1517. "Nad Jordanem w cieniu rozłożystych drzew"

Wody Jordanu (arch. własne)

Zawsze, ilekroć słyszałam w kościele fragment Ewangelii według św. Mateusza, opowiadający o chrzcie Pana Jezusa w Jordanie, zastanawiałam się, jak mogło wyglądać to wydarzenie w rzeczywistości. Sam ewangelista niewiele bowiem zdradza szczegółów na temat tego wydarzenia: "Wtedy przyszedł Jezus z Galilei nad Jordan do Jana, żeby przyjąć chrzest od niego. Lecz Jan powstrzymał Go, mówiąc: <<To ja potrzebuję chrztu od Ciebie, a Ty przychodzisz do mnie?>> Jezus mu odpowiedział: <<Pozwól teraz, bo tak godzi się nam wypełnić wszystko, co sprawiedliwe>> Wtedy mu ustąpił. A gdy Jezus został ochrzczony, natychmiast wyszedł z wody. A oto otworzyły Mu się niebiosa i ujrzał Ducha Bożego zstępującego jak gołębicę i przychodzącego na Niego. A głos z nieba mówił: <<Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie>>" (Mt 13 - 17). No sami przyznajcie - o ile wydarzenie można sobie jeszcze wyobrazić o tyle samo miejsce już trudniej. Ewangeliści Marek i Łukasz też byli powściągliwi w opisywaniu tła tego zdarzenia.
Już bardziej pod tym względem na moją wyobraźnię działały obrazki w biblii dla dzieci, które ilustrowały powyższą historię, opowiedzianą oczywiście językiem dostosowanym dla najmłodszym, a także jedna z pieśni, którą śpiewaliśmy dawno temu (to już będzie ponad 10 lat) z młodzieżowym zespołem składającym się z animatorów Oratorium:

Oczami wyobraźni jawił mi się obraz ogromnego placu przed zakolem rzeki, w której stał człowiek odziany w skórę. Chociaż wielu miało go za zapowiadanego Mesjasza, Święty Jan kategorycznie temu zaprzeczał ogłaszając, że niebawem przyjdzie Ten, na którego czekają. Często zastanawiam się, czy święty Jan znał Jezusa w podobnym znaczeniu, jak my znamy naszych kuzynów.
Po wysłuchaniu nauki św. Jana Chrzciciela wielu ze zgromadzonych przyjmowało chrzest, polegający najczęściej na zanurzeniu się danej osoby w mętnych wodach rzeki. Nie był to jednak chrzest w tym znaczeniu jakie jest znane chrześcijanom. Chrzest Janowy był jedynie zewnętrznym symbolem przemiany. Gest ten nie pociągał za sobą bezpośredniego Bożego działania w człowieku, a jego skuteczność była zależna od wewnętrznego zaangażowania człowieka. W chrzcie rozumianym w sensie chrześcijańskim miejsce to zajmuje sakrament. 

Sama tradycja obmywania się wodą wywodzi się już z czasów starotestamentalnych. Dla proroków była ona symbolem duchowego oczyszczenia. Znano też pewien rodzaj chrztu dla pogan, którzy przechodzili na judaizm. Dzięki niemu nie musieli poddawać się zabiegowi obrzezania. Chrzest udzielany przez Jana Chrzciciela był wyjątkowy, ponieważ udzielano go tylko raz, podobnie zresztą jak chrześcijański sakrament chrztu. Wiele ludzi przychodziło nad rzekę i ze skruchą wyznawało prorokowi swoje grzechy, a następnie zanurzało się w jej wodach. W ten sposób wchodzili do wspólnoty ludzi, którzy oczekiwali na przyjście Mesjasza.

Przywołany na początku fragment Ewangelii nabiera swojej pełni, kiedy usłyszy się go w miejscu, gdzie najprawdopodobniej działy się opisywane wydarzenia. Teren wokół szerokiego zakola rzeki Jordan, usytuowany w odległości około 10 km od Jerycha uchodzi za prawdopodobne miejsce chrztu Jezusa (autentyczność lokalizacji potwierdziły badania archeologiczne z 1996 roku). Sam Jordan jest największą i najważniejszą rzeką w Palestynie - stanowi bowiem źródło wody pitnej na tym terenie. W wielu miejscach porobione są drewniane kładki, które dosłownie wchodzą do wody. Ustawiają się na nich ludzie, którzy chcą odnowić swoje przyrzeczenia chrzcielne a nawet przyjąć ten sakrament.

Odczytanie przez księdza Doktora fragmentu Ewangelii opowiadającego o chrzcie Pana Jezusa w Jordanie

Kiedy ksiądz, który będzie błogosławionym przywołał nam odpowiedni fragment Ewangelii, tym razem w pełni mogłam sobie wyobrazić, jak to wszystko mogło wyglądać. Oczywiście, te 2000 lat temu nie było żadnych podestów, ani innych udogodnień, może zakola nie były aż tak duże, a i palmy były bardziej lub mniej rozłożyste, jednak sama świadomość, że stoi się na ziemi, która była świadkiem rozpoczęcia działalności mesjańskiej Pana Jezusa, robiła niesamowite wrażenie. Ksiądz czytał poszczególne słowa, a mnie przyszły na myśl słowa innej pieśni śpiewanej przez scholę:

"Nad brzegi Jordanu przybył wielki tłum,

przyjąć chrzest proroka, słuchać jego słów..."

Bo oto nad brzegiem przebywali ludzie różnych ras i narodowości, mówiący różnymi językami. Istna Wieża Babel. Nad Jordanem nie mogło zabraknąć też symbolicznego chrztu udzielonego nam przez naszego wykładowcę oraz odnowienia przyrzeczeń chrzcielnych. Czekając na swój moment chrztu, chłonęłam wszystkimi zmysłami otaczającą mnie rzeczywistość. Przy okazji opisałam też otaczający nas krajobraz mojemu koledze z kierunku (występujący tu czasem pod pseudonimem Archanioł), który ma problemy ze wzrokiem. Starałam się jak mogłam, aby to, czego nie jest w stanie zobaczyć (a widzi naprawdę bardzo mało), mógł sobie wyobrazić.

Podobnie jak za czasów Jana Chrzciciela, także i dzisiaj nad Jordan przybywają tłumy ludzi

Jedna strona rzeki

I druga strona

To było wspaniałe przeżycie, do którego wracam myślami z prawdziwą radością.

Zauważyłam też, że moja wyobraźnia działa też w drugim kierunku - kiedy ostatnio była Ewangelia właśnie o chrzcie Pana Jezusa w Jordanie, myślami wróciłam do tamtego dnia, kiedy wraz z innymi uczestnikami wizyty studyjnej stanęłam nad jego brzegiem. I znowu jej oczami widziałam scenę, kiedy Jan Chrzciciel "...nad młodym cieślą uniósł głowę swą/ Pan Zastępów Głosem swym przemówił doń...", tym razem już w okolicznościach iście odpowiadającym palestyńskim warunkom. 

"Nad brzegi Jordanu przybył wielki tłum..."