Moje motto

„Często spotykam się ze stwierdzeniem, że wszyscy jesteśmy niepełnosprawni. Ludzie bywają okaleczeni w najróżniejszy sposób: zatruci przez toksyczne relacje, zranieni przez miłość, przytłoczeni utratą pracy, rozdarci wewnętrznie z powodu rozpadu rodziny, sparaliżowani strachem czy niepokojem... Okaleczenie może dotyczyć każdego, w każdej sferze życia i w każdym środowisku społecznym” - J.-B. Hibon "Pijany ze szczęścia. Opowieść o życiu spełnionym"

Jaki był ten dzień

"Jaki był ten dzień,
co darował, co wziął?
Czy mnie wyniósł pod niebo,
czy zrzucił na dno?
Jaki był ten dzień,
czy coś zmienił, czy nie?
Czy był tylko nadzieją
na dobre i złe?"

poniedziałek, 26 sierpnia 2024

2016. "Wybierz się, wybierz się razem z nami, na wspaniały pielgrzymkowy szlak"

W naszej polskiej wielowiekowej tradycji lipiec i sierpień są tymi miesiącami, w których rzesze wiernych z różnych stron kraju pielgrzymują na Jasną Górę, aby pokłonić się u stóp Matki Bożej Częstochowskiej. Już po raz ósmy wśród pątników znajduję się także i ja. Wraz z Zagłębiowską Pieszą Pielgrzymką na Jasną Górę przez 2,5 dnia przemierzamy dystans 83 kilometrów, aby 25 sierpnia, w godzinach południowych dotrzeć na jasnogórskie wały. Wiem, że dla niektórych ludzi to nie jest żaden dystans, ale dla mnie pokonanie całej trasy jest niemałym wyczynem. I naprawdę jestem szczęśliwa, kiedy ostatniego dnia wraz z innymi docieram do mety. Dla mnie to trochę tak, jakbym szła przynajmniej z Warszawy. Tym bardziej, że w tym roku byłam ledwie co po chorobie, a więc nie w pełni sił. Oczywiście wcześniej rozważyłam wszelkie za i przeciw i postanowiłam, że jednak spróbuję dojść, a najwyżej po drodze zrezygnuję. Myślę, że po trochu oddaje to mój charakter - najpierw próbować, a potem mówić, że się nie da.
Pielgrzymka rozpoczęła się 23 sierpnia Mszą świętą odprawianą w kościele w Będzinie-Syberce. Świątynia ta nazywana jest też kościołem Martyrologii Wschodu. Raz, budowali ją w dużej mierze potomkowie tych, którzy 200 lat temu zostali zesłani na Sybir, dwa, ma ona upamiętniać tych, którzy z tej Syberii nie wrócili. Kościół duży, przestronny, bez większych problemów pomieścił wszystkich przybyłych.
Głównym celebransem Eucharystii był ksiądz biskup Artur Ważny, a współcelebransami byli księża wybierający się z nami na pielgrzymi szlak. Tradycyjna procesja wejścia, przy dźwiękach pieśni "Z dawna Polski", przeszła przez cały kościół. Myślę, że jeżeli ktoś do tej pory był nieufny wobec nowego biskupa, to po tej Mszy zmienił zdanie. Dowcipny, otwarty, szczery - czegoż chcieć więcej. A tym, jak na kazaniu nazwał nas "Doliną pełną kości" (nawiązując do Pierwszego Czytania), "kupił" serca wszystkich zgromadzonych. Ale zaraz dodał, że Bóg chce, abyśmy przeżyli to samo doświadczenie, co Ezechiel (który we wspomnianym Czytaniu mówił, że Bóg wyprowadził go w duchu na zewnątrz i postawił wśród doliny pełnej owych kości. A następnie polecił, aby przeszedł dookoła nich). Żeby każdy z nas uświadomił sobie, kim jest bez Boga. Zarazem porównał to do Ewangelii mówiącej o tym, które przykazanie jest największe. I przyznał, że może wyglądać to na jakiś żart. Bo na pytanie "Co jest pierwsze Panie Boże" słyszymy, że "Będziesz kochał". Jak jednak można kochać, będąc ową "doliną pełną kości"? Dodał, że chociaż możemy na zewnątrz wyglądać całkiem nieźle, to wewnątrz mogą nami targać poważne wątpliwości. A do tego jeszcze Pan Bóg nas zaprasza, abyśmy jak Ezechiel popatrzeć na doliny kości bez lęku i strachu. Zauważył, że prorok musiał być zaskoczony widzeniem, które miał przebywając w niewoli babilońskiej. Tym bardziej, że dla Izraelity zburzenie świątyni i wzięcie do niewoli było znakiem opuszczenia przez Boga. Wskazał, że ciągle odkrywamy, że tam gdzie jest śmierć, gdzie nie ma życia wspólnotowego, narodowego oraz kultu, tam właśnie Bóg mówi: "Ja jestem z tobą, nawet jeśli tego nie widzisz".
Na koniec, tuż przed błogosławieństwem krzyży i emblematów, zostali przedstawieni księża - przewodnicy poszczególnych grup. A ponieważ na niektórych księży wierni reagowali wyjątkowo entuzjastycznie na nazwiska niektórych z nich, biskup spuentował, że taka reakcja powinna dać mu do myślenia. Jak myślicie jak zareagowali wierni? Po prostu się ośmiali.
Po zakończeniu nabożeństwa wyszliśmy przed kościół, gdzie zaczęliśmy się formować w grupy według dekanatów. Wyglądało to tak, że szukaliśmy swoich emblematów. Nasz przedstawia wizerunek Matki Bożej Anielskiej, od nazwy bazyliki - siedziby naszego dziekanatu. Ktoś rzucił, że pewnie został na parafii, na szczęście wkrótce się znalazł. Trochę mnie zdziwiło, że nie było naszej dąbrowskiej flagi na Lednicę, która od kilku lat nam towarzyszyła, ale z drugiej strony, na jakieś 85% ma ją Ksiądz Niosący Światło, tego z kolei chwilowo nie ma na parafii. Może trzeba było samej o nią się postarać, ale najpierw był wkurzony, potem mieli odpust, potem ja się pochorowałam, aż w końcu poszedł na urlop i nie wyszło.
Pierwszy etap pielgrzymki liczył zaledwie 5 kilometrów i prowadził do kościoła w Będzinie-Łagiszy. Tam mieliśmy grupowe zdjęcie z biskupem oraz tzw. czas na śniadanie. Dla mnie dosłownie, ponieważ rano nie zdążyłam nic zjeść. Akurat w Będzinie trwa remont drogi i musieliśmy iść opłotkami, ale przynajmniej było śmiesznie.
Przerwa trwała niecałą godzinę, po czym ruszyliśmy w drogę do Targoszyc, gdzie zaplanowana była konferencja. Ta droga trwała ponad dwie godziny i mnie osobiście bardzo dała w kość. Nie tylko ze względu na jej długość, ale też na coraz bardziej wzrastającą temperaturę. Problem polegał też na tym, że na tym odcinku jest bardzo mało cienia, a ja nie mam możliwości napić się wody podczas marszu (zawsze się krztuszę - efekt uboczny mpd). Jedynie po drodze udało mi się przystanąć wraz z innymi przy sklepie, którego właściciele zawsze częstują pielgrzymów wodą, i wypić jeden jej kubek. Tylko mi nie piszcie, że to nieodpowiedzialne. Myślę, że nikt z Was nie lubi się krztusić, a dla mnie to chleb powszedni.
W Targoszycach czekał na nas obiad (zupa gulaszowa) oraz konferencja księdza Łukasza, który był z naszą grupą na ŚDM w Panamie. Mówił o życiu, jako nieustannej modlitwie, nawiązując w ten sposób do odgórnego hasła pielgrzymki - "Nieustannie się módlcie". Na postoju pojawili się też tancerze ledniccy z naszej diecezji, którzy tańcami zachęcali wszystkich udziałem w Spotkaniach Młodych 2000 na Lednicy. Mnie tam namawiać nie trzeba - i tak pomagam księżom w organizacji wyjazdu i tak. 
Po kolejnym odpoczynku wyruszyliśmy w stronę OSP w Mierzęcicach, gdzie jak zwykle miało miejsce nabożeństwo pokutne, podczas którego można było skorzystać z sakramentu pokuty i pojednania. Upał nie zelżał, ale ta część trasy przebiegała w większości przez zacienione leśne tereny. Jak się pewnie domyślacie, dzięki temu czuliśmy chociaż minimalny chłodzik. Wzorem zeszłego roku, także i w tym, przez pewną część trasy poszczególnym grupom towarzyszyła monstrancja z ukrytym w niej Najświętszym Sakramentem. Majestatyczna chwila. A jeżeli spojrzało się w górę, można było wypatrzeć startujące lub lądujące samoloty. Po niecałych czterech kilometrach doszliśmy na miejsce. Niemal każdy szukał cienia, aby chociaż trochę uchronić się od słońca. Tego na szczęście było dość sporo. W Mierzęcicach, oprócz możliwości skorzystania ze spowiedzi, zaplanowana była też adoracja Najświętszego Sakramentu, który "przyszedł" wraz z ostatnią grupą.
Po nabożeństwie pokutnym w Mierzęcicach ruszyliśmy w ostatni tego dnia, ale chyba najtrudniejszy, liczący ok. 7 kilometrów, odcinek trasy kończący się w Zendku. Piszę najtrudniejszy, zwłaszcza pod względem psychicznym, ponieważ Zendek jest "ciągnącą się w nieskończoność" wsią. Człowiek cieszy się, że widzi tabliczkę z nazwą wsi, a tak naprawdę trzeba jeszcze iść jakieś 40 minut, aby dojść pod kościół, gdzie kończył się pierwszy dzień pielgrzymki. Ale za to widziałam z bliska lądowanie samolotu, ponieważ przechodziliśmy tuż obok lotniska.
Na miejsce dotarliśmy przed 19:00. Każda grupa weszła na chwilę do kościoła, aby się pomodlić, a następnie albo udała się do autokaru, który zwiózł ją na noc do domu, albo udała się na nocleg we wsi. Nasza w większości spała w miejscowej szkole. Nawet nie wiem, jak do niej doszłam. Byłam jednak z siebie zadowolona (ale nie dumna), że całe 29 kilometry przeszłam na nogach, co nie było takie łatwe i oczywiste. Jednak dałam radę. I nawet nie przeszkadzało mi spanie na karimacie - zmęczony człowiek zaśnie wszędzie. Chociaż wcześniej jeszcze trochę pogadałam z Wiolencją i Ulencją, a nawet poszłam na wieczorny "Apel Jasnogórski".
Drugi dzień pielgrzymowania rozpoczęliśmy od Mszy świętej w miejscowym kościele. Zazwyczaj Msza święta odbywa się na zakończenie w Starczy, ale akurat tego dnia miał tam miejsce ślub, no i nie bardzo by się miała jak odbyć. Kościół w Zendku też nie był zły, chociaż większość pielgrzymów, w tym ja, siedziała na zewnątrz. Jedyny minus był taki, że musieliśmy zrobić jakieś dwa kilometry więcej, aby dojść do kościoła i z powrotem.
W kazaniu ksiądz nawiązał do tego, że piesza pielgrzymka może i jest męczącym wydarzeniem, ale pozwala wejść w środek każdego pielgrzyma, poznać swoje słabe, ale też i mocne, strony. To czas walki z własnymi słabościami, ale też z samym sobą. Ale na końcu zawsze czeka nas nagroda - docieramy do upragnionego celu.
I właśnie ku temu celowi wyruszyliśmy po zakończeniu Mszy, a z każdym krokiem coraz bardziej żeśmy się do niego przybliżali. Drugi dzień Sosnowieckiej Pieszej Pielgrzymki na Jasną Górę jest najdłuższy i najbardziej wymagający. Na szczęście wspólne śpiewy pielgrzymkowych piosenek zachęcały wszystkich do podjęcia tego wysiłku. A było w czym wybierać - to "Krok, krok, za krokiem krok", to "Jezus swoją Matkę pozostawił", to "Każdy wschód słońca", to "Wspaniałą Matką", to "Laudato si" i jeszcze, jeszcze wiele ciekawych i pięknych pieśni, których nie sposób wymienić. Do tego dochodziły poranne "Godzinki", "Anioły Pańskie" w samo południe, "Koronki do Bożego Miłosierdzia" o 15:00 oraz różańce o bliżej niesprecyzowanych godzinach - wszystko to sprawiło, że nie sposób się było nudzić. No i jeszcze były konferencje w drodze.
Drugi dzień nie jest już bowiem tak różnorodny, jak pierwszy. Pierwsza przerwa, śniadaniowa, jest po przejściu pierwszych 6,5 kilometrów pod wiaduktem pod autostradą. W zasadzie nawet trudno na niej wypocząć, ponieważ pierwsza grupa wychodzi ok. 15 minut po przyjściu ostatniej, a kolejne średnio co 2-3 minuty po sobie. Następnie idzie się kolejne 6,5 km do Woźnik, gdzie wiele grup, w tym nasza, miała obiad. W Woźnikach była ok. 45 minutowa przerwa, po której przyszło nam pokonać może nie najdłuższy, ale na pewno najtrudniejszy odcinek trasy. Prowadził on asfaltem, "po górach, dolinach" z niewielką ilością drzew. A gorąc ponownie był niesamowity i to zewsząd stron. Skutek był taki, że wiele osób, w tym ja, nie dało rady, i musiało skorzystać z podwózki. Pociesza mnie, że to tylko 1,5 km, więc dużego wstydu chyba nie było. Na tym postoju spędziliśmy też dość krótki czas, bo 30 minut, po czym ruszyliśmy do oddalonej o półtorej godziny drogi Starczy. Teraz szło mi się dużo lepiej, być może dlatego, że trasa w większości przebiegała cieniem. W każdym razie bez problemów dotarłam na miejsce, a potem wyruszyłam w ostatni odcinek drogi. Kiedy większość pielgrzymów szła do Nierady, gdzie miało miejsce rozwiązanie drugiego dnia pielgrzymki, nasza grupa w pewnym momencie odbiła do Łyśca, gdzie miała zapewniony nocleg w remizie strażackiej. Tam to dopiero były spartańskie warunki, ale przynajmniej - było wesoło.
Ostatni dzień, a raczej pół dnia, przypadał w niedzielę. Ponieważ musieliśmy dojść jeszcze do Nierady, z której wyruszała pielgrzymka, z Łyśca wyszliśmy już o 6:45. Ten pierwszy odcinek ok. 3 km przeszliśmy w ciszy. Teoretycznie, bo starsze panie gadały jak najęte. A jedna z nich tak mi w Nieradzie zaszła za skórę, że byłam na nią cięta do końca drogi. No cóż, skoro grzeczność na nic mi się zdała, to może chamskość będzie dobrą metodą. Co zrobiła? Otóż w Nieradzie czekaliśmy, aż główny pilot pielgrzymki włączy naszą grupę "do ruchu" (już nie szliśmy pod kościół, spod którego wyruszały wszystkie grupy, a chcieliśmy dołączyć na skrzyżowaniu). Trochę to trwało, zwłaszcza że ruch samochodowy był całkiem spory. A ta bez przerwy jęczała: idziemy, idziemy. I po którymś takim jej "idziemy" bezmyślnie zrobiłam kilka kroków naprzód, o mało nie wkraczając pod koła nadjeżdżającego samochodu. Tak, wiem, moja wina. Ale gdyby tamta pani tak nie jęczała, to nie postąpiłabym tak.
Kiedy wreszcie włączyliśmy się do ruchu czekał nas półtoragodzinny marsz na polankę w lesie przed Częstochową, gdzie zatrzymaliśmy się na odpoczynek oraz śniadanie. A potem droga wiodła nas już prosto na Jasną Górę. No, może nie do końca prosto, bo było po drodze kilka zakrętów, ale nie mieliśmy już żadnych postojów. I znowu ciśnienie podnosiła mi ta jedna pani, wymuszając na innych, aby szli szybciej, bo "w Częstochowie będziemy biec". Wymuszała też na pilocie ruchu, abyśmy szli po autostradzie (możemy, ale on wolał jak najdłużej kierować nas w cień). A kiedy w końcu weszliśmy na ową autostradę, to znowu marudziła, że musimy iść szybciej, bo grupa przed nami jest tak daleko i znowu gatka-szmatka o bieganiu na ostatnich metrach. Jakby zapominała, że na jezdni jesteśmy tylko gośćmi... A mi regularnie podnosiła ciśnienie swoim gderaniem.
Jak możecie się domyśleć, żadna grupa nie musiała się zbytnio spieszyć, ponieważ na głównej alei prowadzącej na szczyt i tak się czeka, aż poprzednicy zostaną przywitani przez biskupów itp. A więc nawet jeżeli ktoś miał "opóźnienie" to i tak nadrabiał je na ostatniej prostej. Dlatego wieczne pospieszanie innych przez tamtą panią tak bardzo mnie irytowało. Ale może - ten typ tak ma.
Na szczyt doszliśmy w samo południe. Na całej trasie słynnej Alei Najświętszej Maryi Panny było pełno ludzi, w tym przyjezdnych, którzy witali pielgrzymów zmierzających na szczyt. Następna większa pielgrzymka, tarnowska, miała zaplanowane wejście na godzinę 14:00, więc wbrew obawom tamtej pani, mieliśmy dużo czasu. Oczywiście po drodze dochodziły mniejsze grupki, w większości lokalne, ale one po prostu czekały aż nasza wejdzie na Jasną Górę. Na wałach czekał na nas ksiądz biskup Ważny, który serdecznie witał wszystkich przybyłych.
Po powitaniu przez biskupa poszliśmy pokłonić się przed słynnym obrazem Czarnej Madonny. A potem mieliśmy czas wolny aż do godziny 19:00, kiedy na jasnogórskich wałach zaplanowana została Msza dla naszej Zagłębiowskiej Pielgrzymki. Był więc czas i na odpoczynek, i na posilenie się.
Msza święta kończyła nowennę przed uroczystością Matki Bożej Częstochowskiej, dlatego poprzedziła ją procesja z obrazem z któregoś częstochowskiego kościoła. Mszy przewodniczył arcybiskup częstochowski, Wacław Depo, a homilie wygłosił nasz biskup, Artur Ważny. Zauważył w niej m.in. że "Kościół dzisiaj z różnych powodów jest wypraszany z historii Polski, wypraszany z publicznego życia, ze szkoły, wypraszany z mediów, z urzędów czy muzeów". Następnie nawiązał do Ewangelii o cudzie w Kanie Galilejskiej: ">>Czy to moja lub twoja sprawa niewiasto?<< To usłyszymy, to jest taka odpowiedź Jezusa na nasze prośby, na nasze modlitwy zanoszone też przez Maryję. Różnie tłumaczy się te słowa, ale można i tak: >>Co jest między nami<< - pyta Jezus. Co jest między tobą, a mną? Po lekcji Maryi widzimy, że ona odkryła i zrozumiała, co jest między nią a Jezusem. Jakie są między nimi relacje. To samo dotyczy nas, bo o to samo pyta dzisiaj Jezus ciebie i mnie: >>Co jest między nami? Jaka jest relacja i więź?". I od razu wyjaśnił, że między ludźmi, a Bogiem mogą pojawić się różne typy relacji: "O pierwszej z nich czytamy w Liście do Galatów: >>Bóg wysłał do serc naszych Ducha Syna swego, który woła: Abba, Ojcze! A zatem nie jesteś już niewolnikiem, lecz synem<<. Co jest między tobą, a Bogiem? Czy przeżywasz te relacje jak dziecko do ojca. Przeżywasz swoją relację do Boga w taki sposób? Mój siostrzeniec jakiś czas temu, kiedy przebywał z babcią, czekał na przyjazd taty z pracy. Nie mógł się doczekać. Wołał: >>Ja chcę do taty!<<. Babcia już nie mogła tych pytań wytrzymać i zadaje mi pytanie: >>A babci nie kochasz?<<. Mały, sześcioletni chłopak zastanowił się i mówi: >>Wczoraj cię kochałem, jutro cię będę kochał. A teraz chcę do taty<<. Te słowa są jak modlitwa. To dlatego Jezus tak często się modlił, szedł na górę i spędzał całe noce na modlitwie".
Po zakończonej Mszy wraz ze znajomymi ze scholi oraz z parafii, do której ostatnio chodzę udaliśmy się w dół Alei Najświętszej Maryi Panny na pociąg, który miał nas zawieść do domu. Jeszcze raz obejrzałam się za siebie na otoczoną już mrokiem bazylikę. Pokusiłam się nawet o próbę uwiecznienia tego na zdjęciu, co chyba mi się udało (zresztą efekt widać na zdjęciu po lewej).
Chociaż to moja ósma pielgrzymka, nie oznacza to, że było na niej łatwiej niż na pierwszej. Myślę, że wniesiony trud może być porównywalny do siebie. Tym bardziej, że upał też robił swoje. W tym roku przeszłam prawie całą trasę, bez tych 1,5 kilometrów w drugim dniu. Ale tego niewielkiego odcinka już nie dałabym rady przejść. Myślę, że mimo wszystko nie jest tak źle. Kryzysowych chwil na trasie było dużo więcej, ale najczęściej pomagało mi pomyślenie sobie, że skoro taki Robert Korzeniowski dał radę przejść naraz dużo większą odległość przy dużo wyższej temperaturze to i ja dam radę. I jakoś mi się to udawało. Wiem, że to może być infantylne, ale tonący brzytwy się chwyta. W końcu każda motywacja jest dobra.
Wiem, że komuś może wydawać się dziwne takie wielodniowe wędrowanie w skwarze, w trudzie, w deszczu. Ale łatwo jest się dziwić, patrząc na to z boku. Myślę, że każdy pątnik podejmuje się tego w swojej własnej intencji. Niektóre mogą wydawać się błahe, a inne dziwne, ale myślę, że każda jest ważna dla tego, który ją zanosi przed jasnogórską Pani. Być może nie wszystkie zostaną wysłuchane i spełnione, jednak myślę, że to też jest trochę hartowaniem charakteru, wytrzymałości, czy też wgląd w swoje własne wnętrze. To trochę tak, jak z chodzeniem po górach - podejmujemy trud ich zdobycia, aby przeżyć coś doniosłego. Tak samo jest z pielgrzymką. I z jednego, i z drugiego człowiek zazwyczaj wraca odmieniony, przynajmniej na jakiś czas.

16 komentarzy:

  1. sił i wytrwałości, - pogody tej dla ciała i pogody ducha, wspieram modlitwą i myślami, Karolino zawsze imponujesz czytelnikom bloga (więc wsparcia u współtowarzyszy pielgrzymki- tego w modlitwie i tego zwyczajnego w codzienności. z serca błogosławię Twojej drodze do Naszej Jasnogórskiej Królowej. Ala z parafii na Kaszubach pod wezwaniem Jasnogórskiej Królowej Polski .

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. wiem, że to relacja po fakcie, ale w blogi swoim czasie płyną, post i komentarz do niego na bierząco się pojawiają.

      Usuń
    2. Dziękuję. Nawet po fakcie życzenia liczą się jak najbardziej. Pozdrawiam

      Usuń
  2. To już 8 raz, podziwiam tegoroczne pielgrzymki w takich upałach, pozdrawiam serdecznie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dokładnie, w tym roku upały dawały się nam wyjątkowo we znaki. Ale daliśmy radę. Pozdrawiam

      Usuń
  3. Pytanie - na ile zmienia się życie uczestników po pielgrzymce?
    jotka

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Odpowiedź z mojej perspektywy masz w ostatnim akapicie. Pozdrawiam

      Usuń
  4. W tych upałach to niełatwe nawet "tylko" tak krótko. Dla niektórych kilometr to za daleko....
    Oby ten trud był owocny :).

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. No właśnie dla mnie te 2 kilometry okazały się nie do pokonania, chociaż wydawałoby się, że to tyle co nic. Pozdrawiam

      Usuń
  5. Ja nigdy nie byłam na pielgrzymce - zawsze wiózł mnie autokar do Częstochowy.
    Świetna relacja. Choć muszę przyznać, że nie znam wszystkich pieśni, które wymieniłaś :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. No co Ty, byłaś na pielgrzymce - ale autokarowej :D. To też się liczy :). Cieszę się, że relacja się podoba. Co do piosenek, to często dochodzą nowe, więc trudno za nimi nadążyć. Pozdrawiam

      Usuń
  6. Upały w ten weekend były takie, że przejście takiego odcinka to nie byle co, nawet jeśli wspomagane drobną podwózką.
    Zrzędzący ludzie często są bardziej uciążliwi niż powód ich zrzędzenia...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. "Zrzędzący ludzie często są bardziej uciążliwi niż powód ich zrzędzenia..." - podoba mi się to zdanie bo dużo w nim prawdy. Pozdrawiam

      Usuń
  7. Jesteś niesamowita! Ja w te wakacje bardzo polubiłam sp. ks Grzywocza, jeśli jeszcze na niego nie trafiłaś - poszukaj, choćby na YT. Bardzo uduchowiony, mądry człowiek.
    Serdeczności!

    OdpowiedzUsuń
  8. To musiało być przepiękne przeżycie! Nigdy nie byłem na żadnej pieszej pielgrzymce, jedynie na samochodowej i autokarowej.

    Od ponad 30 lat w Ontario jest organizowana polska pielgrzymka z Toronto do świątyni w Midland, nad zatoką Georgian Bay, zresztą kilkanaście grup etnicznych w lato też tam pielgrzymuje.

    OdpowiedzUsuń