1481. Katastrofa w Andach

Rok 1972 był tragiczny dla sportowego świata nie tylko ze względu na zamach terrorystyczny, jaki miał miejsce podczas Igrzysk Olimpijskich w Monachium(o którym pisałam >>TUTAJ<<), ale i katastrofy lotniczej, która wydarzyła się miesiąc później.

O tym co się wtedy stało dowiedziałam się dość późno, bo ok. 2011 roku. Wtedy to na studiach z zarządzania na przedmiocie zowiącym się humanistyczne refleksje nad sportem prowadząca puściła nam film zatytułowany "Alive, dramat w Andach". Jak możecie się domyślać, nie zetknęłam się z nim wcześniej, a tym samym obejrzałam go z zapartym tchem. Historia grupy rugbistów, którzy lecąc na mecz ulegają wypadkowi gdzieś w Andach i oczekiwali w nich na pomoc, a tym samym na ocalenie życia, zrobiła na mnie piorunujące wrażenie. Potem, po powrocie do domu i dokończeniu jego oglądania(jednak nie zmieściliśmy się w programowej 1,5 godzinie zajęć) długo nie mogłam przestać o niej myśleć, a nawet zaczęłam szukać informacji na ten temat. W końcu mój esej zaliczeniowy z tego przedmiotu dotyczył rozmyślań nad katastrofą z 13 października 1972 roku.

Co się wtedy stało? 

Działająca przy katolickiej szkole w Stella Maris Colege w Montevideo(stolicy Urugwaju) drużyna rugby "Old Christians" wybierała się na krótki przejazd po Chile. 12 października na pokład Fairchilda 227 weszło 45 osób - zawodnicy i trenerzy drużyny, członkowie ich rodzin, przyjaciele oraz pięciu członków załogi.
Niebawem samolot, z powodu złych warunków pogodowych, musiał przymusowo wylądować w Mendozie(Argentyna). Ponieważ nie było możliwości udania się bezpośrednio do miejscowości Santiago de Chile, samolot został skierowany na południe, przez co leciał równolegle do Andów. Następnie piloci skręcili na zachód, w celu przelecenia przez góry nad przełęczą Paso Pehuenche. Po dostaniu się na chilijską stronę Andów planowano podejście do lądowania w Santiago. Kiedy po południu 13 października maszyna znalazła się nad przełęczą, kontrola lotów w Santiago została poinformowana, że Fairchild znajduje się nad Curicó. Niestety, z zachodu wiał silny wiatr, przez co lot samolotu nad przełęczą został spowolniony. Skutek tego był taki, że piloci nieprawidłowo obliczyli czas, jaki potrzebowali na przebycie przełęczy. Skręcili zbyt wcześnie w prawo, a następnie, myśląc że mają góry po prawej stronie, obniżali lot w złym miejscu, pozostając nad Andami.
Zanurzony w chmurach samolot rozbił się na jednym ze wzniesień pomiędzy Cerro Sosneado a wulkanem Tinguiririca, niedaleko granicy Chile i Argentyny. Po uderzeniu oderwało się prawe skrzydło. Zostało ono odrzucone do tyłu z taką siłą, że urwało statecznik pionowy, zostawiając dziurę w tylnej części kadłuba. Następnie samolot uderzył w kolejne wzniesienie, tracąc lewe skrzydło. Pozbawiony skrzydeł kadłub osiadł na ziemi, ześlizgując się po zboczu, aż w końcu zatrzymał się na terytorium Argentyny - kilkaset metrów od granicy z Chile i 8 km na północny wschód od wierzchołka wulkanu Tinguririca.
Katastrofę przeżyły 32 osoby, które znalazły się w tragicznej sytuacji. Pozbawieni ciepłych ubrań, ze skromnymi zapasami jedzenia i lekarstw oczekiwali na pomoc, która nie nadchodziła. Co prawda po zaginięciu samolotu wszczęto poszukiwania rozbitków, prowadzone one jednak były z powietrza, zaś padający śnieg szybko zacierał ślady katastrofy. I chociaż trzykrotnie przelatywały nad nim samoloty, to przysypany białym śniegiem wrak nie został zauważony. 
Pasażerowie, którym udało się wyjść z katastrofy bez większych urazów zajmowali się tymi, którzy mieli mniej szczęścia. Wśród członków drużyny rugby znalazło się dwóch studentów medycyny i to oni musieli zająć się licznymi złamaniami, urazami głowy, a także częściami samolotu, które wbiły się w ciała najciężej rannych. Jednym z nich był 19-letni Roberto Canessa, który był jednym z tych, którzy najbardziej przyczynili się do uratowania całej grupy.

Sama sytuacja pasażerów była krytyczna. Kobieta, która kupiła w ostatniej chwili bilet na ten lot, aby zdążyć na ślub własnej córki, została uwięziona między rzędami foteli. Nie dało się jej wyciągnąć, nie ryzykując tym samym jej natychmiastowej śmierci. Śmiertelnie ranna siostra jednego z rugbystów wciąż powtarzała: "Mamo, czy możemy wrócić do domu?". Niestety, ich matka była jedną z ofiar, które zginęły w momencie zderzenia samolotu z górą. Większość z nich znalazła się na pokładzie, ponieważ podróżujący nim sportowcy namówili członków rodzin na małe wakacje w chilijskiej stolicy.
Wrak samolotu wypełniały szloch i jęki rannych oraz nerwowymi pokrzykiwaniami tych, którzy próbowali zebrać potrzebną w tych warunkach ciepłą odzież i żywność. Nie było tego dużo, ponieważ większość bagaży znajdowała się w zagubionym ogonie samolotu. Maszyna była co prawda wyposażona w zapasy żywności, ale takie, które wystarczyłyby na kilkugodzinny lot - słodycze, ciastka, trzy słoiki dżemu, suszone owoce i kilka rodzajów alkoholu.

Przekonani, że już niedługo przybędzie po nich misja ratunkowa, rozbitkowie użyli szminek i lakieru do paznokci i na kadłubie samolotu napisali S.O.S. Miało to ułatwić poszukiwania. Po kilku dniach nad ich głowami przeleciało kilka samolotów, jednak nikt nie zwrócił uwagi na miejsce katastrofy. Ocaleni zorientowali się, że biały kadłub samolotu jest słabo widoczny na tle śniegu.
Katastrofa samolotu nie była jedyną tragedią, jaka spotkała rozbitków. Dwa tygodnie później na wraz zeszła lawina, zabijając kolejne osoby. Wśród nich była Liliana Methol, matka czwórki dzieci. Podróż do Chile była dla niej prezentem z okazji rocznicy ślubu. Przy życiu pozostał jej mąż, Javiar.
Tym, którzy jeszcze żyli, zaczęła grozić śmierć z głodu. Ocaleni nie mieli już czym oszukać pustych żołądków. Z drugiej strony, widmo szybkiej śmierci wzbudziło w nich niebywałą determinację. Padła więc propozycja, aby zacząć jeść ciała zmarłych. Dla wielu było to szokiem, ponieważ wśród ocalonych większość była głęboko wierzącymi katolikami, dla których kanibalizm jawił się jako jeden z najcięższych grzechów możliwych do popełnienia przez ludzi. Przez wiele godzin prowadzono dramatyczną dyskusję. Podczas niej część rozbitków wyraziła zgodę, aby ich ciała po śmierci posłużyły za pokarm dla nadal żyjących.
Wieczorem jeden z mężczyzn wyszedł z wraku samolotu i wydobył jedno z ciał spoczywające w śniegu. Posługując się fragmentami szkła i poszycia kadłuba wyciął fragmenty ludzkiego mięsa, które następnie zjadł. Tej samej nocy wiele osób potajemnie wymknęły się z samolotu na najstraszniejszy w ich życiu posiłek.
Ciała kolegów i przyjaciół pozwalały przetrwać wciąż malejącej grupie ocalonych. Mijały kolejne dni, a pomoc wciąż nie nadchodziła. Nie powiodła się też kolejna próba sprowadzenia ratunku.
Nastał grudzień. Myśl o zbliżających się świętach Bożego Narodzenia nie dawała spokoju Josemu Luisowi Inciarte, nazywanemu "Couche". Był to 24-letni, głęboko wierzący mężczyzna, który nie mógł poradzić sobie z zaakceptowaniem kanibalizmu, do którego został zmuszony. Uznał, że nie jest w stanie zaakceptować jedzenia ludzkiego mięsa podczas świąt, a przez to odmówił spożywania ciał zabitych osób, świadomie wybierając śmierć głodową(do której jednak nie doszło).
W połowie grudnia ocaleni podjęli kolejną próbę sprowadzenia pomocy. Najsilniejsi wyruszyli na poszukiwanie ratunku. Po dziesięciu dniach wędrówki natrafili na pasterzy. Ocaleni pozostali we wraku musieli jeszcze czekać dwa dni, aż 22 grudnia, na dwa dni przed Wigilią, nadszedł ratunek.
Z 45 osób lecących samolotem uratowało się 16 mężczyzn. Końcowy bilans ofiar i ocalonych wyglądał następująco:

1. Załoga(wszyscy zginęli)

• płk Julio Ferredas (pilot, zginął w katastrofie)
• ppłk Dante Lagurara (drugi pilot, zmarł następnego dnia po katastrofie w wyniku obrażeń)
• por. Ramon Martinez (zginął w katastrofie, wypadając z samolotu)
• kpr. Carlos Roque (zginął 29 października w lawinie)
• kpr. Ovidio Joaquin Ramirez (zginął w katastrofie, wypadając z samolotu)

2. Zmarli pasażerowie

• Francisco Abal (zmarł 14 października w wyniku obrażeń)
• Graciela Augusto Gumila de Mariani (zmarła 14 października w wyniku obrażeń)
• Gaston Costemalle (zginął 13 października, wypadł z samolotu) 
• Rafael Echavarren (zmarł 18 listopada)
• Alexis Hounie (zginął 13 października, wypadł z samolotu)
• Dr Francisco Nicola (zginął 13 października przygnieciony fotelami)
• Easter Horta Perez de Nicola (zginęła 13 października przygnieciona fotelami)
• Gustavo Nicolich (zginął 29 października w lawinie)
• Arturo Nogueira (zmarł 15 listopada)
• Guido Magri (zginął 13 października, wypadł z samolotu)
• Filipe Maquirriain (zginął 13 października, wypadł z samolotu)
• Julio Martinez-Lamas (zmarł 14 października w wyniku obrażeń)
• Daniel Maspons (zginął 29 października w lawinie)
• Juan Carlos Menenden (zginął 29 października w lawinie)
• Eugenia Dolgay Diedug de Parrado (zginęła 13 października)
• Susana Perrado (zmarła 21 października)
• Marcelo Perez (zginął 29 października w lawinie)
• Enrique Platero (zginął 29 października w lawinie)
• Liliana Navarro Petraglia de Methol (zginęła 29 października w lawinie)
• Daniel Shaw (zginął 13 października, wypadł z samolotu)
• Diego Storm (zginął 29 października w lawinie)
• Numa Turcatti (zmarł 11 grudnia)
• Carlos Valeta (zginął 13 października, wypadł z samolotu)
• Fernando Vazquez (zmarł 14 października w wyniku obrażeń)

3. Ocaleni pasażerowie

• Jose Pedro Algorta
• Roberto Canessa 
• Alfredo Delgado
• Daniel Fernandez
• Roberto Francois
• Roy Harley 
• Jose Luis Inciarte
• Alvaro Mangino
• Javier Methor
• Carlos Paez Rodriguez
• Fernando Parrado
• Ramon Sabella
• Adolfo Strauch
• Eduardo Strauch
• Antonio Vizintin
• Gustavo Zerbino

W obawie przed negatywnymi reakcjami ocaleni nie wyjawili, że doszło do aktu kanibalizmu. Jednak członkowie ekip ratunkowych i prowadzący śledztwo szybko odkryli, że ciała zmarłych pozbawione są fragmentów mięsa. Informacje o tym, w jaki sposób rozbitkowie uniknęli śmierci głodowej szybko przedostały się do prasy. Wzbudziły tym samym sensację tak samo wielką, jak sama informacja o odnalezieniu zaginionych. W Urugwaju oraz okolicznych krajach wybuchła gorąca dyskusja. Głos w obronie ocalonych zabrali nawet dostojnicy Kościoła.