1892. Moc przebaczania - czyli o drugiej turze wielkopostnych rekolekcji

W ubiegłym tygodniu od niedzieli do wtorku miałam okazję brać udział w drugiej turze rekolekcji wielkopostnych organizowanych przez Duszpasterstwo Akademickie, do którego należę. Tym razem prowadził je przybyły z archidiecezji poznańskiej ksiądz Mirosław Tykfer i dotyczyły niezwykle ważnego, a zarazem trudnego tematu, jakim jest przebaczenie drugiej osobie jej win wobec nas. 

Temat niezwykle aktualny i uniwersalny, ponieważ dotyczy właściwie każdego z nas, tak samu osoby wierzące, jak i niewierzące. Wierzący w swoim przebaczaniu mogą kierować się zaleceniem samego Pana Jezusa, polecającym przebaczanie bliźnim 77 razy. Oczywiście to 77 razy jest tylko metaforą - nie wiem czy wiecie, ale Prawo Żydowskie zezwalało, aby mąż przebaczył swojej żonie jej przewinienia jedynie 2 razy, a potem mógł ją oddalić. Prawo nadane przez Jezusa znosi ten obyczaj i karze przebaczać nieskończoną ilość razy. Niewierzący z kolei w swoim wybaczaniu mogą kierować się moralnością, przyjaźnią, obyczajowością, a nawet kwestiami zdrowotnymi. Wszak nawet medycyna potwierdziła to, że człowiek, który nie żywi do drugiego złości czy nienawiści jest zdrowszy i na ciele i na duchu - zupełnie inaczej przebiegają u niego procesy wewnątrz organizmu.

Przebaczanie jest trudne i nie zawsze tak proste do osiągnięcia, jakby się mogło wydawać. Uczy też pokory wobec otaczającego nas świata i środowiska, w którym przebywamy. Wszak każdy z nas chce, aby życie toczyło się pod jego dyktando i zgodnie z jego oczekiwaniami, pragnieniami i wyobrażeniami. Jak możecie się domyślać, ja wcale nie jestem tutaj wyjątkiem i też nierzadko zdarza mi się obrażać na decyzje innych względem mojej osoby. Ale potem, po ochłonięciu, przychodzi refleksja - a może ta decyzja była słuszna? Może miała na celu sprowadzić mnie na właściwe tory, pokazać moje miejsce w szeregu? Często się z nimi zgadzam, ale nie zawsze. Nie wszystkie uważam za sprawiedliwe. I chyba w takich momentach przebaczenie przychodzi mi najtrudniej i trwa najdłużej. Pociesza mnie jednak myśl, że nie ma chyba osoby, której bym nie przebaczyła, że w tym sensie karta jest czysta. Co nie oznacza, że moje stosunki z nimi są takie same jak były. A im głębiej zadana rana, tym jest z nimi trudniej.

Podobnie jak w przypadku pierwszej tury rekolekcji, także i teraz postanowiłam podzielić się z Wami tym, co zostało nam na nich przekazane. Przyznam się szczerze, że było to dla mnie niemałym wyzwaniem, ponieważ wydawały mi się one trochę mniej uporządkowane niż te, które zostały wygłoszone w lutym. Tak więc za wszelki chaos i nieścisłości, które mogły pojawić się gdzieś po drodze z całego serca Was przepraszam.

A tak "piekarnik" zachęcał do uczestnictwa w wydarzeniu

Na początku, tj. w pierwszym dniu rekolekcji, czyli w niedzielę, ksiądz Mirosław uzmysłowił nam, dlaczego temat przebaczenia jest ważny i dlaczego jest "skandalem" - powierzchownie patrząc wiemy o co w nim chodzi, wiemy, że potrzebujemy przebaczenia od innych i my też przebaczamy. Ale kiedy zadamy sobie pytanie: czym tak naprawdę jest przebaczenie (np. czy mam nie pamiętać tego co zaszło? czy mam żyć z człowiekiem, grupą ludzi, tak jakby nic się nie wydarzyło? czy przebaczenie oznacza zmianę uczuć?), kiedy zaczynamy w to wchodzić głębiej, zaczynamy naprawdę dostrzegać, że ten temat jest bardzo złożony i bardzo mocno dotyka naszego życia. To jednak miało dotyczyć tematyki kolejnych dwóch dni. 

Pierwszego dnia nie mówił jeszcze wprost o przebaczeniu, ale o tym, dlaczego nie jesteśmy do niego zdolni. Przedstawił nam więc trzy myśli (kroki), które obrazują to zagadnienie:

Krok 1 - doświadczenie. Niedzielna Ewangelia dotyczyła straty. Ale nie tylko straty tego co posiadamy, ale też wyobrażenia tego, co byśmy chcieli posiadać i co uważamy, że może dać nam szczęście. Ukończenie wymarzonych studiów, szukanie swojej drugiej połówki itp. Ogromną i bardzo bolesną stratą może być brak posiadania dziecka. Wiele strat można rozumieć jako ziarno rzucone w ziemię, które musi obumrzeć, żeby nie stracić życia - to właśnie nawiązywało do Ewangelii. A więc jest jakaś otoczka powodująca, że brak obumarcia skutkuje brakiem życia. Jest to moment, w którym Jezus mówiąc do ludzi proponuje drogę, w której jest zgoda na to, żeby było inaczej niż sobie wyobrażaliśmy, dlatego że w tych naszych wyobrażeniach jest mocne przywiązanie do siebie (my w ich centrum). Zarazem boimy się, że jeżeli będzie inaczej to będziemy nieszczęśliwi. Żyjemy w mocnych kulturowych kluczach mówiących co to znaczy być szczęśliwym (wygląd, praca, posiadane rzeczy) - efekt grzechu pierworodnego, w którym mocno siebie oceniamy i tak też patrzymy na siebie. Według Jezusa jest to tylko pewna skorupa, która kiedy obumrze odsłoni coś nowego. 

Krok 2 - zaufanie. W Drugim Czytaniu Jezus nie mówił tylko o przykładach dla ludzi, ale mówi o sobie. On też żył przeświadczeniem powodzenia misji danej mu przez Ojca, był człowiekiem, zapowiadał swoją mękę, ale w kluczowym momencie prosił Boga o odsunięcie od niego Kielicha Męki. Z jednej więc strony Jezus wyraża zgodę na to, żeby było inaczej, niż to sobie wyobraził, a z drugiej sprzeciwia się temu. Obrazuje to ludzkie serce Jezusa, ale też powiedzenie nam, że podobnie jak On mamy prawo do modlitwy. Przemiana nie jest łatwą drogą, ale to droga wewnętrznej przemiany. Jezus mówiąc o ziarnie mówi o sobie, kiedy na końcu swojego życia miał obumrzeć odczuwał duży strach i lęk. Ale na końcu został wysłuchany - pokazuje to paradoks modlitwy dotyczący każdego z nas. Kiedy obumieramy mamy prawo powiedzieć: "Panie spraw, żebym nie stracił tego i tego; żebym nie był w życiu sam". Jezus nauczył się uległości i posłuszeństwa poprzez to, co wycierpiał - Ojciec wysłuchał jego modlitwy w tym sensie, że On nie przestał mu ufać. 

Krok 3 - tu i teraz. Kiedy Jezus mówi powyższe słowa do "niektórych Greków", czyli pogan mówiących do Filipa, że chcą "zobaczyć głębiej kim Jezus naprawdę jest". Jezus odpowiada im przypowieścią o pszenicy, w której mówi, że nadeszła godzina w której Syn będzie otoczony chwałą i stanie się jak to ziarnko pszenicy rzucone w ziemię. W ten sposób odsłania prawdę o Bogu, który jest obumierającą osobą, tzn. całkowicie rezygnuje z siebie. W Ewangelii wg św. Jana zaznaczono w czasie teraźniejszym, że chwała Boża jest tu i teraz - "Nadeszła godzina aby Syn został otoczony chwałą". Ewangelista Jan pogłębia rozumienie chwały i mówi co jest chwałą Boga - to, że Jego Syn jest gotowy oddać swoje życie, czyli miłość i oddanie. Zwycięstwo nad, pokonanie wroga nie jest Bożą Chwałą, ale samooddanie. 

Tutaj padła też ważna uwaga odnośnie tekstów Ewangelii czytanych w okresie Wielkiego Postu - nie chodzi w nich o to, że musimy nieść krzyże, które dostajemy, nienawidzić swojego życia, bo to jest jedyna droga do zbawienia. One raczej mówią o tym, aby się nie bać, że obumieranie z naszych wyobrażeń, strat nic nie da, bo z tego wyłoni się nowe życie, pozwoli nam odkryć siebie na nowo, poczujemy smak miłości oraz oddanego życia (nieskoncentrowanego na sobie) oraz blask Boga i Jego chwałę. 

Drugiego dnia naszych spotkań ksiądz rekolekcjonista mówił już wprost czym jest przebaczenie i jaka jest z nim trudność. Jeżeli przebaczenie mamy rozumieć jako rozpoczęcie relacji z osobą, która nas skrzywdziła tak, jakby się nic nie stało, wydaje się, że takie przebaczenie jest niemożliwe. Możemy mówić o zapomnieniu win, ale tak naprawdę jest w nas uczucie

1. Dlaczego mielibyśmy zapomnieć? 

2. Czy w ogóle można zapomnieć?

3. W jaki sposób budować z kimś relacje tak, jak to było wcześniej?

Czym jest więc przebaczenie? Warto najpierw postawić sobie wstępną tezę, że nie jesteśmy zdolni do takiego przebaczenia, do tego, aby żyć w relacji z osobą, która nas skrzywdziła tak, jakby się nic nie stało. Wiele osób uważa, że kiedy zostało się skrzywdzonym można powiedzieć "przebaczam", można nie szukać zemsty, nawet można się za kogoś pomodlić, ale już nie jest tak jak dawniej. 

Ludzkość w czasach przed naszą erą z tym, że ktoś kogoś krzywdzi, radziła sobie w następujący sposób: "Jeśli ktoś będzie miał syna nieposłusznego i krnąbrnego, nie słuchającego upomnień ojca ani matki, tak że nawet po upomnieniach jest im nieposłuszny, ojciec i matka pochwycą go, zaprowadzą do bramy, do starszych miasta. Wtedy mężowie tego miasta będą kamienowali go, aż umrze" (Pwp 21). Ta sytuacja pokazuje, że kiedy nastąpiło coś tak trudnego, że nie można było odbudować wcześniejszych relacji, rozwiązywano problem poprzez eliminacje osoby. Dlatego dalej w Księdze Powtórzonego Prawa jest napisane: "Usuniesz zło spośród siebie, a cały Izrael słysząc o tym ulęknie się". Żydzi mieli takie przekonanie, że wyrządzone zło niszczy na tyle relacje, że nie da się ich już odbudować. Nie chodzi o to, że oni tylko uśmiercali, ale o samą ideę eliminacji osoby jako usunięcie zła. 

Można sobie zadać pytanie, czy czasem nie robimy tego samego. Nienawiść nie jest silnym uczuciem niechęci czy braku sympatii. Jeżeli jeszcze jest emocja do osoby która nas skrzywdziła to nadal jest coś, na czym nam zależy. Prawdziwa nienawiść polega na tym, że się uspokajamy i na chłodno zaczynamy mówić, że nie będzie kogoś w naszym życiu. 

Żydzi zadali sobie pytanie jak postępuje Bóg. Papież Franciszek zachęca, aby w tym temacie czytać Księgę Ozeasza - jeden z najstarszych tekstów, który zainspirował do tego, żeby myśleć o relacjach między Bogiem a człowiekiem porównując je do małżeństwa, czyli relacji rodzinnych. W każdym jej zdaniu widać, że Ozeasz przeżywa problemy z żoną i z dziećmi. Zaczyna sobie analizować, jak w jego sytuacji postąpiłby Bóg. W pierwszym rozdziale możemy przeczytać: "Domowi Izraela nie okażę już więcej litości, ani im nie przebaczę... Wy nie jesteście ludem moim, a ja nie jestem Bogiem Waszym". Bóg tutaj mówi, że po tym co zrobili, nie ma litości i im nie wybaczy, czyli wyeliminował cały naród ze związku. Ozeasz doszedł więc do wniosku, że Bóg jest taki sam jak każdy człowiek. Dynamika Księgi polega na tym, że Ozeasz wyobraził sobie, że taki jest Bóg, ale po swoich doświadczeniach rodzinnych doszedł do odkrycia czegoś co potem wziął za serce Boga - "Ale jak mogę porzucić ciebie Efrainie i jak opuścić Ciebie, Izraelu. Moje serce na to się wzdryga i rozpadają się moje wnętrzności. Nie chcę, aby wybuchnął płomień mego gniewu i Efraima już nigdy nie zniszczę" (Oz 11). Ozeasz rozumie, że nie może pozbawić życia żony i syna i mówi: Bóg ma takie serce. Bóg nie eliminuje zła poprzez eliminacje osoby, dlatego że jest inny. Izajasz powtarza to samo - w przebaczeniu Bóg jest niezrozumiały. My nie potrafimy kochać jak On. Na tej podstawie dla Żydów było oczywiste, że to co odróżnia człowieka od Boga, to trzy rzeczy: 

1. że Bóg stwarza świat

2. że stwarza człowieka na nowo

3. że przebacza.

Dla Żydów przebaczenie człowiekowi przez człowieka było nie do pomyślenia, dlatego tak bardzo buntowali się, kiedy Jezus po uzdrowieniach mówił, że danemu człowiekowi zostały przebaczone wszystkie grzechy (w myśl zasady, że tylko Bóg może przebaczać). Stary Testament jest bardzo złożony, ale przedstawia Boga pełnego miłosierdzia. Ale Żydzi musieli do tego dojrzeć. Izrael nie wierzył w mściwego Boga, a wszelkie złorzeczenia są wyrazem emocji. Kiedy Jezus przyszedł i zaczął mówić o miłosiernym Bogu to nie było żadną nowością. Jednak nowością było to, że Syn Boże na sobie pokazał tą miłość i to, że Jezus pokazał, że to co się wydawało niemożliwe (czyli wybaczenie), okazało się jednak możliwe.
Trzeciego dnia rekolekcji ksiądz Mirosław kontynuował swoją myśl z poprzedniego dnia. Wyszedł od często powtarzanego przez Jezusa zwrotu: "Nie bójcie się". Dotyczy to również wybaczania. Ważny jest tutaj kontekst sekularyzacji, w której żyjemy. Młodzi ludzie czują się coraz częściej samotnymi, zrywają relację i nie wiedzą jak je naprawić, co jest znakiem naszych czasów. Sekularyzacja sprawiła, że Ewangelią nie jest treścią kultury, naszą codzienną mentalnością, więc pojawia się pytanie dlaczego mamy na nowo zaczynać relacje z osobą, która mnie skrzywdziła. Często odczytujemy drogę do przebaczenia jako zbyt trudną, nieludzką oraz pozbawioną sensu. Ewangelia przywrócona w kulturze może ocalić siłę związków oraz przyjaźni. 

Kiedy Jezus przyszedł i pokazał swoje przebite serce, świat zrozumiał w jaki sposób Bóg zaczynał na nowo w całym Starym Testamencie. On nie zaczynał na nowo na zasadzie "my jako ludzie nie radzimy sobie z tym", ale on był tak jakby ponad tym. Z kolei Jezus w całym swoim życiu pokazał nam jak bardzo Bóg odczuwa ból i cierpienie z powodu tego, co uczynił człowiek (krzywdy i zła). Bóg czuje nasze krzywdy tak samo, a może jeszcze bardziej dlatego, że tak bardzo nas kocha. 

Chrystus przebaczył poprzez "wzięcie na siebie". Kiedy bierzemy na siebie musimy zastosować dwie wartości:

1. nie odpowiadać złem na zło - nie krzywdzić innego człowieka

2. nie wykluczyć go ze swojego życia

Gdybyśmy pomyśleli o wszystkich konkretnych sytuacjach, w których czuliśmy się skrzywdzeni i powiedzieli, że nie życzy się tej osobie źle, a nawet otwieramy się na tą osobę, aby na nowo zbudować relację odczujemy ogromny ciężar na sercu. To że będziemy dalej żyć z tą osobą i dawać jej szansę będzie dla nas, przynajmniej przez pewien czas, obciążeniem (będziemy czuli pewien dyskomfort). Ten ból będzie narastać, kiedy ta druga osoba nie będzie chciała przyznać się do tego co zrobiła, albo będzie bagatelizowała to co zrobiła. 

Kiedy zgadzamy się na bycie w naszym życiu osoby, która nas skrzywdziła, dokonuje się pewna droga, dlatego przebaczenie nigdy nie może być potraktowane jako jednorazowy akt. Jezus od razu przebaczył swoim oprawcom i chciał zacząć wszystko na nowo, ale człowiek nie jest do tego zdolny. Zresztą nikt od nas nie oczekuje, że przejdziemy szybko przez ten proces. Kiedy spotyka się dwoje ludzi i rzeczywiście jest to miłość (przyjaźń) to ci ludzie czują, że naprawdę chcą ze sobą być. Przy okazji pojawia się też "nowy świat", który tworzy zaufanie do siebie wzajemnie. Każda krzywda czy rana sprawia, że ten nowy świat pełen obietnic upada. Jeśli ta druga osoba odejdzie strata jest tak duża, że człowiek przeżywa coś na wzór żałoby. Ale jeżeli ona zostaje i na nowo chce odbudować z nami relacje, to sytuacja jest dla nas jeszcze trudniejsza. Decydujemy się wtedy na drogę z tą osobą, która będzie nas dużo kosztować. Jeśli ktoś chce, aby miłość trwała, mimo że ta osoba została zdradzona, musi się zmierzyć z pewnego rodzaju śmiercią tej osoby, bo przecież nie jest to ta sama osoba, którą poznaliśmy. Jeżeli ktoś doświadczył zranienia i zdrady, zburzenia zaufanego świata to wie co jest największym źródłem dramatu i bólu tej drogi - że tak naprawdę nie wie się kim się jest dla tej osoby.

Dlatego nie ma czegoś takiego jak postanowienie ludzką wolą przebaczenia drugiej osobie, bo to jest nie możliwe. W związku z tym zapomnienie o doznanej krzywdzie jest absurdalne. W takich sytuacjach są osoby, które nie wytrzymują nerwowo i one potrzebują chwilowego oddzielenia. Bywa też tak, że przez pewien czas osoby doświadczające przemocy decydują się na separację, bo bliskość, będąca kiedyś czułością stała się zagrożeniem. Człowiek ma prawo powiedzieć na pewien czas, że czegoś nie może, nie potrafi. 

W Ewangelii opowiadającej o jawnogrzesznicy pierwszymi, którzy rzucili kamienie są starsi, a młodsi odchodzą ostatni. Być może starsi znali to, co tę kobietę drążyło od środka. Mają doświadczenie życia, w którym nie zabrakło ich błędów, niedoskonałości winy i straty. Z jednej strony chcieli dokonać aktu kamieniowania, ale z drugiej, gdy tylko Jezus powiedział: "Zwróćcie uwagę na siebie" oni od razu poczuli o czym on mówi. Syn Boży pokazuje że ci, którzy chcą przebaczać muszą podjąć decyzję pracy nad sobą, a nie nad niedoskonałością drugiej osoby. Można powiedzieć, że jest to najgłębsze przesłanie tego fragmentu Ewangelii - każdy z nas może być takim faryzeuszem, skrzywdzonym, który chce kogoś wyeliminować, nie musimy kamienować, ale możemy powiedzieć: "już więcej nie". Jezus mówiąc "Jeżeli jesteś bez winy rzuć kamień" tak naprawdę mówi: na drodze przebaczenia nie zaczynaj pracy od pracy nad kimś, ale nad samym sobą. 

Praca nad sobą polega na tym, że chcemy stać się podobni do Chrystusa we wspomnianych wcześniej dwóch wartościach i tym, że chcemy je zastosować w konkretnej relacji. Nie odpowiadać złem na zło, ale szukać możliwego dobra w tej osobie i dawać jej szanse na odbudowanie relacji z nami. Ktoś może powiedzieć, że jest to po ludzku niemożliwe. I będzie to prawdą, ponieważ jest to możliwe tylko dlatego, że Jezus posyła nam swojego Ducha. W Ewangelii mówi: "cóż będzie dla Was za korzyść, jeżeli będziecie miłować tylko tych, którzy Was miłują (...) Bądźcie miłosierni tak jak Ojciec Wasz jest miłosierny" - czyli pracujcie nad własnym sercem i nie bójcie się drogi, w której wydaje wam się, że ciągle coś tracimy. Chrześcijanie patrzą na krzyż i wierzą, że Jezus, kiedy wziął wszystko na siebie to jego historia skończyła się zmartwychwstaniem. Wierzą w to, że branie na siebie oznacza, że dokona się wewnętrzne zwycięstwo nad złem, którego się nie rozumie, ale wiedzą, że taki jest koniec, bo jest nadzieja. W tym sensie kultura pozbawiona Ewangelii pozbawiona jest perspektywy wiary w to, że ból brany na siebie, kiedy pracuje się nad własnym sercem, to nie dlatego, że człowiek ma z siebie zrobić ofiarę, ale przez to, że nie będzie się odpowiadać złem na zło, że nie będzie się wykluczać osób, które nas skrzywdziły, Bóg w nas owo zło pokona. I to jest istota przebaczenia. To jest i straszne i piękne, dlatego że się tego boimy. Przebaczenie jednak wynika z drogi wiary - my musimy wierzyć, że faktycznie tak przyjęte na siebie zło, Bóg we mnie pokona.

W praktyce dzieje się to tak, że jest to krok po kroku niczym w drodze, kiedy się modlimy i rozważamy tą konkretną sytuację, to za każdym razem kiedy wyrażamy taką wolę - Jezu, spraw by moje serce było jak Twoje, żebym się na tej osobie nie mścił, potem żebym się za nią modlił, potem zacznę otwierać dla niej mój dom, potem zacznę razem gotować jajecznicę, potem może zaplanujemy na nowo pierwsze wakacje - kiedy modlimy się i podejmujemy takie decyzje nasze serce umacnia się i zaczynamy widzieć jak na tej drodze działa Duch Święty. Czujemy, że to co się w nas dokonuje nie jest naszą decyzją. 

Trzeba też pamiętać, że nie tylko chrześcijanie mogą przebaczać. Ten sam Duch działa bowiem w każdym człowieku, który podejmie podobną drogę. My wierzymy i nam to Jezus pokazał dlaczego ta droga przebaczenia prowadzi do pełni życia. Z czasem okazuje się, że najpierw wydaje nam się, że musimy podjąć bardzo trudną drogę, która nas kosztuje, musimy pracować nad własnym sercem, żeby było jak serce Jezusa, które chce tylko kochać i nie krzywdzić. To nie jest naiwność, ale pokonywanie zła w sercu. To czysta Ewangelia prowadząca do tego, że ludzie mogą po grzechu na nowo odnaleźć się w taki sposób, że to co było dla nich największą przeszkodą i raną staje się źródłem jeszcze piękniejszego życia. 

Nie będę ukrywać, że udział w tych rekolekcjach był dla mnie ważny ze względu na to, co ostatnio działo się w moim życiu. Z jednej strony dowiedziałam się, że wybaczenie to coś więcej, niż tylko odpuszczenie komuś jego win. To droga, która ma pozwolić na ponowne wkroczenie danej osoby do naszego życia. Z drugiej jednak strony w mojej głowie pojawiło się pytanie - co jeżeli "odpuściliśmy" komuś jego winy, ale ta osoba tyle razy już nas zraniła, że nie jesteśmy już zdolni do zaproszenia jej do naszego życia z obawy przed kolejnym tego typu zachowaniem. Nie czujemy do niej urazy, ale nie chcemy też mieć z nią za wiele wspólnego, także dlatego, aby za jej przyczyną nie grzeszyć myślą, mową, uczynkiem i zaniedbaniem. Czy to podchodzi pod przebaczenie, czy też nie. A więc można powiedzieć, że zamiast znaleźć rozwiązanie moich problemów egzystencjonalnych, to chyba jeszcze bardziej się w nich zapętliłam. 

Ale same rekolekcje były bardzo ciekawe i pouczające. 

1891. Na skróty?

Wykonaj gest jałmużny

Zamiast kupić sobie jakiś drobiazg lub coś słodkiego odłóż zaoszczędzone pieniądze do skarbonki i przeznacz na pomoc potrzebującym 

Dzisiejsze zadanie mogłabym sobie odpuścić. Nie miałam w planach ani kupna czegoś słodkiego ani żadnego drobiazgu. Ogólnie niezbyt dużo słodkich rzeczy mogę jeść z powodu alergii pokarmowych i refluksu żołądkowego. Więc jem je bardzo rzadko i najczęściej są to jakieś kisiele albo galaretki (nawet budynie odpadają, bo zawierają mleko). Drobiazgi... jakoś nie przywiązuję do nich większej wagi. Zdecydowanie daleko mi do gadżeciaża, i staram się posiadać te rzeczy, które są mi naprawdę potrzebne. Oczywiście posiadam komputer, laptopa, telewizor, telefon komórkowy, aparat fotograficzny, radiomagnetofon, odtwarzacz DVD itp., jak rozwalę jedne buty, to kupuję drugie, od czasu do czasu kupię też jakiś nowy ciuch, najczęściej wtedy, gdy jakiś inny się zużyje. Podobnie jest ze sprzętem elektronicznym - nowy kupuję na miejsce starego, już zużytego. Jakoś tak nie czuję potrzeby posiadania niezliczonej ilości rzeczy, czy też najnowszych osiągnięć techniki (co nie oznacza, że kupuję najgorszej jakości rzeczy, bo też nie chodzi o to, aby bez przerwy się psuły i wymieniać je trzeba było na nowe). To co mam w zupełności mi wystarcza. Jedyne do czego mam słabość to do książek. Staram się ograniczyć ich kupno i częściej je wypożyczam. Od czasu do czasu kupię sobie jakąś. Tak samo z płytami z muzyką. Ale wszystko z umiarem. Bo przecież nie zabiorę tych rzeczy ze sobą do grobu. Wydaje mi się, że jednak nie jestem religijnym ascetą - też potrafię się bawić i czerpać radość z życia, iść na dyskotekę, spotkać się ze znajomymi, obejrzeć ciekawy film, korzystać z osiągnięć techniki nie tylko w dziedzinie nauki, ale i rozrywki. Staram się, aby znaleźć w codzienności czas i na obowiązki, i na praktyki, i na odpoczynek, i na rekreację. Udaje mi się to raz lepiej, raz gorzej, ale staram się. Bo człowiekowi tak naprawdę niewiele wystarcza do życia. Myślę, że doskonale obrazuje to nowelka Lwa Tołstoja "Ile ziemi potrzebuje człowiek?". Jeżeli będziecie mieli okazję to zachęcam do przeczytania, bob na mnie zrobiła niesamowite wrażenie i przewartościowała mój świat. 

Więc w jaki sposób spełniłam dzisiejsze zadanie? Z racji tego, że po zakończonych zajęciach na uczelni najczęściej nie wracam do domu, tylko idę bardziej lub mniej prosto do pracy, kupuję sobie w międzyczasie coś w barze mlecznym. No wiecie, jakąś kaszę z masłem (uwielbiam), ziemniaki z masłem, pierogi, zupę - coś co jest niezbyt drogie, ale można się tym najeść. Dzisiaj jednak miałam w południe umówioną wizytę u lekarza więc nawet nie jechałam na uczelnię. Na obiad wystarczyła mi kupiona za grosze bułka, a zaoszczędzone pieniądze wylądowały w skarbonce jałmużniczej. 

Przypomina mi się taka sytuacja, może z czasów gimnazjalnych, może wcześniejszych. Trudno mi określić, ponieważ przez całą karierę w klasie sportowej religii uczył nas ten sam ksiądz. Pewnego razu zaproponował nam abyśmy na czas Wielkiego Postu spróbowali powstrzymać się od jedzenia słodyczy, przynajmniej w piątki. Jak już pisałam - i tak z powodu ograniczeń jem bardzo mało słodyczy, wręcz tygodniami potrafię żadnego nie wziąć do ust. Mogłabym znów powiedzieć, że mnie to nie dotyczy. A jednak już jako kilkunastolatka szukałam jakichś substytutów tej prośby. I znalazłam - nie słodziłam herbaty. A w tamtym okresie gorzka herbata wydawała mi się dosyć ohydna w smaku (za to dzisiaj nie wyobrażam sobie pić innej), więc to było dla mnie być może większe wyzwanie, niż dla innych niejedzenie słodyczy przez siedem piątków. 

Jakoś nigdy nie lubiłam chodzić na skróty tłumacząc sobie, że tego nie zrobię, bo mnie to nie dotyczy. A mogłam, chociażby z tymi słodyczami. Ale czy w naszym życiu chodzi o to, aby przebiegało ono bez żadnych wyboisk, doświadczeń, które by nas kształtowały w pewien sposób? Chyba nie. Dlatego raczej wolałam tak modyfikować wszystko, aby i mnie to dotyczyło. 

1890. Ekstremalni studenci

Pierwsza nocna Ekstremalna Droga Krzyżowa odbyła się w 2009 roku i prowadziła z Krakowa do Kalwarii Zebrzydowskiej. Jej pomysłodawcą był ksiądz Jacek Stryczek, którego większość z nas może kojarzyć jako byłego prezesa stowarzyszenia Wiosna (inicjatora akcji Szlachetna Paczka, czy też Akademia Przyszłości). W pierwotnym zamyśle miała na celu rozbudzić w mężczyznach ich męskość. 

Trzy pierwsze edycje odbyły się we wspomnianym Krakowie. W 2012 roku inicjatywa po raz pierwszy "wyszła" poza jego obręb - Ekstremalna Droga Krzyżowa odbyła się również w Gliwicach, a także, co ciekawsze - w Wielkiej Brytanii. Z każdym rokiem EKD osiągała coraz większe zasięgi. Kilka lat temu trafiła też do mojej rodzinnej miejscowości. Nawet ksiądz Boski Oski miał dalekosiężne plany zorganizowania jej przez naszą parafię. Czemu to była kolejna rzecz, która dziwnym zbiegiem okoliczności mu nie wyszła? Mogę się tylko domyślać. Inicjatywę przejęła inna parafia, jak jednak zobaczyłam trasę, to trochę zwątpiłam w swoje siły, chociaż wydaje mi się, że z powodu braku samochodu chodzę dosyć dużo. Ale to jednak 40 km, nocą, samemu, po nieznanym terenie. Na razie nie wykonalne.

Taką alternatywą okazała się o połowę krótsza trasa Ekstremalnej Drogi Krzyżowej organizowanej przez Duszpasterstwo Akademickie, do którego należę, a prowadząca od Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach do parafii p.w. Świętego Ducha w Tychach. 19 kilometrów z pozoru nie jest aż tak dużym dystansem (w porównaniu z tym w mojej miejscowości), co nie oznaczało, że i ona nie będzie wymagała od uczestników wysiłku. Wiecie, trochę się zastanawiałam, czy się na nią zapisać, ale po rozważeniu wszelkich za i przeciw, postanowiłam spróbować.

Nie mam pojęcia dlaczego nasza akademicka EKD odbywała się nie dość, że tydzień wcześniej to jeszcze z soboty na niedzielę. Ale chyba nie to jest najważniejsze, a to, że w ogóle się odbyło. I że wzięło w jej udział stosunkowo dużo ludzi. Poprzedziła ją Msza święta w kaplicy Wydziału Teologicznego, po której wykonano pamiątkowe zdjęcie jej uczestników. 

Jak widzicie, rozstrzał wiekowy był dość spory, bo w naszej EDK wzięli udział i rodzice wychowanków Duszpasterstwa, i formujący się w różnych grupach studenci, i ich rodzeństwo. Jeszcze podczas kazania ksiądz Krzysztof przypomniał nam o istocie tego wydarzenia oraz o tym, żebyśmy nie zapomnieli zabrać ze sobą intencji, w jakiej chcemy ofiarować ten nasz wysiłek. Oprócz tego każdy z nas dostał odgórną intencję, o jaką poprosili przyjaciele i sympatycy Duszpasterstwa Akademickiego.

Z Wydziału wyruszyliśmy o 21:00. Tuż przed wyjściem otrzymaliśmy błogosławieństwo na drogę i przypomnienie, abyśmy uważali nie tylko na siebie, ale też na innych. A potem udaliśmy się w niespełna 20-sto kilometrową drogę. W tym roku towarzyszyły nam rozważania napisane przez męską ekipę naszego duszpasterstwa. Ciekawostką jest, że miejsca poszczególnych Stacji nie były nam z góry narzucone i tak naprawdę mogliśmy je odprawić w dowolnym miejscu po drodze. Trasę można było przejść samemu, ale też w niewielkich grupkach. Gdybym znała trasę to pewnie pokonałabym ją sama, ale że ani jej nie znałam, ani nawet nie miałam w telefonie GPS-a to postanowiłam się do kogoś dołączyć. Najpierw trzymałam się podgrupki poruszającej się pod przewodnictwem księdza Krzysia, z którymi dotarłam aż do czytania ósmej Stacji, czyli na około 13 kilometr.

Ale w pewnym momencie zaczęłam słabnąć i stopniowo odłączać się od grupy. Przez pewien czas szłam z rodzicami niektórych członków Duszpasterstwa, którzy też zdecydowali się iść z nami, aż w końcu ostatnie kilometry z dwójką dotąd nieznanych mi osób, które teoretycznie zamykały pochód. Ta końcówka drogi była naprawdę trudna - znać dawało nie tylko zmęczenie dotychczasową trasą, ale i dosłownie ekstremalne warunki. W pewnym momencie zaczęło padać, a niebawem deszcz zamienił się w śnieg. Oczywiście nie była to śnieżyca i zadymka, ale i tak nieźle dawało w kość. Tak bardzo, że po przejściu pierwszego kilometra w Tychach (czyli ok. 17 całości) zupełnie opuściły mnie siły. Dziewczyna, z którą szłam, widząc co się dzieje zaproponowała, że może mnie podwieźć już do tego kościoła, który był na końcu całej trasy - po prostu ma zaparkowany przy znajdującym się nieopodal dworcu kolejowym samochód. Skapitulowałam i zgodziłam się. Może i jestem słaba, ale dla mnie była to kolejna lekcja pokory (a podobno według niektórych czytelników mi jej brakuje). Takie przyznanie się, że jednak nie jestem na tyle silna i nie dam rady czegoś zrobić, a przez to potrzebuję pomocy z zewnątrz. Wiem, że taka postawa jest dzisiaj nie w modzie, bo wszyscy chcemy być postrzegani jako idealne osoby bez skazy, błędów i wad, ale jak to mi raz powiedział Ksiądz Niosący Światło - "nikt nie jest idealny, nawet ja" (to chyba najbardziej pokorny kapłan, jakiego spotkałam).

Przy Domu Katolickim przylegającym do parafii odprawiłyśmy ostatnie dwie stacje, a potem weszłyśmy do środka. W ciepłym wnętrzu już czekali na nas ci, którzy dotarli na miejsce przed nami. Ksiądz Krzysztof wszystkim gratulował pokonania trasy w ekstremalnych warunkach, a także dbał o to, aby każdy z nas dostał kubek z ciepłą herbatą, bo jak przyznał - on sam zmarzł, a jeżeli on zmarzł, to już musi być zimno.

 - No i jak było - wypytywał, bo też się zastanawiał, gdzie jestem i czy jeszcze idę, czy może ma mnie szukać po drodze. Przyznałam mu szczerze, że zabrakło mi trochę drogi, ale dziewczyna, która mnie podwiozła, przyznała że to góra 1,5 kilometra trasy, więc chyba nie jest tak źle. Ciepłej herbaty jednak mnie nie pozbawił. A nawet przyznał, że cieszy się, że z nimi poszłam. Więc chyba zbytnio go nie zawiodłam. Przynajmniej mam takie odczucie.

W salce parafialnej ksiądz Krzysztof zainteresował się, jak mam zamiar wrócić do domu. Powiedziałam mu, że najpierw jakoś dostanę się do Katowic, a potem z Katowic już dam radę dotrzeć do siebie, jakoś.

 - O trzeciej rano? - powiedział z powątpieniem w głosie. A potem stwierdził, że pojadę z nimi, a potem już odwiezie mnie do domu. Oczywiście powiedziała mu, że wystarczy, kiedy podrzuci mnie do Katowic, a potem już sobie przejdę spod kurii na dworzec, no ale się uparł, że jakby nie patrzeć, mam najdalej z nich wszystkich do domu. I jeszcze dodał, że przeze mnie nie będzie mógł spać w nocy. W końcu skapitulowałam. Jeszcze bym go miała na sumieniu. W ostateczności najpierw pojechali mnie odwieźć do DG, a następnie drogą szybkiego ruchu wrócili do Kato. Tym sposobem w domu byłam już o 3:30. Ale i tak było mi głupio, że nadrobili tyle kilometrów. I że ksiądz jeszcze później poszedł spać.

No dobra, może i jestem za słaba na przejście tych 19 kilometrów, ale jak to podsumował ksiądz Krzysztof - on się obawiał że padnę mu najpóźniej po połowie trasy. A jak miałam mu paść i nie wstać, to lepiej, że te 1,5 kilometry podjechałam. I mam się nie martwić, bo i tak jestem "mocarzem", zwłaszcza w sensie duchowym. Tyle sprawnych osób nawet nie odważyłoby się podjąć tego wyzwania... Trochę mnie tym podbudował, ale tylko trochę. Kurcze, jednak należę do tych ludzi, którzy wymagają głównie od siebie. W zamiarze mam więcej chodzić, tak aby w przyszłym roku dać radę przejść całość. Może wreszcie się przełamię (robię to od trzech lat) i poproszę Bacę o to wyjście w góry? Myślę, że nieźle by to wzmocniło moje osłabione mięśnie. No i trzeba wrócić do biegania. Tylko jak to wszystko pogodzić...

A tą naszą dąbrowską trasę EKD też kiedyś przejdę. Tylko może za dnia, tak aby w razie braku sił móc czymś wrócić do domu. I żeby nie potykać się w ciemności o swoje nogi i inne wystające przedmioty. Zresztą ja mam takie szczęście, że potykam się i przewracam nawet wtedy, gdy jest jasno. Aż sama się sobie dziwię, że na tej nocnej nic takiego mi się nie przydarzyło. To znaczy, że po drodze nie runęłam jak długa czy to na chodnik, czy na leśną ścieżkę.

A może już dzisiaj poprosić o pomoc "z góry" samego świętego Józefa, którego wspomnienie dzisiaj obchodzimy? Nawet Krajowe Biuro Organizacyjne Światowych Dni Młodzieży zaproponowało zadanie z tym związane:

1889. "Znajdź czas na medytację Słowa Bożego"...

Znajdź czas na medytacje Słowa Bożego

Postaraj się dziś znaleźć czas na spotkanie ze Słowem.

Myślicie, że to jest takie łatwe w dzisiejszych czasach? Oczywiście, że nie. Zwłaszcza, że cały świat dookoła pędzi w zastraszającym tempie i nie chce za nic zwolnić. Wszyscy ciągle czegoś od Ciebie chcą, bez przerwy musisz gdzieś być na taką a taką godzinę, coś musisz natychmiast zrobić. A przecież Słowo Boże, chociaż skierowane do wszystkich ludzi, wymaga zatrzymania się, przemyślenia. Wydaje mi się, że to jest jednym z powodów, dlaczego ludzie oddalają się od Boga i wiary - Słowo Boże jest wymagające, a my coraz bardziej idziemy na łatwiznę. Nie szukamy odpowiedzi na nurtujące nas pytania, które mogą nam się nasuwać podczas jego lektury, ale oczekujemy, że dostaniemy ją już, teraz, natychmiast. To jednak nie zawsze tak działa. Czasami trzeba coś jeszcze przeczytać, czasami nad czymś głębiej i dłużej pomyśleć, czasami dopytać kogoś obeznanego w temacie. To jednak wymaga znalezienia czasu. A ten, jak napisałam na początku, pędzi nieubłaganie i czasami nie potrafimy, czy też nie chcemy, znaleźć go na tego typu sprawy.

Moje dzisiejsze spotkanie ze Słowem Bożym, a konkretniej z Czytaniami z tego dnia, miało miejsce podczas wieczornych rekolekcji akademickich. Lubię kaplicę na moim Wydziale Teologicznym. Jej raczej surowy wygląd pomaga mi się skupić i wyciszyć po całym dniu. A zważając, że na wydział wróciłam po pracy, to owo wyciszenie jest mi potrzebne. Zresztą te oba stany jak dla mnie w pewnym sensie ze sobą współgrają. W ogóle dzisiaj zdałam sobie sprawę z tego, że w całym zeszłym tygodniu nie było dnia, abym nie była na Wydziale. Nawet w sobotę (Akademicka Ekstremalna Droga Krzyżowa) i w niedzielę (pierwszy dzień drugiej tury rekolekcji akademickich). Tylko, że ja jakoś tego nie odczuwałam. Po prostu traktuję to jako coś zwyczajnego, coś co jest częścią mojego życia.

Na refleksję nad tym, co usłyszałam podczas Mszy przyszedł czas podczas powrotu do domu. Najpierw Zuzanna i słynna scena, kiedy była podglądana przez starców. A potem cudzołożnica, której o mało nie ukamieniowali, ale Pan Jezus się za nią wstawił. Jak dla mnie obydwa obrazy wspaniale ze sobą współgrają. Mądrość proroka Daniela, a także umiejętność odczytania przez niego znaków Bożych pozwoliła ocalić Zuzannę od śmierci (właśnie za cudzołóstwo), na którą już była skazana. Mądrość Jezusa i umiejętne stawianie pytań faryzeuszom, którzy przyprowadzili do niego cudzołożnicę również pozwoliła ją ocalić. 

Analogia jest widoczna i raczej oczywista. Tu i tu ktoś wstawia się za kimś słabszym, a przez to bardziej podatnym na oskarżenia (już nie wnikając, czy słuszne, czy też nie) i ratuje go od śmierci, która niebawem ma nadejść. Tak sobie nawet myślę, że starotestamentalny prorok Daniel może być odniesieniem poprzez tą scenę do nowotestamentalnego Syna Bożego, tak samo jak prorok Jonasz przez analogię trzech dni w brzuchu ryby i trzech dni Jezusa w grobie. Ale to tylko taka moja luźna interpretacja, wszak nie jestem ani biblistą, ani tym bardziej - teologiem (tych kilka teologicznych przedmiotów na studiach nie dają mi prawa tak się nazywać). Co nie oznacza, że mam nie zastanawiać się nad tym, co jest napisane na kartach biblijnych. A to można robić nawet codziennie.

Przyznam się szczerze, że trochę mnie spanie łamało na Mszy. Zwalam to jednak na karb nocnej Ekstremalnej Drogi Krzyżowej, w której brałam udział. Spodziewałam się tak bolących nóg, że nie będę mogła chodzić. Ale nie - myślę że poziom zakwasów w nogach nie jest wcale taki wysoki (co nie oznacza, że ich nie mam wcale). Gorzej ze zmęczeniem wynikającym z nieprzespanej nocy. Ale jakąś "ofiarę" trzeba było ponieść. Szerzej o tym wydarzeniu napiszę w następnym wpisie.

1888. Trwanie z innymi powinno być nie tylko w dobrych, ale i złych chwilach

Nasz Wydział Teologiczny jest raczej niewielkim wydziałem w porównaniu z innymi wydziałami na Uniwersytecie Śląskim. Sama mam porównanie z Instytutem Psychologii i Pedagogiki, na którym studiuję pedagogikę, a który wchodzi w skład Wydziału Nauk Społecznych. Nawet mi się wydaje, że liczba studiujących osób na Ipip-sie jest większa, niż wszystkich studentów Wydziału Teologicznego. Ale to tylko moje subiektywne odczucie.

Ta elitarność sprawia, że większość osób się zna nie tylko z widzenia, ale też z kierunków studiów, a nawet danych osobowych. Czuję się trochę jak w czasach gimnazjum, kiedy znałam wszystkich lub prawie wszystkich uczniów placówki. Teraz znam prawie wszystkich, przynajmniej z kierunku studiów, chociaż zauważyłam, że lepiej sobie radzę ze starszymi rocznikami.

Z niektórymi z nich nawiązałam bliższe relacje. Oznacza to, że chętniej nawiązuję z nimi rozmowę niż z innymi. Wśród nich jest taki jeden chłopak. Właściwie to poznałam go na roratach dwa lata temu, a dopiero potem okazało się, że też studiuje na WTL-u. Potem odkryłam, że nawet rozpoczęliśmy studia równolegle - on na Teologii, ja na naukach o rodzinie, tylko przez te wszystkie ograniczenia związane z pandemią nie mieliśmy się jak poznać. Niestety, nasz kontakt interpersonalny urwał się dość szybko*, ponieważ D. miał bardzo chorą mamę, a ponieważ nie miał innych krewnych w okolicy, to musiał zrezygnować ze studiów, przynajmniej na jakiś czas, aby się nią zająć. W międzyczasie otrzymał wyniki badań potwierdzające, że odziedziczył po niej chorobę, która jak dotąd jest nieuleczalna i kończy się śmiercią.

Ostatnio mama chłopaka trafiła na oddział paliatywny, co paradoksalnie pozwoliło mu reaktywować się na studiach. Wiedział, że już z niego raczej nie wyjdzie, nie było potrzeby, aby spędzał z nią całe dnie, więc aby nie zwariować oraz nie tracić kolejnego roku, wrócił od tego semestru na teologię. Było mi go szkoda, że taki młody (ma dopiero 21 lat) drobny i niepozorny, a już został tak doświadczony przez los. Ale on się nie żalił, a wręcz jeszcze wykazywał troskę o innych.

Dzisiaj rano zobaczyłam na facebooku informację, że mama D. zmarła. Automatycznie przypomniała mi się modlitwa uwielbienia, na której Marcin Zieliński miał wizję, że jakaś bardzo chora matka chłopaka zdrowieje. Madziałek szepnął mi wtedy, że pewnie to chodzi o mamę D. Ja jednak wiedziałam, że to tylko takie gadanie. Wybaczcie, ale zbyt dużo się naoglądałam w życiu rzeczy, aby wierzyć w tego typu "przepowiednie". Po przeczytaniu informacji o tej śmierci zrobiło mi się żal tego chłopaka. I chociaż zadanie na dzisiaj brzmiało

Ogranicz korzystanie z Social Mediów

to napisałam do niego kilka słów wsparcia i pocieszenia. Nie siedzę ciągle w facebooku, więc mam nadzieję, że tych kilka chwil nie było wielkim przewinieniem. Tym bardziej, że jest niedziela, a nie piątek. Wiem, że tych kilka słów nie ukoi jego bólu, ale może dobrze aby wiedział, że w tych trudnych chwilach jest ktoś, kto o nim myśli, że nie jest sam. I mam cichą nadzieję, że takich osób, które go wsparły było więcej. A jak tylko zjawi się na wydziale, to zrobię to osobiście.

* Oczywiście rozmawialiśmy przez messengera, ale to nie to samo.