkowej. W budynku przebywali prowadzący je Zofia i Władysław Marcinkowscy oraz trzech żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Wszyscy zginęli. W wyjątkowo trudnej akcji ratunkowej, która wymagała przeszukania rozległego lawiniska, wzięło udział około 500 osób, w tym ratowników, strażaków i ratowników. Samego schroniska nigdy nie odbudowano.

Tragedia ta została przypomniana kilka lat temu przez Tatrzański Park Narodowy, realizujący film dokumentalny w ramach akcji edukacyjnej "Lawinowe ABC".

Wystąpiła w nim m.in. Maria Gąsienica - Marcinowska, córka właścicieli schroniska, która wspominała dzień tragedii. Miała wtedy zaledwie dwa lata, trochę chorowała i dlatego nie została w schronisku na noc z kochającymi rodzicami. Mama zdążyła zwieść ją na dół, a następnie wróciła do męża, wjeżdżając po zmroku jako jedyna pasażerka kolejki na Kasprowy Wierch. Wydaje się, że mało brakowało, a mogłaby nie zdążyć na lawinę i nie osierocić córeczki.

Akcja ratunkowa po lawinie pod Żlebem Marcinowskich w 1956 roku

Z kolei naczelnik Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Jan Krzysztof zwrócił uwagę na to, że rok 1956 był szczególny pod względem ilości i skutków wypadków lawinowych. Intensywne opady śniegu i bardzo niekorzystne warunki sprawiły, że w marcu panowało bardzo duże zagrożenie lawinowe. Feralna lawina zeszła samoczynnie, a zniszczenie schroniska było bezprecedensowym zdarzeniem w historii polskich Tatr.

Schronisko w Dolinie Goryczkowej i zniszczenia po lawinie w 1956 roku

 - To była góra śniegu, belek, wszystko to razem pomieszane i oni zostali zepchnięci, byli blisko siebie, a Marcinowska obierała kartofle i nawet nożyk miała w ręku. To musiała być chwila, jak to się wszystko zwaliło - wspominał akcję ratunkową Michał Gajewski, ratownik TOPR.

Córka Marcinowskich wspominała, że jej ojciec niedługo przed tragedią miał przestrzegać, żeby nie robić zbyt dużej przycinki w lesie, ponieważ przy dużych opadach śniegu jest dużo prawdopodobieństwo zejścia lawiny. Jak widać, jego słowa okazały się prorocze...

Akcja ratunkowa po lawinie pod Żlebem Marcinowskich w 1956 roku

źródło: https://podroze.onet.pl/ciekawe/tragiczna-historia-nie-mieli-szans-lawina-zmiotla-schronisko-w-tatrach/ze0bppg

2321. Przyszła pora na zimę stulecia...

W naszym tryptyku podróży przez najzimniejsze zimy docieramy w końcu do tej, która miała miejsce w 1978/1979 osób. Mnie nie było jeszcze na świecie, ale wiem, że bardzo wielu moich drogich czytelników w miarę dobrze ją pamięta. To co, gotowi na podróż do kolejnej pamiętnej zimy w historii powszechnej ale także i naszego kraju?

Paraliż kraju, ogromne zaspy i niskie temperatury. Taka była zima stulecia

Zima stulecia - tak zwyczajowo mówi się o czasie z przełomu 1978 i 1979 r. Nic dziwnego, bo tamta zima była wyjątkowo śnieżna i mroźna, choć nie rekordowo. Co więcej, opady śniegu były tak obfite, że w kilku województwach ogłoszono stan klęski żywiołowej.

• Zima z przełomu 1978 i 1979 r. zapisała się w pamięci wielu osób jako bardzo śnieżna i gwałtowna;
• Opady śniegu były tak obfite, że większość kraju została sparaliżowana. Szyny kolejowe pękały od mrozu, a autobusy jeździły wykopanymi w śniegu tunelami;
• Problemy były także m.in. z ogrzewaniem, bo węgiel nie mógł dotrzeć do elektrociepłowni

Paraliż kraju, ogromne zaspy i niskie temperatury. Taka była zima stulecia

W nocy z 29 na 30 grudnia 1978 roku rozpoczął się napływ mroźnej masy powietrza z północy. Spowodowało to, że opady deszczu zaczęły się nasilać i przenosić w śnieg. Towarzyszył temu silny wiatr, co powodowało szybkie tworzenie się zasp. Od początku 1979 roku polska przez kilkunastostopniowy mróz oraz ogromną ilość śniegu była niemal całkowicie sparaliżowana. Na terenie województwa gdańskiego już 1 stycznia wprowadzono stan klęski żywiołowej.

"Gwałtowne śnieżyce, zamiecie i ostry mróz. Zima przypuściła atak na północy, od Suwałk, Gdańska i Szczecina, przesuwając się w głąb kraju. Porywisty wiatr zasypał śniegiem drogi i szlaki kolejowe. Komunikacja niemal całkowicie sparaliżowana..." - relacjonował lektor Polskiej Kroniki Ludowej z 1 stycznia 1979 r.

Przechodnie na zasypanym chodniku przed sklepem na ul. Malczewskiego (źródło zdjęcia)

Chłodny front atmosferyczny przemieszczał się na południe kraju, przynosząc śnieżyce i gwałtowny spadek temperatury w większości regionów. Warto dodać, że w wielu miejscach notowano dużą pokrywę śnieżną - 84 cm w Suwałkach (16 lutego 1979 roku), 70 cm w Warszawie (31 stycznia 1979 roku).

Paraliż transportu spowodował, że w kolejnych dniach zaczęło brakować surowców energetycznych. Węgiel nie mógł na czas dotrzeć do elektrociepłowni, bo z powodu mrozu pękały szyny kolejowe, a zwrotnice zamarzały. Do rozmrażania szlaków oraz dróg skierowano wyposażone w ciężki sprzęt wojsko.

Hałdy śniegu na drodze. W oddali stodoła i dom na wsi. (źródło zdjęcia)

W wielu miastach komunikacja miejska praktycznie nie działała, ale zdarzało się, że autobusy jeździły wykopanymi w śniegu tunelami. Trudno też było przedostać się z miasta do miasta, więc wiele osób zmuszonych było koczować na dworcach kolejowych i autobusowych. "Pociąg osobowy zdążający z Kielc do Katowic utkną w zaspach śnieżnych w okolicach Charsznicy. O sześć godzin później niż przewiduje rozkład, przybył na granicę pociąg zdążający do Warszawy z Wiednia przez Pragę" - relacjonowała "Gazeta Krakowska" na początku lutego 1979 roku.

Z powodu trudnej sytuacji ówczesny minister oświaty i wychowania Jerzy Kuberski podjął decyzję o tym, aby wstrzymać powroty dzieci i młodzieży z zimowisk.

"Zakłócenia w komunikacji kolejowej i drogowej spowodowały podjęcie przez ministra oświaty i wychowania decyzji o wstrzymaniu powrotu młodzieży przebywającej na zimowiskach. W Nowosądeckiem na przedłużonych feriach pozostało ponad 1,3 tys. dziewcząt i chłopców z różnych stron kraju. Ich wyjazd będzie możliwy dopiero za kilka dni, gdy skutki kolejnego ataku zimy zostaną przezwyciężone" - można było wyczytać w "Gazecie Krakowskiej".

Grupa osób oczekujących na przystanku PKS. Na drodze taksówka marki Skoda 100. (źródło zdjęcia)

Dobrze jest wspomnieć, że bardzo niskie temperatury wraz z zamarzniętym w ich wyniku grunt pośrednio przyczyniły się do wybuchu gazu w rotundzie PKO w Warszawie. Doszło do niego 15 lutego 1979 roku. W katastrofie śmierć poniosło 49 osób.

źródło: https://podroze.onet.pl/ciekawe/zima-stulecia-dlaczego-przelom-1978-i-1979-roku-zapisal-sie-w-historii/1v12533

A skoro mówimy o biciu rekordów, to ja pobiłam dziś jeden - 3 godziny czekałam pod gabinetem lekarza. Byłam piąta w kolejce. Ja rozumiem sezon grypowy, ale tym sposobem prędzej złapałabym wirusa w ten sposób (przy obniżonej na skutek zabiegu odporności) niż w ogóle. Nie wywalczyłam skierowania, którego chciałam. Ale za to wyszłam ze zdiagnozowaną anemią... Co ciekawe, nie miałam żadnych jej objawów, nic. Gdybym nie zrobiła tej krwi na tarczyce, to pewnie żyłabym w nieświadomości. Ale że mi nic nie powiedzieli po zabiegu, kiedy i tak mi robili badania krwi? Przecież anemia nie bierze się z dnia na dzień. Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło. Mam nadzieję uporać się z nią w miarę sprawnie i będzie po kłopocie.

2320. Zimna zima 1929 roku

Dwudziestolecie międzywojenne to zdecydowanie moja najbardziej ulubiona epoka w historii. Tyle się wtedy działo. To czas odbudowywania kraju, który odzyskał wolność po 123 latach bycia pod zaborami, a zarazem okres, w którym powoli zaczęliśmy doganiać świat, który pozostawił nas daleko w tyle. To również czas rewolucji w myśli pedagogicznej, tak bardzo bliskiej moim zainteresowaniom. Dość powiedzieć, że wtedy rozwinęły się systemy myśli wychowawczych takich postaci, jak Janusz Korczak, Helena Radlińska czy też Maria Grzegorzewska. To też czasy wielkich przemian społecznych, gdzie wiele wynalazków na stałe wkroczyło do polskich mieszkań, znacznie ułatwiając życie ich użytkowników.

Mogłabym tak pisać bez końca. Zwłaszcza, że mój licencjat z pedagogiki analizował homilie oraz listy pasterskie św. Józefa Bińczyckiego z tego okresu pod kątem treści patriotycznych. To z kolei było kolejną okazję do zapoznania się ze spuścizną tych 21 lat wolności naszego kraju. Czy zatem powinno dziwić kogoś to, że z zaciekawieniem przeczytałam artykuł autorstwa Wojtka Ducha, który niedawno przeczytałam na onecie. A skoro wczoraj Wam przedstawiłam historię Wielkiej Zimy z 1709 roku, to czuję się w obowiązku opowiedzieć też i o tej zimie z 1929 roku.

Zima stulecia z 1929 r. Rekordowe mrozy w Polsce, zabrakło węgla

Podczas żadnej zimy w historii Polski temperatura nie spadła poniżej - 40 st. C w tak wielu miastach. Niskie temperatury podczas zimy w 1929 r. doprowadziły do paraliżu na kolei, zawieszenia zajęć szkolnych oraz zamarznięcia portu w Gdyni. Natomiast węgiel stał się najbardziej pożądanym towarem w całym kraju.

Budowa wału z bloków śnieżnych, który miał służyć jako ochrona przed nawiewaniem śniegu na tory kolejowe, zima 1929 (Domena publiczna /Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Rekordowe mrozy

Uważana za zimę stulecia zima 1978/1979 pod względem mrozów była bardzo daleko od zimy 1928/1929. Tak mroźnego miesiąca jak luty 1929 r. nie było nigdy w historii Polski (a na pewno nigdy nie notowano tak rekordowo niskich temperatur w wielu miejscach kraju). Była to wówczas najmroźniejsza zima od 1888 r., kiedy w Dobrzechowie odnotowano - 40 st. C.

W dniach 10 - 11 lutego 1929 r. w kilku miejscowościach w Polsce zanotowano mrozy sięgające -40 st. C. Zarejestrowano je w Żywcu (- 40,6 st. C), Olkuszu (- 40,4 st. C), Poroninie (- 40,4 st. C) oraz w Siankach (- 40,1 st. C). Duży mróz panował też w Zakopanem (- 37,5 st. C) oraz Dusznikach-Zdroju (- 37 st. C).

Odśnieżanie drogi Kraków - Zakopane (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Były to dane oficjalne uzyskane z sieci stacji Państwowego Instytutu Meteorologii. Gdyby wziąć pod uwagę dane nieoficjalne, np. ze szkolnej stacji meteorologicznej w Rabce, to rekord wynosiłby - 45 st. C. Tylko raz w dziejach Polski oficjalnie zanotowano niższą temperaturę niż w 1929 roku. Zmierzono ją w Siedlachach w 1940 i wynosiła ona - 41 st. C.

Najgorsza sytuacja w Polsce, której towarzyszyły najniższe temperatury wraz z paraliżem transportu komunikacyjnego trwała w dniach 8-15 lutego 1929 roku.

Zima 1928/1929 w Warszawie

Zaspy podczas zimy w 1929 roku (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Zgodnie z okólnikiem Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w przypadku, gdy w klasie było 10 st. C, lekcje należało odwołać. Natomiast, gdy temperatura wynosiła 15 st. C, lekcje odbywały się, a dzieciom zalecano przerwy na ćwiczenia ruchowe. W Warszawie lekcje odwołano 12 lutego, gdyż w dniach poprzedzających decyzję władz w klasach stawiały się zaledwie po jedno lub dwoje dzieci. Przy temperaturach sięgających - 20 st. C rodzice bali się posyłać dzieci do szkół.

W stolicy została zerwana komunikacja telefoniczna z Katowicami, Gdańskiem i Poznaniem, czy też Poznaniem oraz telegraficzna ze Lwowem i Stanisławem. Siarczysty mróz uniemożliwiał szybką naprawę zerwanych linii. W samym mieście zaczęło brakować węgla, który stał się produktem deficytowym na skalę krajową. Zwiększeniu uległo zapotrzebowanie na niego, a jednocześnie transporty surowca stały unieruchomione na torach i drogach w całym kraju. Dzienne zapotrzebowanie stolicy na czarne złoto wynosiło dwadzieścia pociągów, a przy krytycznym okresie w dniach 10-14 lutego docierały tylko trzy składy z tym surowcem.

Sytuacja była naprawdę poważna, bo jak pisał "Głos Poranny" w dniu 10 lutego: "Zakładom żyrardowskim zatrudniających około trzech i pół tysiąca robotników, grozi przerwa z powodu braku węgla, którego dowóz z powodu silnych mrozów i zamieci śnieżnych zmniejszył się do minimum".

Ruch osobowy na kolei zredukowano o połowę. Chciano w ten sposób wszystkie siły i środki przeznaczyć na transport towarowy. To spowodowało anulowanie wielu połączeń, na które bez skutku czekali pasażerowie zgromadzeni na dworcach.

Zimowe odśnieżanie Warszawy (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Celem usprawnienia transportu węgla do walki z zimą skierowano także Wojsko Polskie. "Polska Zbrojna" tak informowała o tym w wydaniu z 12 lutego: "300 żołnierzy uzbrojonych w kilofy i motyki, rozładuje 100 wagonów węgla na stacji towarowej, a samochody ciężarowe rozwiozą go po całej stolicy do miejskich składnic opałowych (...) Dziś również kilka kuchen polowych zostanie uruchomionych do gotowania i rozwożenia po mieście dla ubogiej ludności kawy osłodzonej i zupy".

W wielu domach nie było wody, a część miasta między ul. Zgoda, a Marszałkowską oraz Bracką a Marszałkowską była jej zupełnie pozbawiona. Szybka naprawa nie była możliwa ze względu na mocno zamarzniętą ziemię.

Odśnieżanie Warszawy (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Ponadto pojawiły się problemy z dostępnością żywności. Z bazarów w stolicy całkowicie zniknęły wszystkie jarzyny - zgromadzone zapasy albo przemarzły, albo nie było ich jak do niej dowieźć.

Dużemu mrozowi towarzyszyły także duże, jak na Warszawę, opady śniegu. W stolicy warstwa śniegu w połowie lutego wyniosła 39 cm (dla porównania w Zakopanem warstwa śniegu wynosiła wówczas 48 cm).

Zima 1928/1929 w Krakowie

Sprzedaż węgla i drewna opałowego w Krakowie (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Silny mróz powodował, że zamarzało wszystko, łącznie z parowozami. Powodowało to ogromne opóźnienia na kolei. Na Dworcu Głównym w Krakowie tłum podróżnych czekał na podstawienie pociągów. Większość kursów została jednak odwołana, a te składy, które dotarły, miały opóźnienia wynoszące nawet po 15 godzin.

Odśnieżanie dworca kolejowego w Krakowie zimą (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Nawet kiedy węgiel dotarł do Krakowa, to był racjonowany. W całym mieście nie można było kupić więcej, niż cetnar (tj. ok. 50 kg) produktu na osobę. Prowadziło to do dantejskich scen, gdzie ludzie rzucali się wręcz na przyjeżdżające fury węgla, by wyrwać z nich chociażby parę kawałków cennego łupu. To powodowało, że handlarze znacząco podnieśli ceny węgla. Miasto postanowiło temu przeciwdziałać, ustalając maksymalne stawki za kilogram węgla. 

Mróz miał także spory wpływ na przyrodę - w Krakowie w poszukiwaniu pożywienia pojawiły się kruki, które zwykle unikają miast żyjąc głównie w lasach.

Mężczyzna ciągnący sanie z węglem w Krakowie, luty 1929 (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Z powodu wielkich mrozów na ulicach miast panowały pustki. Na placach targowych brakowało podstawowych towarów, a nawet jeśli ktoś nimi handlował, to ceny jego produktów znacznie wzrosły. W szkołach zawieszono zajęcia do czasu ustąpienia mrozów. Zajęcia zawiesił także Uniwersytet Jagielloński, odwołując wykłady.

Zima 1928/1929 w Bydgoszczy

Także w Bydgoszczy brakowało węgla, ponieważ nie docierały transporty kolejowe ze Śląska. Sytuacja była tak dramatyczna, że realnym była groźba, że zabraknie węgla nawet w elektrowni. Gdyby do tego doszło, w całym mieście zabrakłoby prądu. Brak węgla spowodował, że w Bydgoszczy pracę wstrzymała część fabryk.

Zima 1928/1929 w Poznaniu

Mróz spowodował, że wiele ludzi po prostu pozamarzało. W prasie pojawiały się też doniesienia o licznych odmrożeniach. Podobnie jak w innych miastach, tak też i w Poznaniu, ludzie zaczęli zgłaszać się do lekarzy w powodu odmrożenia uszu i nosa. W wielu mieszkaniach miasta temperatura spadła  poniżej zera. 15 lutego w "Dzienniku Poznańskim" napisano: "Na podstawie szeregu informacji bezpośrednich, telefonów i listów, nabieramy przekonania, że brak koksu w naszem mieście wytworzył sytuację tak niesłychaną, iż wśród szeregu rodzin zapanowały dantejskie wprost co do rozpaczliwej sytuacji sceny, skoro temperatura w mieszkaniach obniżyła się do 8-10 stopni poniżej zera, a rodziny całe przeżywają istną tragedię, żyjąc w pokojach zupełnie nieogrzewanych, do których nie można sprowadzić piecyków żeliwnych ze względu na brak odpowiednich możliwości w konstrukcji kominów".

Zima 1928/1929 we Lwowie

Budowa wału z bloków śnieżnych, który ma służyć jako ochrona przed nawiewaniem śniegu na tory kolejowe, zima 1929 (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Jak już wspomniano, zima całkowicie sparaliżowała transport kolejowy. We Lwowie kolej w ogóle nie funkcjonowała. W innych regionach kraju działała w mocno ograniczony sposób. Problem z koleją spowodował, że we Lwowie zaczęło brakować węgla. Pomiędzy Krakowem, a Lwowem stało wiele pociągów towarowych z węglem, które nie mogły dotrzeć do celu. Wszystko z powodu zaspy na linii Przemyśl-Rzeszów, która miała 400 metrów długości i 2 metry wysokości. Dodatkowo mróz był tak wielki, że nawet szyny kolejowe zaczęły pękać. Tak było w rejonie Lwów-Stryj, gdzie kolejarze stwierdzili uszkodzenia szyn w 33 miejscach. Dla ratowania sytuacji we Lwowie i Stanisławowie wysłano z Warszawy specjalny pociąg. Jego ładunek stanowiły łopaty, narzędzia i pługi motorowe, które miały udrożnić ruch kolejowy w Małopolsce Wschodniej.

Odśnieżanie torów na trasie Lwów - Tarnopol, zima 1929 (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Jak informowała "Chwila" w wydaniu z 12 lutego 1929 roku: "Od niepamiętnych lat Wschodnia Małopolska (jak zresztą inne połacie kraju) została nawiedzona niezwykle ostrymi i uporczywymi trwającymi mrozami, które w pierwszym rzędzie dają się we znaki ubogiej ludności, pozbawionej opału i szukającej pracy". Z powodu niedoborów węgla sytuacja najbiedniejszych mieszkańców miasta była bardzo ciężka. Dlatego władze Lwowa uruchomiły kuchnie polowe, by zaopatrywać ubogich w ciepłą strawę.

Odśnieżanie torów na trasie Lwów - Tarnopol (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Sytuacja była naprawdę dramatyczna. Jak relacjonował 12 lutego korespondent "Kurjera Warszawskiego": "Akcję tę zapoczątkowało w sobotę Pogotowie Ratunkowe, które przez przeciąg tygodnia opatrzyło ponad 4.000 osoby, które odniosły odmrożenia. Zapas lekarstw i bandaży wyczerpał się zupełnie.".

Zima 1928/1929 w Trójmieście

Zamarznięty port morski w Gdyni w (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Z powodu mrozu sięgającego w Gdańsku do - 27 st. C zamarzł port. Natomiast na wodach portu utworzyły się zatory lodowe uniemożliwiające żeglugę. Z tego powodu został wstrzymany eksport węgla drogą morską. Podobnie zablokowany był port w Gdyni, w którym 10 lutego znajdowało się 18 statków, które nie były w stanie wyjść w morze.

Nie lepsza sytuacja była w samym mieście. 10 lutego w "Kurjerze Poznańskim" podano, że "Z powodu długotrwałych mrozów w wielu domach popękały rury wodociągowe, co spowodowało znaczne straty. Jeden z domów został podmulony przez uchodzącą z rur wodę. Musiano przedsięwziąć środki ostrożności, gdyż dom grozi zawaleniem".

źródło: https://www.onet.pl/informacje/historiaorg/zima-stulecia-z-1929-r-rekordowe-mrozy-w-polsce-zabraklo-wegla/e7lw42x,30bc1058

2319. O Zimie tysiąclecia

Spadło trochę więcej śniegu, mróz postraszył przez kilka dni. Na drogach pojawił się lód, który sparaliżował ruch. Wiele ludzi narzeka na taką aurę. Tymczasem takie zimy w tym regionie świata nie są niczym szczególnym. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie dziwiły one nikogo, a były zwyczajną koleją rzeczy. Może ludzie byli mniej zabiegani? Bardziej przystosowujący się do otaczającego ich świata? Było mniej samochodów, nie musieli ich odśnieżać, ani podjazdu do domu. Ubierali się ciepło, napalili w piecach kaflowych i żyli.

A co mieli powiedzieć ludzie, którzy byli świadkiem Wielkiej Zimy w 1709 roku, kiedy zamarzało nawet wino w beczkach. 1709 rok, czasy bez współczesnych wygód, bez elektryczności, bez mediów. Podejrzewam, że nawet z magazynowaniem pożywienia było krucho. Tamten czas wyobrażam sobie tak, że rodziny spały na jednym posłaniu, poprzytulane do siebie, jeżeli nie musiały, to nie wychodziły z domów, w których ledwie było znośnie. My możemy swoje mieszkania ogrzać urządzeniami elektrycznymi, oni musieli cały czas pilnować, żeby ogień nie wygasł w paleniskach.

A jak wyglądała zima tysiąclecia w 1709 roku? Zapraszam do lektury.

Zima tysiąclecia. W 1709 r. zamarzła cała Europa

Wielki Mróz lub Wielka Zima to nazwa bez wątpienia najbardziej mroźnej zimy w całym tysiącleciu. Temperatura na południu Francji wynosiła nawet -23,2 st. C. Mróz uderzył nawet w kraje o ogólnie łagodnych zimach, takich jak Portugalia, czy Włochy. Głód spowodował ogromne straty w uprawach, kryzys gospodarczy, wielki głód, a nawet zmienił bieg wojny.

Zima na obrazie Pietera Bruegela Starszego (domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Zima 1790 w Anglii

Fala zimna, która finalnie doprowadziła do niespotykanych w Europie Zachodnich mrozów, rozpoczęła się w okolicach Święta Trzech Króli w 1709 roku. William Derham, angielski astronom, a zarazem proboszcz w kościele św. Wawrzyńca w Upminster, od lat prowadził obserwacje meteorologiczne. W nocy 5 stycznia zanotował najniższą temperaturę w historii prowadzonych przez siebie pomiarów. Wynosiła ona aż -12 st. C. W łagodnym klimacie Wysp Brytyjskich jest to naprawdę silny mróz. Derham zapisał wtedy, że to był wręcz największy mróz w pamięci człowieka. Oczywiście istnieją regiony świata, gdzie taka temperatura nikogo nie dziwiła i dalej nie dziwi, jednak tak niska temperatura w podlondyńskim Upminster musiała szokować ówczesnych mieszkańców Anglii. Zamarzła wtedy Tamiza, stając się tym samym miejscem, na którym londyńczycy spotykali się towarzysko i jeździli na nartach. Po trzech miesiącach przyszło ocieplenie, a wraz z nim dość duża powódź. W ostateczności w 1709 roku dochód na mieszkańca Anglii spadł o 20-30%.

Zima 1709 roku we Francji

Jeszcze niższe temperatura odnotowano we Francji. W leżącej nad Morzem Śródziemnym Marsylii 8 stycznia zanotowano spadek temperatury z +8,5 st. C do - 11,2 st. C. Ta rozbieżność idealnie pokazuje gwałtowność zjawiska. Kilka dni później, 11 stycznia, temperatura spadła już do - 17,5 st. W leżącym kilka kilometrów od wybrzeża Morza Śródziemnego Montpellier temperatura wynosiła - 16,1 st. C. Z kolei w Bordeaux, które jest położone ok. 100 km od Oceanu Atlantyckiego, od 10 do 22 stycznia temperatura każdego poranka wynosiła około -18 st. C, a spadała okresowo do -23,2 st. C. Zamarzła przepływająca przez miejscowość rzeka Garonna, a nawet woda w domach i wino w beczkach. Także w pobliżu palenisk temperatura była stosunkowo niska.

Obraz przedstawia konfiskatę zapasów zboża celem jego dystrybucji wśród głodującej na skutek Wielkiej Zimy ludności / fot. BnF (domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Wielki Mróz nie oszczędził również Paryża, gdzie dokładne pomiary temperatury prowadzili astronom Philippe de La Hire oraz botanik Louis Morin de Saint-Victor. Z uzyskanych wyników wyliczono, że średnia temperatura w styczniu we stolicy Francji w 1709 r. wyniosła -3,7 st. C. Dla porównania średnia temperatura w styczniu w Paryżu wynosi aktualnie około +3,5 st. C. Zimno panowało w Paryżu od 6 do 24 stycznia, kiedy temperatura potrafiła spaść nawet do - 18 st. C. Tak niskie temperatury spowodowały, że w okolicach Awinionu zamarzła rzeka Rodan. Z kolei w leżącym na Lazurowym Wybrzeżu Grasse zamarzło kilka drzew oliwnych, które trzeba było wyciąć. Podobny los spotkał drzewa oliwne w Mas-Cabardes w Oksytanii. Uszkodzeniu uległa też inna roślinność, w szczególności uprawy zbóż oraz winorośli. Francuski archiwista, Armand Benet, który opisał zimę w 1709 roku, zrelacjonował, że 6 stycznia zerwał się północny wiatr powodując przenikliwe zimno. Mróz był tak silny, że przesiąknięta deszczami ziemia zamarzła na głębokość trzech stóp w przeciągu zaledwie doby. Zimno trwało z taką surowością przez blisko siedemnaście dni. W tym czasie nawet rzeka w Macon zamarzła na całej głębokości. Z tego okresu zachował się list, który do ciotki w Niemczech napisała Elżbieta Charlotta z Palatynatu, księżna orleańska. Napisała w nim, że nigdy nie widziała takiej zimy.

Zima 1709 w innych krajach Europy

Obraz Gabriela Belle przedstawiający zamarzniętą Lagunę Wenecką w 1709 roku (domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

W Berlinie temperatura w nocy z 9 na 10 stycznia spadła do -16,6 st. C. Nawet gorące źródła Akwizgranu zamieniło się w lód. Częściowo zamarzło także Morze Północne, umożliwiając przejście po morzu z Danii do Szwecji. Zamarzło też Morze Bałtyckie, dzięki czemu można było podróżować saniami z Polski do Szwecji. Zima nie ominęła także i Włoch. Zamarznięciu uległa Laguna Wenecka, stając się miejscem zabaw dla mieszkańców Wenecji. W mieście temperatura spadła do -17 st. C. W regionie Emilia-Romania wymarzły jabłonie, śliwki, orzechy i wiśnie. 

Statki zostały uwięzione w oblodzonych śródziemnomorskich portach, takich jak Genua i Marsylia. Zamrożone zostało nawet ujście Tagu w Lizbonie.

Zima a wojna

Bitwa pod Połtawą (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

W 1709 r. pod Połtawą doszło do rozstrzygającego starcia między Rosją a Szwecją w trwającej wojnie północnej. Bitwę wygrała armia rosyjska. Zwycięstwo dało Rosji dostęp do Morza Bałtyckiego, co tylko wzmocniło ją gospodarczo, a sukcesy militarne rozbudziły jej dążenia do powiększenia swojego terytorium. Spory wpływ na porażkę szwedzkiego króla miała także zima. To niej po części swoje zwycięstwo zawdzięczał Piotr I, ponieważ poważnie osłabiła zdyscyplinowaną i doświadczoną armię szwedzką. Zima spowodowała też opóźnienie działań wojennych podczas wojny o sukcesję hiszpańską.

Wielki głód w 1709 r.

Skutkiem tak mroźnej zimy był wielki głód w 1709 roku. Zniszczenie plonów doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen zbóż. Mieszkańcy wsi nie byli w stanie zebrać plonów dla zaspokojenia swoich potrzeb. Z kolei wysokie ceny produktów uniemożliwiały mieszkańcom zakup zboża, którego cena wzrosła dziesięciokrotnie w porównaniu w 1708 r. Fatalna sytuacja na rynku rolnym wywołała kryzys gospodarczy. Aby ratować sytuację, król Francji zwolnił z ceł importowych zboże przywożone do kraju. Zwiększono też opodatkowanie najbogatszych Francuzów, zaś gminy zmuszono do organizowania pomocy żywnościowej dla najbiedniejszych. Ukrywającym zapasy zboża grożono ciężką karą pracy na galerach.

Zima na obrazie Charlesa Leickerta (Domena publiczna / Polski portal historyczny - historia.org.pl)

Mimo to we Francji wskutek mrozu i głodu w 1709 r. zmarło około 600 tys. ludzi. Dodatkowo trwała wtedy wojna o sukcesję hiszpańską, która pogarszała sytuację ludności w zachodniej Europie.

Co wywołało Wielki Mróz?

Nie ulega wątpliwości, że zima w 1709 roku była najzimniejszą w historii Europy. Nigdy nie odnotowano tak mroźnego stycznia. Pomimo rozwoju nauki, jego przyczyna w dalszym ciągu jest zagadką dla naukowców. Jedna z hipotez mówi, że w 1709 r. miała miejsce zima wulkaniczna spowodowana wcześniejszymi erupcjami takich wulkanów, jak Teide (na Wyspach Kanaryjskich), Santorini (we wschodniej części Morza Śródziemnego) oraz Wezuwiusza (w pobliżu Neapolu). Druga hipoteza koncentruje się wokół zjawiska nazywanego Minimum Maudera, tj. okresu mniejszej ilości plam słonecznych. Nadal brak jest jednak pewnych na 100% przyczynach wielkiej zimy w 1709 roku.

źródło: https://www.onet.pl/informacje/historiaorg/zima-tysiaclecia-w-1709-r-zamarzla-cala-europa/jzkrten,30bc1058

2310. "A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko, co piękne?" (M. Kopernik, "O obrotach ciał niebieskich")

Wstęp do słynnego na cały świat dzieła naszego czołowego astronoma Mikołaja Kopernika "De revolutionibus orbium coelestium", czyli po prostu "O obrotach sfer niebieskich" rewelacyjnie zinterpretowany w piosence Lecha Makowskiego (szerzej pisałam o niej w >>tym<< wpisie) towarzyszy mi zawsze w tych momentach, kiedy mam okazję wznosić swoje oczy i patrzeć nimi w górę, w niebo. A spoglądam często, zarówno w tych momentach, kiedy jest ono bezchmurne, pochmurne, jak i okryte mrokiem nocy. Coraz częściej i coraz głębiej zachwycam się jego pięknem oraz harmonią zjawisk, jakie nam ono oferuje. Coraz bardziej świadomie podziwiam też piękno świata, stworzonego ręką niewidzialnego. Zwłaszcza kiedy jestem na wsi, bądź w górach, gdzie przyrodę można chłonąć wszystkimi swoimi zmysłami.

Zorza polarna to w południowej części naszego kraju zjawisko rzadko spotykane. Chciałoby się powiedzieć - nie ten klimat. Może coś w tym jest. Ale jeżeli pojawia się okazja zobaczenia tak niesamowitego spektaklu, to czemuby z tego nie skorzystać? Umówiliśmy się z najlepszym szkolnym kolegą i koleżanką, że wspólnie będziemy świadkami tego, co zafunduje nam niebo. Nawet dobrze się stało, bo Rafael miał na tyle dobry aparat, że to on robił fotografie, które wykorzystałam w tym wpisie.

Można powiedzieć, że z Katią i Rafaelem tworzę zgraną paczkę, chociaż Katię znam od czwartej klasy szkoły podstawowej, a Rafaela od ostatniego semestru nauki w gimnazjum. Z Katią siedziałam w ławce przez sześć lat, do końca gimnazjum, z Rafaelem przez cały okres nauki w liceum. Razem trenowaliśmy lekką atletykę, razem startowaliśmy w zawodach sportowych, razem jeździliśmy na obozy sportowe. Przez te wszystkie lata naprawdę zżyliśmy się ze sobą i zawiązaliśmy silne więzi.

Biorąc udział w zeszłorocznej Ekstremalnej Drodze Krzyżowej po moim mieście (w dużej mierze) w pewnym momencie trafiłam na niezbyt wysokie wzniesienie. Było ono dużo mniej wymagające od znajdującego się w samym mieście stromego Wzgórza Gołonowskiego i dużo przyjemniejsze do wdrapania się na nie. Kiedy kilka dni wcześniej zastanawialiśmy się, skąd moglibyśmy podziwiać ową zbliżającą się zorzę, na myśl przyszło mi właśnie ono. Tym bardziej, że Rafael jest szczęśliwym posiadaczem samochodu, a w związku z tym nie mieliśmy problemu z powrotem do domu.

Oglądając przepiękną grę świateł na ciemnym nocnym niebie, w głowie miałam kolejne wersy wspomnianego na początku "De revolutionibus" (bo taki tytuł nosi ta piosenka):

A cóż piękniejszego od nieba, które przecież ogarnia wszystko co piękne?

Cóż ważniejszego od prawdy, której tak jesteś ciekaw, że się jej nie zlękniesz?

Cóż może być ponad miłość, której wciąż pragniemy, bo jej wciąż za mało?

I cóż większego od Stwórcy, jednym słowem którego wszystko się stało?

Im bardziej się zagłębiam w ten Kosmos nad nami, im mocniej pragnę pojąć rozumem, zmysłami

Im więcej w nim harmonii i ładu się splata, tym niżej chylę czoło, przed Panem Wszechświata

Bóg planety w ruch wprawił! I tak się zaczęło, zaprawdę przeogromne jest boskie to dzieło!

Więc klękam przed Istotą Najlepszą, Największą, o Panie daj mi poznać Tajemnicę Pierwszą...

Przed dobre trzy godziny, do 24.00 siedzieliśmy na naszym punkcie obserwacyjnym i podziwialiśmy barwne niebo, niczym dzieciaki z podstawówki. Trochę szkoda, że moja lornetka, którą dostałam na ostatnie urodziny została na wsi, bo może i tutaj znalazłaby swoje zastosowanie. Ale też tak wozić ją busem w te i we w te... Próbowałam też zrobić zdjęcia moim aparatem fotograficznym, za nic na świecie nie mogłam go jednak wyostrzyć. Na szczęście lustrzanka Rafaela spisała się bez zarzutów, a i on sam podzielił się powyższymi zdjęciami z nami. Osobiście bardzo mnie to ucieszyło - mam nie tylko materiał na bloga, ale też będę miała co pokazywać dzieciakom ze świetlicy.

Siedzielibyśmy tak pewnie dłużej, gdyby nie to, że zaczęło nam się robić już zimno, ja i Rafael na drugi dzień musieliśmy iść do pracy, a poza tym ja byłam przed zabiegiem i wolałam się nie przeziębić, żeby nie musieć już go przenosić na nowy termin. W drodze powrotnej rozmawialiśmy o tym, co widziały nasze oczy i zastanawialiśmy się, czy długo nam przyjdzie czekać na następny tego typu spektakl.

A jeszcze nazajutrz rano po włączeniu na szybko laptopa i messengera zobaczyłam zdjęcie zorzy nad jednym z naszych miejskich jezior, które zrobiła znajoma w czasie wyprowadzania psa na spacer.

Cóż jest ponad odwagę, by dać odpór głupocie, i o prawdę walczyć...

I cóż godniejszego nad wolność, która wszystko objaśni i będzie nam tarczą?

We wpisie pozwoliłam sobie wykorzystać tekst piosenki "De revolutionibus" Lecha Makowskiego, którego piękno i prawda niesamowicie współgrały mi z tymi wykonanymi przez mojego kolegę fotografiami. Ale ja też postanowiłam napisać moje "De revolutionibus". Nie jest może tak podniosłe jak to napisane przez pana Makowskiego, ale może też nie jest takie najgorsze.

"De revolutionibus"

Gdy kroczę po Ziemi, stworzonej z niczego,

to patrzę do góry, tam gdzie jest Niebo.

Gdy chcę policzyć gwiazdy na tym Niebie,

w każdej z nich widzę Boże obraz Ciebie.

Swym jednym gestem planety stworzyłeś,

swym jednym słowem w ruch je wprawiłeś.

Stałeś się Istotą po wszech czas Największą,

święty Anzelm Cię nazwał "Tajemnicą Pierwszą".

Klękam z pokorą i chwalę Twe dzieło,

wiem, że od Ciebie wszystko się wzięło.

Zachwycam się ciągle harmonią w przyrodzie,

dziękuję za ten ład nikomu, lecz Tobie.

2175. Niech nie zabraknie nam nadziei, że i my po śmierci zmartwychwstaniemy

Nadzieja pukająca do serc drzwi 

Ta prawdziwa nie wali bez pamięci,

Nie krzyczy, zagłuszając wszystko dookoła,

Nie pyszni się, niczym paw na łące.

Nie chce przyćmić blasku cudów.

Ta prawdziwa skrada się tak cicho,

jak trzy niewiasty podążające 

w pierwszy dzień tygodnia do grobu.

Nie spodziewając się nawet, że jest pusty.

Ta prawdziwa darzy nas uśmiechem,

radością, na wzór tej, 

co napełniła ogarnięte trwogą serca apostołów,

gdy Pan powiedział do nich - "Pokój Wam".

Ta prawdziwa nie opuści nas nigdy, gdy zwątpimy,

niczym Tomasz zwątpił w Boskie wstanie z martwych.

Będzie z nami milcząca, trwająca,

pokornie pukająca do zatwardziałych ludzkich serc.

Nadzieja - dana tamtego dnia o świcie,

że śmierć to nie kres ludzkiego życia,

że to dopiero jego początek po wsze czasy.

Kochani, tym wierszem wymyślonym zaledwie kilka dni temu na urokliwych, chociaż w tym roku spowitych siarczystym deszczem dróżkach w mojej ukochanej Kalwarii Zebrzydowskiej witam się z Wami jeszcze w tym pierwszym dniu najważniejszych dla chrześcijan świąt - Wielkanocy. Katolicy świętują pamiątkę zmartwychwstania Pańskiego, niewierzący po prostu odpoczywają w tym czasie.

Do którejkolwiek grupy byście nie należeli (osób wierzących lub niewierzących) chciałabym Wam życzyć wszystkiego co najpiękniejsze i najważniejsze dla każdego z Was. Niech to będzie czas odpoczynku od codziennych trosk i problemów, spokoju serca, pokoju w życiu i w duszy, a nade wszystkim nadziei, która nie powinna nas nigdy opuszczać. Nadziei na lepsze jutro, na zmianę w naszym życiu, na przemianę w sercach drugiego człowieka. Myślę, że hasło trwającego Roku Jubileuszowego "Pielgrzymi nadziei" powinna dotyczyć zarówno osób wierzących, jak i niewierzących. Każdy z nas może nieść nadzieją drugiemu człowieka, tak jak była ona niesiona przez trzy kobiety wracające od pustego grobu. Przypomina mi się tutaj tekst jednej z lednickich pieśni: "Zaniesiemy nadzieję, tym co Ciebie szukają" i myślę, że to jest zadanie dla nas, wierzących, na najbliższy czas - zanieść innym nadzieję na lepszy czas i po prostu nią żyć. A jeżeli nie wiemy jak to zrobić, to myślę, że warto zainspirować się dwojgiem młodych ludzi, którzy niebawem dołączą do grona świętych - Carlem Acutisem oraz Pier Giorgiem Frassatim, którzy robili to całym swoim życiem. Nie zapominajmy jednak, że to Jezus Chrystus pierwszy dał nam nadzieję na zmartwychwstanie i życie wieczne. Niech zmartwychwstały Chrystus błogosławi każdemu z Was na krętych ścieżkach życia.

Do wielu z Was już zajrzałam z życzeniami, do innych zajrzę na pewno jutro. Przy okazji nadrabiam zaległości czytelnicze z ostatniego czasu, bo jednak ich się trochę nazbierało. Wybaczcie, ale finisz studiów jest bardzo wymagający, a pisanie dwóch prac dyplomowych wymaga poświęcenia temu dodatkowej ilości osobnego czasu. A że tego nie mam za wiele, to szukam go w każdy możliwy sposób. 

Teraz jednak chciałam odpocząć i na dwa dni wyrwałam się na Kalwarię Zebrzydowską, słynącą z odbywających się tam od wieków inscenizacji w czasie Wielkiego Tygodnia. Te dwa dni to może niewiele, ale mnie dużo dały. Przede wszystkim noc z czwartku na piątek spędzona w jednej z tamtejszych kapliczek pozwoliła nie tylko na przeczytanie blisko połowy "Dziennika Duszy" autorstwa Jana XXIII, ale i przeanalizowanie sobie wielu spraw, spojrzenie na nie z zupełnie innej perspektywy. Wielkopiątkowa Droga Krzyżowa, podczas której z nieba leciało chyba wszystko, co możliwe, też na długo pozostanie w mojej pamięci. Arcybiskup Jędraszewski piętnujący zabójstwo nienarodzonego Felka i jemu podobnych dzieci... Był trochę jak wyrzut sumienia polskiego społeczeństwa zezwalającego, czy to czynnie, czy też biernie, na tego typu proceder. Do domu wróciłam wieczorem. Aż dziw mnie bierze, że kierowca busa wziął mnie w takim stanie (czyli przemoczoną i zabłoconą) na pokład. Ale jakoś mi się to udało i zgodnie z planem dotarłam do domu. Gdzieś z tyłu głowy, chociaż to był Wielki Piątek, rozbrzmiewała mi pieśń, którą kilka dni wcześniej śpiewaliśmy podczas wystawiania Misterium Męki Pańskiej w katowickiej archikatedrze:

(Przez Krzyż i Twoją mękę wybaw nas Panie, wybaw nas Panie. Przez Twoje zmartwychwstanie wybaw nas Panie, wybaw nas Panie).

Piękna pieśń, zwłaszcza śpiewana w kanonie.

Sobota i niedziela minęły raczej spokojnie, chociaż zdecydowanie za szybko. Jeszcze tylko jutro, i  właściwie już po świętach. 

W tym roku dużo było o nadziei. Nadzieja nie powinna opuszczać chrześcijan, bo według mnie, ściśle ma ona związek z wiarą. Wierzymy w Boga, a więc mamy nadzieję, że nie opuści nas w trudnych chwilach. Wierzymy w zmartwychwstanie, a więc mamy nadzieję, że i w naszym przypadku stanie się podobnie. Nawet kiedy wątpimy, pojawia się cień nadziei, że to jednak może być coś innego, coś inaczej. Nadzieja to wiara w lepsze jutro, w lepszego człowieka, w lepszy czas. Będąc człowiekiem nadziei automatycznie stajemy się bardziej optymistycznie nastawieni do życia i czyhających na nas przeciwieństwach losu. Można ją stracić, ale czy warto? Pamiętajmy też, że nadzieja zaliczana jest do cnót boskich, a więc została wlana do naszej duszy przez Boga. To fundament innych cnót. Dlatego nie warto chować jej gdzieś w sercu na dnie, a raczej należy dzielić się nią z innymi, niczym dobrym chlebem. I oby mnie i Wam tego "chleba" nie zabrakło w codziennym życiu, a tym samym aby każdy z nas stał się takim "Pielgrzymem nadziei" na miarę swoich sił i możliwości.

Zdjęcia zostały wykonane na moim osiedlu i przy miejskiej bazylice.

2155. Osiedlowa wiosna

W związku z nastaniem astronomicznej wiosny pozwoliłam sobie wziąć ze sobą aparat i popstrykałam sobie oznaki wiosny na osiedlu, które mijam w drodze na praktyki. Co prawda pogoda była mało wiosenna, jestem jednak w stanie iść pod tym względem na ustępstwa i kompromisy.

Wiecie co? W takich okolicznościach przyrody aż milej się spaceruje. A jak tam moi Kochani u Was z wiosną? Widać już pierwsze jej oznaki czy nie za bardzo?

2142. Naszkicować plan działania

Na początek chcę się z Wami podzielić przepięknym niebem, którym miałam zaszczyt zachwycać się o 6:30 rano czekając na autobus. Aż dech mi zaparło z wrażenia.

I już wiedziałam, że to będzie dobry, chociaż długi dzień.

Jeżeli człowiek zostaje po godzinach na uczelni, to musi się dziać coś szczególnego. Tym czymś szczególnym okazało się spotkanie większej części naszej Wydziałowej Rady Samorządu Studenckiego z duszpasterzem akademickim, księdzem Krisem. Pierwotnie mieliśmy się spotkać po Mszy świętej na rozpoczęcie nowej kadencji (pisałam o niej >>tutaj<<), ale wtedy mieliśmy małą obsówkę w czasie i w ostateczności przenieśliśmy to spotkanie na nieokreślony termin. Kilka dni temu nasza obecna przewodnicząca rozpytywała nas, czy mamy czas zostać we wtorek po długiej przerwie, bo wtedy ksiądz zgłosił swoją chęć i czas, aby z nami usiąść i porozmawiać. Większości z nas pasowało, więc "klepnęliśmy" ten termin.

Tym sposobem pięcioosobowa reprezentacja miała okazję podebatować z księdzem Krisem i podzielić się pomysłami na współpracę pomiędzy Wydziałem Teologicznym, a Duszpasterstwem Akademickim "Centrum". Bo jak dotąd była ona raczej na minimalnym poziomie. Nie będę pisać dlaczego, ale mam wrażenie, że byłej-Starościny, która przez kilka lat pełniła funkcję przewodniczącej Wydziałowej Rady Samorządu Studenckiego (jak to się mogło stać?) naprawdę niewiele osób lubi. Szczególnie na naszym wydziale. Na spotkaniu padło wiele ciekawych propozycji, m.in. rozreklamowanie akademickich Mszy świętych, spotkań duszpasterstwa, może jakiś wspólny wyjazd, może konferencja. W każdym razie jest chęć wzajemnej współpracy, a to jak na razie wydaje się najważniejsze. Podstawowym kanałem informacyjnym, poza komunikatorami internetowymi, zostałyśmy ja i Madziałek, jako członkinie duszpasterstwa. Oj, oj, robi się odpowiedzialnie.

A poza tym był to czas po prostu na rozmowę, na poznanie siebie wzajemnie, zwłaszcza tych, którzy nie są związani z Duszpasterstwem Akademickim. Na wspomnienia księdza związane ze studiowaniem na tym wydziale. Niektóre z nich były zabawne, a inne ciekawe. No cóż, nie zawsze jest tak wesoło i przyjemnie jak byśmy chcieli. Jednak z perspektywy czasu nie żałuję, że złożyłam papiery najpierw na pierwszy stopień studiów, potem na drugi, chociaż pierwotnie tego nie planowałam. Wiele się nauczyłam przez tych niespełna 5 lat na temat pracy z rodzinami, zwłaszcza tymi, które mają jakieś deficyty. Bo o to głównie chodzi na tym kierunku, a nie jak wiele osób w komentarzach sugerowało, że dla założenia rodziny nie są potrzebne studia. To tak, jakby pisać, że na pedagogikę idzie się po to, aby wiedzieć jak wychowywać swoje dzieci, a na bibliotekarstwo, aby wiedzieć co im czytać. A myślę, że nie taka była główna motywacja wyboru tego typu studiów.

Po wyjściu z uczelni tradycyjnie 3,5 godziny spędzone w pracy, a potem najszybciej jak się dało (co jest awykonalne przy rozkopanym S-cu) wracałam do domu. No, prawie, bo jeszcze wstąpiłam do kościoła, aby pomóc w budowie (chociaż to chyba nie jest adekwatne określenie) dekoracji wielkopostnej. Wiecie, nie spodziewałam się obecności kogoś z kandydatów do bierzmowania, myślałam, że będą mieli coś innego do roboty na wieczór. A tu proszę, przyszło kilka sztuk, ot tak. Ale z drugiej strony to każda para rąk była na miarę złota, bo dzięki temu szybciej zakończyliśmy naszą pracę.

Przy okazji trochę porozmawialiśmy o okresie Wielkiego Postu, jego sensie, nabożeństwach (chociaż jeszcze ich nie podpytałam co z Drogą Krzyżową), jak każdy z nich go rozumie. Podzieliłam się też z nimi pewną grafiką, na temat wyrzeczeń związanych z tym okresem liturgicznym.

Bo kto powiedział, że musimy rezygnować z czegoś wielkiego i spektakularnego? Czasami warto zacząć od niewielkich rzeczy, w których uda nam się wytrwać. To od nas zależy, czy wykorzystamy ten okres, aby w jakimś stopniu stać się lepszym, czy też nie. I chociaż pewnie w komentarzach przeczytam, że każdy czas jest ku temu dobry, to tak właściwie od czegoś trzeba zacząć. Dlaczego więc nie miałoby to być tych 40 dni poprzedzających Wielkanoc?