713. Wspomnienie o Hannie Chrzanowskiej w przededniu jej beatyfikacji

Witajcie. Bardzo się cieszę, że wśród Was znalazło się tylu miłośników piękna otaczającego nas świata, no i samego Krakowa. Cieszę się też, że mogłam Was zabrać chociaż w wirtualny spacer po tak pięknym mieście, jakim jest królewski Kraków, chociaż wybitnym fotografem to ja nie jestem. Widzę też, że wielu z Was podziela mój zachwyt nad tym miastem.
A teraz, będąc jeszcze w krakowskich klimatach, chciałabym Wam przedstawić sylwetkę pewnej pielęgniarki żyjącej w ubiegłym wieku. Ot, takiej zwyczajnej pielęgniarki, jedną z setek tysięcy, taką jaką widzimy w naszych szpitalach i przychodniach. Oj, a może nie takiej zwyczajnej? Przecież nie każda pielęgniarka zostaje oficjalnie uznana za błogosławioną Kościoła Katolickiego, czyż nie? Pytacie czymże się wyróżniła spośród tych wspomnianych setek tysięcy(oj, a może milionów, wszak na przestrzeni wieków trochę ich by się zebrało), że lada dzień zostanie wniesiona na ołtarze? Oczywiście, że Wam na to odpowiem...
Ostatnio coraz częściej słyszymy o wznoszeniu do chwały świętych i błogosławionych takich zwyczajnych, zwykłych ludzi. To co kiedyś zarezerwowane było dla księży, męczenników za wiarę i kaznodziejów, dziś jest dostępne dla każdego, kto żyje w zgodzie z Prawem Bożym. A to zaś wskazuje na to, że powołany do świętości jest każdy z nas. Ktoś pewnie powie, że aby zostać wzniesiony na ołtarze trzeba wykazać się niebywałą heroicznością cnót, czy też oddać życie za wiarę. Tymczasem niedawno została ustanowiona przez papieża trzecia droga do świętości - dar życia. Skomplikowanie brzmi? Być może, ale chodzi w niej m.in. o to, że "godni specjalnego uznania i czci są ci chrześcijanie, którzy podążając śladami Pana Jezusa i jego nauczania, zaoferowali się dobrowolnie i szczerze swoje życie innym i do śmierci wytrwali w tym postanowieniu(...) Oczywiste jest, że heroiczne oddanie życia, podyktowane i wspierane przez miłość, wyraża prawdziwe, pełne i wzorowe naśladowanie Chrystusa i z tego powodu zasługuje na podziw, jaki wspólnota wiernych ma zwyczaj wyrażać dla tych, którzy z własnej woli przyjęli męczeństwo krwi i w sposób heroiczny praktykowali cnoty chrześcijańskie"*. W dalszym ciągu do ustanowienia kogoś beatyfikowanym, a następnie świętym, w dalszym ciągu potrzebny jest niewytłumaczalny medycznie cud za pośrednictwem kandydata na ołtarze.

O Hannie Chrzanowskiej usłyszałam dopiero miesiąc temu podczas nabożeństwa Drogi Krzyżowej dla młodzieży w ramach XVI Forum Młodych. Nabożeństwo odbywało się w kościele św. Mikołaja, gdzie znajdują się doczesne szczątki skromnej pielęgniarki, która całe swoje życie poświęciła innym.

Hanna urodziła się w 1902 roku w Warszawie. Ojciec rodziny był profesorem filologii i historykiem literatury na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, matka zaś była córką znanej w Warszawie rodziny przemysłowców. Hanna miała też starszego o dwa lata brata. Jej dom rodzinny był okazałą rezydencją, która po I wojnie światowej stała się siedzibą ambasady włoskiej. Wypełniony był pięknymi przedmiotami, miał własną oranżerię, a odbywające się w nim bale zostały uwiecznione przez niejednego malarza. Pomimo tego, że rodzice Hanny byli ateistami, dziewczynka została ochrzczona, a po latach przystąpiła do pierwszej Komunii świętej. Dzieciństwo przyszłej błogosławionej opierało się na domowym nauczaniu, okresowych wyjazdach z babcią do położonego we Francji Arcachon oraz sanatoryjnych kuracjach w Zakopanym. W 1910 roku Chrzanowscy przenoszą się do Krakowa, gdzie Hania kontynuowała naukę w tamtejszych szkołach. W 1920 roku ukończyła egzaminem maturalnym z wyróżnieniem gimnazjum sióstr urszulanek. 

Trzeba tutaj wspomnieć, że pomimo znacznej zamożności rodzina nie pozostawała obojętna na los potrzebujących i słynęła z filantropii. Być może dlatego od młodych lat Hanna była wyczulona na potrzeby innych osób. Jeszcze przed rozpoczęciem studiów polonistycznych na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, wraz z szkolną koleżanką podjęła pracę w sekcji Komitetu Ochrony Polski, kwestując na rzecz ubogich. Prawdopodobnie było to głównym czynnikiem podjęcia decyzji o zawodzie pielęgniarki. Wkrótce nadarzyła się ku temu okazja - w Krakowie pojawił się Amerykański Czerwony Krzyż, który organizował kursy dla pielęgniarek. W jednym z nich uczestniczyła Hanna, a następnie podjęła pracę w Klinice Chirurgicznej, co udało jej się przez dwa lata z nauką na Uniwersytecie. W międzyczasie doznała urazu lewej ręki, która zakończyła się operacją chirurgiczną.
Wkrótce Hanna zrezygnowała ze studiów i zaangażowała się w pracę w ambulatorium Pań Ekonomek. W latach 1922 - 1924 uczyła się w Warszawskiej Szkole Pielęgniarstwa. Dyrektorka szkoły była tak zadowolona z jej wyników w nauce, że po zakończeniu nauki wysłała ją w styczniu 1925 roku na roczne studia pielęgniarstwa społecznego w ramach stypendium Rockefellera do Paryża. Po powrocie do kraju Hanna objęła posadę instruktorki pielęgniarstwa społecznego w dopiero co powstałej Uniwersyteckiej Szkoły Pielęgniarek i Higienistek w Krakowie. Następnie wysłano ją na kolejne stypendium do Belgii, gdzie poznawała zasady pracy higienistki szkolnej.

Po ponownym powrocie do kraju poświęciła się pracy pedagogicznej, przekazując nowym zastępom pielęgniarek swoją wiedzę. Pełniła też różne funkcje w powstałym w 1925 roku Polskim Stowarzyszeniem Pielęgniarek Zawodowych oraz brała aktywny udział w pracą nad ustawą o pielęgniarstwie. Wkrótce z powodu problemów zdrowotnych poświęciła się działalności publicystycznej obejmując w latach 1929 - 1939 roku stanowisko redaktora naczelnego pisma "Pielęgniarka Polska", a także zamieszczając w nim wiele napisanych przez siebie artykułów. Po II wojnie światowej nie wróciła już do tej funkcji. W latach 30 próbowała na krótko powrócić do pracy w charakterze asystentki dyrektorki Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa, ale wkrótce z powodu pogarszającego się stanu zdrowia musiała z niej zrezygnować.
Wraz z wybuchem II wojny światowej wróciła do Krakowa, gdzie włączyła się w pracy w Obywatelskim Komitecie Pomocy Społecznej pod przewodnictwem arcybiskupa Adama Sapiehy, a następnie działała w konspiracji. Jako kierownik działu opieki domowej uczestniczyła w pracach Polskiego Komitetu Opiekuńczego w Sekcji Pomocy Wysiedlonym, a następnie jako przewodnicząca w Sekcji Opieki nad Przesiedlonymi i Uchodźcami. Współpracowała też z Patronatem Opieki nad Więźniami w Krakowie.
Po wyzwoleniu Krakowa pracowała przez 3 miesiące jako przewodnicząca Sekcji Pomocy Przesiedleńcom, gdzie udzielała pomocy powracającym z Rzeszy przymusowym robotnikom i repatriantom. 1 kwietnia tego samego roku uczestniczyła w przygotowaniu do reaktywacji Uniwersyteckiej Szkoły Pielęgniarek i Higienistek, która przekształciła się w trzyletnią Szkołę Pielęgniarsko-Położniczą.
Latem 1946 roku udała się wraz z koleżankami na roczne stypendium UNRRA do USA, gdzie zapoznały się z działaniem tamtejszego pielęgniarstwa domowego. Następnie prowadziła na terenie całej Polski kursy dokształcające dla pielęgniarek oraz wykładała metodykę nauczania w szkole Instruktorek w Warszawie. Pracowała okresowo w Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego, a następnie w Komisji Historycznej i jako zastępca rzecznika dobra służby zdrowia przy Okręgowej Komisji Kontroli Zawodowej w Krakowie. Od połowy lat 50 organizowała okresowe konferencje oraz coroczne, prowadzone przez kapłana, rekolekcje dla pielęgniarek. W tym samym okresie organizowała wyjazdy na Jasną Górę, które stały się nieoficjalnymi zjazdami służby zdrowia.
Wraz z początkiem roku szkolnego 1957/1958 Chrzanowską przeniesiono do Kobierzyna, aby objąć tam stanowisko dyrektorki Szkoły Pielęgniarstwa Psychiatrycznego. Po roku jednak rozwiązano ją, a Chrzanowska wróciła do Krakowa. Wkrótce przeszła na wcześniejszą emeryturę.
Jednak będąc już na emeryturze prowadziła bardzo aktywny styl życia. Była m.in. pomysłodawczynią tzw. pielęgniarstwa parafialnego(przekonywała proboszczów do rozszerzenia opieki nad chorymi, a siostry zakonne do współpracy). Wprowadziła nowy rodzaj niesionej pomocy polegający na tym, że pielęgniarka przychodziła do jego domu i się nim opiekowała. Z jej inicjatywy zrodził się zwyczaj zanoszenia potraw wigilijnych z kuchni prowadzonej przez siostry prezentki i sporządzania paczek świątecznych dla ubogich chorych oraz wręczanie im symbolicznych prezentów imieninowych. W 1960 roku w Wielkim Poście wraz z ówczesnym biskupem krakowskim, Karolem Wojtyłą, domy 35 chorych. Dzięki niej wprowadzono Msze święte odprawiane w domach osób chorych oraz zorganizowano w 1964 roku rekolekcje w Trzebini, chciała także wybudować dom, w którym chorzy mogliby przyjechać na pewien czas na odpoczynek albo zorganizowane wczasy. Kiedy pytano ją skąd czerpie inspiracje do dalszej pracy, odpowiadała że wszystko zawdzięcza codziennej Mszy świętej oraz korzystaniu z sakramentu Eucharystii.
Piękną działalność Hanny Chrzanowskiej przerwała choroba nowotworowa, na którą zapadła w 1966 roku. W czasie jej trwania przeszła operację chirurgiczną oraz serię radioterapii. 12 lutego 1973 roku na spotkaniu Dyrektorów Diecezjalnych Duszpasterstwa Dobroczynności wygłosiła swój ostatni referat zatytułowany "Apostolstwo świeckie w opiece nad chorymi". Dwa miesiące później, będąc już obłożnie chorą, przyjęła z rąk ks. Franciszka Macharskiego, sakrament namaszczenia chorych. Kilka dni później, 28 kwietnia, straciła przytomność, a następnego dnia, około godziny 4:00 otworzyło się dla niej Niebo.
Trumnę z ciałem Chrzanowskiej przeniesiono do kościoła sióstr karmelitanek bosych, znajdujących się po drugiej stronie ulicy Łobzowskiej, naprzeciwko kamienicy, gdzie mieszkała. 2 maja odbyły się uroczystości pogrzebowe, którym przewodniczył kardynał Karol Wojtyła. Wzięła w niej udział liczna grupa duchowieństwa, wiernych oraz pielęgniarek. Podczas Mszy żałobnej kardynał Wojtyła porównał jej życie do wcielenia chrystusowych błogosławieństw z Kazania na Górze, a zwłaszcza do słów "Błogosławieni miłosierni". Początkowo Hanna Chrzanowska została pochowana w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Rakowickim, jednak 6 kwietnia 2016 roku odbyła się ekshumacja jej szczątków, po czym w krakowskim Instytucie Medycyny Sądowej zostały przeprowadzone odpowiednie badania. Nazajutrz, w obecności kardynała Franciszka Macharskiego, złożono je po uroczystej Mszy świętej do krypty znajdującej się pod ołtarzem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w kościele świętego Mikołaja.
Jutro, w sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie podczas uroczystej Mszy świętej ta cicha, skromna krakowska zakonnica zostanie włączona w poczet błogosławionych. W Niebie naprawdę znajdzie się miejsce dla każdego z nas!

* Za Listem apostolskim w formie <<motu proprio>> o ofiarowaniu życia