2046. Trzy ewangeliczne wskazania (i nie tylko) na nowy rok akademicki

Już drugi rok z rzędu wzięłam udział w Międzyuczelnianej Inauguracji Roku Akademickiego, która tradycyjnie miała miejsce w katowickiej archikatedrze Chrystusa Króla. W tym roku już po raz 44 rektorzy, wykładowcy oraz studenci ze wszystkich uczelni w Kato zebrali się w sercu życia religijnego miasta, aby wspólną Mszą świętą rozpocząć kolejny rok nauki. Jest to doskonała okazja do tego, aby pokazać, że pomimo różnych profili uczelni, w każdej z nich jest miejsce zarówno na profanum, jak i sakrum. Ta Msza święta była tradycyjnie połączona z wręczeniem nagrody "Lux ex Silesia", przyznawana wybitnym osobom związanym z naszym regionem Górnego Śląska. W tym roku arcybiskup Adrian Galbas zdecydował, że trafi ona do rąk rzeźbiarza Zygmunta Brachmańskiego.

Rok temu poszłam na taką inaugurację pełna niepewności co do tego, czego mogę się spodziewać. Teraz poszłam dużo bardziej pewna. Raz, wiedziałam czego mogę się spodziewać, dwa, Duszpasterstwo Akademickie do którego przynależę było współorganizatorem całej uroczystości. Ja zaś tylko przez moją nieśmiałość nie zgłosiłam się do międzyduszpasterskiego chóru dbającego o oprawę muzyczną wydarzenia. Jedyne co mnie zaskoczyło, ale pozytywnie, to obecność biskupa mojej diecezji, Artura Ważnego na Mszy oraz wygłoszenie przez niego homilii do zgromadzonych wiernych. Nie wiedziałam tego wcześniej. A może i inny organizatorzy do końca o tym nie wiedzieli? W każdym razie ucieszyłam się z tej nowiny.

Przy dźwiękach pieśni "Gaude Mater Polonia" w uroczystej procesji przez środek archikatedry przeszli rektorzy i prorektorzy wszystkich katowickich uczelni w odświętnych togach, poczty sztandarowe, a także księża i biskupi koncelebrujący Mszę świętą. Dużo z nich było z mojego Wydziału Teologicznego. Głównym koncelebransem był arcybiskup katowicki - Adrian Galbas, który po drodze błogosławił wszystkim zgromadzonym.

Bardzo podobało mi się, że w przygotowanie liturii zaangażowani byli studenci ze wszystkich uczelni. Naszą reprezentował diakon Adam, który odczytał fragment Ewangelii wg świętego Marka opowiadający o spotkaniu Jezusa z pewnym młodzieńcem. Młodzieniec ów zapytał się go, co ma uczynić, aby otrzymać życie wieczne. Jezus nakazał mu rzucić wszystko i iść za nim. Jednak młody człowiek nie potrafił tego uczynić.

Z niecierpliwością czekałam na homilię biskupa Artura Ważnego, której niestety nie umiem streścić w kilku zdaniach. Biskup swoją homilię zaczął od słów: "Modliłem się i dano mi zrozumienie. Przyzywałem i przyszedł mi z pomocą duch Mądrości" (Mdr 7, 7). Duch Mądrości przyszedł mu z pomocą i zwrócił uwagę na jedno słowo z usłyszanej Ewangelii - "dzieci". Tak właśnie Jezus nazwał swoich uczniów. Dla ordynariusza diecezji sosnowieckiej to ważne słowo, ponieważ jest rodzaj mądrości, podobającej się Bogu, a będąca właściwa dzieciom. Jej owocem jest szczęśliwe serce. Dokładnie, jak u dzieci. Biskup zadał tutaj podstawowe pytanie: dlaczego dziecko jest szczęśliwe? I od razu dał odpowiedź: ponieważ ma serce ciche i pokorne, otwarte na słowo ojca i nauczyciela, jest ciekawe świata, ciągle chce się uczyć i poznawać. A dlaczego dorośli są często nieszczęśliwi? Bo nie mają marzeń na miarę swojego serca, ale na miarę lęków i porażek. To one sprawiają, że serca są "głośne", pełne hałasu, szumu, pychy, zakompleksione, karmione kłamstwem lub manipulacją, uprzedzeniami, a nawet nienawiścią. Biskup podkreślił, że takie serca nigdy nie będą szczęśliwe. Ale Bóg chce nas wypełnić marzeniami na miarę naszych serc. Uszczęśliwiające nas Boże marzenia mogą wypełniać tylko te serca, które są ciche i pokorne, otwarte na Boże Słowo, które jest żywe, skuteczne, ostrzejsze niż obusieczny miecz, przenikające do rozdzielenia duszy, zdolne osądzić pragnienia, tak, jak zostało to napisane w Liście do Hebrajczyków". 

Jak podkreślił biskup, Duch Mądrości chce poprzez Słowo dokonać swoistej diagnozy naszego pokolenia. Podobnie jak niegdyś Jezus robił podobne diagnozy stawiając pytania: z kim mam porównać to pokolenie? Jan daje na to odpowiedź: "Podobne jest do przebywających na rynku dzieci, które przymawiają swym rówieśnikom" (J. 11, 16). Ważne jest, aby w dzisiejszych czasach właściwie diagnozować kontekst społeczny, kulturalny i ideowy naszych czasów. Bo nasze czasy są podobne do tych jezusowych, pokolenie podobne do dzieci na rynku. Żyjemy bowiem w kulturze i dowartościowywaniu niedojrzałości. Według duchownego, bycie dzieckiem w zachowaniu i myśleniu nie powinno być celem. To tylko pewien etap na drodze do mądrości. A wydaje się, że współczesny człowiek żyje idąc "plecami do śmierci". Nie chce spotykać się z celem i sensem życia, jest zachwycony młodością, chce zapomnieć o nieuniknionej starości i śmierci. Żyje kaprysem, kłótnią, przekorą, jak ktoś niedojrzały, zainteresowany horyzontalnym i tymczasowym wymiarem. 

Jezus mówi: "Dzieci, jakże trudno wejść do Królestwa Bożego tym, którzy w dostatkach, w doczesności pokładają ufność" (Mk 10, 23). Może dzisiaj mówi do nas, że na nas liczy, że w tej kulturze zachwyconej niedojrzałością będziemy przejawiać ewangeliczne myślenie i mądrość płynącą z cichego serca pełnego zachwytu i pokory nad tajemnicą życia oraz uczciwość w intelektualnych poszukiwaniach? Tutaj biskup przytoczył słowa papieża Franciszka napisane w jego programowym dokumencie "Evangelii Gaudium", dotyczącej głoszenia Ewangelii we współczesnym świecie, które do tego nawiązują: "w pewnych sytuacjach niektórzy naukowcy wykraczają poza przedmiot formalny swojej dyscypliny i zagalopowują się w stwierdzeniach lub konkluzjach nie należących do ich dziedziny. W tym przypadku proponuje się nie rozum, ale określoną ideologię zamykającą drogę do autentycznego, pokojowego i owocnego dialogu".

Następnie biskup zaczął tłumaczyć fragment "Panie Nieba i Ziemi. Zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś tym, którzy są jak dzieci". Według niego chodzi tutaj o inny wyraz bycia dzieckiem. Św. Paweł w Liście do Koryntian napisał: "Nie bądźcie dziećmi w swoim myśleniu, lecz bądźcie jak dzieci, gdy chodzi o rzeczy złe" (1 Kor. 14, 20). A więc mamy być dojrzali w naszych myślach, ale w sercu pozostać dzieckiem Boga, który zna wszystko i jest źródłem mądrości. Biskup prosił więc zgromadzone środowisko akademickie, aby nie miało kompleksów, że nie chcemy być niedojrzałymi dziećmi w myśleniu, ponieważ uwzględniamy w naszych poszukiwaniach i planach istnienie tajemnicy, a nawet jej służbę. Ordynariusz odwołał się tutaj ponownie do adhortacji papieża Franciszka: "Również dialog między nauką i wiarą jest częścią sprzyjającej pokojowi działalności ewangelizacyjnej. Scjentyzm i pozytywizm >>nie uznają innych form poznania niż formy właściwe dla nauk ścisłych<<. Kościół proponuje inną drogę, wymagającą syntezy odpowiedzialnego posługiwania się metodami właściwymi dla nauk empirycznych z innymi dziedzinami wiedzy, jak filozofia, teologia, z wiarą, która wznosi umysł ludzki aż do tajemnicy wykraczającej poza ludzką naturę i inteligencję. Wiara nie obawia się rozumu, ponieważ >>światło wiary, jak i światło rozumu pochodzą od Boga<< i nie mogą sobie nawzajem zaprzeczać".

Tutaj biskup dał nam takie trzy ewangelickie światła na nadchodzący rok akademicki oparte o cytaty z usłyszanej wcześniej Ewangelii oraz dokonaniach znanego polskiego astronoma, Mikołaja Kopernika:

1. "Przyjdź i chodź za mną" - biskup Ważny nawiązał tutaj do słów papieża Franciszka zawartych w Adhortacji Evangelii Gaudium: "Kościół nie ma zamiaru powstrzymywać wspaniałego postępu nauki. Przeciwnie, raduje się z tego i korzysta, uznając olbrzymi potencjał, jakim Bóg obdarzył ludzki umysł. Gdy postęp nauk, pozostając przy wymogach akademickich na polu ich specyficznego przedmiotu, czyni oczywistym jakiś określony wynik, którego rozum nie może zanegować, wiara temu nie przeczy. Tym bardziej wierzący nie mogą domagać się, aby opinia naukowa, która im się podoba, a która nawet nie została dostatecznie potwierdzona, zyskała wartość dogmatu wiary". Trzy tygodnie temu biskup był na Warmii i Mazurach, przy okazji odwiedził Wilczy Szaniec. Ta wizyta wzbudziła w nim gorzką refleksję, ponieważ zobaczył miejsce, w którym rodziła się ideologia, w którą wprzęgnięta była także nauka. I to go przeraziło. Ale też odwiedził Frombork i zobaczył miejsca związane z Mikołajem Kopernikiem, który był "światłem". Kopernik nie miał duszy skandalisty, bronił się też przed publikacją dzieła "O obrotach sfer niebieskich", bo w jego czasach za ekspertów w dziedzinie gwiazd uważali się ci wszyscy, którzy posiadali jakieś wykształcenie (filozofowie, teologowie, medycy). Kopernik miał obawy, że zostanie przez nich wyśmiany. To ludzie kościoła namawiali go na wydanie drukiem hipotezy o układzie heliocentrycznym, chociaż nie miał na nią jeszcze dowodów. Kiedy miał wątpliwości dotyczące dociekań astronomicznych powiadał, że spróbuje te rzeczy zbadać szerzej z pomocą Boga, bez którego nie można niczego zdziałać. W przeciwieństwie do Galileusza, który 70 lat później doszedł do podobnych wniosków, ale zraził do siebie wiele ludzi wiary, Kopernik spotkał się z uznaniem wierzących, a wielu hierarchów świętowało przełom, którego dokonał. Można być wierny nauczaniu Kościoła i Ewangelii i można być wierny swoim badaniom naukowym - wbrew pozorom jedno i drugie nie stoi ze sobą w sprzeczności. 
2. "Jak trudno tym, którzy mają dostatki wejść do Królestwa Bożego" - Kopernik zdawał sobie sprawę z tego, że będzie narażony na krytykę z powodu swojego odkrycia. Pisał o tym nawet w liście do papieża. Na koniec oddał swoje dzieło pod ocenę papieża i uczonych. Ówczesny papież słynął z zamiłowania do nauk ścisłych, toteż tylko on mógł "złośliwe powściągnąć języki". Teorie naraziło astronoma na krytykę ze strony Kościoła Katolickiego, ale i myślicieli protestanckich. Kościół, który początkowo nie zajmował oficjalnego stanowiska wobec niego, po Soborze trydenckim zobaczył w Koperniku zagrożenie dla wizji świata przedstawionej w Biblii. Dopiero po latach dzieło "O obrotach..." zostało usunięte z indeksu ksiąg zakazanych. Uczciwe uprawianie nauki "kosztuje" - trzeba się liczyć z niezrozumieniem, z krytyką, zmienić myślenie, spodziewać się wyrzeczeń, narazić się na szykany i wykluczenie. Jak twierdził ksiądz biskup - to wszystko jest możliwe, można to z pomocą Boga przezwyciężyć.
3. "Nikt nie jest dobry, tylko sam Bóg" - dzieło Kopernika jest wyrazem jego głębokiej wiary. Sam pisał, że "Cóż piękniejszego nad niebo, które ogarnia, wszystko co piękne". Zgłębiając te rzeczy i widząc jak wszystko w nich ustawione jest w największym ładzie i kierowane boską wolą nie wzniesie się na wyżyny cnoty. Według Kopernika wszelkie nauki mają znaczenie, jeżeli prowadzą do rozwoju cnót, a zadaniem wszystkich nauk szlachetnych jest odciągać człowieka od zła i kierować jego umysł ku większej doskonałości. I to jest według biskupa trzecie zadanie dla tych, którzy uprawiają naukę. 

Biskup Artur Ważny spuentował swoją homilię nawiązaniem do obejrzanego niedawno filmu "Avatar, czyli zamiana dusz". Opowiadał on o małżeństwie Polaków, Magdaleny i Olgierda, mieszkających pod koniec XIX wieku w Paryżu. To co ich łączy, oprócz miłości, to fakt, że Olgierd mówi do Magdaleny wierszami Mickiewicza, a zwłaszcza "Sonetem do M.". Można powiedzieć, że jest to ich mała tajemnica. Pewnego dnia pojawia się młody człowiek imieniem Oktawiusz, który zakochuje się w Magdalenie. Jednak ona odrzuca jego zaloty. Dlatego Oktawiusz udaje się do szarlatana imieniem Baltazar, który poprzez wykorzystanie indyjskich technik, dokonuje zamiany dusz. W ten sposób Oktawiusz wchodzi w ciało męża Magdaleny, Olgierda, zamieszkuje z Magdaleną, ale ona nie nawiązuje z nim relacji. Chociaż mężczyzna wygląda jak jej mąż, to ma duszę Oktawiusza. A Oktawiusz nie zna wierszy Mickiewicza, a zwłaszcza "Sonetu do M.". A to jest właśnie tajemnica łącząca Olgierda i Magdalenę, która zbudowała ich więź i określała tożsamość. Nie udało się zbudować czegoś nowego, ponieważ ten, który chciał skraść serce Magdaleny, nie znał tego sekretu. 

Według biskupa Ewangelia i chrześcijaństwo stanowią fundament, na którym została zbudowana nasza kultura, obyczaje i relacje. Tymczasem dzisiaj próbuje się dokonać swoistej zamiany dusz, zmieniać wartości, czy też sugerować nowe idee, twierdząc że są one postępowe, właściwe i współczesne. A tak naprawdę są przejawem głębokiego zagubienia i narcystycznej niedojrzałości. Próbuje się nam tym samym na nowo opowiedzieć świat. A dzieje się tak, kiedy zmienia się opowieść - to nawiązanie do słów Olgi Tokarczuk wypowiedzianych, kiedy odbierała literackiego Nobla. Jak biskup Ważny przyznał, te słowa nosi głęboko w sercu od chwili, w której je usłyszał. I zacytował kolejny fragment wypowiedziany przez noblistkę: "Kiedy zmienia się ta opowieść, zmienia się świat. W tym sensie świat jest stworzony ze słów. To, jak myślimy o świecie i, co chyba najważniejsze, jak o nim opowiadamy, ma więc olbrzymie znaczenie. Coś, co się wydarza, a nie zostaje opowiedziane, przestaje istnieć i umiera. Wiedzą o tym bardzo dobrze nie tylko historycy, ale także (a może przede wszystkim) wszelkiej maści politycy i tyrani. Ten, kto ma i snuje opowieść rządzi. Dziś problem polega - zdaje się - na tym, że nie mamy jeszcze gotowych narracji nie tylko na przyszłość, ale nawet na konkretne >>teraz<<, na ultraszybkie przemiany dzisiejszego świata. Brakuje nam języka, brakuje punktów widzenia, metafor, mitów i nowych baśni. Jesteśmy za to świadkami, jak nieprzystające, zardzewiałe i anachroniczne stare narracje próbuje się wprzęgać do wizji przyszłości, może wychodząc z założenia, że lepsze stare coś niż nowe nic, albo próbując w ten sposób poradzić sobie z ograniczeniem własnych horyzontów. Jednym słowem - brakuje nam nowych sposobów opowiadania o świecie".

Biskup sosnowiecki otwarcie zgodził się, że brakuje nam nowych środków i języka, ale zanegował to, że brakuje nam nowych opowieści i nowego narratora. Bo nowy narrator jest ciągle ten sam. Przywołał tutaj teologiczny traktat o rzeczach ostatecznych, "De novissimus", co tłumaczy się jako "o rzeczach nowych". Bo rzeczy ostateczne to w gruncie rzeczy, rzeczy nowe. W życiu więc chodzi o rzeczy ostateczne, które tak naprawdę są nowe - wciąż świeże, nieprzemijające i intrygujące. Ordynariusz prosił nas więc, abyśmy służyli nowemu narratorowi, tej ostatecznej nowości. Zapewniał, że nie musimy szukać nowych historii, które opowiedzą naszą historię, bo ona już została opowiedziana przez jedynego Narratora. Nie trzeba szukać zamiany dusz, ale nowej formuły opowiadania. Wtedy otrzymamy stokroć więcej niż możemy sobie wyobrazić i życie wieczne w czasie przyszłym.

Zwieńczeniem uroczystości było wręczenie na koniec Mszy świętej nagrody "Lux ex Silesia". W tym roku otrzymał ją rzeźbiarz Zygmunt Brachmański, którego rzeźby widnieją w wielu katowickich kościołach. Niestety, on sam nie mógł jej odebrać, ale przy dźwiękach pieśni "Gaudeamus igitur" uczyniła to jego żona.

Nota bene ten ksiądz to mój wykładowca z bioetyki

Przy radosnej pieśni "Cała ziemio wołaj" księża w uroczystej procesji przeszli przez świątynię z ołtarza do zakrystii. Członkowie duszpasterstwa dostali jeszcze polecenie, aby pozbierać z ławek kartki ze słowami pieśni, które otrzymali wierni. Ale to akurat poszło nam w miarę szybko i sprawnie. Następnie udaliśmy się do "Panteonu Górnośląskiego", gdzie odbywała się dalsza część uroczystości, m.in. przedstawienie tegorocznego laureata "Lux ex Silesia", który prawdę mówiąc, jest mi zupełnie nieznany. Oprócz prezentacji werbalnej wyświetlono też dwa filmy, na których ukazano wytworzone przez niego kościelne rzeźby i fragmenty dekoracji w świątyniach.

Na koniec odbył się minibankiet, który sprzyjał krótszym lub dłuższym rozmowom. Przy okazji wreszcie udało mi się zamienić kilka słów z naszym nowym biskupem. Pojawił się także pomysł na utworzenie w naszej diecezji duszpasterstwa akademickiego. Nawet znalazł się chętny ku temu kapłan. A więc może to się udać.

2045. Gdzie jestem kiedy mnie nie ma?

- Lolek, gdzie ty się podziewasz, jak cię nie ma?

W zasadzie to trudno jest mi odpowiedzieć na powyższe pytanie, które zdarza mi się słyszeć ostatnio niemal notorycznie. Myślę, że każdy kto stara się pogodzić pracę ze studiami i życiem codziennym, które jest nieco intensywne, zna ten ból. Czasami trzeba zrezygnować z rzeczy mniej ważnych, przynajmniej tu i teraz, aby nie zwariować. Myślicie, że to takie łatwe powiedzieć sobie, że dzisiaj pauzuję z tym wszystkim. Oczywiście, że nie. Ale czasami nie ma się innego wyjścia. 

Praca i studia - z tego nie mogę zrezygnować. Zwłaszcza, że praca jest dla mnie źródłem utrzymania. A z każdym kolejnym rokiem coraz bardziej w nią wsiąkam. To już czwarty rok. Kiedy to zleciało. Każdy spędzony w niej dzień traktuję jako szansę na swój rozwój pod różnymi względami, ale i na szansę pomocy moim podopiecznym. I to nie tylko w nauce (powoli zaczyna mnie trafiać, kiedy bezustannie słyszę "ale przecież nie mamy nic zadane..."), ale też w codziennych sprawach. Nie uważam się za alfę i omegę, wielu rzeczy po prostu nie wiem, ale też nie ukrywam tego przed dzieciakami. Nie boję się, że stracę coś w ich oczach, chcę być najzwyczajniej w świecie z nimi szczera.

Sytuacja na studiach w dalszym ciągu jest napięta przez jedną osobę - Starościnę. Nie wiem dlaczego, ale mam wrażenie, że na przysłowiowe "do widzenia" (bo to już ostatni rok) chce nie tylko nas ze sobą skłócić, ale też oczernić w oczach wykładowców mówiąc im o nas różne dziwne rzeczy. Doszło nawet do takiej sytuacji, że usłyszałam od niej, że idę na łatwiznę starając się o Indywidualną Organizację Studiów ze względu na pracę, studia i jedną z przewlekłych chorób, która naprawdę potrafi powalić. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby sama się nie starała o to samo. W zeszłym semestrze chcieliśmy ją usunąć ze stanowiska, ale większości zabrakło odwagi. A szkoda, bo może dotarłoby do niej, że nie popieramy jej działań. Skończyło się tym, że Starościna w dalszym ciągu sprawuje swoją funkcję, a my boimy się przy niej odezwać, aby nie wykorzystać czegoś przeciwko nam. Jak długo studiuję, to jeszcze czegoś takiego nie grali.

Po skończonych treningach Młodsza chodzi za mną i prosi o pomoc w matematyce. Ku mojemu zaskoczeniu, odmówiłam jej bez wyrzutów sumienia. Chciałam jej pomóc przez ostatnie 4 lata. Ale ona nie chciała i czasami czułam się lekceważona. Szkoda mojego czasu, zwłaszcza że nie mam go zbyt wiele tak typowo wolnego. Wolę poświęcić go komuś, kto coś wyniesie z moich lekcji. Chociażby Maksymowi. Maksym co prawda długo opierał się przed korepetycjami z matematyki. Ale on po prostu musiał do tego dojrzeć. Nie mogę oczekiwać w tym względzie tego samego od nastolatka oraz kogoś, kto ma 20-kilka lat. Tak więc grzecznie, ale stanowczo jej odmówiłam. Myślę, że 5 uczniów na tydzień (a właściwie to na sobotę i niedzielę) w zupełności mi w tym semestrze wystarczy. Może w przyszłym wezmę jednego, dwóch więcej? No, zobaczymy jak to będzie.

Niebawem szykuje się kolejne ciekawe wydarzenie, w którym biorę udział - Krajowe Forum Duszpasterstw Młodzieżowych, współorganizowane przez Krajowe Biuro Organizacyjne Światowych Dni Młodzieży. W zasadzie już rok temu otrzymałam propozycję uczestnictwa w podobnym wydarzeniu, które odbywało się w Kaliszu, ale w tym samym czasie miałam do poprowadzenia wycieczkę do Wadowic i Kalwarii Zebrzydowskiej. A że nie opanowałam jeszcze bilokacji, to musiałam z czegoś zrezygnować. Jak mogliście się przekonać z notatek sprzed roku, na organizacji wycieczki bardzo mi zależało i to nią wybrałam. Jednak w tym roku nic nie stanęło mi na przeszkodzie, aby wziąć udział w Forum, które odbywa się w Zembrzycach, znajdujących się w 2/3 drogi pomiędzy Wadowicami, a Suchą Beskidzką. Można więc powiedzieć, że będę prawie u siebie (mój tata pochodzi z tamtych okolic). Wiecie, może i jestem dziecinna, ale naprawdę ekscytuję się na ten wyjazd. Jedyny minus to taki, że wydarzenie zaczyna się w czwartek, a więc muszę zwolnić się z dwóch dni w pracy i na uczelni. Ale spokojnie, to da się ogarnąć. 

Ogólnie po pierwszym semestrze na licencjacie z pedagogiki miałam nadzieję, że pierwszy i ostatni raz mam styczność z "Podstawami pedagogiki" Sergiusza Hessena. Toż to taki sam "antyk" jak "Historia wychowania" Stanisława Kota. Tylko że dużo mniej dostępny w wersji papierowej. Jest co prawda wersja w pdfie, ale to nie to samo. Tym czasem znowu pierwszy semestr, tyle że magisterki, a ja się w dalszym ciągu, jak ten chomik w kołowrotku, uganiam za Hessenem. Zwariować można. Tym bardziej, że nie uważam, aby wiedza sprzed 100 lat była jakoś specjalnie przydatna współcześnie, jeżeli przedmiot nie jest historyczny. Ale mogę sobie co najwyżej pomarudzić. 

A takie pytanie do pedagogów - też przerabialiście tego całego Hessena? Czy tylko ja mam do niego uraz sprzed lat.

2044. Dzień Opieki Paliatywnej i Hospicjów

10 października od lat obchodzony jest Światowy Dzień Opieki Paliatywnej i Hospicjów. Temat jest mi bliski ze względu na specjalizację, jaką obrałam sobie na studiach, jak i na niełatwe praktyki w Hospicjum, które aktualnie odbywam w tzw. wolnym czasie (którego nota bene nie mam tak dużo, ale same się one nie zrobią). Zresztą mam wrażenie, że każdy z nas zna osobę, która jest już w terminalnym stanie choroby i właściwie jedyne co można zrobić, to ulżyć jej w cierpieniu. A i to nie zawsze się udaje.

Kilka lat temu promotor mojej pierwszej pracy magisterskiej polecił nam przeczytanie tekstu, który właśnie pojawił się na onecie. Nikt z nas nie wybrał takiej tematyki, ale on chciał nas uświadomić, że życie każdego z nas zakończy śmierć, która nie zawsze jest lekka. Że nikt z nas nie będzie żył wiecznie. Że możemy umrzeć za 60 lat, a równie dobrze za kilka miesięcy. To było tuż przed pandemią, nikt nie zdawał sobie sprawy z tego jak duże zbierze ona żniwo, a wielu chorych będzie samotnie umierało na szpitalnym łóżku. Z drugiej strony ksiądz Trzaska, z którym był przeprowadzony wywiad, jest jego dobrym znajomym. To też był jeden z powodów, dla których polecono nam ten tekst.

Za pierwszym razem tekst mną wstrząsnął do tego stopnia, że czytałam go na raty. To nie jest tak, że nie byłam świadoma czym jest hospicjum i jaką ma funkcję, bo doskonale to wiedziałam. Bardziej zszokowało mnie samo umieranie i ostatnie marzenia konających. A potem przyszła refleksja, że nikt nie powiedział, że kres mojego życia będzie inny. Bo może być taki sam. 

Wielu z nas postrzega hospicja oraz oddziały paliatywne jako umieralnie. Tymczasem jest to niekiedy jedyna szansa na to, aby po zakończeniu leczenia umrzeć bez bólu i na własnych zasadach. Wbrew pozorom nie odbiera się tam chorym godności, a wręcz ją przywraca. Był kiedyś taki slogan, że "Hospicjum to też życie". Ja się z nim zgadzam i wraz z każdą godziną na nowo to odkrywam.

Kilku pacjentów sosnowieckiego hospicjum zmarło już podczas moich praktyk. Jednak nie miałam takiego "szczęścia" jak Ksiądz Niosący Światło, który tuż po święceniach kapłańskich trafił na swoje pierwsze kapłańskie wakacje jako pomoc do hospicjum. Już pierwszego dnia zmarł mu podopieczny, a on to później tygodniami przeżywam. Przyzwyczaił się (chociaż to nie jest dobre słowo) dopiero, kiedy wychodził na swoją pierwszą kapłańską placówkę. Tak sobie myślę, że te dwa miesiące też musiały go w jakiś sposób ukształtować i wyrobić w nim wrażliwość na drugiego człowieka. 

Adres artykułu niemal od razu skopiowałam. Teraz znajduje się w strefie premium, więc może być różnie z dostępem do niego. Na szczęście udało mi się go przepisać, mam nadzieję, że w całości. Myślę, że jest ważny, zwłaszcza dla uświadomienia społeczeństwu, że hospicja są przydatne i potrzebne.

"Ludzie najczęściej odchodzą w nocy"

- Pamiętam swoje umieranie. Tunel, przez który szedłem, światło na końcu. Było jasne i nie oślepiało - mówi ksiądz Adam Trzaska, który przeżył śmierć kliniczną, a w krakowskim Hospicjum św. Łazarza pomógł przejść na drugą stronę dziewięciu tysiącom ludzi. 

W hospicjum są 43 łóżka, każdego roku umiera na nich nawet 500 pacjentów. Ksiądz pracuje tutaj blisko 21 lat. - Mam wrażenie, że raz Bóg dał mi cud, aby pokazać, że to, co tutaj robię, ma sens - wyznaje. Opowiada także o nadziei, która pozwala mu zachować siłę w ciężkich momentach.

Tekst pierwotnie ukazał się w Onecie 10.02.2020 r.

Dawid Serafin: Śmierci nie ma?

Ksiądz Adam Trzaska: Jest.

Ale przecież chcemy wierzyć, że będziemy żyli wiecznie.

Można próbować uciec od śmierci. Nie chcemy w życiu się zatrzymać i pomyśleć, że to nas kiedyś dotknie. Podświadomie czujemy, że to jest nasz los, ale nie chcemy się z tym skonfrontować.

Chyba po prostu nie wiemy jak.

Pamiętam parafię, w którym ksiądz proboszcz miał w zwyczaju po zakończonym pogrzebie zwracać się do zebranych na cmentarzu. Mówił im: a teraz pomódlmy się za tego, którego pierwszego z nas Pan Bóg powoła. I pamiętam bunt ludzi, którzy nie chcieli takiej modlitwy.

Nie potrafimy o śmierci słuchać?

Na pewno się śmierci boimy. To jest coś, czego nikt z nas namacalnie nie przeżył. Nawet jeśli jesteśmy z nią oswojeni czy potrafimy sobie wiele rzeczy wyjaśnić, to wciąż jest wiele znaków zapytania. Myślę, że stąd ten lęk.

Jak ksiądz o niej opowiada?

Nie chcę mówić w sposób skomplikowany. Naukowym językiem tego nie opowiemy. Śmierć jest bardzo prosta, normalna i ludzka. Dlatego mówię to, co czuję i czego doświadczyłem. Do mnie przemawiają konkretne momenty z życia ludzi, którzy tutaj trafili.

Jakie to momenty?

Był człowiek, który leżał na łóżku i mówił: ratujcie, tu są diabły i chcą mnie porwać. Zapytałem panią doktor, czy to mogą być omammy lub halucynacje po zażyciu leków. Ona powiedziała, że nie. I podchodzę do tego człowieka, który odganiał diabły. Modlę się nad nim. Raz jeszcze udzielam sakramentu namaszczenia. Ten mężczyzna po skończonych modlitwach mówi delikatnie do swojej żony: o, diabły już poszły. I umiera. Spokojnie. To robi wrażenie na człowieku. Ma się poczucie, że uczestniczy się w czymś niezwykłym. W czymś, czego nie widzimy oczami.

Hospicjum to brama do innej rzeczywistości?

To miejsce, gdzie w odchodzącym człowieku niebo styka się z ziemią.

Pamięta ksiądz choć ułamek tych odchodzących ludzi, którym towarzyszył?

Bardzo wielu. W taki geograficzny sposób. Wiem, na którym oddziale leżeli, w której sali, na którym łóżku. Pamiętam historie ich życia.

Raczej ostatni akt tych historii.

Ale każda z osób, które do nas trafiają, potrafi mi powiedzieć, co było wcześniej. Jedna więcej, a inna mniej. Człowiek niesie ze sobą historię swojego życia. Tych opowieści nie można ze sobą porównywać.

Można za to policzyć. Przez blisko 19 lat uzbierało się u księdza ok. 9 tys. tych historii. Można się do nich przyzwyczaić?

Każdy człowiek jest dla nas kimś innym. Tak samo jak każde umieranie jest inne. Niby dzieje się to samo, człowiek odchodzi. Jednak za każdym razem jest inaczej. Inny jest grymas twarzy, inne dolegliwości, inni ludzie przy łóżku umierającego. Do tego nie da się przyzwyczaić.

Kiedy ksiądz po raz pierwszy zetknął się ze śmiercią w swoim życiu?

Pamiętam śmierć mojego dziadka, który odszedł w 1985 r. Dla niego ważne były niedzielne nieszpory i koronka do Bożego Miłosierdzia. Umarł w niedzielę o godzinie 15. Pamiętam też swoje umieranie. Jako uczeń pierwszej klasy szkoły podstawowej zostałem potrącony przez samochód. Do dziś mam ślady po szyciu na głowie. W seminarium przeżyłem zatrucie tlenkiem węgla i śmierć kliniczną.

Było pytanie: dlaczego żyję?

Nie zastanawiałem się, szybko stało się to czymś normalnym. Pamiętam jednak, że zatrułem się o godzinie 8, a na toksykologię do szpitala trafiłem o godzinie 14. Kiedy się ocknąłem, pani doktor zmierzyła mi ciśnienie i wyszło jej 280 na 210. I zapytała: co w takim razie było o godzinie 8 rano? Potem sprawdziła mi kreatyninę we krwi. I okazało się, że jest na granicy życia i śmierci. I zapytała: co było rano i dlaczego nie straciłem pamięci. Te pytania uświadomiły mi, że w moim życiu zdarzyło się coś nadzwyczajnego.

Często powtarza ksiądz, że umierający widzą więcej. Co ksiądz widział przez tych kilka godzin?

Takie rzeczy, o których mówi się przy śmierci klinicznej. Tunel, przez który szedłem, światło na końcu. Było jasne i nie oślepiało. Miało w sobie coś przyciągającego. Miałem świadomość tego, co zostaje za mną. Rodzina, z której wyrosłem. Książki, które lubiłem. I wiedziałem, że ta rzeczywistość, do której idę, przekracza to wszystko, co do tej pory znałem.

Żal było wracać z tej drogi?

To było jakby poza mną. To nie jest pytanie do mnie. Ja się nagle obudziłem.

Pacjenci krakowskiego hospicjum podczas mszy (Archidiecezja Krakowska)

Czym dla księdza jest śmierć?

Wydaje mi się, że w ogóle śmierci nie ma. Śmierć to pojęcie dla ludzi, którzy w jakiś sposób chcą określić koniec życia człowieka. Ale tak naprawdę jest nie śmierć, a przejście.

Boi się ksiądz swojej śmierci?

Z jednej strony wydaje mi się, że się nie boję, bo już ją przeżyłem. Jestem jakoś przeświadczony o tym, że jest to pozytywne doświadczenie. Zdaję sobie jednak sprawę, że w każdym z nas jest lęk przed śmiercią. Więc jak przyjdzie już czas na odejście, to mnie też może dotknąć lęk.

Łatwiej jest osobie duchownej zrozumieć i zaakceptować śmierć?

Zrozumieć powinno być łatwiej. Zaakceptować już niekoniecznie. Może jako księża więcej o śmierci czytaliśmy, więcej słyszeliśmy, ja w hospicjum więcej widziałem. Jesteśmy jednak tylko ludźmi. Nie potrafię powiedzieć, dlaczego Pan Bóg w Piśmie Świętym nie powiedział, jak będzie wyglądać niebo. Nie potrafię powiedzieć, dlaczego okrył tajemnicą dzień naszego przejścia. Nie znam odpowiedzi na wiele pytań.

A pacjenci hospicjum pytają.

Pytają. Umierała tutaj młoda kobieta. I mówi do mnie: "proszę mi powiedzieć, co Pismo Święte i Kościół mówią na temat śmierci i tego co mnie czeka, co ksiądz dowiedział się o śmierci tu w hospicjum i czy ma ksiądz jakieś osobiste doświadczenie". Trzy konkretne pytania. Wiedziała, o co chce zapytać. Młodzi ludzie zadają najbardziej radykalne pytania wobec swojej śmierci, wobec swojego cierpienia. Dużo bardziej niż ludzie starsi, młodzi nie uciekają od śmierci.

Młodzi pytają księdza, a ksiądz pyta Boga, dlaczego zabiera młodych rodziców, małżonków, studentów, nastolatków.

Jeśli chodzi o cierpienie i odchodzenie tych ludzi, chyba nie zadaję Panu Bogu takich pytań. Bardziej pytam: "czego chcesz przy tym ode mnie albo jak chcesz, abym pomógł".

Odpowiada?

Jeżeli człowiek mu zaufa i zaczyna go słuchać, to odpowiada. Czasami odpowie ciszą. A czasami np. czytając Ewangelię - wtedy widzę, że to konkretne zdanie z niej jest odpowiedzią na moje pytanie, które zadawałem.

Mimo wszystko, patrząc na odchodzenie młodego rodzica i małżonka, musi być ciężko.

Każde odchodzenie jest trudne. Szczególnie jak wokoło są ludzie, którzy na tego człowieka liczyli, mieli z nim związane plany i nadzieje. I obojętnie, czy jest to rodzic, czy dziecko, takie odchodzenie jest trudne. Byłem pożegnać pewnego młodego człowieka w domu. Przy łóżku była jego mama i żona, która trzymała na rękach ich dziecko. I mama pyta się mnie: czy Bóg istnieje? Z drugiej strony żona mówi mi, że jest wdzięczna za te trzy lata bycia razem. Mama, która nie może się pogodzić, i żona, która jest wdzięczna. Kompletna różnica.

Cierpienie zmienia?

Pamiętam młodą dziewczynę umierającą u nas. Była farmaceutką z wykształcenia. Opisywała, jak odczuwa chemię. Mówiła mi, że żyły ją pieką od środka. Pytała, co zrobić, aby nie cierpieć. A potem w obliczu zbliżającej się śmierci nastąpiła kompletna przemiana i pytała, czy ona może za kogoś ofiarować cierpienie. To są rzeczy, które mocno we mnie zostają.

Jak reagują rodziny, patrząc na cierpienie bliskich?

Wychodzą od momentu, że nie chcą oddać bliskiego śmierci. Nie chcą, aby Pan Bóg go zabrał. Aż w pewnym momencie mówią: ja już nie chcę, aby on cierpiał, niech już odejdzie. Powiem konkretniej. Kiedy trafia do hospicjum pacjent, jego rodzina na początku zamawia msze w intencji uzdrowienia. Musi upłynąć trochę czasu, zanim poproszą o mszę w intencji wypełnienia się woli bożej albo dobrej śmierci. Przestają uciekać od śmierci, a zaczynają w niej uczestniczyć.

Można oswoić się ze śmiercią?

Nie.

Płacze czasem ksiądz?

Gdzieś mi się oczy zaszklą, jak opowiadam o sytuacjach, które przeżyłem. Ale chyba nie płaczę.

Nawet kiedy młodzi ludzie biorą ślub w hospicjum?

Kiedyś błogosławiłem takie małżeństwo. To byli studenci. Chłopak studiował w Krakowie na Akademii Muzycznej. Kiedy się rozchorował, przyjechała opiekować się nim jego dziewczyna, która studiowała w Warszawie. Na kilka dni przed jego śmiercią zawarli sakrament małżeński. Dziewczyna złożyła przysięgę wobec umierającego chłopaka. Narzeczony, który nie potrafił już mówić, słowa przysięgi pisał ręcznie. To robi wrażenie, nie da się przejść obojętnie wobec czegoś takiego.

Pamiętam, jak po uroczystości podeszli do mnie ojcowie młodych i zapytali: po co im to? Dla najbliższych tych młodych ludzi to było coś niezrozumiałego. Jednak ta dziewczyna i ten chłopak wiedzieli, że za chwilę będą musieli się pożegnać. Czas ich rozstania się zbliżał. Chcieli jednak na przekór wszystkim, żeby Pan Bóg połączył ich w ostatnich dniach życia tego młodego mężczyzny.

To ma sens?

Myślę, że tak. Gdybym przez te blisko 19 lat miał oczy zamknięte na te małe cuda, to pewnie, by mnie tutaj nie było.

Ksiądz Adam Trzaska podczas mszy w krakowskim hospicjum (Archidiecezja Krakowska)

Umierający wiedzą więcej?

Tak. W pamięci zapadła mi kobieta, która była u nas kilka lat temu. Była bardzo pobożna i radosna w tych ostatnich dniach swojego życia. Cierpiała na zanik mięśni. Kiedy umierała, jej sąsiadka zawołała pielęgniarkę i zapytała: czy ta zakonnica, co przyszła po tą kobietę, jest jeszcze, czy już poszła? Pielęgniarka powiedziała, że już poszła. Na co kobieta odpowiedziała: "Po mnie też przyjdzie. Obiecała mi to i przeprowadzi mnie przez tę kamienistą drogę".

Długo to zdanie we mnie siedziało, aż przyszła Wielkanoc i w jednym z hymnów w brewiarzu jest mowa o kamienistej drodze, przez którą przeprowadza Chrystus. Jak to się stało, że osoba, które nigdy nie odprawiała brewiarza, mówi zdaniami, które są w modlitwie brewiarzowej?

Umierający przeczuwają, że odchodzą?

Chyba niektórzy wiedzą. Z jednej strony ludzie przebywający w hospicjum potrafią na kogoś czekać. I mimo że z medycznego punktu widzenia śmierć powinna nastąpić już, to moment odejścia przedłuża się. Bo np. ma dolecieć córka czy syn z Kanady. To trwa. Pamiętam taką panią, która czekała na córkę. Dopiero jak przyleciała w sobotę, to ta czekająca kobieta poszła do spowiedzi. Wcześniej nie chciała. Potem w niedzielę razem były na mszy, a później kobieta zmarła.

Kolejny znak?

Pan Bóg pozwala chyba człowiekowi trochę tym czasem jednak rządzić i kierować. Człowiek czuje, że odchodzi i nie chce zadawać tym widokiem cierpienia bliskiej osobie. Pamiętam taką sytuację, że żona cały czas czuwała przy mężu, przez kilka dni. Kiedyś wyszła tylko na chwilę na korytarz, aby odebrać telefon i wtedy mężczyzna zmarł.

Był u nas żołnierz AK, pseudonim Bimber. Podobno na cześć jego taty, który pędził ten trunek. W pierwszy piątek miesiąca "Bimber" poprosił, aby go zabrać na mszę. Kiedy do niego podszedłem z komunią świętą, on chwycił moją rękę i na cały głos powiedział: wierzę, wierzę, że to jest moje życie. Przyjął komunię, msza się skończyła. Potem mężczyzna poprosił jeszcze, aby zabrać go na papierosa. Wrócił z niego, położył się na łóżko i umarł. To są takie historie, które można u nas zobaczyć, ostatnia radość w postaci papierosa i odejście z tego świata.

Jak rozmawiać z ludźmi, którzy są u kresu drogi?

Po pierwsze - pozwolić im rozmawiać o tym, o czym oni chcą. Hospicjum jest miejscem, gdzie o śmierci się mówi, informuje pacjenta i jego bliskich, że koniec się zbliża. Ale czasami człowiek chory chce też uciec od tematu śmierci i też do tego ma prawo i na to trzeba mu pozwolić.

Są sytuacje bardzo wymagające, kiedy trzeba przygotować bliskich chorego na moment śmierci, który dla nich może być bardzo trudny. Na przykład może wystąpić krwotok. Ostrzegamy rodzinę, jak to może wyglądać, przygotowujemy ich.

Czego najbardziej boją się umierający?

Myślę, że trzech rzeczy. Po pierwsze cierpienia. Nie wiedzą, czy są w stanie je unieść. Po drugie pewnej nieznanej. Nie wiedzą, gdzie idą. I po trzecie - samotności. Tego, że w momencie przejścia mogą zostać sami.

Dużo jest samotności w hospicjum?

Jesteśmy tu po to, by człowiek odchodzący nie był sam. Także po to, by bliscy chorego nie czuli się pozostawieni sami z tym, co w umieraniu bliskich niewątpliwie jest trudne. Ale i tak tej samotności jest sporo. Chociażby przez to, że chyba większość ludzi umiera w nocy.

Ostatnio umierał u nas człowiek. Osoby, które dyżurowały, usłyszały nagle, jak krzyczy: "Boże ratuj!" Poszły szybko do jego pokoju i usłyszały: "kacie kończ, coś zaczął". Chwilę po tych słowach zmarł. Czy on umierał w samotności?

Czasem, zanim dojdzie u pacjenta do akceptacji śmierci, musi minąć trochę czasu. Można się jednak do śmierci świadomie przygotować. Tutaj w hospicjum niewątpliwie jest ku temu okazja. Kiedy patrzy się, jak pacjenci robią podsumowanie swojego życia, to człowiek sam sobie zaczyna zadawać pytania. Patrzy na swoje relacje z bliskimi, na pracowitość, czy jest jej za dużo, czy za mało, jak wykorzystuje czas, który jest mu dany.

Czego najbardziej ludzie żałują na końcu drogi?

Czegoś, czego nie przeżyli. Czegoś, czego nie zrobili. Żałują, że nie potrafili być na tyle silni, żeby powiedzieć komuś przepraszam czy kocham. Wiele jest rzeczy, których można żałować.

A o czym marzą?

O przeróżnych rzeczach. O koncercie jazzowym, o odwiedzeniu swoich rodzinnych stron. O zobaczeniu ukochanego psa czy kota. Ostatnio, o czym było dość głośno w mediach, znajomi zorganizowali młodej dziewczynie lot nad Tatrami. Lubiła chodzić po górach, ale choroba uniemożliwiła jej to.

Takie proste rzeczy.

Nam się to w głowie nie mieści, ale czasem wystarczy kogoś na wózku zabrać na pobliski plac Bieńczycki, żeby jeszcze raz mógł wyjechać z hospicjum i popatrzeć na świat. Ksiądz, który był u nas niedawno, poprosił, by mógł pojechać do siebie na plebanię. Gdy wracał do tego swojego domu, zapragnął zatrzymać się na konkretnej polanie w lesie, w parafii, w której pracował. Miał takie swoje ulubione miejsce. Popatrzył na przyrodę i na ten świat. Potem pozwolił się odwieźć na plebanię i tam zmarł. Tego samego dnia. Taki ostatni przystanek w ulubionym miejscu przed drogą do wieczności.

Ksiądz, który był tutaj dwa lata temu, odprawiał ze mną mszę w sylwestra o godzinie 15. Był misjonarzem na Dominikanie. Marzył, aby tam wrócić i umrzeć. I umarł u nas o godzinie 6 w Nowy Rok. Wtedy, kiedy na Dominikanie wybiła północ.

Jest jakiś wspólny element, który łączy te wszystkie odejścia?

Wspólnym elementem jest wiara, że po każdego przychodzi dobry Bóg, który jest ogromnie miłosierny. On bierze ludzkie życie w swoje dłonie z ogromnym szacunkiem i je dopełnia.

Ksiądz Adam Trzaska podczas mszy w krakowskim hospicjum (Archidiecezja Krakowska)

"Raz Bóg dał mi cud, aby pokazać, że to, co tutaj robię, ma sens"

Ksiądz mówi o dobrym Bogu, ale nie każdy w niego wierzy.

Też są takie osoby u nas. I dla nich również jestem pełen szacunku. Ja jednak wiem, że Bóg i na nich czeka. Mogę tylko zadać sobie pytanie, jak będzie wyglądać to ich spotkanie. Jak bardzo będą zaskoczeni tym, że Bóg istnieje. I ten moment, kiedy spotkają się z jego dobrocią.

Po ludzku nie czuje ksiądz żalu, że nie jest w stanie ich przekonać do tego, że ktoś czeka po drugiej stronie?

Nie. Mogę być bezradność, ale nie żal.

Czego uczą księdza osoby niewierzące?

Tego, że są rzeczy, przy których ja jestem za mały. Są takie sprawy, które mnie przerastają. Nauczyłem się też pokory i tego, że ktoś może nie chcieć pomocy czy rozmowy i ma do tego prawo. Nigdy się nie narzucam. Jeśli ktoś nie chce ze mną rozmawiać, nie naciskam. Szanuję jego wolę. To najważniejsze.

Był u nas taki człowiek, który obserwował mnie przez kilka dni. W końcu sam mnie zaczepił i zapytał, czy mogę przyjść, kiedy jego bliscy pójdą już do domu. Kiedy się spotkaliśmy, zaczął mi opowiadać o swoim życiu. Nie po to, aby się nawrócić, ale żeby o nim opowiedzieć. Chciał pokazać swoje patrzenie na świat.

Jakie najczęściej rzeczy ludzie zabierają ze sobą do hospicjum?

Swój kubek, swoje przybory toaletowe. Swoje ubranie. Mnie chyba najbardziej boli wewnętrznie widok tych ubrań. To znaczy jak nie chcą oddać bliskim kurtki, butów... Ja sobie zdaję sprawę, że im się to już nie przyda, ale oni obok siebie to trzymają. Jest to im jeszcze w jakiś sposób potrzebne.

Dlaczego księdza tak to boli?

Bo widzę, jakby nie do końca jeszcze dopuszczali do siebie myśli, że rzeczywiście zbliżają się do śmierci. Jeszcze chcą stąd wyjść. Jeszcze się ze sobą nie pogodzili, z tym, że to jest ostatni odcinek ich życia.

Kiedy patrzy ksiądz na to wszystko, to skąd czerpie nadzieję?

Z Chrystusa, z Ewangelii. Z tych słów z Ewangelii o Łazarzu. On jest i woła Cię. To jest dla mnie źródło największej nadziei. To, że on jest i woła człowieka i mnie też kiedyś zawoła. I ja za tym słowem pójdę.

Jest tutaj ksiądz blisko 19 lat. Nie ma ksiądz poczucia, że się zasiedział?

Jak pan słucha tych historii, o których rozmawiamy, to widać, że każda jest inna. Więc nie da się zasiedzieć. Jestem wdzięczny Bogu za to, czego pozwala mi tutaj doświadczyć.

Był moment zwątpienia?

Chyba nie. Ani w pracy, ani w wierze. Dzięki Bogu - nie. Myślę, że to są trudne momenty w życiu. Tak czasami myślę o świętych, którzy doświadczyli ciemnych nocy. Mam wrażenie, że raz Bóg dał mi cud, aby pokazać, że to, co tutaj robię ma sens.

Jaki cud?

Człowiek był w agonii. Jego rodzina prosiła mnie, żebym go namaścił. Nie chciałem tego zrobić, ponieważ ten mężczyzna wcześniej opierał się przyjęciu sakramentów. Szanowałem jego wolę. Jednak wtedy jego rodzina opowiedziała mi historię, którą on sam wstydził mi się opowiedzieć. Jako mały chłopiec nie poszedł do pierwszej komunii, bo jego rodzice się rozwiedli. Nigdy nie był u spowiedzi, nigdy nie przyjął komunii świętej, nie był bierzmowany. Potem razem z rodziną się modliłem, udzieliłem mu sakramentu namaszczenia chorych. Lekarze powiedzieli mi, że temu człowiekowi zostały godziny, a nie dni. To była już agonia.

Przyszedłem następnego dnia, a ten człowiek leżał bardzo spokojnie. Niebawem odzyskał świadomość. Poszedł do pierwszej spowiedzi, przyjął komunię, przystąpił do bierzmowania. Zaczął uczyć się na nowo chodził i wyszedł od nas. Wcześniej był w agonii, ale nie zrobił ostatniego kroku, tylko się cofnął. To był cud, którego doświadczyłem. To był znak dla mnie, że to, co tu robię, ma sens.

Jak nie zatracić wiary w takim miejscu?

Wiara polega na tym, że ja mogę zobaczyć więcej, niż ci, którzy tej wiary nie mają. Oni nie chcą widzieć i wtedy nie dostrzegają tego, co tutaj w hospicjum się dzieje. Powiedzą, że przypadek, zbieg okoliczności. Nie odbierają tego w kategoriach wiary. A wiara pozwala mi zobaczyć, że w tym był Bóg. Że w tym danym momencie on mi się jakoś objawił. Na tym to chyba polega.

źródło: https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/ludzie-najczesciej-odchodza-w-nocy/8cfm5qt

2043. Za błędy okołoporodowe można otrzymać odszkodowanie

Jedną z przyczyn wystąpienia u dzieci dziecięcego porażenia mózgowego są błędy okołoporodowy. Nie jest to oczywiście jedyne ich następstwo, ale jedno z wielu. Najczęściej wiąże się to z nieprzeprowadzeniem we właściwym czasie cesarskiego cięcia w myśl zasady, że jest to fanaberia matek, a poza tym najlepszym sposobem przyjścia noworodka na świat jest naturalny poród. Tymczasem dziecko chce przyjść na świat, ale nie może, więc się dusi, a w mózgu dochodzi do nieodwracalnych zmian, które rzutują na całe jego życie. Wbrew pozorom, nie da się ich naprawić, a jedynie skorygować. To trochę tak, jak z samochodem - kiedy karoseria jest wygięta, można ją wyklepać, ale nigdy nie będzie ona taka sama jak na początku.

Niewiele osób, a zwłaszcza rodziców, wie że mają możliwość ubiegania się o odszkodowanie za owy błąd lekarski. Bo inaczej tego nie da się sklasyfikować. Tak jak powiedziałam, dziecięce porażenie mózgowe nie zawsze wynika z nieprawidłowego porodu, ale jest to najczęstsza przyczyna tego rodzaju schorzenia, które na zawsze już będzie rzutować na ich życiu. O tym, jak dochodzić swoich praw mówi wywiad z dwoma prawniczkami, który ukazał się 11 kwietnia 2019 roku na onecie. Właściwie był to wywiad przeprowadzony przez Zuzanną Opolską w ramach kampanii "Prawda". Chociaż od momentu jego publikacji minęło 5 lat, to uważam, że w dalszym ciągu jest on bardzo aktualny.

Prawniczki: Błędy okołoporodowe? Kobieta zostaje z dzieckiem na dobre i na złe.

Błędy okołoporodowe zajmują pierwsze miejsce w najczęściej popełnianych przez personel medyczny zaniedbaniach i pomyłkach. Wiele matek nie idzie do sądu i latami żyje w poczuciu winy. Wydaje im się, że czegoś nie poczuły, nie zgłosiły lekarzowi, za późno przyjechały na porodówkę. Zuzanna Opolska rozmawiała z prawniczkami Małgorzatą Hudziak i Joanną Lazer o błędach okołoporodowych.

Joanna Lazer i Małgorzata Hudziak

• W Polsce rekordowe zadośćuczynienie dla dziecka poszkodowanego przez błąd okołoporodowy wyniosło 1 200 000 zł.
• Nie stawiamy się jednak, z założenia, wyłącznie po stronie pacjentów, ponieważ sprawy bywają różne. Dzięki temu lepiej potrafimy oszacować szanse procesowe i słabe strony przeciwnika.
• Szpital nie ma prawa odmówić wydania dokumentacji. Musi to zrobić niezwłocznie. Jeśli zwleka, można złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjenta.

Zuzanna Opolska: Kancelaria Lazer&Hudziak specjalizuje się w okołoporodowych błędach lekarskich - to rewanż za szpitalną traumę?

Joanna Lazer: Motywacje były inne. Wychowałam się wśród igieł, strzykawek i bandaży - moja mama jest pielęgniarką. Przez pierwszy rok studiów prawniczych byłam przekonana, że minęłam się z powołaniem. Teraz wiem, że prawo to była dobra decyzja.

Małgorzata Hudziak: Ze mną było podobnie - mój tata jest nefrologiem. Spotkałyśmy się przypadkiem na szkoleniu. Okazało się, że mamy wspólne zainteresowania i dobrze się uzupełniamy, więc postanowiłyśmy działać razem. Zresztą przed sądami reprezentujemy nie tylko poszkodowanych pacjentów, ale czasami również personel medyczny.

Joanna Lazer: Nie stawiamy się z założenia wyłącznie po stronie pacjentów, ponieważ sprawy bywają różne. Dzięki temu lepiej potrafimy oszacować szanse procesowe i słabe strony przeciwnika.

Zuzanna Opolska: Idea brzmi: nie składamy pozwów za wszelką cenę, czyli w jakich sytuacjach nie?

Joanna Lazer: Nie idziemy w ciemno do sądu, ponieważ zdajemy sobie sprawę z tego, że klienci pokładają w nas duże nadzieje, dlatego każdą sprawę konsultujemy z naszymi ginekologami i już na etapie przedprocesowym przygotowujemy analizę medyczno-prawną.

Małgorzata Hudziak: Czyli po pierwsze sprawdzamy czy działanie lekarzy i personelu medycznego było zgodne z zasadami i aktualną wiedzą medyczną, a po drugie czy istniał związek przyczynowy między działaniem czy zaniechaniem lekarza, a szkodą pacjenta. Mówiąc prościej sprawdzamy, czy popełniono błąd okołoporodowy.

Joanna Lazer: Jeśli dokumentacja medyczna nie pozwala nam znaleźć związku przyczynowo - skutkowego, a szanse na wygrane są znikome to mówimy o tym klientom wprost, żeby oszczędzić im rozczarowań. Czasami niestety pacjenci mają pecha, nieszczęścia się zdarzają i czasem to nie błąd lekarza jest przyczyn tragedii.

Zuzanna Opolska: Wiele mam, z którymi rozmawiałam jest przekonanych, że sprawy o błędy okołoporodowe są nie do wygrania...

Małgorzata Hudziak: Najlepszym przykładem, że da się wygrać ze szpitalem są mamy, czy rodzice, którzy już wygrali. Warto walczyć dla siebie i przyszłości własnego dziecka. Świadczenie pielęgnacyjne dla rodzica, który rezygnuje z zatrudnienia wynosi 1477 zł netto miesięcznie. Co można za to kupić? Leki i środki pielęgnacyjne? A wizyty lekarskie, rehabilitacja, sprzęt? Koszt jednego turnusu to około 5-8 tysięcy, a dziecko ciężko poszkodowane potrzebuje ich minimum dwa w roku...

Joanna Lazer: Przerażająca jest jeszcze jedna rzecz - wiele mam nie idzie do sądu i latami żyje w poczuciu winy. Wydaje im się, że może czegoś nie poczuły, nie zgłosiły lekarzowi, za późno przyjechały na porodówkę. Jedna z naszych klientek popłakała się do słuchawki, kiedy dowiedziała się, że błąd popełnił personel szpitala, i że niepełnosprawność jej dziecka nie jest jej winą. To jest ten moment, kiedy ta praca daje nam największą satysfakcję. Kiedy można z kogoś zdjąć poczucie winy i mu pomóc.

Zuzanna Opolska: Mam wrażenie, że przed wejściem na drogę sądową rodziców hamują trzy rzeczy. Po pierwsze: rachunek...

Joanna Lazer: Zdajemy sobie sprawę, że wielu klientów nie stać na wynajęcie prawnika i przewidujemy inne rozwiązanie. W zależności od sytuacji, pobieramy małą, wstępną opłatę, a resztę kwoty stanowi procent od ostatecznej sumy zadośćuczynienia.

Zuzanna Opolska: Ryzykujecie tylko w bankowych sprawach?

Małgorzata Hudziak: Nie ma tzw. bankowych spraw, bo wyrok zawsze wydaje sąd, a nie my. Za to my możemy z bardzo dużym prawdopodobieństwem oszacować szanse wygranej. Czasem zdarza się, że ryzykujemy, gdy mamy wątpliwości, ponieważ analiza medyczna nie daje jasnych odpowiedzi, ale rodzice są pewni optymizmu i zarażają nas nadzieją. Wtedy walczymy.

Zuzanna Opolska: Dwa pozostałe hamulce to: konieczność stawiania się w sądzie i niekończący się proces...

Małgorzata Hudziak: To kolejne mity - rodzice muszą stawić się w sądzie tylko raz. Po to, żeby opowiedzieć, jak przebiegał poród, jak wygląda ich codzienne życie, w jakim stanie jest dziecko. Później to już my piszemy pisma, pilnujemy terminów, przesłuchujemy świadków i na bieżąco informujemy klientów o tym co się dzieje.

Joanna Lazer: Jeśli chodzi o długość procesu, to wszystko zależy od konkretnego przypadku. To może być pięć, a nawet osiem lat w różnych instancjach, ale nie musi. Wszystko zależy od stopnia skomplikowania sprawy, m.in. ilości opinii biegłych, które będą przez strony zawnioskowane.

Małgorzata Hudziak: Coraz częściej po wysłaniu pozwu, dostajemy telefon z propozycją zawarcia ugody.

Joanna Lazer: I wtedy czas oczekiwania na zakończenie sprawy jest znacznie krótszy. Myślę, że warto dodać, że po złożeniu pozwu naliczamy odsetki ustawowe za opóźnienie, więc zasądzona przez sąd suma, będzie o nie powiększona. A jeśli odsetki będą naliczane przez kilka lat, to uzbiera się z tego spora suma.

Małgorzata Hudziak: To pewne pocieszenie w razie długiego procesu.

Zuzanna Opolska: A nie jest tak, że szpitale oferują symboliczne kwoty?

Joanna Lazer: Czasami w odpowiedzi na pozew czytamy, że "żądana kwota jest rażąco wygórowana i mogłaby zostać przeznaczona na leczenie innych pacjentów". To argument poniżej pasa - jak dziecko, które jest w dramatycznie ciężkim stanie czy rodzice którzy są pod wpływem nieuzasadnionego stresu o to co będzie jutro, jak zapewnią choremu dziecku byt, kto się nim zajmie gdy ich zabraknie, mają przyjąć do wiadomości podobne uzasadnienie?

Małgorzata Hudziak: Jeśli szpital i ubezpieczyciel mają rozsądnych prawników: adwokatów i radców prawnych to negocjują kwoty i oszczędzają na odsetkach. Załóżmy, że dla dziecka okołoporodowo poszkodowanego żądamy miliona złotych zadośćuczynienia. Roczne odsetki wynoszą około 80 tys. złotych. Biorąc pod uwagę, że proces w dwóch instancjach potrwa osiem lat - suma odsetek urasta do 640 tysięcy. To element do negocjacji. My walczymy o małego pacjenta, oni o liczbę zer po przecinku.

Zuzanna Opolska: Od czego w takim razie powinnam zacząć?

Joanna Lazer: Od pobrania dokumentacji medycznej ze szpitala. Pełnej dokumentacji medycznej. To ważne.

Zuzanna Opolska: Karta informacyjna z leczenia pacjenta nie wystarczy?

Joanna Lazer: Nie. Często pacjenci myślą, że karta informacyjna z leczenia szpitalnego to ich cała dokumentacja ze szpitala. Jednak jest tego znacznie [więcej], bo jest i dokumentacja indywidualna i zbiorcza, m.in. historia choroby, obserwacje pielęgniarskie i lekarskie, zlecenia lekarskie, wyniki badań, opisy badań, raporty lekarskie, raporty pielęgniarskie i inne. Na stronie naszej kancelarii można znaleźć wniosek o wydanie dokumentacji medycznej, który wystarczy pobrać, wypełnić i złożyć w szpitalu.

Zuzanna Opolska: Szpital ma prawo odmówić?

Małgorzata Hudziak: Nie, powinien wydać dokumentację niezwłocznie. Jeśli zwleka to można złożyć skargę do Rzecznika Praw Pacjenta.

Zuzanna Opolska: Czy zdarza się, że dokumentacja medyczna odbiega od wersji zdarzeń przedstawionej przez rodziców?

Małgorzata Hudziak: Niestety tak. Prowadzimy sprawę, w której wpisy z dokumentacji medycznej znikały w tajemniczych okolicznościach. W innej z kolei, naszej klientce wydano wydruk badania KTG zupełnie innej pacjentki. Dlaczego tak się stało można się tylko domyślać...

Zuzanna Opolska: Jakie błędy przy porodzie zdarzają się najczęściej? Odmowa cesarki albo wykonanie jej za późno.

Małgorzata Hudziak: Brak stałego KTG (badanie kardiotokograficzne) nad porodem, kiedy był potrzebny. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne w swych zaleceniach, a także Standardy Okołoporodowe określają, w jakich sytuacjach kobieta w ciąży podczas porodu powinna być podłączona pod aparaturę KTG na stałe. Indukcja porodu za pomocą wlewu kroplowego z oksytocyną jest jedną z nich. Niestety często lekarze i położne, nie przestrzegają procedur i przykładają głowicę do brzucha pacjentki na krótki czas - to błąd, który może prowadzić do tragedii.

Zuzanna Opolska: Pozywamy: szpital, ubezpieczyciela i lekarza?

Małgorzata Hudziak: Przeważnie pozywamy szpital i ubezpieczyciela - jeśli lekarz jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, to jego odpowiedzialność jest ograniczona do trzykrotnego wynagrodzenia. Odrębnym przypadkiem jest sytuacja, w której lekarz pracuje na tzw. kontrakcie. Wtedy za błąd lekarza solidarnie odpowiedzą: lekarz i szpital lub inna placówka medyczna, z którą zawarł kontrakt. Pozwanych może być kilku, a o tym ilu decydujemy my - w zależności od strategii procesowej.

Zuzanna Opolska: Tak samo jest z położną?

Małgorzata Hudziak: Tak, ale położne i pielęgniarki są przeważnie zatrudnione na podstawie umowy o pracę. W wielu sprawach, które prowadzimy, to położne popełniają błąd, np. nie wzywając lekarza w odpowiednim momencie, jeśli poród jest niefizjologiczny tzn. przebiega z komplikacjami.

Joanna Lazer: Albo nie potrafią właściwie zinterpretować wyników badania KTG. Co ma tragiczne skutki, bo opóźnia właściwe leczenie. Czasem podają niewłaściwy lek lub nieodpowiednią jego dawkę, podają inne lekarstwo, niż zalecone, nie sprawują wystarczająco starannej opieki nad kobietą w okresie połogu i noworodkiem. Przyczyny błędów są bardzo różne.

Zuzanna Opolska: Jakich roszczeń mogę dochodzić?

Joanna Lazer: Dla dziecka - zadośćuczynienia, odszkodowania, renty, czyli co miesięcznych wypłat na stałe wydatki i ustalenia odpowiedzialności na przyszłość. Rodzice mogą dochodzić zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci prawa do niezakłóconego życia rodzinnego, a jeśli dziecko umrze to przysługuje im roszczenie za śmierć osoby bliskiej. 

Małgorzata Hudziak: Podobnie jest z rodzeństwem dziecka okołoporodowo poszkodowanego - ono również może dochodzić zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. 

Zuzanna Opolska: Chodzi wyłącznie o starsze rodzeństwo? 

Małgorzata Hudziak: Nie tylko - prowadzimy sprawę, w której rodzice zdecydowali się na drugie dziecko, po to, żeby zajęło się chorym bratem, kiedy ich zabraknie. Musimy wziąć pod uwagę, że drugie dziecko jest emocjonalnie poszkodowane - typowe więzi rodzinne nie istnieją, a wzajemne relacje sprowadzają się do całodobowej opieki. Sąd Najwyższy w precedensowej uchwale z 27 marca 2018 r. sygn. akt III CZP 60/17, stwierdził, że sąd może przyznać zadośćuczynienie za krzywdę osobom najbliższym poszkodowanego, który na skutek błędu lekarskiego doznał ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu. 

Zuzanna Opolska: O jakich kwotach mówimy? 

Zuzanna Hudziak: To zależy - w przypadku rodziców kwoty zadośćuczynienia wynoszą około 250 - 200 tys. i dla matki, i dla ojca. Jeśli chodzi o dzieci poszkodowane przez błąd okołoporodowy, to najwyższe zadośćuczynienie w Polsce wynosiło 1.200.000 zł. Musimy jednak pamiętać, że wypłacane jest jednorazowo i patrząc perspektywicznie milionowe odszkodowania nie wystarczają na całe życie. Z tego powodu rodzice powinni ubiegać się o rentę dla dziecka. W skład renty wchodzę wydatki na sprzęt medyczny, wózek, ortezy, leczenie - leki, wizyty lekarskie u specjalistów, rehabilitację, w tym dojazdy, opieka osoby trzeciej, np. pielęgniarki. W pozwach umieszczamy tabelkę, z której w sposób przejrzysty wynika wysokość miesięcznej renty. Wszystko musi być odpowiednio udokumentowane. 

Zuzanna Opolska: A jeśli chodzi o terminy? Do kiedy mogę złożyć pozew? 

Joanna Lazer: Dzieci mają dwa lata od uzyskania pełnoletności, czyli 20 lat od urodzenia. Rodzice 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie - błędzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. To ważne, że okres trzech lat liczymy "od dowiedzenia się", a nie od dnia porodu. 

Małgorzata Hudziak: Jest jedno "ale" - przepis o możliwości dochodzenia roszczeń przez dziecko w terminie 2 lat od uzyskania pełnoletności wszedł do polskiego porządku prawnego dopiero ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny ze skutkiem od dnia 10 sierpnia 2007 r. Ustawa objęła jednak porody do trzech lat wstecz, czyli nieprzedawnione w chwili wejścia w życie ustawy. 

Zuzanna Opolska: Czyli mamy czas... 

Joanna Lazer: Myślę, że lepiej działać wcześniej niż później - pamięć jest ulotna, dokumentacja medyczna się starzeje, tusz blednie. Jeśli w naszej głowie pojawi się myśl, żeby dochodzić swoich praw weźmy prawnika i nie zwlekajmy. 

Małgorzata Hudziak: Poza dokumentacją medyczną i opisem dnia porodu zawsze prosimy rodziców o dostarczenie opisu zwykłego dnia ich dziecka. To co czytamy jest wstrząsające - pojawienie się w rodzinie osoby niepełnosprawnej dezorganizuje życie wszystkich jej członków. Nie tylko mamy i taty, ale często rodzeństwa i dziadków.

 Zuzanna Opolska: Znajomi znikają? 

Małgorzata Hudziak: Bardzo często, ale nie dlatego, że są złymi ludźmi, po prostu nie wiedzą, jak się zachować, co powiedzieć, a czego nie mówić. Myślę, że to jest najgorsze - społeczne wykluczenie, tak mówią nam rodzice. 

Joanna Lazer: Na turnusach rehabilitacyjnych, na których organizujemy spotkania informacyjne dla rodziców, na korytarzach przeważnie widać matki z dziećmi. Zdarza się, że tam, gdzie pojawia się tragedia, mąż i ojciec w którymś momencie się wykrusza. Kobieta zostaje z dzieckiem na dobre i na złe. Mamy nadzieję, że to się będzie zmieniać, ponieważ na ostatnim spotkaniu informacyjnym była taka sama ilość matek jak i ojców

Na podstawie: https://kobieta.onet.pl/dziecko/prawniczki-bledy-okoloporodowe-kobieta-zostaje-z-dzieckiem-na-dobre-i-na-zle/e9bkhev

2042. Inauguracja roku formacyjnego

Ostatnio jest może ciut monotonnie na moim blogu, ale co ja na to poradzę, że uczestnictwo w Duszpasterstwie wciągnęło mnie na maksa? A skoro jest to jedna z rzeczy, którą żyję i która sprawia mi dużo radości, to dlaczego nie miałabym się nim dzielić z całym światem?

Początek roku akademickiego nierozerwalnie jest związany z początkiem roku formacyjnego. A czyż może być piękniejsze rozpoczęcie formacji od odprawienia Mszy świętej o szczęśliwy rok akademicki? Ta pierwsza Msza była raczej kameralna, dla naszego duszpasterskiego grona. Bo tydzień później odbywała się ogromna Eucharystia dla całego, bądź co bądź, niemałego środowiska akademickiego miasta Katowice połączona z wręczeniem nagrody Lux Silesia. 

Tamta ogólnoakademicka Msza odbywa się w Archikatedrze Chrystusa Króla naprzeciwko mojego wydziału. Z kolei inauguracyjna Eucharystia naszego Duszpasterstwa miała miejsce w kaplicy wydziałowej. Było ciasno, ale kameralnie. Poprzedziło ją spotkanie całego środowiska duszpasterstwa w gmachu redakcji "Gościa Niedzielnego" oraz "Radia eM". Mogliśmy podczas niego zobaczyć wszystkie pary z DA, które w poprzednim roku formacyjnym powiedziały sobie sakramentalne >>Tak<<, zobaczyć i posłuchać relacji z tegorocznego wyjazdu w Alpy na tzw. Camino, posłuchać świadectw uczestników rekolekcji Domowego Kościoła oraz Festiwalu Życia w Kokotku, a także spróbować tradycyjnej polenty. A nade wszystko mogliśmy ze sobą porozmawiać dowiadując się tym samym, co u nas słychać po wakacjach.

Przed ołtarzem znajduje się nietypowa
relikwia - szkic wykonany przez bł.
Pier Giorgia Frassatiego z jego podpisem

Po pierwszej części spotkania wszyscy udaliśmy się na wydział, aby wziąć udział we Mszy świętej, którą wraz z księdzem Krzysztofem koncelebrowali prodziekan Wydziału Teologicznego, a jednocześnie duszpasterz pracowników akademickich oraz ksiądz, który należy do Towarzystwa Ciemnych Typów (o co w nich chodzi pisałam >>tutaj<<). W kazaniu nasz ksiądz Kristofer nawiązał do tego, że nie mamy być jak ten Adam z Pierwszego Czytania, któremu Pan Bóg pokazywał kolejne zwierzęta, a on za bardzo nie wiedział co z nimi począć. Potem ten lekceważący i obojętny stosunek do otoczenia skutkował brakiem sprzeciwu na propozycję Ewy, aby zjedli owoce z drzewa poznania dobra i zła. Przestrzegał przy tym, że taka postawa w naszym życiu niczego konstruktywnego nie wniesie, a my będziemy znudzeni otaczającym nas światem. Że lepiej jest zadawać pytania, dotyczące wiary, życia, nauki, i oczekiwać na nie satysfakcjonujących nas odpowiedzi. Czasami ktoś nam je poda na przysłowiowej tacy, a innym razem będziemy musieli sami dojść do niej. Dlatego mamy być jak dzieci z Ewangelii - ufni i ciekawi świata, a wiedza, którą będziemy zdobywać przez kolejnych 9 miesięcy ma służyć nie tylko nam samym, ale i innym. Co ważne, służyć w sposób mądry i rozważny. Ma nie być prowodyrem pychy i przeświadczenia, że jest się w czymś lepszym od innych, ale sposobem, aby świat był lepszy. Na koniec nastąpiło oficjalne przedstawienie nowych animatorów poszczególnych grup działających w tym roku w duszpasterstwie i wręczenie im symbolicznych rogów obfitości.

Jedni debiutują jako tzw. "odpowiedzialni", a inni jako scholiści. Przez blisko 15 lat śpiewałam w parafialnej scholi, ale niektóre rzeczy zaczęły mnie przerastać. Może brakuje mi pokory co do niektórych spraw, jednak z drugiej strony - pokora nie oznacza na zezwolenie na pomiatanie i pomijanie mnie we wszystkim. Znam swoje ograniczenia, jestem nich świadoma, ale też wiem, że mam jakąś swoją wartość. Może malutką, ale zawsze. Może kiedyś wrócę, ale na pewno nie w czasie, kiedy jej opiekunem będzie taka toksyczna osoba, jak obecnie.

Śpiewu jednak mi brakowało. Toteż jeszcze na ostatniej "Chatce" zapytałam się tegorocznych odpowiedzialnych za duszpasterską scholę, czy nie będą mieli nic przeciwko, gdybym do nich dołączyła. Nie mieli, a nawet się ucieszyli. We wtorek przyszłam za wcześnie na spotkanie i trafiłam na ich próbę. Spodobało mi się, chociaż jeszcze do końca nie wierzyłam, że już w niedzielę będę mogła stanąć wraz z innymi w miejscu dla scholi. A jednak. Emocje brały górę, ale starałam się nie wybijać z moim głosem zbytnio przed szereg. Przecież wszyscy oni śpiewają od lat, mają wyrobione głosy, dzielą się na alty, basy, soprany, tenory... U mnie nawet to trudno ustalić. Na szczęście nikomu nie przeszkadzałam. A jak jeszcze mogę sobie pośpiewać na chwałę Panu to nic, tylko się z tego cieszyć. Najwięcej emocji wzbudziło we mnie wykonanie poniższej pieśni, którą zakończyliśmy uroczystość.

Wiecie co, miło było spotkać się z innymi po wakacjach. Co prawda z wieloma osobami widziałam się podczas wyjazdu do Brennej, ale tutaj było szersze grono. Wiem, że czeka mnie dosyć pracowity rok, ale mam nadzieję, że na rozwój duchowy też znajdę czas.