722. Moja podróż w czasie cz. 2

Ależ mi się dobrze spało - taki wysiłek przed snem w zasadzie dobrze człowiekowi robi. Leniwie przeciągam się i wstaję z łóżka w nadziei, że wydarzenie konsekracji kaplicy świętego Aleksandra było tylko pięknym snem. Jednak już po otwarciu oczów wiem, że jednak nie mam racji. Za oknem widzę to samo co wczoraj, tylko domów jakby przybyło. I dwie szpiczaste wieże kościelne górowały nad miastem. Śmiało mogłyby konkurować z sanktuarium świętego Antoniego położonym na najwyższym wzniesieniu w osadzie.

Nic mi się nie zgadza - w jaki sposób w ciągu jednej nocy wzniesiono w górę dwie neogotyckie wieże. Chyba że jest to kolejny mój skok w czasie. Nie dowiem się jednak tego, jeżeli będę siedzieć w mieszkaniu. Zarzucam na siebie katanę i wybiegam z kamienicy. 

Biskup Augustyn Łosiński
(źródło zdjęcia)

Ponownie trafiam na ubitą ulicę. Tu i ówdzie idą ludzie, zachwalając między sobą trzy dni rekolekcji, na których poszerzali swoją wiarę. Ze strzępek usłyszanych słów dowiaduję się, że w środę 25 ksiądz proboszcz Grzegorz Augustynik wygłosił naukę wstępną przedstawiającą wszystkim pożytek płynący z rekolekcji. Nazajutrz od wikarego z pobliskiego Zagórza, księdza Kazimierza Błasika usłyszeli o znaczeniu sakramentów dla osobistego uświęcenia, następnie podczas kazania miejscowego wikariusza, księdza Franciszka Siermantowskiego dowiedzieli się o okazywaniu miłości Panu Jezusowi poprzez budowanie kościołów, nawiedzanie ich oraz utrzymywanie w należytym porządku. W piątek odbyła się Msza święta za zmarłych parafian. Po Mszy świętej ksiądz Augustynik wygłosił kazanie na temat życia i działalności Piotra Skargi, którego 300 rocznica śmierci właśnie przypadała. Po południu odprawiono Drogę Krzyżową z rozważaniami ułożonymi przez księdza proboszcza, suplikacjami oraz błogosławieństwem Najświętszym Sakramentem. Aż w końcu wczoraj prefekt dąbrowskich szkół, ksiądz Antoni Zimniak, wygłosił naukę o sakramencie bierzmowania. Po południu zaś parafianie mieli wyruszyć w procesji ze sztandarami i feretronami do Gołonoga, gdzie powitano i procesyjnie wprowadzono do Dąbrowy kieleckiego biskupa, księdza Augustyna Łosińskiego. W procesji tej czterej kapłani ubrani na czarno nieśli relikwie świętych Lucyda i Celestyna oraz Stanisława, patrona Polski. Całej procesji towarzyszyła Orkiestra Stowarzyszenia Robotników Chrześcijańskich. Na granicy osady na bramie rozwinięto napis "Witamy Cię najdostojniejszy Pasterzu", a obok stały dzieci z ochronek i miejscowych szkół wraz z nauczycielami, przedstawiciele zakładów przemysłowych, a także zacniejsi obywatele osady. Dyrektor jednej z tutejszych kopalń, o światowej nazwie "Paryż", podał biskupowi chleb i sól mówiąc: "Wasza Ekscelencjo, Najdostojniejszy Pasterzu. Po raz drugi spotykamy Cię wchodzącego w progi naszej Dąbrowy, po raz drugi witamy naszego Pasterza jako przedstawiciela naszego Kościoła Katolickiego i posłannika miłości i wiary(...) Witaj nam i przyjmij oto te symbole naszej polskiej gościnności, chleb i sól, oraz przywiązanie do wiary ojców naszych, tych ideałów szczytnych, których przedstawicielem sam jesteś". Następnie dziewczynki podały biskupowi bukiet kwiatów. Wszyscy weszli na kościelny cmentarz, gdzie stała kolejna brama przyozdobiona wieńcami oraz insygniami biskupimi. Przy niej zaś stali członkowie Stowarzyszenia Robotników Chrześcijańskich wraz ze swoją chorągwią Matki Boskiej Anielskiej. Gdy procesja weszła do kościoła, miejski chór zaśpiewał przy akompaniamencie organów antyfonę "Ecce sacerdos magnus". Następnie biskup złożył relikwie świętych w specjalnie przygotowanej mensie, następnie ubrał szaty i poszedł do prowizorycznej dzwonnicy, aby konsekrować dwa dzwony. Po powrocie do świątyni biskup zaniósł relikwie świętych męczenników do przygotowanej kaplicy. Towarzyszył temu dźwięk nowych dzwonów. Przez całą noc wierni mogli czuwać i modlić się przy relikwiach.

No nie, tego się nie spodziewałam. Jakimś cudem przeniosłam się do dnia 29 września 1912 roku. Kilka miesięcy temu cały świat żył zatonięciem "Titanica". Dzisiaj miało się odbyć ponowne poświęcenie istniejącego tu kościoła. Najpierw trzeba jednak uzupełnić zaistniałą lukę w czasie. Jak pamiętamy wczoraj byłam świadkiem wydarzenia z 18 października 1885 roku. Od tego momentu minęło prawie 30 lat. 

Ks. Grzegorz Augustynik(źródło zdjęcia)

Wkrótce po konsekracji kaplicy p.w. świętego Aleksandra okazało się, że jest ona zbyt mała, aby pomieścić wciąż napływające rzesze wiernych, którzy przybywali "za chlebem" do Dąbrowy. Ksiądz Dutkiewicz rozpoczął więc starania o pozwolenie na wybudowanie drugiego kościoła, tym razem w górnej części osady. Władze carskie przystały na to pod warunkiem zamiany istniejącej już kaplicy na cerkiew prawosławną. Proboszcz w obawie przed masowym przechodzeniem tutejszej ludności na protestantyzm nie zgodził się na taki układ. Wkrótce z powodu wygłaszanej krytyki wobec władz, musiał uciekać z Dąbrowy. Udało mu się dotrzeć do Ameryki, skąd regularnie przysyłał składki na budowę nowego kościoła. Na jego miejsce przysłano pochodzącego z sąsiedniego Zagórza księdza Grzegorza Augustynika, który okazał się prawdziwym taktykiem w sprawach budownictwa. Tym bardziej, że władze, tak bardzo niechętne budowie nowej świątyni, zgodziły się na rozbudowę istniejącego już kościoła św. Aleksandra. Postanowiono więc rozebrać dwie wieże w przedniej części kościoła. Spowodowało to w praktyce wybudowanie nowego kościoła, który był połączony ze starym, stanowiącym teraz jedną z jego bocznych kaplic. Ponownie ogłoszono konkurs na projekt kościoła, który wygrał Józef Pomianowski. Według jego zamysłu miała to być budowla trójnawowa z dwoma transeptami, trzema wieżami w fasadzie zachodniej oraz dwiema bocznymi, w stylu neogotyckim, halowym, w której pierwotny kościół byłby poprzeczną kaplicą. Fundatorami budowy byli wszyscy lokalni robotnicy, ponieważ zakłady w których pracowali przez wiele lat potrącały im z pensji składkę na ten cel. Kamień węgielny pod budowę nowego kościoła położono 2 sierpnia 1898 roku, poświęcił go dziekan z Będzina, ksiądz Leopold Dobrzański. Dzięki przedsiębiorczości księdza Augustynika budowę tego wspaniałego kościoła zakończono całkiem niedawno. Wcześniej jednak postarał się u papieża Leona XIII o nadanie wznoszonemu kościołowi tytułu probazyliki(bazyliki mniejszej) oraz otrzymania przywileju obchodzenia odpustów aż w 3 dniach: 3 maja(wspomnienie św. Aleksandra), 2 sierpnia(wspomnienie Matki Boskiej Anielskiej) oraz 13 listopada(wspomnienie Stanisława Kostki). Było to o tyle niezwykłe, o ile Dąbrowa dopiero za kilka lat miała stać się miastem. Zmieniono też wezwanie parafii ze świętego Aleksandra(który jak już wiemy był pewnym podstępem) na Matkę Boską Anielską, tak bardzo bliską księdzu Augustynikowi. Teraz trwały już tylko prace wykończeniowe, nie stało to jednak na przeszkodzie, aby konsekrować świątynię. Wszak podobna sytuacja była z moim parafialnym kościołem. A propos, trzeba będzie zobaczyć co teraz się tam znajduje.

źródło zdjęcia

Na razie jednak słyszę trzy uderzenia kościelnych dzwonów oznajmiające wszystkim, że za 15 minut rozpocznie się Msza święta. Jeżeli mnie pamięć nie myli, to o godzinie 7:00 rano miała się odbyć Msza święta konsekracyjna. Przyspieszam więc kroku i już po chwili stoję pod bazyliką, która jeszcze pachnie zaprawą i świeżą farbą. Delikatnie popycham ciężkie, dębowe drzwi. Pomimo tego, że pierwsze nabożeństwo było już o godzinie 4 rano, świątynia była pełna ludzi, chcących uczestniczyć w tym podniosłym wydarzeniu. Widząc takie tłumy przestaję się dziwić temu, że uroczystość ta została przeniesiona z piątku na niedzielę. Gdyby odbyła się ona w piątek, zapewne mało który zakład pracy byłby czynny.
Widzę, jak w uroczystej procesji wprowadzają relikwie świętych, po czym zamurowują je w głównym ołtarzu. Następnie następują kolejne ceremonie konsekracji, zostaje też wniesiony Najświętszy Sakrament, znak oddania Bogu nowej świątyni. Rozpoczęła się uroczysta suma, w czasie której udzielono sakramentu święceń kapłańskich bratankowi księdza Grzegorza Augustynika, diakonowi Piotrowi. Nazajutrz o godzinie 11:00 mają się odbyć jego prymicje. Okolicznościowe kazanie wygłosił proboszcz z Kroczyc, ksiądz Kajetan Szymkiewicz.

Adam Piwowar(źródło zdjęcia)

Po Mszy świętej 80 osób udaje się na obiad w sali obok plebanii, gdzie na co dzień odbywają się zebrania robotników, odczyty oraz amatorskie przedstawienia. Wśród zaproszonych osób znajdują się kapłani, dyrektorzy fabryk oraz wybitniejsi parafian. Dziwnym zbiegiem okoliczności, podczas wychodzenia z kościoła ktoś złapał mnie za rękę i powiedział:
 - Chodź, ty też coś zjesz.
Odwracam głowę w stronę głosu. Kurcze, znam skądś tą twarz. Ach tak, to Adam Piwowar, pierwszy prezydent naszego miasta, którego podobizna wisi w centrum Urzędu Miejskiego. To naprawdę on! Trochę nieśmiało wchodzę do jadalni, gdzie w wazach już paruje smakowity rosół.

Papież Leon XIII(źródło zdjęcia)

Następnie wszyscy udajemy się do nowego domu ludowego wybudowanego przez Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich. Wcześniej ludność dąbrowska spotykała się w tzw. Resursie, która przypominała typowy klub. To tam kilka lat wcześniej Maria Konopnicka, której córka z mężem mieszkała właśnie w Dąbrowie, prezentowała jedną ze swoich nowelek - "Dym" - której akcja toczy się w... Dąbrowie. Samą fabrykę będącą miejscem pracy Marcysia, "Hutę Bankową" widać było bardzo dokładnie z klubowych okien. Na marginesie, po latach uczniowie dąbrowskich szkół przerabiający lekturę "Dym" będą przychodzić do huty, aby poznać miejsce pracy Marcysia. Jednak z czasem Resursa zaczynała być za mała na wciąż rosnącą liczbę ludności i postanowiono wybudować coś większego. Po kilku latach, kilkaset metrów od bazyliki, powstał właśnie dom ludowy. Korzystając z okazji wizyty biskupa, postanowiono go poświęcić. Po dotarciu na miejsce naszym oczom ukazuje się budynek będący jeszcze w budowie, jednak pokryty już dachem. Na dzisiejszą uroczystość przybrano go w zielone wieńce, a nad estradą na ścianie powieszono podobiznę Leona XIII, opiekuna robotników, który napisał wiekopomną encyklikę "Rerum novarum". W momencie kiedy biskup zajmuje honorowe miejsce na wybudowanym podium, wszyscy intonują jedną z moich ulubionych pieśni kościelnych: "My chcemy Boga". Po chwili do podium podchodzi pan Bogusław Jędrusiak, którego wybrano na przedstawiciela robotników. To do niego należało powitanie biskupa w tym miejscu. Poruszony tym przemówieniem biskup pochwalił pracę Stowarzyszenia, zachęcił ich do wytrwałości, życząc aby gmach został jak najszybciej ukończony i oddany do użytku publicznego, po to, aby robotnicy mogli w nim spotykać się, jednoczyć, pożytecznie spędzać czas, a także uczyć. Wyraził też nadzieję, że zebrana na poświęceniu dąbrowska inteligencja poprze szlachetne wysiłki robotników. Jutro tak wielu z nich będzie miało okazję zjeść z dostojnikiem kościelnym obiad we wspomnianej Resursie i podziękować mu za dzisiejszy dzień.
Słucham tego wszystkiego z zapartym tchem, obserwując szczęśliwe twarze górników. Oni jeszcze nie znają przyszłości, nie wiedzą, że za kilka lat Dąbrowa otrzyma prawa miejskie, za kilkanaście w katastrofie kopalnianej zginie tak wielu z nich, zaś wybudowany w okresie PRLu Pałac Kultury Zagłębie spowoduje, że święcony dzisiaj dom ludowy zostanie zamieniony w budynek mieszkalny, aż wreszcie 100 lat później popadnie w ruinę. Nie chcę jednak psuć im tych pięknych chwil.
Poświęciwszy dom ludowy wracamy do bazyliki, gdzie kilka tysięcy osób przyjmuje sakrament bierzmowania. I znowu nachodzi mnie refleksja, kiedy tutejsza ludność czekała na tą chwilę nawet i całe życie, dzisiaj z ust tak wielu wierzących młodych ludzi słyszę, że bierzmowanie to tylko strata czasu i chodzenie na bezsensowne zbiórki. To gdzie tutaj mowa o dojrzałości chrześcijańskiej? Sam sakrament bierzmowania będzie udzielany jeszcze w dniu jutrzejszym.
Nadchodzi wieczór. Wszyscy udajemy się na salę obok plebani, gdzie przygotowano program artystyczny. Na przygotowaną scenę weszły dzieci uczęszczające do miejscowych ochronek, które recytują wierszyki oraz śpiewają kantaty. Jutro po południu biskup odwiedzi te dzieci w przedszkolach, do których uczęszczają, kiedy ich rodzice pracują w tutejszych zakładach. Za chwilę oglądamy utwór sceniczny autorstwa biskupa Bandurskiego - "Złote usta, złote serce", który jest poświęcony sławnemu kaznodziei oraz obrońcy ludu, księdzu Piotrowi Skardze.
Po tak intensywnym dniu ostatkiem sił wróciłam do mieszkania. To była wspaniała uroczystość, pełna wzruszeń i łez. Tak bardzo, bardzo się cieszę, że mogłam to wszystko, o czym wcześniej czytałam, zobaczyć na własne oczy i usłyszeć na własne uszy... Zaraz, zaraz, miałam przecież zobaczyć co się znajduje na miejscu mojego kościoła parafialnego... Nie szkodzi, pójdę jutro...