1741. Do trzech prób sztuka, aż wreszcie się uda..., czyli jak docierałam na nabożeństwo Drogi Krzyżowej w Wał-Rudzie

Już jakiś czas temu chciałam się wybrać do Wał-Rudy, gdzie od wielu lat 18 dnia każdego miesiąca odprawiana jest Droga Krzyżowa "po śladach" ostatniej drogi w życiu mojej imienniczki, a zarazem przykładu, że można wytrwać do końca w swoich życiowych postanowieniach - błogosławionej Karoliny Kózki. To tam, w niewielkiej miejscowości usytuowanej około 25 kilometrów na północny-zachód od Tarnowa oraz ok. 2,5 kilometra od Zabawy, miejscu jej pierwotnego pochówku, w dniu 2 sierpnia 1898 roku, w niewielkiej, galicyjskiej chacie, przyszła na świat Karolina Kózka, wychowywała się, poznawała prawdy wiary, aż w końcu poniosła męczeńską i bezsensowną śmierć w dniu 18 listopada 1914 roku z rąk rosyjskiego żołnierza, broniąc tego, co miała najcenniejsze - swojej czystości. 

Wał-Ruda - miejsce, w którym narodziła się i dojrzewała świętość bł. Karoliny Kózkówny

Tytuł dzisiejszego wpisu może wydawać się może dziwny, może trochę niezrozumiały. A jednak dotarcie na to bądź co bądź wyjątkowe nabożeństwo zajęło mi... trzy miesiące? Chociaż bardziej poprawnie zabrzmiało by, że trzy 18 dni kolejnych miesięcy, takich jak sierpień, wrzesień i październik, z czego ostatnia próba okazała się udana. W tym przypadku powiedzenie, że do trzech razy sztuka nabrało jak najbardziej wymiernego znaczenia - za każdym razem byłam coraz bliżej zamierzonego sobie celu. 

Pierwszą, spontaniczną próbę podjęłam w sierpniu. Sierpień mam w pracy wolne - to czas wszelkich remontów, inwentaryzacji itp. Kilka dni wcześniej ogarnęłam sobie dojazd pociągiem i lokalną komunikacją. Tak szczerze pisząc, to o ile wiedziałam jak się dostać do Tarnowa, o tyle bus z Tarnowa do Zabawy (później dowiecie się dlaczego do Zabawy) był dla mnie trochę abstrakcją. Niestety, z tej wyprawy nic nie wyszło. Co prawda czasowo miałam wszystko zaplanowane jeszcze z nawiązką, jednak na kolei tego dnia zdarzył się wypadek, przez co bezpośredni pociąg do Tarnowa miał (przynajmniej) 3,5 godziny opóźnienia. Próbowałam dostać się jeszcze przez Kraków (autobusem z Katowic), a potem udało mi się złapać regionalny pociąg z Krakowa do Tarnowa (ten, którym pierwotnie planowałam przyjechać dalej był opóźniony), jednak zanim dojechałam do Tarnowa, była już 13:30. Na upadłego złapałabym busa do Zabawy, do końca jednak nie wiedziałam, z którego przystanku odjeżdża. Tzn. miesiąc później okazało się, że odjeżdża z zupełnie innego przystanku, niż podpowiadałaby intuicja. Podejrzewając, że i tak nie zdążę na nabożeństwo, pochodziłam trochę po centrum Tarnowa, po czym wróciłam do domu.

Bardzo spodobał mi się ten klomb, toteż z przyjemnością go uwieczniłam na zdjęciu

Sanktuarium w Zabawie

Drugą próbę podjęłam miesiąc później, 18 września. W pracy rozłożyłam sobie godziny z tego dnia na inne dni tygodnia, dzięki czemu miałam wolne. W przypadku połowy etatu jest to możliwe, byle nie za często. Tym razem pociąg był w miarę punktualnie. Dwie godziny podróży minęły dosyć szybko nie tylko na czytaniu książki, ale też podziwianiu nieziemskich widoków przesuwających się za oknem. To był nieco stresujący dla mnie czas, ponieważ kilka dni wcześniej niesamowicie pogorszył się stan zdrowia księdza Niosącego Światło, co stawiało pod znakiem zapytania chociażby zbliżającą się operację jego ręki. Wyprawa, może nie tylko ukoiłaby moje myśli, ile skierowałaby je na inny tor. I tak poniekąd się stało. 

Po 12 wysiadłam na dworcu kolejowym w Tarnowie i skierowałam swoje kroki w kierunku jednej z remontowanych ulic miasta. Logika mi podpowiadała, że autobus powinien odjeżdżać z przystanku pod "Biedronką". Tymczasem minęła określona godzina i nic. Różne autobusy jechały, ale nie ten, na którym mi zależało. W końcu zaniepokojona tym poszłam na przeciwny przystanek i okazało się, że to właśnie z niego odjeżdżają pożądane przeze mnie pojazdy. Jeszcze była taka pora, że miałam szansę zdążyć na to wszystko. Może sformułowanie "na spokojnie" nie jest tutaj najwłaściwsze, bo musiałabym na miejscu trochę podbiec, ale prawdopodobnie dogoniłabym jeszcze jakoś procesję. Tylko nie wiem, co mi się ubzdurało, że wszystko odbywa się w Zabawie. Toteż zamiast wysiąść we wcześniejszej Wał-Rudzie, pojechałam właśnie do owej Zabawy. Na miejscu jednak coś mi nie pasowało. Na szczęście przed sanktuarium była mapa z najważniejszymi obiektami i wtedy zorientowałam się, że wszystko jednak odbywa się w innej miejscowości. A że chwilowo nic z powrotem nie jechało, to postanowiłam udać się tam na nogach. Trochę to zeszło, bo "pobłądziłam" na remontowanym rondzie, ale w końcu dotarłam na miejsce. Tyle że już wszystko się skończyło i ludzie wracali już do domu, albo jechali do Zabawy na Mszę świętą. Czy zraziłam się tą porażką? Ja nawet nie nazwałabym tego tym słowem, przynajmniej już wiedziałam, gdzie znajduje się dom rodzinny błogosławionej Karoliny Kózki wraz ze znajdującym się za nim laskiem z Drogą Krzyżową jej męczeństwa. To ważne dla mnie, jako osoby która polega jedynie na środkach komunikacji zbiorowej oraz na zapamiętanych trasach (wiem, że to dziwnie zabrzmi, ale nie mam w mojej komórce aplikacji GoogleMaps). No i przy okazji wymyśliłam nietypowy prezent na urodziny księdza, które były następnego dnia. 

Cmentarz wojenny znajdujący się "po drodze" pomiędzy domem rodzinnym Kózek, a centrum miejscowości

Do trzeciej próby podeszłam w październiku. Wiedziałam, że będzie to ostatnia próba w tym roku, ale nie w ogóle. Zrządzeniem losu odwołali nam zajęcia na uczelni z powodu L4 wykładowczyni, w pracy udało mi się wszystko poprzesuwać. Tego dnia, 18 października, przypadało wspomnienie św. Łukasza Ewangelisty. Rano udało mi się uczestniczyć w Mszy świętej w intencji zdrowia księdza Niosącego Światło w jego parafii. Przy okazji poprosiłam patrona dnia o owo światło podczas mojej wyprawy w nadziei, że tym razem finał będzie po mojej myśli. Nie zawiodłam się, chociaż i tym razem nie obyło się bez przeszkód.

Jadąc, a później idąc, miesiąc wcześniej przez Wał-Rudę nie sposób było nie zauważyć remontu drogi, który odbywał się w centrum miejscowości. Wtedy jednak jakoś dało się tamtędy przejechać. Tym razem jednak okazało się to niemożliwe, o czym kierowca autobusu dowiedział się dopiero podczas jazdy. W związku z tym osoby jadące w kierunku Wał - Rudy (i poprzedzającej ją Woli Radłowskiej) musiały wysiąść w Radłowie i przejść ten odcinek pieszo. Zagadką pozostawała dla mnie droga powrotna. Co jak co, ale tego nie mogłam przewidzieć. Zresztą nawet kierowca nie był zbytnio zorientowany w tych sprawach, a co dopiero zwykły pielgrzym. 

6 kilometrowa droga, jaką musiałam pokonać do domu Karoliny, minęła mi wyjątkowo sprawnie i zadziwiająco szybko. Po drodze nuciłam sobie różne pieśni, powtarzałam słówka z łaciny (tylko nie pytajcie dlaczego akurat łacina mi przyszła do głowy, bo sama nie wiem), a nade wszystko delektowałam pięknem otaczającego mnie wiejskiego krajobrazu. Pomimo drugiej połowy października pogoda była przepiękna, a słońce i delikatny wiaterek wręcz zachęcały do stawiania kolejnych kroków, nawet pomimo zmęczenia. Po cichu też modliłam się o podobną pogodę na sobotę, kiedy to miała odbyć się wycieczka do Wadowic i Kalwarii Zebrzydowskiej.

Tak jak pisałam, chociaż miesiąc wcześniej nie udało mi się dotrzeć na nabożeństwo, to jednak dotarłam na miejsce, dzięki czemu teraz już kojarzyłam nieco okolicę. Wiedziałam, że po drodze minę Dom Kultury i delikatesy, ale też pomnik błogosławionej Karoliny Kózkównej przed Zakładem Opiekuńczo - Leczniczym, cmentarz wojenny i kilka charakterystycznych kapliczek. W końcu pojawiła się odnoga drogi w lewo, a drogowskaz informował że to właśnie tam znajduje się Szlak Męczeństwa bł. Karoliny. A więc mogłam powiedzieć, że się udało.

Droga prowadząca do domu rodzinnego Karoliny

Z pewnym onieśmieleniem weszłam na teren obiektu zastanawiając się, czy nikt mnie z niego nie wyprosi. Wiem, że to trochę irracjonalne, ale tak się złożyło, że byłam jedną z pierwszych osób, które tego dnia pojawiły się na terenie byłego obejścia należącego do rodziny Kózków. Sam kompleks zabudowań jest niewielki, ale bardzo przyjazny. Przybywających wita brama, z napisem "Błogosławieni" po jednej stronie oraz "Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Kto idzie za mną..." po drugiej. Po tej drugiej stronie znajduje się też niewielki dzwon wraz z sekwencją "Dzwonię, więc jestem. Karolino prowadź". Niejeden pątnik podczas mojego czekania zadzwonił owym dzwonem wyrywając mnie z zadumy.

Za bramą, po lewej stronie znajduje się stodoła, w której umieszczono makietę wsi galicyjskiej. Jednak moją uwagę przykuła znajdująca się na jednej ze ścian tablica z opisanymi obrażeniami, jakie rosyjski żołnierz zadał przyszłej błogosławionej. Zamieszczony schemat nie tylko jeszcze bardziej nakreślił mi ogrom całej tragedii, ale też przemówił do mnie dosadniej niż czytane przeze mnie opisy tej historii.

Naprzeciwko bramy widać budynek, w którym mieści się sklep z pamiątkami oraz siedziba Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. Warto tutaj wspomnieć, że błogosławiona Karolina Kózka patronuje również KSM-owi. Trochę w głębi podwórka znajduje się replika domu, w którym urodziła się i żyła Karolina. Chociaż oryginalny się nie zachował do dnia dzisiejszego, to w izbie umieszczono wiele mebli oraz rzeczy codziennego użytku, które przez lata służyły rodzinie Kózków. Jest tam chociażby łóżko rodziców Karoliny, ubrania, w których chodzili, obrazy, do których się modlili. Bardzo wymowna, jak dla mnie, jest przedstawiona w izbie scena, w której postać Karoliny klęczy przy wspomnianym łóżku i modli, wpatrując w obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Jak chce tradycja, na niego spoglądała też wtedy, gdy żołnierz wyprowadzał ją z domu w ostatnią drogę. Wspomnianą izbę poprzedza drewniana kaplica umiejscowiona w miejscu stajni. Sama jeszcze pamiętam dom mojego taty, w którym też po jednej stronie sieni była kuchnia i pokój, a po drugiej stajnia z inwentarzem. We wspomnianej kaplicy znajduje się m.in. ołtarz, portret błogosławionej Karoliny oraz mały relikwiarz z jej szczątkami.

Zdjęć z izby mam sporo, ale myślę, że te na razie wystarczą. Jedna rzecz szczególnie mnie w niej zaskoczyła i niejako wzruszyła - to pamiątkowy obraz z mojej ukochanej Kalwarii Zebrzydowskiej wiszący nad łóżkiem. Czy rodzina Kózków rzeczywiście tam była, czy znalazł się w ich domu w inny sposób? Mogę się tego tylko domyślić.

Pomiędzy domem, a stodołą można zobaczyć bardzo wzruszającą scenę, w której matka trzyma w objęciach swoje ukochane, zamordowane już dziecko, a załamany ojciec łapie się w geście rozpaczy za głowę. To ważny symbol, zwłaszcza kiedy słyszymy o kolejnym dziecku, które ginie z ręki rodzica. I na odwrót - może on odzwierciedlać rozpacz wszystkich tych rodziców, którzy utracili swoje dzieci na różne sposoby.

Czas powoli, ale nieubłaganie płynął do przodu, na parkingu przed obiektem parkowało coraz więcej autobusów i samochodów, obok mnie przechodziło coraz więcej osób w różnym wieku. Mogłoby być zadziwiającym to, że ta tragiczna śmierć skupia aż tyle ludzi, zwłaszcza tych młodych. A może oni po prostu widzą w Karolinie wzór do naśladowania?

Wiedziałam, że mam jeszcze trochę czasu do godziny 15:00, o której rozpoczyna się tradycyjna Droga Krzyżowa, główny cel mojej podróży. Przysiadłam na krawężniku pod stodołą i wyjęłam z plecaka najpierw kanapkę, w celu uzupełnienia energii, a następnie książkę o Wadowicach. Pogoda w dalszym ciągu ani razu nie dała znać, że to już druga połowa października. Ciepłe promienie otulały przestrzeń, a łagodny wietrzyk smagał po policzkach. Aż chciało mi się zaśpiewać, że "Głosem Boga, cisza jest, cieniem Boga - słońca blask, wiatr to czuły Boga gest...". Tak bardzo te słowa odpowiadały temu, co aktualnie czułam we wnętrzu mojego serca.

Jeden z krzyży Drogi Krzyżowej
na Męczeńskiej drodze bł.
Karoliny (prawdopodobnie
jest to Stacja Pierwsza)

Punktualnie o godzinie 15:00, a więc w godzinę śmierci Pana Jezusa, przybyli ludzie wyruszyli na pielgrzymi szlak wiodący w dużej części przez las, będący niemym świadkiem bezsensownej śmierci tej niezwykle dzielnej dziewczyny. Cała jego trasa liczy ok. 2 kilometrów, a poszczególne jej stacje wyznaczają charakterystyczne krzyże. Podczas nabożeństwa byłam zbyt przejęta, aby wyjąć aparat fotograficzny, zresztą wolałam skupić się na rozważaniach i modlitwie*, niż na utrwalaniu wszystkiego dookoła, ale przed Drogą Krzyżową zrobiłam zdjęcie jednemu. Pierwszy z nich jest ustawiony już kilkadziesiąt metrów od wspomnianej wcześniej bramy. Warto zwrócić uwagę na trzeci krzyż, znajdujący się w miejscu rozstania Karoliny z ojcem. To tam Jan (bo tak miał na imię) ostatni raz widział córkę żywą. Potem jeszcze widziało ją dwóch chłopców, o czym poszli poinformować mężczyznę. Czy gdyby poszli za Karoliną i żołnierzem to tragedii zdołano by zapobiec? A może podzieliliby los dziewczyny i też zginęli? Jeden Bóg raczy to wiedzieć. 

W uroczystej procesji niesiony był m.in. obraz przedstawiający Karolinę oraz jej relikwiarz. Oprócz rzeszy wiernych uczestniczyły w niej również poczty sztandarowe, co nadawało całości niezwykle uroczystego i podniosłego charakteru. Jestem może jakaś dziwna, ale zawsze wzruszają mnie tego akcenty. I nawet jeżeli nie okazuję tego publicznie, to gdzieś w głębi duszy czuję tzw. "gulę". Rozważania też trafiły w moją najczulszą strunę. Momentami zastanawiałam się nawet, dlaczego we współczesnym świecie tak łatwo zbaczamy z drogi, która w prosty sposób może nas zaprowadzić przed oblicze Boga?Dlaczego sami tworzymy na niej niebezpieczne zakręty, na których tak łatwo się wykoleić? Dlaczego tworzymy wzniesienia, na pokonanie których marnujemy tyle czasu i energii? Ale przecież w każdym z nas jest elementarna cząstka dobra. Czy tylko potrafimy należycie ją spożytkować? Wzruszał mnie wspólny różaniec, to, jak jednym głosem wypowiadaliśmy każdą z siedmiu próśb Modlitwy Pańskiej. Założę się, że każdy z nas przybył z jakąś intencją. Ja też. Ale przecież ważna jest świadomość, że to wszystko zależy od Woli Bożej, "jako w Niebie, tak i na ziemi", a nie od nas samych. A ona może być zupełnie inna niż nasza. Możemy czuć żal do Boga, ale i on powinien kiedyś w końcu przerodzić się w akceptację. I w końcu miejsce znalezienia martwej Karoliny. Automatycznie przypomniał mi się schemat widniejący na stodole oraz pomnik "Pożegnanie". I jedna myśl - czy rodzice potrafili tak z pełną ufnością powiedzieć wtedy nie tylko "Bądź wola Twoja, jako w Niebie tak i na Ziemi", ale też "I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom". Wybaczenie w takich okolicznościach jest naprawdę wielką sztuką i nie każdego na to stać.

Obraz przedstawiający błogosławioną Karolinę niesiony w czasie procesji

Nabożeństwo powoli zbliżało się ku końcowi. Na pierwsze odczucie wydawało mi się ono krótkie, w porównaniu np. z Drogą Krzyżową na Kalwarii Zebrzydowskiej. Ale nie ma co ich ze sobą porównywać, ponieważ specyfika każdego z nich jest całkiem inna. Teraz myślę, że trwało tyle, ile powinno. Idąc ostatnią prostą drogą jeszcze raz rozejrzałam się wokoło. Te lasy, te pola, te ścieżki... Przecież one wszystko to widziały... Błogosławieństwo jest w ciszy subtelnie przerywanej odgłosami przyrody...

Jeszcze tylko krótka chwila na przyjęcie Ciała Eucharystycznego i krótką modlitwę. Co prawda byłam u Komunii podczas porannej Mszy świętej, ale skoro można je przyjąć dwa razy w ciągu dnia... Wiem, że proszę w modlitwie o rzecz niemożliwą, już to przerabiałam blisko dekadę temu. Ale może, może teraz Bóg się zmiłuje i chociaż ten jeden jedyny raz w moim życiu zdziała cud? 

Ale przecież on działa cuda, na każdym moim kroku i w każdej chwili mojego życia. Cuda subtelne, można by nawet powiedzieć, że powszechne. Możecie się nawet z tego śmiać, ale ja dosłownie czasami mam wrażenie, że moją słabą ludzką rękę ujmuje w swoją silną dłoń i prowadzi mnie przez świat. Wiem, że z nim nic złego mnie nie spotka. Bo w większości przypadku postawi przede mną ludzi, którzy tak po prostu będą chętni mi pomóc wywołując moje zakłopotanie, ale i wdzięczność. Tak było i tym razem, kiedy Basia zaproponowała, że odwiezie mnie z mężem do samego Tarnowa, chociaż wystarczyłby Radłów. Dzięki temu zdążyłam na wcześniejszy pociąg, a pan Kaziu, jej mąż, podzielił się ciekawostką związaną z II wojną światową.

Pomnik Karoliny pod 
Zakładem Opiekuńczo - 
Leczniczym

Mam nadzieję, że to nie była jednorazowa wizyta w tym miejscu i że jeszcze nie raz tam zawitam. Wiadomo, że nie teraz, kiedy ciemno się robi już po 16:00, ale może na wiosnę lub latem, kiedy dzień już jest znacznie dłuższy. Zresztą dla mnie jest to wyprawa niemal całodniowa, ale opłacalna. Mam tylko nadzieję, że do wiosny skończy się ten remont ronda i autobusy będą normalnie przejeżdżać przez Wał - Rudę. A jak nie, to na nogach też się dojdzie. Może nawet uda się podciągnąć to pod parafialną wycieczkę dla dzieciaków. Zalipie - Zabawa - Wał-Ruda, to mogłoby być ciekawe. Tylko jak do tego przekonać proboszcza - oto jest pytanie.

I na koniec dzielę się z Wami wierszem ułożonym tamtego dnia podczas Drogi Krzyżowej.

Pożegnanie
Ponury, listopadowy poranek,

być może deszczowy, pochmurny.

Ojciec i córka siedzą przy stole,

tykanie zegara przerywa ciszę,

niczym bicie niespokojnego serca,

albo trzepot skrzydeł spłoszonego ptaka.

I nagle huk wielki i wrzawa,

do domu wpada złowrogi żołnierz,

niczym kula piorunu ognistego.

Krzyk jego wzbudza trwogę,

budzi uśpione w kołysce dzieciątko.

Co płaczem swój sprzeciw.

"Lili lili" - zdąża powiedzieć Karolina,

nim żołnierz wyciągnie ją z domu.

Prowadzi gdzieś do lasku,

w którym jeszcze latem zbierała jagody.

Żegna ją ukochana grusza,

szelestem ostatnich listków na gałęziach.

Żegnają ją trawy na łące,

machając kłosami w rytm wiatru.

Żegnają ją ptaki,

ćwierkając żałobne pieśni.

Żegna ją cały świat.

I ona żegna się ze światem,

zlękniona i wystraszona.

Czyż można żegnać się z życiem

w wieku czternastu lat?

Wściekłość żołnierza ogarnia,

nie dostał tego, co chciał.

Ostrze szabli błyszczy jak oczy Karoliny,

nim zasłoni je mgła śmierci.

Krople krwi spadają na ziemię,

zwilżając ją niczym deszcz.

"Wykonało się" - rzecze świat cały.

Umarła, ale nie przegrała.

Życie wygrywa ten, kto z Bogiem żyje w przyjaźni.

* A uwierzcie mi, miałam kilka intencji, w których przyjechałam się pomodlić, co jednak było dla mnie priorytetem

1740. Rozłąka

Dwa tygodnie temu Kropka była na trzydniowej wycieczce klasowej w Zakopanym. To był jej pierwszy wyjazd z nową klasą, do której dołączyła w pierwszej połowie zeszłego roku, więc wiadomo, że jakieś tam obawy miała. Niby dosyć szybko zaaklimatyzowała się w tej klasie, ale co innego spędzać z rówieśnikami kilka godzin dziennie, a co innego trzy dni. Nie myślcie sobie jednak, że nie miała żadnych wątpliwości, bo te w jej głowie pojawiły się nie raz i nie dwa. Z drugiej jednak strony, jako wychowance domu dziecka (no dobra, placówki opiekuńczo - wychowawczej, ale na jedno wychodzi), został jej ten wyjazd sfinansowany ze środków szkoły. A więc przynajmniej o to jedno nie musiała się martwić. Chociaż ona dużo bardziej martwiła się o swojego siostrzeńca, który na ten czas został "sam" w placówce. Żeby się tak nie stresowała tym wszystkim, to obiecałam jej, że będę zaglądać do Adasia.

Adaś, miłośnik kosmosu, przyszły astronauta, akurat przerabia w szkole tekst Wandy Chotomskiej "Dzieci Pana Astronoma". Nie wiem, czy Wam o tym wspominałam, ale kiedy byłam w pierwszej klasie gimnazjum okazało się, że jego autorka, Wanda Chotomska, będzie z wizytą w sąsiedniej szkole. Naszym nauczycielkom udało się wykombinować, aby zahaczyła też i o naszą szkołę. Udało się, a z tej okazji nasze amatorskie koło teatralne wraz z pozakołowymi uczniami, przygotowało inscenizację właśnie "Dzieci Pana Astronoma", którą wystawiliśmy podczas spotkania. Wydaje mi się, że powód wyboru tej bajki był banalny - można było zaangażować do niej bardzo dużo osób, a zabawny, wierszowany tekst szybko wpadał w ucho i w pamięć. Jeszcze dzisiaj, po prawie dwudziestu latach jestem w stanie wyrecytować z pamięci całe jej fragmenty, czym zadziwiłam Adasia, a jakiś czas temu i Słowiczka, który miał to jako lekturę szkolną (jeżeli ktoś myśli, że w klasach dla dzieci z lekkim upośledzeniem umysłowym nie ma lektur, to czasami są, tylko dopasowane do ich poziomy intelektualnego i rozumienia świata, bo jasne jest, że piętnastoletni Słowiczek ani nie przeczyta "Lalki" czy "Potopu", ani ich nie zrozumie).

A tak przy okazji to sprzedałam Adasiowi piosenkę, którą znalazłam, kiedy Słowiczek przerabiał tą lekturę. Zgodnie z oczekiwaniem, ośmiolatek aż piszczał z radości i szybko podchwycił zarówno jej melodię, jak i tekst (podobno katuje nimi teraz Kropkę). Zresztą sami posłuchajcie.

Kropka wróciła z wycieczki raczej zadowolona. Adaś chyba też jakoś przeżył tą rozłąkę. No i przy okazji nauczył się nowej piosenki o Układzie Słonecznym :).

1739. Nie zarażę ich miłością do książek, ale...

Z niektórymi dzieciakami ze świetlicy jesteśmy na poziomie czytania lektur szkolnych. Niestety, większość z nich bez problemu potrafi obsłużyć najnowszy smartfon, czy też inne elektroniczne cudo najnowszej generacji, ale za to ma problem z przeczytaniem krótkiego tekstu i opowiedzenia, o czym on jest. A co tu dopiero mówić o kilkuset stronicowych książkach. Dopytywałam koleżanki ze starszych grup i podobno nawet wśród 16 i 17 latków jest ten problem. A lektury w dalszym ciągu są jednym z elementów edukacji polonistycznej nawet w szkole branżowej, nie mówiąc już o tym, że ich znajomość wymagana jest i na sprawdzianie ósmoklasisty, i na maturze. I wtedy na pewno nie pomogą tłumaczenia typu: "Ale proszę pani, po co czytać jak streszczenia są na Internecie?". Tylko, że na egzaminach nie będą mieli już możliwości korzystania z wszelkich pomocy i będą zdani tylko na siebie. Ja rozumiem, że wielu z nich po prostu nie zależy, no ale...

W związku z tym męczymy lektury: w klasie piątej "Opowieści z Narnii: lew, czarownica i stara szafa" oraz "Chłopcy z Placu Broni" przy których osobiście się popłakałam, kiedy czytałam je w ich wieku, a w klasie szóstej "W pustyni i w puszczy" oraz "Anię z Zielonego Wzgórza". Ta różnorodność wynika stąd, że dzieciaki są z różnych szkół i realizują w różnym tempie podstawę programową. Lektury męczymy i czytając fragmenty po cichu, i na głos (za to drugie to chyba mnie znienawidzą), czytając to fragment książki z jednej, to z drugiej klasy. A potem jest albo jakiś quiz na temat przeczytanej / usłyszanej treści, albo, jak nie zdążę nic przygotować, to po prostu opowiadają wszystko swoimi słowami.

Większość tych książek znam, jedynie "Opowieści z Narnii" były dla mnie nowością. Ogólnie wiedziałam o co chodzi, bo oglądałam film nakręcony na ich podstawie. Jednak według mnie żadna filmowa adaptacja nie zastąpi treści książki, co najwyżej może ją uzupełnić. Dlatego wypożyczyłam sobie tą pozycję z biblioteki i zapoznałam się z nią. To wbrew pozorom jest przydatne, chociażby do robienia quizów ze znajomości danego fragmentu powieści.

Automatycznie przypomina mi się poziom mojego czytelnictwa w ich wieku. Mieliśmy niezwykle wymagającą polonistkę, u której średnia przeczytanych lektur w danym roku szkolnym wynosiła 10. Zresztą nie było to takie trudne, bo podręcznik po każdym dziale "proponował" jakąś lekturę. Działów było 9 na każdy rok nauki (styczeń i luty były razem, bo wiadomo, ferie zimowe w różnych terminach), co dawało 9 obowiązkowych i narzuconych lektur, a jedną w roku nauczycielka sama wybierała, żeby mieć równy wynik. Ja się do dzisiaj śmieję, że dobrze, że tyle jeździło się na zawody sportowe, bo przynajmniej człowiek czytał większość z nich w podróży. Ze znajomości lektur był test na początku ich omawiania i wypracowanie na końcu. I jeszcze po drodze jakąś ocenę się złapało. A pamiętacie osobne zeszyty do lektur? Jak mówię o tym moim podopiecznym, to mają oczy jak spodki. Ale może dzięki tak wymagającej nauczycielce do dzisiaj sporo pamiętam z przeczytanych wtedy książek? I w ogóle darzę je tak dużą "miłością"?

1738. To jedna z moich ulubionych Liturgii Słowa

Przez lata w dniu rocznicy wyboru Karola Wojtyły na papieża (albo w okolicy tego dnia), schola parafialna (albo animatorzy Oratorium, ale przy współudziale niektórych członków scholi) organizowała akademię przypominającą to wydarzenie. Jedne przedstawienia były lepsze, inne gorsze (jeżeli mogę być szczera do bólu), ale według mnie nie to jest najważniejsze. Dużo ważniejsze dla mnie było, że były to chwile, w których schola współpracowała ze sobą w konkretnym celu a przez to - w pewnym stopniu się integrowała. No, ale przyszły "nowe rządy" i jedną z pierwszych inicjatyw, którą podjął było właśnie zlikwidowanie owych przedstawień. Co mu one przeszkadzały, skoro nawet ich nie miał okazji zobaczyć? Nie mam pojęcia.

Ale może takie bezsensowne postępowanie było potrzebne po to, abym bardziej zwróciła uwagę na to, co się czyta podczas Liturgii Słowa tego dnia na Mszy. A właściwie to na tekst, który czyta się średnio co trzy lata, bo przecież mamy zmienny, trzyletni cykl Czytań Mszalnych. To, które ruszyło mną do reszty, przypada 16 października, we wspomnienie św. Jadwigi Śląskiej roku A*. Myślę, że na moje zainteresowanie nim wpłynęła też homilia arcybiskupa Marka Jędraszewskiego skierowana do studentów, nauczycieli akademickiej i pracowników pozanaukowych Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II podczas Mszy będącej częścią inauguracji roku akademickiego w dniu 16 października 2017 roku w kościele akademickim św. Anny w Krakowie. Można mu wiele zarzucić, wiele osób go nie lubi, inni nie rozumieją. Nie oceniam tego, nie biorę w obronę ani jednej, ani drugiej strony. Jedno co mogę mu jednak przyznać to, to, że to co wtedy powiedział było kapitalne w swojej prostocie i przekazie. Chociaż minęło już sporo czasu, to ja do dzisiaj z sentymentem wracam do tamtego dnia usłyszałam na temat i Pierwszego Czytania i Ewangelii.

Pierwsze czytanie jest zaczerpnięte z początku Listu Świętego Pawła Apostoła do Rzymian. Święty Paweł nie tylko nakreśla w nim swój program działalności, ale i zaznacza samoświadomość już nie Szawła, ale Pawła, tego, kim tak naprawdę jest - "Paweł, sługa Chrystusa Jezusa, z powołania apostoł, przeznaczony do głoszenia Ewangelii Bożej, którą Bóg przedtem zapowiedział przez swoich proroków w Pismach Świętych." (Rz. 1. 1-2). A następnie bardzo określił treść orędzia, które w tym przypadku kierował do mieszkających w stolicy Cesarstwa chrześcijan: "Jest to Ewangelia o Jego Synu - pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości pełnym mocy Synem Bożym przez powstanie z martwych - o Jezusie Chrystusie, Panu naszym" (Rz 1 3-4). Święty Paweł do końca swych dni nie tylko głosił prawdę o Jezusie, ale też cierpiał dla niej. Bo wiedział, że i on otrzymał owy "znak Jonasza", o którym można usłyszeć tego dnia w Ewangelii. Święty Paweł jest mi szczególnie bliski, ponieważ jest niejako patronem mojej parafii. Może nie bezpośrednio, bo jednak jest ona pod wezwaniem Nawrócenia św. Pawła Apostoła, ale zawsze. Może dlatego odbieram te słowa także jako przesłanie dla mnie samej?

No i fragment z Ewangelii według świętego Łukasza, który niejednokrotnie wywołał u mnie płacz. "Żaden znak nie będzie (...) dany prócz znaku Jonasza" (Łk 11, 29). Jonasz, nota bene jedna z moich ulubionych postaci, był jednym z proroków mniejszych Starego Testamentu. Został wysłany przez Boga Jahwe do Niniwy, aby ogłosić jej mieszkańcom zbliżającą się zagładę miasta. Jonasz jednak nie chciał spełnić tej prośby i wsiadł na statek płynący do Tarszisz. Po drodze rozpętała się straszna burza na morzu. Pasażerowie domyślając się jej przyczyny, wyrzucili Jonasza za burtę. Tam Jonasz zostaje połknięty przez wielką rybę, która po trzech dniach wyrzuca go jednak na brzeg. Stąd, jak łatwo jest się domyśleć, słowa wypowiedziane przez Pana Jezusa do tłumów ludzi przybyłych, aby go słuchać były zapowiedzią Jego Zmartwychwstania. I rzeczywiście, ten znak zgodnie z obietnicą został dany w poranny czas Pierwszego Dnia Tygodnia, kiedy Anioł przemówił do kobiet zdążających do grobu Chrystusa: "Dlaczego szukacie żyjącego wśród umarłych? Nie ma go tutaj; zmartwychwstał" (Łk 24, 5-6). Ten sam znak Jonasza został dany apostołom tego samego dnia wieczorem, kiedy Chrystus przyszedł do nich zebranych w Wieczerniku. Pierwsze Jego Słowo brzmiało "Pokój wam!" (Łk 24, 36). A wraz z tym "pokojem" ukazał wszystkim znaki męki - blizny na rękach, nogach i boku. Udzielił też wtedy apostołom "władzy": "Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane" (J 20, 22-23). 

Wsłuchiwałam się po raz kolejny w te słowa obydwóch czytań i jakoś tak moje myśli zaczęły krążyć wokół tych wydarzeń. Najpierw wyobrażałam sobie, jakby przeczytał te słowa ksiądz Niosący Światło. Bo może gdyby nie jego rekonwalescencja, to przeczytałby jedno albo drugie czytanie. A głos, kiedy ma lepsze dni, to on ma donośny, mocny, ale zarazem ma w sobie to coś, że człowiek się go nie boi. A potem zaczęłam się zastanawiać co w dzisiejszym czasie może oznaczać ten "znak Jonasza". Bo przecież został on dany również każdemu z nas. Może jest pewnym testem, czy naprawdę wierzymy w to, że Jezus jest Synem Bożym i że tak samo jak Jonasz po trzech dniach wyszedł z wnętrza ryby, tak i Jezus zmartwychwstał w trzy dni po śmierci. A Pierwsze Czytanie? Może po prostu pokazuje nam, jak ze świadomością chrześcijanie mogą o sobie mówić jako o uczniach Chrystusa i z odwagą głosić jego naukę.

I tylko pozostaje żal, że następna okazja do wysłuchania tego zestawienia czytań mszalnych nadarzy się dopiero za trzy lata. Ale może wtedy już będzie normalnie - będzie nowy, przystępniejszy proboszcz w naszej parafii, a schola, jak kiedyś, będzie mogła przygotować akademię z okazji kolejnej rocznicy wyboru Karola Wojtyły na papieża. A może ja za wiele oczekuję i będzie tak, jak teraz? Tego nikt nie jest w stanie przewidzieć. A już na pewno nie ja...

* Rok można wyliczyć z prostego wzoru - dodajemy wszystkie cyfry w aktualnym roku, a sumę dzielimy przez 3. Jeżeli mamy dzielenie bez reszty, to mamy rok C, jeżeli reszta wynosi 1 - mamy rok A, jeżeli 2 - rok B; aktualnie mamy rok 2023, a więc 2 + 2 + 3 (pomijam 0, bo i tak nic mi ono nie da) daje 7; 7 : 3 = 2 i 1 reszty, w odniesieniu do podanego wzoru, skoro reszta wychodzi 1 to mamy rok A i tak jest faktycznie; jak to mówią - matematyka jest wszędzie, tylko trzeba potrafić ją zastosować.

1737. Nie ma czegoś takiego, jak "święta wojna"

Od jakiegoś czasu cały świat baczniej przygląda się temu, co się dzieje już nie na Ukrainie, ale w Izraelu. Chociaż konflikt pomiędzy kontrolującym strefę Gazy Hamasem a Izraelem trwał już od dłuższego czasu*, to chyba nikt do końca nie spodziewał się tego, że ta święta Ziemia, po której chodziły nogi tylu wielkich proroków i świętych. To tam Bóg wybrał miejsce, Ziemię Obiecaną, dla swojego Narodu Wybranego, to w Jerozolimie narodziło się chrześcijaństwo, a czczony przez muzułmanów Allach wstąpił do Nieba. Nie na darmo Jerozolimę nazywają miastem trzech religii - na każdym kroku widać, jak ścierają się ze sobą kultury chrześcijańska, judaistyczna oraz muzułmańska.

Myśląc o tym, co się aktualnie dzieje w Ziemi Świętej, automatycznie przypomina mi się poniższa piosenka Arki Noego:

Może to trochę infantylne, ale co ja na to poradzę, że mam akurat takie skojarzenia? Zresztą o ile mnie pamięć nie myli, to ta piosenka była utworem przewodnim rorat realizowanych przez "Małego Gościa Niedzielnego" w 2006 roku. Mój Boże, jakie to były piękne czasy w naszej parafii. Czy one jeszcze kiedyś wrócą? Mam nadzieję, że tak.

W Jafcie (wrzesień 2022)

Atak Hamasu na Izrael miał miejsce o godzinie 6:30 rano 7 października. Zauważyłam, że poranne ataki są domeną rozpoczęcia wszelkich wojen. Putin zaatakował rok temu Ukrainę też z samego rana, tak samo jak Hitler Polskę w 1939 roku. W zasadzie to logiczne - wybudzeni ze snu ludzie są bardziej zdezorientowali. Ale czy to etyczne? Odpowiedź nasuwa się sama. Od tamtego dnia rozpoczął się kolejny exodus ludzi, tym razem uciekających z ogarniętej wojną Ziemi Świętej. Który to już w ostatnich latach? Trudno zliczyć. Codziennie media donoszą o kolejnych ofiarach, wśród których nie brakuje cywili, którzy z tą wojną niewiele mają wspólnego.

Żadna wojna nie jest dobra, bo każda niesie za sobą bezsensowne ofiary. Po co? W imię czego? Który Bóg chce wojen? Bóg chrześcijan? Jahwe Żydów? Allach muzułmanów? Przecież to bez sensu. Bogowie bardziej powinni być za życiem, niż za śmiercią wiernych. Dlatego nigdy nie byłam za żadną wojną, nawet za tzw. "świętymi wojnami". Święta wojna? Przecież to jakiś oksymoron!

Cieszę się, że modlitwa o pokój została włączona do intencji tegorocznych nabożeństw różańcowych. Przynajmniej w kościele, do którego chodziłam, a był on nieco odleglejszy od mojej parafii. Niech ta bezsensowna wojna się skończy! Cierpią na tym i ludzie, i zabytki, które znajdują się na tamtejszych terenach. Niektóre z nich mogą bezpowrotnie zniknąć. Czy o to chodzi? Przecież to dziedzictwo kulturowe nie tylko Izraelczyków, ale i całego świata.

Przed słynną Ścianą Płaczu, pozostałością po Świątyni Jerozolimskiej

Daj Boże, aby jeszcze niejedne oczy pielgrzymów mogły oglądać takie widoki

* Tutaj przypomina mi się taka historia sprzed naszej wizyty studyjnej w Izraelu we wrześniu 2022 roku, kiedy jedna z dziewczyn znalazła w Internecie informacje o jakimś zamachu w Jerozolimie i zadała organizatorowi tej wyprawy, czy w takiej sytuacji warto tam jechać. W odpowiedzi dostała lakoniczne: "To tam jest codziennością".