1366. Dlaczego wolimy pisać o tym co złe?

Współczesny świat jest tak dziwnie ułożony, że bardziej wolimy pisać czy też mówić o tym, co jest złe i niewłaściwe, niż dobre i piękne. Czasami wchodzę na czyjegoś bloga i wręcz bije mnie po oczach nagłówek rodem z tabloidów. Jeszcze ciekawiej się robi, kiedy ktoś prosi innych, aby byli dla siebie wzajemnie dobrzy, a sam pluje jadem na prawo i lewo. I to nie jest jakaś jednorazowa akcja, bo i mnie zdarza się od czasu do czasu ponarzekać na to i owo(ot taka to ludzka natura), ale systematyczne oczernianie Polaków i wszystkiego co z nimi związane, łącznie np. z papieżem Janem Pawłem II, czy też sytuacją polityczną. Nie zdziwiło by mnie to, gdyby osoba o której myślę mieszkała w Polsce. Ale ona wyemigrowała jakiś czas temu do Niemiec, zrzekła się polskiego obywatelstwa... No, ale podczas pobytu w kraju ojczystym chciałoby się głosować na to, czy tamto. A tu się nie da. I znowu wszystko naokoło jest be, a polskie prawo takie straszne, że nie daje obcokrajowcom prawa do głosu.

To nie jest tak, że popieram w 100% polskie prawo, polską politykę i wszystko to, co się wokół mnie dzieje, nie! Jednak chyba nigdy nie odważyłabym się wyzywać od najgorszych wszystkich, którzy robią i myślą inaczej niż ja. Gdzieś zatraca się nasze człowieczeństwo. Emocje? Tak można tłumaczyć jeden, dwa wpisy. Ale nie całą serię. Zresztą mnie też niejednokrotnie zdarzyło się napisać coś w emocjach. Mam jednak swoje zasady. I nigdy nie oczerniłabym kogoś tak bezceremonialnie, chyba tylko po to, aby nabić sobie komentarzy. Zresztą, nie lubię pisać o tym co złe. Bo przecież:

O dobrym tak rzadko się pisze...

Dlaczego tak często mówimy, piszemy,

o tym, co złe na całym świecie?

Że sąsiadka zbyt krnąbrna,

rząd - niewłaściwy,

religia - niemodna.

Mniejszości nam zawadzają,

bo są od nas różne - jak zwykle.

Chwytliwe nagłówki przyciągają oczy,

"klonów" powielających nasze myśli,

klaszczących jak marionetki w teatrze,

przytakujących, choć nie wiedzą czemu,

tak szerzy się współcześnie mowa nienawiści.

Wbić drugiemu szpilę - to łatwo.

Trudniej ranę żalu słowem zatamować.

To tylko chwilowo koi nasz ból,

niczym zastrzyk z morfiny,

podany drążonemu przez nowotwór ciału.

Nowotwór nienawiści -

nowa, cywilizacyjna choroba,

zastrzyk morfiny - siostro, proszę!

Nie dostrzegamy, że świat jest taki piękny,

kolorowy, różnorodny.

Ja wiem, o dobrym tak rzadko się pisze,

bo to co dobre i piękne jest niemodne.

Jak w pochmurny dzień znaleźć radość?

Jak w naszym "wrogu" zobaczyć człowieka?

Tak trudno pisać o dobrym w dzisiejszym świecie.

A przecież każdy z nas na to dobro czeka...

O złym już wiele napisano,

czas, bo złe z dobrym miejscem się zamieniło.

Kiedyś ktoś napisał mi w prywatnej wiadomości, że jak mało kto potrafię napisać o "złych rzeczach" w neutralny, a nawet pozytywny sposób(to było po moim tegorocznym pobycie w szpitalu). Bo mogłabym narzekać na wiele rzeczy. Tak samo, jak dzisiaj mogłabym napisać, jaki ten świat jest zły, bo przez remont Katowic najpierw spóźniłam się na zajęcia(jutro o 8:00 mam "wejściówkę" z biomedyki, chyba będę musiała jechać pociągiem), potem około godziny czekałam na autobus powrotny, nie doczekałam się, poszłam na pociąg, ten mi odjechał, na kolejny czekałam ponad 30 minut, zmarzłam jak nic, pociąg odjechał opóźniony, w DG zamiast o 16:45, byłam po 17, z powodu remontu szłam po nie wybojach, skutek tego był taki, że zamiast wrócić do domu ok. 16, wróciłam o 17:30. A jeszcze podczas otwierania drzwi rozwaliłam aparat fotograficzny. I jeszcze cały dzień nie mogłam się dodzwonić do przychodni, aby umówić wizytę u lekarza. Mogłabym to wszystko opisać ujmując w "kwieciste" słowa. Ale tego nie zrobię. Bo i po co? Może i by mi to dało chwilową satysfakcję, ale... No właśnie, chwilową. A co dalej? 

Dlatego, mimo wszystko, wolę napisać, że to był całkiem dobry dzień. W końcu to dzień moich imienin. Nawet mnie nie pytajcie, dlaczego obchodzę go na świętego Karola Boromeusza. Jednak cieszę się, że wybrano mi takiego patrona - podobno uchodził za wzór miłosierdzia względem bliźnich. Mam się więc od kogo uczyć. I chociaż nie dostałam mocy życzeń, i były w nim powyższe przeszkody, to był to dzień raczej udany. Zamieniłam kilka słów z Dominem, utrwaliłam wiadomości o genogramie, przeczytałam kilka kartek więcej podręcznika do biomedyki. A ułamana klapka od aparatu fotograficznego? Zaklei się taśmą klejącą i też będzie :). 

1365. Całkiem zwyczajni święci

Dzień Wszystkich Świętych... Chociaż w polskiej tradycji utarło się, że tego dnia nawiedzamy groby naszych zmarłych krewnych i znajomych(głównie dlatego, że jest to dzień ustawowo wolny od pracy) i niejednokrotnie popadamy w swoistą zadumę nad naszą ludzką egzystencją, to wbrew pozorom jest to radosne święto. Wspominamy w nim wszystkich tych, którzy wyprzedzili nas w wędrówce do życia wiecznego. Zarówno tych znanych z imienia, nazwiska i dat urodzenia, jak i tych zwyczajnych, prostych, którzy właśnie takim niepozornym życiem zasłużyli na wieczną nagrodę. Mniej więcej o tym mówi jeden z moich wierszy, który napisałam w zeszłym roku.

Odeszli cichutko, bez zbędnych fanfar,
w spokojny, lecz wieczny sen.
Po drugiej stronie Bóg na nich czekał,
powstawał wciąż nowy tren.
Zbolałe serca, zbolałe dusze,
zostały na ziemi tej.
Gdzieś w górę zanoszę swoje modły,
wysłuchać je Boże chciej.
Tu zimny grób skrywa czyjeś ciało,
tam urna z prochami spoczywa.
Moja modlitwa, cicha i prosta,
do wysłuchania mnie wzywa.
Zmarli znani i ci - co nieznani,
w zakamarkach mojej pamięci.
Proszę ażeby zostali zbawieni,
i by zostali wnet święci.
Nie muszą od razu być Sługami Bożymi, 
ani kanonizowani.
Grunt, by nie byli w modlitwach pominięci.
ani wręcz nie zapomniani...

Wielokrotnie podnosiły się głosy, że nie starczy ołtarzy, aby pomieścić tych wszystkich, którzy są podnoszeni do godności beatyfikowanych i kanonizowanych... A co tu mówić o wspomnianych na początku anonimowych świętych? Jest to jednak błędne myślenie - ogłoszenie kogoś świętym/błogosławionym nie jest dla niego nagrodę. On ją dostał zaraz po śmierci, to nie jest tak, że niebo otwiera się dla niego wraz z wypowiedzeniem "magicznej regułki", niczym jakieś hokus-pokus. Oficjalne beatyfikowanie, czy też kanonizowanie go, ma być raczej zachętą i przykładem dla innych, jak należy żyć, aby osiągnąć Życie Wieczne.

Kiedyś takie pytanie o sposób na świętość miał zadać nastoletni Dominik Savio księdzu Janowi Bosko. Usłyszał od niego trzy rady:

• bycie radosnym, ale nie w takim sensie, że człowiek cały dzień chodzi z przyklejonym uśmiechem do ucha, ale czerpanie radości z każdego przeżytego dnia,
• rzetelne wypełnianie swoich obowiązków w szkole i w domu,
• trwanie przy innych, czy to w zabawie, czy to wtedy, gdy potrzebują naszej pomocy i wsparcia.

Trzy proste punkty, mogłoby się wydawać, a jednak dosyć ciężkie do codziennej realizacji. 

Mogłoby się więc wydawać, że świętość jest zarezerwowana dla męczenników, wielkich tego kościoła... Tymczasem jest ona zarezerwowana dla każdego z nas. Zauważmy, że w ostatnich latach dużą część osób wznoszonych na ołtarze jest spora część świeckich. Nawet w tym roku kilka takich papież Franciszek postanowił ogłosić błogosławionymi. Wśród nich znaleźli się m.in. pielęgniarki, zakonnica, lekarz, sędzia, a nawet... narzeczona.

Pilar Gullon Yturriaga, Octavia Iglesias Blanco, Olga Perez-Monteserin Nunez(ogłoszone błogosławionymi 29 maja 2021 roku) - kobiety zgłosiły się na ochotniczki do pomagania innym, kiedy w Hiszpanii trwała wojna domowa. Gdy linia frontu przesuwała się niebezpiecznie w ich stronę, nie zawahały się ani trochę i nie zostawiły chorych. Ryzykując życiem pozostały na swoich stanowiskach. Wkrótce atakujący zdobyli miasto, rozstrzelali pacjentów, lekarzy oraz kapelana szpitalnego. Pilar, Octavia i Olga również zostały przez nich złapane. Znęcano się nad nimi, a na koniec - rozstrzelano. Pomimo tortur nie wyrzekły się swojej wiary. Przed egzekucją zdążyły zawołać: "Niech żyje Hiszpania! Niech żyje Chrystus Król!" Zginęły w październiku 1936 roku w miasteczku Somiedo w Asturi, mając odpowiednio 25, 41 i 23 lata. Wiadomość o ich męczeństwie szybko rozeszła się po okolicy. Świadkowie egzekucji kobiet mówili, że zginęły nie z powodów politycznych, ale nienawiści do wiary, jaką wyznawały. Miejscowy biskup miał powiedzieć: "Pilar, Octavia i Olga wybrały troskę o rannych w szpitalu w Somiedo, były wierne Jezusowi aż do końca. Nie używały żadnej broni, nawet unikały słów, którymi mogłyby kogokolwiek zaatakować. Chciały tylko pomagać".

Jose Gregorio Hernander(ogłoszony błogosławionym 30 kwietnia 2021 roku) - nazywano go lekarzem najbiedniejszych. Pochodził z Wenezueli. W młodości marzył o tym, aby został prawnikiem, mama jednak namówiła go na studiowanie medycyny. Szybko okazał się niezwykle oddanym lekarzem. Mieszkańcy Caracas poznali jego wielkie serce podczas epidemii hiszpanki. Hernandez często leczył najbiedniejszych za darmo i kupował im lekarstwa. Swoje życie po I wojnie światowej ofiarował w intencji pokoju na świecie(dzień przed swoją śmiercią miał powiedzieć: "Życie swoje bym dał, by zapanował pokój na świecie"). Zginął tragicznie 29 czerwca 1919 roku potrącony przez jeden z nielicznych samochodów jeżdżących wtedy po ulicach stolicy. Akurat wychodził z apteki z lekarstwami dla jednego ze swoich podopiecznych. Wenezuelczycy praktycznie od razu uznali go za świętego. Obrazy z jego podobizną i figurki można znaleźć niemal na każdym kroku w kraju.

Rosario Angelo Livatino(ogłoszony błogosławionym 9 maja 2021 roku) - nieustraszony stróż sprawiedliwości, wyjątkowo uczciwy człowiek oraz przykładny chrześcijanin. Jest pierwszym świeckim sędzią zaangażowanym w walce z mafią, który został ogłoszony błogosławionym i męczennikiem. Każdy swój dzień Rosario rozpoczynał adoracją Najświętszego Sakramentu, zaś na jego biurku leżała Biblia, którą codziennie czytał. Nie powinno więc dziwić, że taki sędzia nie za bardzo podobał się mafii kontrolującej Sycylię w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia. Tym bardziej, że nie uznawał kompromisu w walce z przestępczością, konfiskował majątki mafii oraz przyczynił się do wykrycia afery korupcyjnej na wyspie. Miał zdawać sobie sprawę z tego, że mafia ma go na celowniku i planuje na niego zamach, nie chciał jednak ochrony. Zginął zastrzelony przez członków mafii w drodze z Agrigento, gdzie pracował, do Caltanissetty, 21 września 1990 roku, w wieku 38 lat. Kiedy po śmierci Livatino zbierano świadectwa o nim, jeden z jego licealnych kolegów przyznał, że nie było osoby, która by źle o nim mówiła. Zaś w odnalezionych po jego śmierci zapiskach znajdowało się następujące zdanie: "Kiedy umrzemy, nikt nie będzie nas pytał, jak bardzo byliśmy wierzący, tylko czy byliśmy wiarygodni". 

Siostra Laura Mainetti(ogłoszona błogosławioną 6 czerwca 2021 r.) - siostra Laura należała do Zgromadzenia Służebnic Krzyża. Przez wiele lat pracowała z młodzieżą i pomagała nastoletnim dziewczętom przeżywającym różne trudności w maleńkim miasteczku Chiavenna na północy Włoch. Zawsze była blisko ludzi i Jezusa, młodym w dosłowny sposób oddała swoje życie. Był 6 czerwca 2000 roku, kiedy trzy dziewczęta: Ambra, Veronica i Milena wykorzystały dobroć zakonnicy. Najpierw zwabiły ją w pułapkę, udając potrzebującą pomocy nastolatkę, a następnie zamordowały z zimną krwią. Jedna z nich miała 16 lat, pozostałe były o rok starsze. Podczas zeznań przyznały jakim wstrząsem było dla nich to, że w chwili kiedy zadawały jej mordercze ciosy, siostra Laura nie prosiła o darowanie jej życia, ale modliła się za nie i szeptała słowa przebaczenia. Współsiostry z klasztoru zgodnie przyznały, że "Siostra Laura żyła jak święta, umarła jak męczennica". Zaś postulatorka jej procesu beatyfikacyjnego, Francesca Consolini przyznała: "Jestem przekonana, że gdyby przeżyła, to ze wszystkich sił próbowałaby pomóc swoim oprawczyniom, by zmieniły swoje życie i odnalazły Chrystusa". Zapewne siostra Laura im to wyprosiła w niebie, ponieważ dziewczyny wyszły na prostą i zrozumiały, że przegrały.

Sandra Sabattini(ogłoszona błogosławioną 24 października 2021 roku) - Sandra była zwyczajną dziewczyną, taką, która lubi lody o smaku truskawkowym oraz spacery nad brzegiem morza. Zresztą przyszła na świat w Riccone nad Adriatykiem. Nie przeszkadzało jej to jednak w wędrówkach po górach. W ogóle była bardzo aktywna - z bratem grała w piłkę, trenowała bieganie, kochała tańczyć i śpiewać. A ponad wszystko miała wielkie serce dla wszystkich, którzy potrzebowali pomocy. Ot, zwyczajna, wesoła nastolatka z typowym dla Włochów wielkim temperamentem, pełna pasji i planów, która znajdowała też czas, aby w ciszy poadorować ukrytego w monstrancji Jezusa. Nie było to niczym dziwnym, ponieważ wiara w domu Sabattinich była czymś zupełnie naturalnym. Sandra zawsze więc żyła blisko Boga - już jako dziecko zasypiała, trzymając w jednej ręce lalkę, a w drugiej... różaniec. Kiedy miała 12 lat, dzięki pewnemu księdzu, "poznała Jezusa naprawdę". Odtąd widziała Go w każdym napotkanym człowieku. Zaś we Wspólnocie Papieża Jana XXIII pomagała niepełnosprawnym i uzależnionym. Często zastanawiała się też, w jaki sposób ma w swoim życiu Bogu. Jako lekarz, zakonnica, a może na misjach w Afryce. Czy też jako żona i matka? Wraz z poznaniem Guida wydawało się, że już zna odpowiedź na to pytanie. Wszystko powoli zaczęło jej się układać. Szczęście i plany przekreślił wypadek - w wieku 23 lat Sandra została śmiertelnie potrącona przez samochód. Prowadziła na pozór proste życie, takie jak wiele jej rówieśniczek. Dlaczego więc została błogosławioną? Bo tak po prostu do końca pozostała wierna Panu Bogu. Bo była serdeczna i dobra dla ludzi, których dane jej było spotkać. Bo żyła z Bogiem wszędzie - podczas treningu, na spacerze i nawet podczas lekcji matematyki.

1364. Październik dał mi wiele powodów do radości

Siedzę nad kubkiem parującej ciepłej herbaty w nowym kubku(dosłownie nowym, bo dostałam go zaledwie wczoraj w ramach podziękowania za pomoc w organizacji wczorajszego biegu na siemianowickiej Rzęsie). Za oknem mrok, który jest rozjaśniany licznymi światłami w oknach oraz na ulicy. Swoją drogą czy Wy też kombinowaliście rano, która tak właściwie jest godzina? Bo ja obudziłam się po dziewiątej i tak zastanawiałam się, czy może jest to 10, czy 8. 

Październik już przeszedł do historii. Tak samo jak pierwszy miesiąc studiów oraz pierwszy miesiąc prawdziwej pracy. Trochę się obawiałam, jak to wszystko pogodzę i czy w ogóle dam radę(zwłaszcza, że np. nie dam rady robić na bieżąco notatek z wykładów, więc je nagrywam i na nowo odsłuchuję i spisuję w domowym zaciszu). Jednak kolejne plusy, którymi jestem nagradzana za aktywność na zajęciach utwierdzają mnie w przekonaniu, że idę właściwą ścieżką. Mam nadzieję, że na dalszych etapach nauki będzie równie dobrze. Co prawda trochę przeraża mnie ilość materiału np. z biomedycznych podstaw rozwoju i wychowania, muszę jednak przyłożyć się do opracowania zagadnień. Chwile zwątpienia też mam, mijają one jednak stosunkowo szybko, kiedy sobie uświadomię, ile ciekawych rzeczy mogę się dowiedzieć. A w przyszłości mogę je wszystkie przekuć na praktykę. Praca w świetlicy również przynosi mi wiele radości. I to nie tylko ze względu na pensję, która nieco wspomaga moją skromną rentę socjalną, ale głównie poprzez zwyczajne obcowanie z ludźmi i przekładanie zdobytej wiedzy na praktykę. Nie mówię, że nie jest ciężko, bo jest, ale satysfakcja jest jeszcze większa i w zasadzie jest ona jeszcze większym wynagrodzeniem niż wypłata.

Zwieńczeniem miesiąca było też dzisiejsze ostatnie nabożeństwo różańcowe. Nie powiem, że chodziłam na nie regularnie, jak kiedyś, jednak jeżeli miałam wolny wieczór, to starałam się na nie chodzić. W przeciwnym razie odmawiałam je w domowym zaciszu, z księdzem Teodorem. Zresztą  różaniec, tak samo jak Koronkę do Bożego Miłosierdzia, staram się odmawiać każdego dnia. W autobusie, w domu, wracając z uczelni, jadąc do pracy, albo wracając z niej w drodze z lub na trening - okazja zawsze się znajdzie. Zakończenie nabożeństw tajemnicami chwalebnymi ma dla mnie szczególne znaczenie - daje nadzieję na piękne zakończenie ziemskiej wędrówki i jeszcze piękniejszą wędrówkę, tym razem wieczną, w nowym, lepszym życiu. Życiu, gdzie w końcu moje niedoskonałe ciało nie będzie zbędnym balastem i powodem do nieprzychylnych uwag ze strony innych osób, a będzie liczyło się w nim co innego. To jednak nie jest tak, że nie akceptuję siebie takiej, jaka jestem, bo akceptuję. Nie akceptuję tylko dziwnych uwag osób, które nie mają pojęcia, że osoby niepełnosprawne nie muszą jeździć na wózkach i o kulach. Że mogą też chodzić. A że czasem chodzą jak chodzą, to już inna bajka. Na szczęście nie wszyscy tacy są. A i tych "czepiających się" jest jakby mniej. 

Jak jednak sprawić, aby nasze życie zakończyło się ową chwałą? Warto pokierować się słowami Jezusa z dzisiejszej Ewangelii. Pewien uczony w piśmie zapytał go, jakie jest najważniejsze przykazanie. Jezus zacytował mu fragment Księgi Powtórzonego Prawa: "Będziesz miłował Pana Boga twego z całego serca swego, z całej duszy swojej i ze wszystkich sił swoich" po czym dodał: "a bliźniego swego, jak siebie samego". A więc w tym jednym przykazaniu zawarto tak właściwie trzy:

1) aby miłować Boga,

2) aby miłować bliźniego,

3) aby miłować samego siebie.

Ale jak to ma się do rzeczywistości? Myślę, że bardzo mądrze i przystępnie wyjaśnił to papież Benedykt XVI, który w pierwszej swojej Encyklice zatytułowanej "Deus Caritas Est"(Bóg jest miłością) porusza temat podwójnego praktycznego pytania odnośnie naszego postępowania: czy można naprawdę kochać Boga, chociaż jest On niewidoczny i czy w ogóle można komuś nakazać miłość. Zauważa on(papież) tym samym, że podwójne przykazanie miłości daje podwójne zastrzeżenie, które wybrzmiewa we wskazanych pytaniach. Nikt przecież Boga nie widział, więc jak moglibyśmy Go kochać. Zresztą miłości samej w sobie nie można nakazać - jest uczuciem, które może być lub nie, ale nie można go stworzyć siłą woli. 

Pismo Święte jakby potwierdza pierwszą obiekcję, mówiąc: "Jeśliby ktoś mówił >>Miłuję Boga<<, a brata swego nienawidził, jest kłamcą, albowiem kto nie miłuje brata swego, którego widzi, nie może miłować Boga, którego nie widzi"(1 J 4, 20). Zauważmy jednak, że tekst ten nie wyklucza miłości Boga jako czegoś niemożliwego. Wręcz przeciwnie, w całym kontekście Pierwszego Listu św. Jana jest ona w wyraźny sposób wymagana. Podkreśla nierozerwalny związek między miłością Boga, a miłością  bliźniego i jedna wymaga drugiej w tak ścisły sposób, że stwierdzenie o miłości Boga staje się kłamstwem, jeżeli człowiek zamyka się na innych, czy wręcz ich nienawidzi. Przytoczony fragment Listu św. Jana powinno się raczej interpretować tak, że miłość względem bliźniego jest drogą do spotkania Boga, a zamykanie oczu na innych czyni nas ślepymi również na Boga.

To prawda, Boga widzieli tylko Adam i Ewa przebywający w Raju. Jednak Bóg nie jest dla nas całkowicie niewidzialny. To On pierwszy nas umiłował i ta miłość objawiła się nam dzięki temu, że "zesłał Syna swego Jednorodzonego na świat, abyśmy życie mieli dzięki Niemu"(1 J 4,9). Stał się więc widzialny w Jezusie. Ale w rzeczywistości istnieje wiele możliwości widzenia Boga. W historii miłości opowiedzianej przez Pismo Święte, Bóg wychodzi nam na przeciw np. podczas Ostatniej Wieczerzy, śmierci swojego Syna, Jego objawienia po Zmartwychwstaniu i wielkich dzieł za pomocą których przewodził rodzącemu się Kościołowi. Także w późniejszej historii Kościoła nie był On nieobecny. Wychodził nam na przeciw np. poprzez ludzi, w których objawiał swoją obecność, Słowo, w Sakramentach, aż w końcu w sposób szczególny w Eucharystii. Ale też w liturgii Kościoła, w jego modlitwie, w żywej wspólnocie ludzi wierzących możemy doświadczyć miłości Boga, odczuć Jego obecność, a tym samym nauczyć się poznawać Go w naszej codzienności. Co więcej, Bóg nie nakazuje nam uczucia, którego nie możemy w sobie wzbudzić. Kochając nas pozwala nam zobaczyć i odczuć Jego miłość i z tego, jakbyśmy powiedzieli, "pierwszeństwa" miłowania ze strony Boga, może narodzić się miłość w nas samych.

Proces spotkania ukazuje także, że miłość to nie tylko uczucie. One przychodzą i odchodzą. To prawda, uczucie może być iskrą rozniecającą, ale bywa, że nie jest pełnią miłości. Na początku Encykliki papież Benedykt XVI pisał o procesie oczyszczania i dojrzewania, poprzez który eros w sposób pełny staje się sobą, tj. miłością w pełnym tego słowa znaczeniu. O jego dojrzałości świadczy to, że angażuje wszystkie potencjalne możliwości człowieka, jakby włączając go w cały swój całokształt. 

Spotkanie z namacalnymi przejawami Bożej miłości może wzbudzić w nas uczucie radości podobne do tego, jakie rodzi się z doznania, że jest się kochanym. Jednocześnie spotkanie to wymaga również zaangażowania zarówno naszej woli(która jest wolna), jak i intelektu. A jednak rozpoznanie Boga, który jest żywy to droga wiodąca do miłości, a "fiat" naszej woli w odpowiedzi na Jego wolę łączy trzy składniki: rozum, wolę i uczucie w ogarniający wszystko akt miłości. Proces ten pozostaje w ciągłym rozwoju - miłość nigdy nie jest skończona i spełniona, zmienia się wraz z biegiem życia, mówi się, że dojrzewa, a więc pozostanie wierna samej sobie.

Historia miłości między Bogiem a człowiekiem polega właśnie na tym, że wspólnota woli wzrasta w jedności myśli i uczuć, przez co nasza wola i wola Boga stają się coraz bardziej zbieżne, a co za tym idzie - wzrasta nasze oddanie się Bogu, przez co Bóg staje się naszą radością. To zaś sprawia, że możliwa staje się miłość bliźniego w tym sensie, jaki podaje Pismo Święte. Według wspomnianej encykliki miłość do bliźniego polega na tym, że kocha się w Bogu i z Bogiem innych ludzi, także tych, których w danym momencie nie znamy, lub wręcz do których nie czujemy sympatii. Może być ona urzeczywistniona wtedy, kiedy wychodzi od intymnego spotkania z Bogiem, będącym zjednoczeniem woli i pobudzającym także uczucia. Pozwala to na patrzenie na inną osobę nie tylko z naszej perspektywy, ale i z perspektywy samego Zbawiciela. Jego przyjaciele to nasi przyjaciele. Przenikając to co zewnętrzne w drugim człowieku, można dostrzec jego oczekiwanie na gest miłości, poświęcenie uwagi, to, czego nie może otrzymać za pośrednictwem przeznaczonych do tego organizacji. 

Inaczej mówiąc - patrząc oczyma Chrystusa możemy dać drugiemu spojrzenie miłości, którego być może potrzebuje. To właśnie tak przejawia się współdziałanie między miłością Boga, a miłością bliźniego, o którym pisze Pierwszy List św. Jana.

Jeśli więc w naszym życiu zupełnie brakuje kontaktu z Bogiem, będziemy widzieć w drugim człowieku jedynie osobę bez pierwiastka Boga. Jednak kiedy w naszym życiu nie będziemy zwracać uwagi na drugiego człowieka, starając się być jedynie "pobożnym" i "wypełniać nasze "religijne obowiązki", paradoksalnie oziębia się też nasza relacja z Bogiem. Owszem, jest ona "poprawna", lecz pozbawiona miłości. Tylko nasza gotowość do wyjścia naprzeciw bliźniemu i okazaniu mu miłości, będzie czynić mnie wrażliwszym także na Boga. 

Jednocześnie nie da się miłować Boga i bliźnich, nie miłując samego siebie. Nie chodzi o narcyzm i samouwielbienie, ale o zwykły szacunek do siebie i akceptacja własnej osoby taką, jaka jest. I znowu nie chodzi o niewalczenie z własnymi wadami, ale raczej o przyjęcie do wiadomości, że one są. Zresztą, nie ukrywajmy, każdy z nas ma jakieś wady, niektórych nawet się wstydzimy. Jednak zamiast je wypierać, może lepiej zastanówmy się, jak je zminimalizować. Taka akceptacja samych siebie pozwala nam na spojrzenie na innych przez pryzmat tego, że każdy z nas jest niedoskonały. I dlatego każdemu z nas należy się szacunek.

No popatrzcie, miała być krótka notatka na temat październikowych radości, a wyszedł mały elaborat. Ale może spojrzenie na człowieka, nawet tego zupełnie nieznanego, z innej perspektywy sprawi, że jego życie też nabierze radości.

1363. Przez sport do procesu resocjalizacji - film "Boisko bezdomnych"

W minioną niedzielę do wieczności odszedł jeden z bardziej rozpoznawalnych polskich aktorów, Krzysztof Kiersznowski. Dał się poznać w wielu charakterystycznych rolach filmowych i serialowych. Mnie najbardziej utkwił w pamięci jako Stasiek, ojciec Tereski z filmu "Cześć Tereska". Dla wielu pozostanie przesympatycznym Stefanem Górką z serialu "Barwy szczęścia". Paradoksalnie wczoraj został wyemitowany jubileuszowy odcinek serialu, w którym grany przez niego bohater obchodził urodziny... Był to odcinek wyjątkowy pod innym względem - sympatycy produkcji mogli po raz ostatni zobaczyć w nim równie sympatyczną postać, jaką był Zenon Grzelak, grany przez zmarłego w lipcu Jana Pęczaka. No i pojawił się też w nim zmarły niedawno Paweł Nowisz, który wcielał się w rolę Fryderyka Struzika.

źródło zdjęcia

źródło zdjęcia

Z powodu śmierci aktora, w niedzielny wieczór Telewizja Polska puściła film "Boisko bezdomnych", w którym pan Krzysztof wcielił się w rolę bezdomnego o imieniu Staszek. Była to moja pierwsza styczność z tym filmem, chociaż po opiniach innych wiedziałam, czego mogę się spodziewać(opinia jednej z wychowawczyń obozu sportowego sprzed paru lat: "Puściłabym wam >>Boisko bezdomnych<<, jednak tam padają takie słowa, że połowa z was musiałaby stąd wyjść"). Jednak cięty język, liczne wulgaryzmy oraz niecenzuralne słowa sprawiają, że produkcja nabiera swoistego wydźwięku. Co nie oznacza, że poleciłabym ją dzieciom, co to to nie! Ale dorosłemu, myślącemu i potrafiącemu oglądać ze zrozumieniem - i owszem.

Film przedstawia historię tego, jak ze szczytu można się stoczyć na samo dno, a potem przy pomocy innych na ten szczyt powrócić. Jego głównego bohatera, Jacka Mroza z Zabrza, utalentowanego piłkarza, poznajemy w momencie, kiedy w wieku niespełna siedemnastu lat staje przed szansą zrobienia międzynarodowej kariery w sporcie, który jest jego pasją. Świat zdaje się stać przed nim otworem. Mija jednak kilka lat. Jacek, który został kontuzjowany i musiał zrezygnować z zawodowego kopania piłki, przeniósł się z boiska na Dworzec Centralny. Zaniedbany i zmarnowany chodzi na ciągłym rauszu. Po drodze chciał zostać trenerem, praca w szkole jako nauczyciel w-fu nie dawała mu radości. Popadł w alkohol, a buzująca w nim agresja i skutkujące nią bijatyki coraz bardziej go wyniszczały. Ocalenia nie przyniosły mu nawet oddana żona Ewa i kochająca córka Anielka. Sportowiec coraz bardziej stacza się na dno. W pewnym momencie Ewa wyrzuca go z domu. Wkrótce mężczyzna trafia ze Śląska do stolicy. Tam poznaje grupkę bezdomnych, którzy dla zabicia czasu kopią piłkę. Dzięki Jackowi, który dostrzega w nich sportowy talent, uświadamiają sobie, że dzięki piłce mogą wyjść z życiowego zakrętu. Postanawia ich wytrenować w ten dyscyplinie. Sami bezdomni zaczynają wierzyć w siebie i z zapałem przygotowywać się do mistrzostw w piłce nożnej dla bezdomnych.

źródło zdjęcia

Film wstrząsa, a zarazem daje wiele do myślenia. Jest też potwierdzeniem tego, o czym wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, a co tak bardzo podkreślano na wykładach na pracy socjalnej - bezdomność może dotknąć każdego z nas. Zresztą wczoraj byłam z pedagogiki na kolejnych praktykach studyjnych/terenowych, tym razem w gliwickim schronisku dla bezdomnych, gdzie kierownik potwierdził tą regułę. Może trudno w to uwierzyć, ale czasami ich podopiecznymi stawali się lokalni politycy, lekarze, prawnicy, a nawet... księża. Każdy z nich miał jakąś swoją historię, niektórzy zmagali się z różnymi uzależnieniami. Słabości są rzeczą ludzką, pytanie czy im ulegamy, czy też z nimi walczymy. Proces resocjalizacji takich ludzi niekiedy przebiega bardzo długo. Po obejrzeniu filmu myślę sobie, że sport może być ciekawą ku tego drogą. Bo każdy z bohaterów filmu miał już jakiś konkretny cel w życiu, do którego uparcie dążył ciężką pracą. Używki, w głównej mierze alkohol będący w wielu przypadkach pośrednią przyczyną zaistniałej sytuacji, odeszły zaś na dalszy, bardzo odległy plan. Zresztą tematyka bezdomności to bardzo ciekawy temat również od strony socjologicznej. Właśnie ze względu na swoją dynamikę i nieprzewidywalność.

Krzysztof Kiersznowski jako Stasiek w "Boisku bezdomnych" źródło zdjęcia

I na koniec nasunęła mi się pewna myśl, a może wspomnienie. Kiedy dwa lata temu zastanawiałam się nad wyborem tematyki mojej pracy magisterskiej z resocjalizacji(tematyka to jeszcze nie to samo, co sam temat), z tyłu głowy miałam myśl, aby to było coś związanego z rolą sportu w tym zakresie. Niestety, narzucona nam z góry promotorka miała inną wizję co do tego, o czym każdy jej podopieczny ma pisać. Otwarcie powiedziała, że ona "nie widzi" takiego tematu(aż chciałoby się to zripostować - to sobie zmień okulary, kobieto; to oczywiście żart, bo nigdy bym czegoś takiego nie powiedziała wykładowcy z x tytułów przed nazwiskiem). Musiałam go więc zmienić temat na awaryjny, czyli dotyczący programów profilaktycznych realizowanych w szkołach. Trochę szkoda, bo ten pierwszy wydawał mi się bardziej ciekawy.

Ale nie wracajmy już do tego i po prostu cieszmy się "Małymi szczęściami"(tutaj w wykonaniu aktorów z "Barw szczęścia", w tym przez nieżyjących już Jana Pęczka i Krzysztofa Kiersznowskiego).

1362. Narodowe Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu

Nie będę ukrywać, że głównym punktem mojej sobotniej wizyty w Kaliszu było tamtejsze sanktuarium św. Józefa. Chociaż nawiedziłam już je we wcześniejszych latach, to tak jak pisałam w ostatnim poście, teraz sytuacja była szczególna. Nie wyobrażałam sobie bowiem nie udania się w to niezwykłe dla polskich katolików miejsce poświęcone równie niezwykłemu świętemu - Józefowi z Nazaretu.

W Kaliszu znajdziemy wiele świątyń. Jednak tą taką najważniejszą jest Sanktuarium św. Józefa, noszące dumny przydomek "Narodowe". I coś w nim jest, ponieważ zmierzają do niego pątnicy nie tylko z całego kraju, ale i z zagranicy. Znajdziemy go w dzielnicy Kalisza zwanej Śródmieście, tuż przy placu św. Józefa. Co ciekawe, prawidłowa nazwa świątyni to Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kaliszu, jednak bardziej powszechna jest ta związana właśnie ze św. Józefem. Pod bazylikę można podjechać samochodem, komunikacją miejską(wszystkie autobusy stające na przystanku "Plac Jana Pawła II"), albo dojść z stacji kolejowej na nogach(ok 3,5 km).

Można powiedzieć, że historia kaliskiej parafii jest starsza od słynnej bazyliki. Sięga bowiem 1155 roku, kiedy to książę Mieszko III Stary ufundował kolegiatę pod wezwaniem św. Pawła. Erekcja została potwierdzona breve Honoriusza III z 1218 roku. Półtora wieku później, w 1353 roku, arcybiskup Skotnicki ufundował Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Do dzisiaj zachowało się jego prezbiterium, dwudzielna zakrystia i kapitularz.

Przed wejściem do bazyliki ustawiono bramę przypominającą "wyjątkowość" obecnego czasu. W tle widać napis "Sanktuarium św. Józefa" oraz, nieco niżej, "Bazylika Mniejsza". Pomiędzy jednym, a drugim napisem widać mozaikę przedstawiającą Świętą Rodzinę

Około 1670 roku mieszkaniec wsi Szulec o nazwisku Stobienia ufundował obraz Świętej Rodziny. Było to wotum dziękczynne dla Świętego Józefa za uzdrowienie. Obraz został umieszczony w kaliskiej kolegiacie. Już trzy lata później pojawił się pierwszy zapis niezwykłej łaski, którą dziedzic Błaszek otrzymał za pośrednictwem Świętego Józefa. W połowie XVIII w. wojewoda Troci ofiarował srebrne sukienki i złote korony dla obrazu, który został umieszczony w specjalnej kaplicy. W 1767 roku konsystorz prymasowski uznał obraz jako "słynący łaskami" (łac. imago gratiosa), zaś trzy lata później arcybiskup Gabriel Podolski uznał obraz za "cudowny"(łac. imago miraculosa). W maju 1783 roku papież Pius VI koronował w Rzymie kopię Obrazu Świętego Józefa oraz wydał dekret zezwalający na jego koronację w Kaliszu. Niestety, kilka miesięcy później nastąpiło zawalenie się kolegiaty. Jej odbudowa trwała 9 lat. Nową kolegiatę wzniesiono w stylu późnobarokowym. 15 maja 1796 roku nastąpiła koronacja Cudownego Obrazu w Kaliszu przez sufragana gnieźnieńskiego, biskupa Michała Kościeszę Kosmowskiego. W drugiej dekadzie XIX wieku powstała diecezja kujawsko-kaliska, której patronem w 1880 roku został właśnie Święty Józef. Dziesięć lat wcześniej został on Świętym Kościoła Powszechnego. Kolejna ważna data w historii sanktuarium to 1962 rok, kiedy to papież Jan XXIII ofiaruje Sanktuarium w Kaliszu pierścień oraz wprowadza do kanonu Mszy św. imię św. Józefa. Na początku lat 70. ufundowana została przez księży, którzy byli więźniami obozu koncentracyjnego w Dachau Kaplicy Męczeństwa i Wdzięczności. Z tej okazji papież Paweł VI ofiarowuje kościołowi kielich. Osiem lat później, w 1978 roku, ten sam Ojciec Święty podniósł kolegiatę do godności Bazyliki Mniejszej. Rok 1983 miał się zapisać na czarnej karcie historii Sanktuarium - skradziono wówczas sukienki i korony, które dekorowały cudowny obraz. 29 września 1985 roku udało się dokonać jego rekoronacji. 25 marca 1992 roku papież Jan Paweł II powołał do istnienia diecezję kaliską, a rok później ustanowił Świętego Józefa Oblubieńca NMP, Opiekuna Zbawiciela, jej patronem. Od kwietnia 1994 roku do czerwca 1996 roku kopia Cudownego Obrazu peregrynowała po całej diecezji. Poprzedzała ona Diecezjalny Rok Jubileuszowy z okazji dwusetnej rocznicy koronacji obrazu. Zwieńczona została niejako wizytą Ojca Świętego Jana Pawła II w kaliskim Sanktuarium. Na placu przy bazylice została odprawiona przez niego Msza święta z homilią. Papież poświęcił także Wyższe Seminarium Duchowne. Na pamiątkę tego wydarzenia Stolica Apostolska zezwoliła, aby św. Józef patronował miastu Kalisz. Kolejne lata przyniosły m.in. rekonstrukcję sygnaturki znajdującej się na dachu kościoła, która została strącona przez Niemców w czasie wojny, gruntowną renowację Poliptyku i wiele mniejszych i większych remontów oraz udoskonaleń bazyliki.

Płaskorzeźba wzorowana na obrazie na budynku za Bazyliką

Do Sanktuarium wejdziemy przez drzwi. Nie da się ich przeoczyć, ponieważ aktualnie poprzedza je brama przypominająca o trwającym Roku św. Józefa. Nad drzwiami zobaczymy informację o tym, że jest to Sanktuarium św. Józefa oraz Bazylika Mniejsza. Na drewnianych drzwiach zobaczymy też rok 1790.

Już  w przedsionku kościoła "wita" nas figura św. Józefa trzymająca na ręku Dzieciątko. Zdradzę też, że warto spojrzeć też w górę - dojrzymy wtedy mały obrazek przedstawiający Świętą  Rodzinę, wzorowany niejako na oryginalnym obrazie.

Z przedsionka wchodzimy do właściwej części świątyni. Jest ona trójnawową budowlą, z prezbiterium, po którego bokach znajdują się zakrystia ze skarbcem na piętrze oraz ośmioboczną Kaplicą Świętej Rodziny, albo Kaplicą świętego Józefa. Do fasady przylega wieża zwieńczona hełmem. W prezbiterium zachowało się gotyckie sklepienie gwieździste, nawę główną przykrywa sklepienie kolebkowe, a nawy boczne - żaglaste. Zwiedzanie proponuję zacząć właśnie od Kaplicy św. Józefa, która umiejscowiona jest po prawej stronie ołtarza głównego. Po drodze warto zwrócić uwagę na wystrój świątyni. Zauważymy m.in. 

Figurkę (prawdopodobnie) świętego Huberta

Krucyfiks(przepraszam za jakość zdjęcia)

Liczne wota dziękczynne

Figurkę św. Antoniego

W złoconym ołtarzu w kaplicy Świętego Józefa zobaczymy skromny wizerunek Świętej Rodziny odziany w srebrne suknie. Nie jest to oryginalny obraz, a jedynie swobodna interpretacja pierwowzoru, również znajdującego się w Sanktuarium. Na początku można zastanawiać się skąd taki kontrast bogactwa z biedą. Tymczasem w ten sposób autor chciał wyrazić myśl, że przedstawieni na obrazie ziemscy Wędrowcy należą do niebiańskiego świata. Takie jest znaczenie srebrnych sukni(czyli aplikacji) oraz koron. 

Interesująca jest także wymowa samego ołtarza. Jeżeli przyjrzymy się jego drewnianej strukturze zauważymy, że ołtarz ma postać bramy, z której podążają w stronę wiernych i odwiedzających świątynię, trzy niebiańskie postacie. Historia ich życia opisują cztery ewangelie, dlatego w ołtarzu zobaczymy złocone rzeźby ewangelistów, którzy jako pierwsi "biografowie" Świętej Rodziny prezentują ją wiernym. Jak rozpoznać konkretnego ewangelistę? Święty Jan, jako ten najmłodszy, nie ma brody oraz towarzyszy mu orzeł. U stóp świętego Marka widać pysk lwa, świętemu Łukaszowi towarzyszy wół, a święty Mateusz stoi na konsoli ozdobionej uskrzydloną głową anioła. Ewangeliści zdają się podpierać kolumny ołtarza, co można odbierać jako aluzję do znaczenia Pisma Świętego. Opisując życie, śmierć oraz zmartwychwstanie Jezusa, wspólnie dali podwaliny pod religię chrześcijańską, która jest też często nazywana religią objawionej księgi. Całość zwieńcza obraz pędzla J. Godzkiego pt. "Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny". Przedstawia ona moment, kiedy święta otrzymuje z rąk Dzieciątka niewidzialną obrączkę. Kiedy Cudowny Obraz Świętej Rodziny jest zamknięty, na zasuwie można zobaczyć "Pokłon Trzech Króli" z XIX w. Natomiast za tabernakulum znajduje się malowidło przedstawiające umęczoną twarz Jezusa dźwigającego krzyż.

Ołtarz w Kaplicy Świętej Rodziny w całej okazałości (źródło zdjęcia)

Centralnym punktem w każdym kościele jest ołtarz główny. W kaliskiej świątyni prezentuje styl klasycystyczny. Prowadzą do niego kanonickie stelle, zamówione w jednym z miejskich zakładów stolarskich. Siedziska zdobią barwne sceny z życia Maryi Panny. Nazwisko projektanta budowy jest złożone w szklanej tubie z dokumentami dotyczącymi okoliczności budowy, a ta zaś została zamurowana pod konstrukcją. W pierwszej połowie XIX wieku w całej świątyni położono dwubarwną szachownicę posadzki z marmuru. Wraz z upływem czasu wnętrze kościoła wzbogacało się o kolejne drobiazgi, np. wizerunek św. Rodziny w jednym z okien, który został wykonany czarną kredą. Szczególną uwagę zwraca gotycki obraz Matki Boskiej z 1424 roku umieszczony w ołtarzu głównym.

Ołtarz główny, screen z >>TEJ<< strony

Mało ostry obraz w moim wykonaniu

Bardzo ciekawym obiektem w bazylice jest maumoryzowana ambona. Jej centralną postacią jest postać apostoła narodów, świętego Pawła, która została ustawiona na szczycie baldachimu kazalnicy. Poprzez jego działalność Słowo Boże rozprzestrzeniło się wśród pogan na wszystkie kontynenty. Zobrazowano to jako dzieci siedzące wokoło głównej postaci. Azja, Afryka i obie Ameryki mają na głowie korony, Europa została jej pozbawiona. Być może w przeszłości na pustych kartkach poniżej dziecięcych postaci znajdowały się odpowiednie cytaty biblijne. Na podniebiu baldachimu można dostrzec symbol Ducha Świętego - gołębicę, którą otaczają promienie. Wszak każdy kapłan głoszący do wiernych Słowo Boże zgodne ze słowami Pisma Świętego, zgodnie ze słowami Pisma, natchniony jest Duchem Świętym. Dlatego symbol gołębicy należy do stałej ikonografii kazalnic. Na zaplecku umieszczono dwie płaskorzeźbione plakiety. Dolna przedstawia przypowieść o siewcy, górna ryczącego rwa - chrześcijańskiego symbolu siły i ostatecznego zwycięstwa Słowa Bożego. Warto też zwrócić uwagę na główną część ambony - mównicę. Jest ona podpierana przez czterech doktorów Kościoła - św. Grzegorz I Wielki(w papieskich szatach), św. Augustyn(z gorejącym sercem), św. Hieronim(w kardynalskim kapeluszu) i św. Ambroży(z ulem przy prawej stopie). Pomiędzy nimi widnieją plakiety z wyobrażeniami miedzianego węża, krzyża oraz Dobrego Pasterza.

Ambona - screen z >>TEJ<< strony

Przechodząc do lewej (północnej) nawy bocznej można zauważyć gotycki poliptyk Mistrza z Gościszowic, który dotychczas przechowywany był w kościółku na Zawodziu. Specjaliści uważają, że jest to jeden z najlepszych przykładów malarstwa tablicowego późnego gotyku Europy Środkowej. Ołtarz ten nie jest konstrukcją jednorodną. Najcenniejsze są malowane skrzydła, których powstanie datowane jest na przełom XV i XVI wieku. Nieruchome przedstawiają cztery sceny Męki Pańskiej, ruchome zaś osiem obrazów z życia Maryi. Taką samą wartość artystyczną przypisuje się dziewięciu figurkom apostołów i świętych, które wieńczą całość. Rzeźbę z malowidłami połączyła dziewiętnastowieczna aranżacja inspirowana gotyckimi bogato dekorowanymi ołtarzami. W jej środek wkomponowano tryptyk świętego Wojciecha. Wyrzeźbiona postać męczennika w czerwonej szacie została ustawiona centralnie. Poniżej, pomiędzy nastawą ołtarzową a mensą widnieje renesansowa predella z wyobrażeniem św. Anny Samotrzeciej. Konstrukcja zakończona koronką fiali kształtem może przypominać monstrancję.

Idąc dalej mijamy kolejne zdobione filary podtrzymujące sklepienie kościelne:

Całun z twarzą Chrystusa

Pieta pod całunem

Kierując się ku wyjściu miniemy piaskowcową chrzcielnicę z 1876 roku. Jeżeli dobrze się jej przyjrzymy, to zobaczymy, że jest ozdobiona licznymi motywami morskiej fauny i flory. Jak można przeczytać na zamieszczonej obok tablicy, to przy niej chrzest święty przyjęła Zofia Truszkowska(późniejsza Matka Angela) - założycielka Zgromadzenia Sióstr Felicjanek.

W tym miejscu warto zadrzeć do góry głowę. Zobaczymy wtedy prawdopodobnie oryginalny obraz Świętej Rodziny. Został on namalowany na płótnie o wymiarach 1,5 x 2,5 m. Z uwagi na swoją treść już od pierwszych chwil powstania mógł budzić głębokie refleksje oraz przeżycia w sferze religijnej. Ukazuje Świętą Rodzinę harmonijnie ustawioną na tle panoramy typowego polskiego miasta z licznymi wieżami kościelnymi, murem obronnym, rzeką oraz bogatą roślinnością. Nad postaciami unosi się Duch Święty w postaci gołębicy oraz Bóg Ojciec z szeroko rozpostartymi ramionami. Widnieje też napis: "Idźcie do Józefa". Jak można się domyślać, jest to scena powrotu dwunastoletniego Jezusa z Matką Boską i Świętym Józefem z Jerozolimy do Nazaretu, tuż po jego odnalezieniu w świątyni.

W tym miejscu kończę swoją opowieść, chociaż nie wyczerpałam w całości tematu. O bazylice, jej historii i walorach można by jeszcze dużo pisać i mówić. Można tutaj chociażby wspomnieć o muzeum poświęconemu obozowi koncentracyjnemu w Dachau(byłam w nim dwa razy, teraz jednak nie było szans się do niego dostać ze względu na kilka pielgrzymek oczekujących na wejście), czy też skarbcu skrywającym różne przedmioty kultu religijnego(powód jak wyżej). Mam jedna nadzieję, że jeszcze kiedyś odwiedzę to miejsce i wtedy się tym z Wami podzielę. A teraz żegnam Was zdjęciem na tle wejścia do sanktuarium.

Czasami warto się przełamać i poprosić kogoś obcego o zrobienie zdjęcia