1321. Tak wiele się działo w cieniu tych zdarzeń

Jednym z przedmiotów w toku mojego studiowania była tajemniczo, a zarazem intrygująco brzmiąca kryminologia i wiktymologia. Czym jest kryminologia raczej każdy z nas wie, gorzej z drugim członem przedmiotu. Już spieszę z tłumaczeniem - wiktymologia to nic innego niż nauka zajmująca się ofiarami przestępstw wraz z badaniem ich roli w genezie przestępstwa, a zwłaszcza ustaleniem czynników tworzących podatność na stanie się ofiarą przestępstwa oraz metod zapobieganiu temu. Ufff..., brzmi to nieco zawile, w rzeczywistości jest to o wiele prostsze i przystępniejsze.
Jako zadanie zaliczeniowe wykładowczyni przydzieliła nam po jednym filmie, w którym pojawia się motyw "zbrodni i kary"(ta zbrodnia to oczywiście w przenośni, bo nie każde popełnione przestępstwo nią się kończyło). Mieliśmy sobie obejrzeć przydzielony nam film, a następnie opracować go według wytycznych z szczegółowym uwzględnieniem roli oprawcy oraz ofiary, względnie rodzin ofiar.
Mnie przypadł do opracowania film "22 lipca". Kiedy zobaczyłam, że widnieje on koło mojego nazwiska, niemal automatycznie przydzieliłam go do tragedii, która wydarzyła się dokładnie dekadę temu w Norwegii. I nie myliłam się, a sam film przywołał moje wspomnienia właściwie z całego tamtego weekendu.
Bo jak tu zapomnieć momentu, kiedy dociera do ciebie informacja, że jakiś szaleniec zaatakował uczestników obozu, a ty sam właśnie przebywasz na obozie sportowym w samym sercu lasu? Wtedy każde złamanie gałązki, każdy szelest liści, każdy nieznajomy głos wywoływał we mnie strach. Nawet siedząc na plaży przy przyośrodkowym akwenie wodnym człowiek zastanawiał się, czy w krzakach na sztucznej wysepce czasem ktoś nie czyha. To nic, że Norwegia znajdowała się wtedy tak daleko od Polski, nigdy nie wiadomo, kto i gdzie będzie chciał pokazać swoją siłę. Wciąż pamiętam, jak TVN24 przez całą sobotę nadawało na żywo relację z Oslo i wyspy Utoja, jak po każdej przerwie reklamowej kolejne transmisje zaczynały się od pełnego trwogi "The bomb!", a w tle widniała plansza ze zrujnowanym centrum stolicy Norwegii. Do dzisiaj pamiętam szloch kobiet, które prawdopodobnie dowiadywały się, że ich dziecko jest na liście ofiar strzelaniny na Utoji. Do dzisiaj pamiętam, jak zobaczyłam po raz pierwszy Andersa Breivika i nie dowierzałam, że mógł dokonać czegoś takiego. Przecież nie był muzułmaninem, a to głównie z tą religią kojarzone są potworne zamachy terrorystyczne. Pamiętam też, że wtedy każdą wolną chwilę spędzałam przy telewizorze, żeby "być na bieżąco". Dobrze, że był to już koniec obozu, bo gotowa bym była samowolnie go opuścić(co wbrew pozorom nie jest skomplikowane, kiedy ma się 18+).
Nic więc dziwnego, że do filmu podeszłam bardzo emocjonalnie, a przez to obejrzałam go 2 razy, aby wyłapać niektóre rzeczy. Przedstawiał on całą tragedię z 3 perspektyw - samego Breivika, młodego uczestnika obozu - Viljara, który podczas strzelaniny stracił przyjaciela oraz został okaleczony oraz premiera kraju. Wszystkie trzy perspektywy się uzupełniają pokazując, jak wielowymiarowe skutki miał ten zamach. Sam film w zasadzie jest przewidywalny, zwłaszcza dla tych, którzy interesowali się tą sprawą. No, ale zadanie polegało na opracowaniu roli ofiary oraz sprawcy tragedii, a nie nad debatą, czy film jest "znośny", czy też nie - dla mnie był w miarę ok.
Hmm... z jednej strony, w takich chwilach jak tamta świat na moment zamiera, jakby niedowierzając, że coś takiego może mieć miejsce i zastanawiając się, czy i nas kiedyś może spotkać taki sam los. A z drugiej strony tak wiele może dziać się w cieniu tych zdarzeń. W cieniu zamachów w Norwegii zakończony został nasz obóz sportowy. W cieniu tamtej tragedii toczy się akcja książki Anne Holt, "W cieniu zdarzeń", którą właśnie czytam. Wiele rzeczy wydarzyło się wtedy w cieniu, ale przecież dla każdego z nas były one ważne, a nawet ważniejsze niż to, co się tam działo. I to jest zupełnie naturalne.
Tylko czasami, w takie rocznice jak dzisiaj, albo podczas oglądania filmu poświęconego tymże zdarzeniom, człowiek wraca pamięciom do tamtych chwil. Nawet profesorka wyczuła w prezentacji moje osobiste emocje podczas jej tworzenia, co zawarła w meilu z oceną zwrotną i jej uzasadnieniem. No, taka już jestem i nic na to nie poradzę. Trzymajcie się ciepło.