1008. W święto Wniebowzięcia Matki Bożej każdy kwiatek woła: "weź mnie do kościoła"

Przyniosę Pani bukiet z kwiatów polnych,
z ziół leczniczych rosnących na łące.
Cieszące oczy kolorem swych płatków,
ze wszystkich roślin najpiękniej pachnące.
Z bukietem kwiatów uklęknę przed obrazem,
schowanym w cieniu przydrożnej kapliczki.
Z ufnością w moim ludzkim, prostym sercu,
wpatrywać się będę w czerwone różyczki.
A lecz wcześniej zaniosę bukiet do kościoła,
jak wtedy, w oktawę Bożego Ciała.
Dojrzałe zioła pachnące całą łąką,
piękne, jak nasza Polska ciała.

Błogosławieństwo polnych ziół leczniczych w uroczystość Wniebowzięcia jest jednym ze starszych obrzędów w kościele katolickim - datuje się go na koniec X wieku. Zwyczaj ten jest nawiązaniem do starej tradycji wschodniej, łączącej święto 15 sierpnia z błogosławieństwem pól. Zygmunt Gloger, w nawiązaniu do tego pięknego zwyczaju, tak pisał o polskiej tradycji: „Z obchodem tym kościelnym, który rozmaite nosił nazwy, jak: Śmierci, Odpocznienia, Zaśnienia i wreszcie Wniebowzięcia, łączy się w kraju naszym starodawny zwyczaj święcenia ziół polnych, które dziewczęta wiejskie, nazbierawszy dnia poprzedniego, przynoszą do świątyń, aby je kapłan przed wielkim ołtarzem poświęcił”. 

Dawniej uroczystość 15 sierpnia obchodzona była jako dzień Matki Bożej Dożynkowej. Ludowe prawidło "na Wniebowzięcie pokończone żęcie" zawierało wiele treści teologicznych, kulturowych oraz obyczajowych. W tym dniu lud poprzez przynoszenie wiązanek zbóż, owoców i roślin wyrażał wdzięczność Matce Bożej Wniebowziętej za pomoc w ciężkiej pracy na roli, opiekę nad ludźmi oraz ich plonami.

Z świętem Matki Boskiej Zielnej wiąże się wiele legend. Jedna z nich mówiła, że Matka Boża uciekając z Dzieciątkiem do Egiptu pomogła napotkanemu rolnikowi w sianiu pszenicy. Siew był cudowny, wspaniały. Rzucone w rolę ziarno od razu kiełkowało, rosło i było gotowe do żniwa. Nadjechali ścigający Świętą Rodzinę żołnierze Heroda i zapytali rolnika, czy widział młodą niewiastę z dzieckiem. Odpowiedział, że tak, ale było to wtedy, gdy siał pszenicę. Rozgniewani pojechali dalej. Inna legenda mówi natomiast, że kiedy apostołowie trzy dni po śmierci Najświętszej Maryi Panny udali się do Jej grobu, nie odnaleźli ciała, tylko same zioła i kwiaty. Na pamiątkę tego zdarzenia święci się w tym dniu kwitnące zioła, kłosy zbóż, owoce oraz warzywa.

Ponieważ ludowe przysłowie mówi, że "Każdy kwiatek woła: weź mnie do kościoła" we wspomnienie Matki Bożej Zielnej święcimy niemal wszystko, co w tym czasie kwitnie i owocuje. Rośliny święci się najczęściej w postaci wiązanek, które w zależności od regionu, nosiły nazwę bukietu, równianek, ziela, ruchli, prozanków. Skład wiązanek zależy od regionu i tego, jakie rośliny tam występowały. A mogą się one różnić między sobą nawet w obrębie jednej wsi. 

Podstawę stanowią zawsze 4 części składowe: zboża, zioła, owoce oraz warzywa. Jedyną zasadą jest jedynie to, że w bukietach nie powinno święcić się roślin pastewnych - np. wyki, łubinu, koniczyny czy też lucerny. Być może ma to odzwierciedlenie w tym, że tych roślin nie jedzą ludzie, a zwierzęta.

I tak np. na Mazowszu i Podlasiu niesie się do kościoła hyzop, lawendę, dziewannę i rumian, a w Małopolsce rotycz, lubczyk, leszczynę, żyto, len i miętę. Gotowe bukiety powinny być wiązana lipowym łykiem. Lipę od zawsze łączono z Matką Boską, ponieważ w tym drzewie ukazywała się ona najczęściej.

Poświęcone wianki można przechowywać w domach(na parapetach, za obrazami świętych, nad drzwiami wejściowymi, na ścianach, na strychu, w oborach obok okna czy też w stodołach. Od dawna miejsca te są uważane za najbardziej narażone na ataki diabła, a poświęcone zioła miały chronić mieszkańców i całe obejście przed nieszczęściami. Czasami bukiety zanosi się też na pola, gdzie mają chronić przed piorunami i robakami. Zioła można też zapalić, okadzając ich dymem wnętrza domów, pomieszczenia dla bydła i domowników, żeby nie ulegli pokusom. Bukiety wykorzystuje się też w celach leczniczych, a nawet, jak pisze etnograf Zygmunt Gloger "wedle staropolskiego obyczaju, zmarłemu podkładają ich garstkę pod głowę".

Z bukietami można zrobić niemalże wszystko - wyobraźnia ludowa ma pole do popisu. Obowiązuje jednak jedna zasada: poświęconego ziela nie wolno wyrzucać. Poprzez pokropienie wodą święconą samo staje się przedmiotem świętym, z którym trzeba się należycie obchodzić. Stary lub zniszczony bukiet należy spalić, tak samo jak stare lub zniszczone święte obrazy.

Kiedyś kobiety same robiły bukiety, dzisiaj możemy je kupić przy wejściach do kościołów, a w niektórych parafiach proboszczowie sami troszczą się o to, żeby kwiaty i zioła były dla każdego, kto zechce je zabrać do domu. Zanika powoli też zwyczaj zabiegania o opiekę i błogosławieństwo Maryi dla rodzącej owoce ziemi. Może i jestem dziwna, ale mimo wszystko chcę kultywować tą piękną tradycję. Jeszcze wczoraj nazbierałam ziół i kwiatów, a dzisiaj zaniosę je Matce Bożej w podzięce za wszelkie łaski minionego roku i prosząc o jej opiekę na przyszłość. Może i Wy tak samo uczynicie, a przyniesiony do domu bukiet będzie nam wszystkim przypominał o tej prostej pobożności naszych przodków ufających Matce Bożej, że zachowa ich od złego.