1522. "Miną lata, gwiazdy zgasną, fotografie w głowie zasną..." S. Krajewski, "Wielka miłość"

Kiedy tydzień temu ksiądz proboszcz podczas ogłoszeń parafialnych ogłosił, że na tegoroczny odpust parafialny przybędzie z Lubina (nie mylić z Lublinem) jeden z byłych księży posługujących w naszej parafii, ksiądz Wojtek, o mało nie krzyknęłam z radości. Pamiętacie jak w grudniu umieściłam wpis "Na chwilę", w którym pisałam o ludziach, którzy pojawiają się w moim życiu na tą przysłowiową chwilę, ale wnoszą do niego więcej niż niejeden, który jest w nim na stałe? Ksiądz Wojtek z pewnością zalicza się do tej grupy osób. Współpracowałam z nim przez niecałe dwa lata, jednak to były z perspektywy czasu najpiękniejsze lata w moim życiu. Nie ukrywam, że gdyby nie on to nie zostałabym animatorem salezjańskim, nie poznałabym wielu osób, nie zainteresowałabym się pedagogiką, nie napisałabym pracy magisterskiej o wolontariacie na podstawie działalności Oratorium. Mam niewiele zdjęć z tego okresu, nad czym bardzo żałuję. Nie miałam wtedy aparatu fotograficznego. Pewnie inni animatorzy coś mają, może administrator strony internetowej. 

Kiedyś spotkałam się ze zdaniem, że najpiękniejsze fotografie z naszego życia powstają w naszej pamięci. Co prawda z czasem mogą one ulec zatarciu, zniekształceniu przez ząb czasu. Jednak jakaś tam mała cząstka zawsze w nas zostaje. Z księdzem Wojtkiem mam kilka wspomnień. Co ciekawe, żadne z nich nie jest negatywne. Ale może dlatego, że dla mnie on nie miał jakiś tam dużych wad. A poza tym, podobnie jak ksiądz, który będzie błogosławionym, w pierwszej kolejności widział we mnie człowieka, a dopiero potem kogoś z ułomnościami. Może dlatego traktował mnie na równi z innymi - pozwalał, ale też wymagał, a kiedy trzeba było, to upominał.

A jakie "fotografie" związane z księdzem Wojtkiem utrwaliły się w mojej pamięci?

Fotografia 1 - proboszcz jedzie na pielgrzymkę do Ziemi Świętej, przez co schola nie ma próby. Nic o tym nie wiem i idę tradycyjnie w czwartek na spotkanie. Stoję pod drzwiami do Oratorium i stoję, ale nikt się nie pojawia. W końcu wychodzi z nich ksiądz Wojtek, który gdzieś jechał. "A co ty nie wiesz, że próby dzisiaj nie macie?" - mówi żartobliwym tonem. Kręcę przecząco głową, bojąc się wypowiedzieć słowa. "Wsiadaj, to cię podwiozę" - proponuje otwierając drzwi wysłużonego dostawczaka swojego taty. Po krótkim wahaniu siedziałam w jego samochodzie. "Gdzie mieszkasz?" - pyta. "Na Merkurym" - odpowiadam. - "Księże, a kiedy są spotkania Oratorium?" - pytam wbrew własnej woli. "W środy, wtedy ma też próby zespół młodzieżowy, jak chcesz to możesz przyjść" - słyszę w odpowiedzi.

Fotografia 2 - najbliższa środa, nieśmiało wchodzę do Domu Młodzieżowego i schodzę na dół. W środkowej salce znajdują się animatorzy z Oratorium. Większość znam ze scholi. Z nowymi się zapoznaję. Po chwili pojawia się ksiądz Wojtek z gitarą. Gra pieśń "Jeden jest tylko Pan", która wpada mi w ucho. Na koniec mówi mi, żebym w niedzielę śpiewała z nimi na Mszy świętej.

Fotografia 3 - niedziela, moje 20 urodziny. Najpierw śpiewam ze scholą o godzinie 11:00, następnie o 12:30 z Oratorium. Są pieśni "Jak wielki jest Bóg" oraz "Panie, któż jak Ty". Mam mikrofon. Po Mszy śpiew "Sto lat" dla mnie i Gagatka.

Fotografia 4 - początek marca 2011 roku, wizytacja księdza biskupa. Śpiewam na 3 Mszach, w tym na 12:30 z Oratorium. Obok biskupa stoi ksiądz Wojciech. Na koniec pamiątkowe wspólnotowe zdjęcie. Jedno z niewielu, jakie mamy.

Fotografia 5 - 1 kwietnia 2011, piątek. Młodzież z Oratorium wystawia Drogę Krzyżową. Wcześniej jednak przystępuję u księdza Wojtka do sakramentu pokuty i pojednania. Z reguły staram się do niego chodzić. Jestem zmęczona - najpierw studia, potem trening, na końcu kościół. Ale też czuję wewnętrzną radość. "Ty coś dzisiaj czytasz?" - słyszę głos młodszej siostry, która wymownie patrzy na trzymany przeze mnie scenariusz. "Nie, ale śpiewam" - pada moja odpowiedź. Faktycznie śpiewam, a w pewnym momencie mój wzrok krzyżuje się ze wzrokiem mamy. 

Fotografia 6 - następny tydzień, przygotowania do czuwania w Wielką Sobotę. "Lolek, ty będziesz" - słyszę pytanie Paula. "Nie, jedziemy na święta i na beatyfikację do rodziny do Wadowic" - odpowiadam. "Szkoda" - komentuje ksiądz.

Fotografia 7 - piątkowy wieczór, Kłębki gonią się po pomieszczeniach oratoryjnych. Nagle większy wpada na drzwi do salki telewizyjnej i wyrywa je z zawiasów. Za drzwiami stoi stojak na ubrania. W drzwiach robi się dziura. Wszyscy się śmieją, że Kłębek zrobił w drzwiach "judasza". Przychodzi ksiądz Wojtek, rozmawiamy o repertuarze na parafialny festiwal piosenki maryjnej. Na końcu pytam, czy mogę z nimi wystąpić. Nikt nie widzi w tym najmniejszego problemu.

Fotografia 8 - koniec maja, festiwal. Występuję najpierw ze scholą, a potem z Oratorium. Ze scholą zdobywamy pierwsze miejsce, z Oratorium wyróżnienie. Ksiądz cieszy się razem z nami. Potem, wracając z nabożeństwa majowego do Domu Młodzieżowego rozmawiamy o tym, co ostatnio stało się w moim życiu (zmarł mi wujek)

Fotografia 9 - czerwiec 2011 r., ksiądz Wojtek pozwolił mi pomagać podczas organizacji półkolonii parafialnych. Po nabożeństwach czerwcowych spotykamy się w Oratorium i dopracowujemy program. Przy okazji dużo rozmawiamy, przez co nasze więzi jeszcze bardziej się zawiązują

Fotografia 10 - pierwszy tydzień lipca, półkolonie. Wspaniałe sześć dni. Chodzę po salach i sprawdzam, czy nikomu niczego nie brakuje, roznoszę kanapki, prowadzę kronikę, pilnuję dzieci podczas wyjść, raz nawet pomagam prowadzić zajęcia. Są sawionaria, wyjścia na basen i na kręgielnię, wyjazd na całodzienną wycieczkę do Krakowa. Jestem na równym poziomie z innymi animatorami. Po każdym dniu spotkania podsumowujące, wieczorem możemy przyjść do Domu Młodzieżowego i tam spędzić czas. Nad wszystkim czuwa ksiądz Wojtek, który na koniec zleca mi zrobienie filmiku z półkolonii, który mógłby być puszczony podczas Mszy świętej. Melodie z tańców integracyjnych jeszcze przez długi czas chodzą mi po głowie.

Fotografia 11 - początek września 2011, wracam z gór tylko na chwilę, bo mam jechać do Słubic na zawody. W piątek jest jednak spotkanie animatorów, o czym informuje mnie Dorcia. Idę. Jest propozycja śpiewania na Mszy świętej podczas parafialnej pielgrzymki do lokalnej bazyliki. Nikt z nas jednak nie będzie na niej obecny. Ksiądz Wojtek mówi nam też, że proboszcz poprosił go o to, aby animatorzy przygotowali akademię z okazji 33 rocznicy wyboru Karola Wojtyły na papieża. Ma już nawet koncepcję scenariusza.

Fotografia 12 - przygotowania do akademii. Prosto ze studiów idę do kościoła. Całą próbę mam plecak na plecach. "Lolek, zdejmij go" - słyszę głos księdza Wojtka. Po chwili zdejmuje mi go. Ćwiczymy piosenki. Czuję ciary słuchając "Wieżę modlitwy" w wykonaniu Rafiego i Gagatki. Ze łzami patrzę na mamę. "To będzie piękne" - zdaje się mówić jej spojrzenie.

Fotografia 13 - 16 października 2011, proszę mamę o zapięcie mi guzika u białej koszuli tuż przy samej szyi. Wcześniej cały dzień robiłam notatki z wykładów. Idziemy wszyscy do kościoła. Jest nabożeństwo różańcowe prowadzone przez księdza Wojtka. W ławce przed nami siedzą pozostali. Koniec nabożeństwa. Wraz ze siostrą i pozostałymi stajemy na schodkach przed ołtarzem. Ubogacamy Mszę świętą naszym śpiewem. Na koniec jest "Abba Ojcze" podczas której trwają ostatnie przygotowania, m.in. ustawianie dekoracji. Ksiądz Wojtek stoi koło mnie. Śpiewa piosenkę "Nad Twoją białą mogiłą" do słów samego Karola Wojtyły. Nie było mnie na ostatniej próbie, nie wiem czy niektóre części śpiewa on sam, czy z nami. Nagle czuję, jak dyskretnie unosi moją rękę z mikrofonem ku ustom. Przedstawienie dobiega końca, idziemy do pomieszczenia nad zakrystią na oratoryjną pizzę.

Fotografia 14 - sobota, zajęcia dla dzieci. Oglądamy "Astroboy'a". Nie najlepiej się czuję. Ksiądz robi mi jakąś musującą tabletkę i przynosi w kubku. Po zajęciach rozmawiamy na temat obejrzanej bajki i wartości jakie za sobą niesie. Przychodzi mi na myśl inna bajka - "Pinokio"

Fotografia 15 - sobota, przygotowania do Cecyliady. Ksiądz Wojtek uczy nas piosenki "Jaki był ten dzień", która staje się jednym z mott mojego życia

Fotografia 16 - Cecyliada, śpiewam i jako członek scholi, i jako animator z Oratorium. Niestety nie wykonujemy "Jaki był ten dzień", a m.in. "Idziemy na Syjon". Ksiądz Wojtek przygrywa nam na gitarze.

Fotografia 17 - mamy do przygotowania 8 grudnia, czyli rocznicę założenia przez księdza Bosko Oratorium. Ksiądz Wojtek chce wystawić przedstawienie zamiast kazania. Przez przypadek dostaję rolę jednego z pastuszków (Łucji albo Hiacynty), którym w Fatimie ukazała się Matka Boża. Zastanawiamy się nad darami, które można zanieść do ołtarza. Pada propozycja farelki, co wywołuje w nas salwę śmiechu.

Fotografia 18 - 8 grudnia. W pośpiechu wracam z uczelni i jem obiad. Słyszę, jak mama każe mi jeść powoli, bo przecież zdążę. Ubieram się w koszulę i spódnicę do kostek, biorę reklamówkę, w której jest chustka na głowę. Idę. Oratorium obstawia Mszę. Na wejście śpiewamy "Niepokalaną", potem młodzieżową wersję "Glorii". Na drugim czytaniu schodzimy do zakrystii, aby się przygotować do występu. Wszystko idzie tak szybko, że nawet się nie oglądam, jak już mówię swoją kwestię.

Fotografia 19 - Wigilia wspólnotowa. Czas życzeń i wzruszeń. Każdy z nas dostał serdeczne życzenia od księży i czekoladę. Łamanie się z każdym opłatkiem, jeszcze silniejsze poczucie wspólnoty.

Fotografia 20 - Święto Bożej Rodziny. Podchodzimy całą rodziną po błogosławieństwo do księdza Wojtka. On ujmuje moją głowę w swoje dłonie i mówi: "Śpiewaj tak dalej";

Fotografia 21 - luty 2012, Oratorium miało przygotować środową nowennę, ale nikt oprócz mnie nie przyszedł. Po Mszy ksiądz Wojtek schodzi z prezbiterium i podchodzi do mnie. "Szkoda, że nie wiedziałem, że będziesz. Dałbym ci coś do przeczytania" - mówi.

Fotografia 22 - marzec 2012; intensywny czas, ponieważ jako Oratorium mamy do przygotowania Drogę Krzyżową, rocznicę śmierci Jana Pawła II, czuwanie wielkoczwartkowe, oprawę Wielkiej Soboty oraz drugą rocznicę katastrofy smoleńskiej. Ksiądz Wojtek stara się mnie czynnie zaangażować w jak największą liczbę rzeczy, oczywiście nie przeciążając mnie jednocześnie.

Fotografia 23 - 2 kwiecień 2012, poniedziałek. Akademia z okazji kolejnej rocznicy śmierci papieża Jana Pawła II, która jest niejako kontynuacją tego, co wystawiliśmy w październiku. Nie najlepiej się czuję. "Boję się" - mówię do księdza Wojtka na zakrystii przed Mszą. "Jeżeli nie chcesz, nie musisz występować. Ale bez ciebie nie będzie to już to samo". Robi mi na czole znak krzyża. Jednak występuję. 

Fotografia 24 - Wielki Czwartek. Budzę się rano z gorączką i ogólnym rozbiciem. Wszystko mnie boli. Mama dzwoni do księdza Wojtka, czy koniecznie muszę być wieczorem na czuwaniu. Nie muszę. A jednak upieram się i jestem. Stoję koło księdza, który w razie czego ma się ze mną ewakuować. Z zaschniętym gardłem mówię moją kwestię. Schodzimy z prezbiterium. Wszyscy mi gratulują, ale ja najchętniej położyłabym się do łóżka. Zdążyłam jeszcze przytulić księdza składając mu życzenia z okazji jego święta.

Fotografia 25 - Wielka Sobota. Czwartkowa niemoc odeszła w niepamięć. Co prawda jeszcze trochę jestem osłabiona, ale już wraz z innymi śpiewam "Zmartwychwstał Pan i żyje dziś". Mszę odprawa ksiądz Wojtek, z którym jest umowa, że jeżeli tylko zaczynam się źle czuć, to schodzę na zakrystię. Na koniec Mszy świętej zaprasza nas wszystkich na zakrystię i życzy nam wszystkiego co najlepsze.

Fotografia 26 - akademia z okazji drugiej rocznicy katastrofy pod Smoleńskiem. Wbrew wszystkiemu nie był to manifest polityczny czy próba ustalenia winnych temu co się wówczas stało, ale próba zastanowienia się nad sensem ludzkiego życia. Wszyscy jesteśmy ubrani na czarno. Czytam tekst. Obok mnie tradycyjnie stoi ksiądz. "Wolniej Loluś, wolniej" - słyszę jego szept. Jak na komendę zwalniam.

Fotografia 27 - imieniny księdza Wojtka. Śpiewamy na Mszy jako Oratorium. Potem idę z prezentem do księdza. Chwilo trwaj.

Fotografia 28 - maj, "Muszę wam coś powiedzieć" - mówi ksiądz Wojtek, kiedy siedzimy zgromadzeni w jednej z oratoryjnych salek. "Przenoszą mnie do innej parafii". "Ale dlaczego?" - wyrywa się komuś z nas. "Bo taka jest wola mojego przełożonego. A ja ślubowałem mu posłuszeństwo".

Fotografia 29 - maj, bierzmowanie. Rano na studiach rozmawiam z jedną z wykładowczyń o moich pasjach i zainteresowaniach. "Kiedy pani znajduje na to wszystko czas?" - dziwi się. Wzruszam ramionami. Wieczorem bierzmowanie, podczas którego dwójka osób ze scholi przyjmie ten sakrament. Msze oprawiają młodzieżowe zespoły, w skład których wchodzę także ja. Ksiądz Wojtek chodzi po ofierze. Na koniec każdemu z nas dziękuje za zaangażowanie i obecność.

Fotografia 30 - 31 maja 2012 r., ostatnie nabożeństwo majowe. "Słówko na dobranoc" ma ksiądz Wojtek. Zamiast minikazania gra na gitarze i śpiewa piosenkę "Matko Boża z Betlejemu". Dociera do mnie, że to już ostatni raz...

Fotografia 31 - pierwszy piątek miesiąca. Kolejny ostatni raz, tym razem ostatnia pierwszo piątkowa spowiedź u księdza Wojtka. Chyba jest to jedyny raz, kiedy głos mi grzęźnie w gardle ze wzruszenia i naprawdę nie wiem, co powiedzieć. Ksiądz chyba wyczuwa atmosferę, bo też ma jakiś taki inny głos. I to co mówi po mojej spowiedzi też jest inne. W końcu po raz ostatni daje mi rady na dobre życie.

Fotografia 32 - 25 czerwiec 2012, "Księże! Obroniłam licencjat! Na bardzo dobry!" - myślę, że mój krzyk mógłby obudzić niejednego zmarłego. Ja zaś skaczę na podjeździe przed Domem Młodzieżowym nie wiedząc, czy bardziej cieszę się z uzyskanego wyniku, czy może z tego, że zdążyłam się obronić jeszcze przed opuszczeniem przez księdza Wojtka placówki. Ksiądz stoi i z uśmiechem ogląda mój dziki taniec. "Ani na chwilę nie wątpiłem w to, że ci się uda tego dokonać" - mówi kładąc mi ręce na ramionach.

Fotografia 33 - 29 czerwiec 2012, wszyscy animatorzy siedzą przy stole w jadalni Domu Młodzieżowego, z niecierpliwością czekamy na księdza Wojtka, który wyjątkowo się spóźnia. "Lolek, patrz" - Dorcia wyciąga album, w którym zgromadziła zdjęcia z naszych wspólnych chwil. - "Podoba ci się?". "Tak" - potwierdzam. Wreszcie wchodzi ksiądz Wojtek. "Przepraszam, pakowałem się" - tłumaczy się. Dorcia wręcza mu pamiątkę po naszej współpracy. Następnie ze wszystkimi się osobiście żegna. "Nigdy się nie poddawaj, Lolku, nigdy się nie poddawaj" - to ostatnie słowa, jakie od niego słyszę.

Możecie mi wierzyć lub nie, ale już pisząc te "fotografie" mam łzy w oczach na samo wspomnienie tych pięknych chwil. Naprawdę, spotkałam wiele ludzi na swojej drodze, ale niewielu wniosło tyle, ile on.
Zastanawiałam się, czy mnie pozna. W końcu od naszego pożegnania minęło już ponad dziesięć i pół roku. Co prawda niewiele się przez ten czas zmieniłam, ale... Z drżącymi nogami, jako pierwsza w długiej kolejce czekałam na to, aż udzieli mi Komunii świętej. Zrobił to z uśmiechem. A wcześniej, podczas kazania, stwierdził, że bardzo ucieszył go widok niektórych osób śpiewających w scholi, tych, które śpiewały już wtedy, kiedy on tu posługiwał. No tak, przed Mszą wyszedł do ambony i wtedy spojrzał w górę. Nawet komuś pomachał. A już do końca uświadomił mnie w przekonaniu, że pamięta, kiedy po Mszy jeszcze raz wyszedł na kościół. Schola akurat stała przy szopce. Ze wszystkimi się przywitał, a "weteranów" to jeszcze serdeczniej uściskać. "Lolek" wyszeptał mi do ucha. A mi ze wzruszenia aż odjęło mowę. I w końcu nie podziękowałam mu jeszcze raz za wszystko, ani nie potwierdziłam, że starałam się nie poddawać. Na myśl przyszły mi za to słowa jednej z piosenek "Arki Noego", które doskonale wpisywały się w ten moment: "Nie wiem, czy cię poznam, ale wiem, że na pewno ty rozpoznasz mnie".

I na koniec taka ciekawostka - z tamtego, prowadzonego przez księdza Wojtka Oratorium ostałam się ja. Zresztą podobnie jak ze składu Oratorium prowadzonego przez Boskiego Oskiego. A teraz ksiądz Wojtek jest proboszczem parafii, na której wikarym jest ksiądz Boski. Mam nadzieję, że jakoś się dogadują co do wychowania młodzieży. Bo u nas to różnie bywało. Jeszcze dziś pamiętam, jak pewnego razu ksiądz Wojtek stwierdził z pełną szczerością: "Problem naszej parafii polega na tym, że na trzech księży, każdy z nas ma inną koncepcję na młodzież i nie możemy z tym dojść do porozumienia".

1521. Dzień, w którym Tychy zapłakały

Ofiary lawiny (źródło zdjęcia)

Tą tragedią żyli wszyscy. Jeżeli nie w całej Polsce, to na pewno na Górnym Śląsku. Jeszcze dzisiaj pamiętam, jak kilka lekcji wychowania fizycznego poświęconych zostało bezpieczeństwu w górach oraz zachowania się podczas zejścia lawiny. Bo jakoś nie sposób było przejść obojętnie koło tragedii z jednego z tyskich liceów, czyli dziejącej się tuż za miedzą.

"Daj nam wiarę w mrok i świt, daj hart tatrzańskich skał" - takie motto można wyczytać na tablicy pamiątkowej poświęconej pamięci ofiar lawiny w LO nr 1 im. Leona Kruczkowskiego w Tychach: Przemysławowi Kwietniowi, Szymonowi Lenartowiczowi, Andrzejowi i Łukaszowi Matyśkiewiczom, Justynie Narloch, Arturowi Rygulskiemu oraz Tomaszowi Zbiegieniowi.

Tablica ku pamięci ofiar lawiny w Tatrach (źródło zdjęcia)

Dzisiaj mija 20 lat od dnia, w którym zdarzyła się największa tragedia w polskich Tatrach - lawina która wówczas zeszła pod Rysami pozbawiła życia ośmiorga uczestników wyprawy w Tatry. Większość z nich miałaby w tej chwili od 36 do 42 lat, zapewne mieliby rodziny, dzieci. Jeden z ich opiekunów miałby natomiast 56 lat. Tymczasem los chciał inaczej.

W szkolnej wycieczce wzięło udział 21 uczniów liceum w wieku od 16 do 18 lat, a także 22-letni brat jednego z nich. Cała ekipa planowała  Organizatorem wyprawy był nauczyciel geografii, szef i założyciel sportowego klubu "Pion" działającego w tyskim liceum - Mirosław Sz. Nie było z nimi przewodnika tatrzańskiego, a uczniowie całkowicie ufali swojemu opiekunowi. Sąd uznał go za winnego sprowadzenia niebezpieczeństwa utraty zdrowia i życia wielu osób oraz skazał na dwa lata więzienia, zawieszając jednak wyrok na okres czterech lat.

Ratownik TOPR, Władysław Cywiński, który jest również znawcą tatrzańskiej topografii, 26 stycznia 2003 r. kończył dyżur w schronisku nad Morskim Okiem. Tego dnia do budynku dotarła grupa młodzieży z tyskiego liceum.

- Nie widziałem dzieciaków, ale rozmawiałem z ich opiekunem. Odradzałem mu to, co zamierzał, po czym zszedłem z dyżuru - wspomina.

Pierwsza część grupy, która zdobyła Rysy (źródło zdjęcia)

27 stycznia Rysy zostały zdobyte przez pierwszą grupę młodzieży wraz z opiekunem. Radości z tego wydarzenia nie było końca i wszyscy byli pewni, że nazajutrz sytuacja się powtórzy. W nocy jednak warunki atmosferyczne uległy gwałtownej zmianie - nastąpiło ocieplenie, zaczął też padać deszcz. Pomimo znaków ostrzegawczych, 28 stycznia Mirosław Sz. wyruszył z drugą grupą młodzieży w góry. Czwórka osób idących na jej czele była już wysoko, kiedy pod nimi wyjechały masy śniegu. Wśród nich znajdował się nauczyciel.

- Początkowo nikt sobie nie zdawał sprawy z wielkości tej lawiny o tragedii, jaka tam się rozegrała. Dostaliśmy informację od świadka o jednej porwanej osobie. Tak jak postępujemy zwykle w takich sytuacjach, na miejsce poleciał śmigłowiec z pierwszą ekipą ratowników. Znaleziono zasypaną częściowo dziewczynę. Była przytomna, miała złamaną rękę. Dopiero od niej uzyskaliśmy informację, że na Rysy wybrała się cała grupa, i że prawdopodobnie lawina zabrała więcej osób. Rozpoczęły się poszukiwania na lawinisku. Od razu widać było, że znaczna część lawiny wjechała do Czarnego Stawu, rozwalając grubą lodową taflę. Już wtedy pojawiły się sugestie, że jest ryzyko, iż część ofiar znajduje się w stawie, ale to były tylko przypuszczenia. Nie wiedzieliśmy jeszcze, ile dokładnie osób porwała lawina. Dopiero zejście opiekuna grupy i jego relacja uświadomiły nam rozmiary tragedii, mimo że trudno było się z nim wtedy dogadać. Ta sytuacja go przerosła - wspomina ratownik TOPR, Adam Marasek.

Już pierwszego dnia z lawiniska wydobyto trzy osoby: mocno poturbowaną Luizę, nieprzytomnego chłopca (który później zmarł w szpitalu) oraz pierwszą nieżywą osobę - Łukasza. Oznaczało to, że w lawinie pozostało jeszcze sześć osób, które prawdopodobnie już nie żyją. Według statystyk największe szanse na przeżycie mają ci, których wydobędzie się na powierzchnię w ciągu 15 minut od momentu zasypania. Później szanse na przeżycie drastycznie spadają.

Akcja ratunkowa trwała do zmroku. W przeszukiwanej części lawiniska, tej, która znajdowała się na brzegu stawu, nie udało się znaleźć nikogo więcej.

- Nikt z uczestników nie miał detektora lawinowego, nie dało się więc prowadzić poszukiwań przy pomocy detektorów. Nabieraliśmy coraz mocniejszego przekonania, że ciał należy szukać w stawie - mówi Adam Marasek.

Znicze pod liceum, do którego chodziły ofiary lawiny (źródło zdjęcia)

Psy nikogo nie wyczuły, ratownicy też nie wysondowali żadnego ciała. Za to coraz częściej patrzono na zgruchotaną przez śnieżne zwały taflę Czarnego Stawu. Wieczorem zaprzestano akcji ratowniczej. W centrali TOPR zapadły decyzje, co do działań w następnym dniu. Do Zakopanego docierały też rodziny ofiar.

- Miałem z nimi kontakt już pierwszego dnia. Pamiętam, że spotkaliśmy się w centrali TOPR. Uważam, że rodziny jako pierwsze mają prawo dowiadywać się o losie bliskich. A wtedy sytuacja była ciężka ze względu na rozmiar tragedii i czas trwania akcji-ostatnie ciała odnaleziono i wydobyto kilka miesięcy po wypadku, więc tym większa była potrzeba kontaktu - opowiada naczelnik TOPR, Jan Krzysztof. - Rodzice chcieli i mieli prawo wiedzieć, czy wszystkie środki zostały i zostaną wykorzystane. To nie były osoby związane z górami. Musieliśmy tłumaczyć im szczegóły akcji, specyfiki warunków, zwłaszcza zimą. Chcieli wiedzieć, co się dzieje. Że robimy wszystko, co można. Od pierwszego dnia rodzice dzieci oraz żona jednego z opiekunów, który zginął w lawinie, byli prawie cały czas w Zakopanem lub na miejscu, nad Morskim Okiem.

Akcja ratunkowa (źródło zdjęcia)

- Największy szok przeżyli po pierwszym dniu akcji, gdy wytłumaczyliśmy im, że skoro nie udało się ich dzieci odnaleźć tego dnia, to teraz jest już szukanie ciał. Bardzo trudne były te pierwsze spotkania i rozmowy. Jednak o tamtych spotkaniach z rodzicami i samych rodzicach mogę mówić w samych superlatywach. Zrozumieli, że nie było szans później prowadzić akcji ratunkowej. Z ich strony nie było,  broń Boże, żadnych nacisków. Rozumieli i czekali - dodaje Adam Marasek.

Na drugi dzień wznowiono akcję. Wspomagali ją ratownicy Horskiej Zachrannej Slużby wraz ze swoimi psami. Śmigłowiec zaczął transportować ratowników słowackich z Morskiego Oka na południowy brzeg Czarnego Stawu. Ale i tutaj pojawiły się kłopoty: - W momencie, gdy desantował się ostatni ze Słowaków, wysiadł jeden z silników. Na pokładzie zostali tylko ratownik pokładowy Jacek Broński i pilot Henryk Serda. Heniu nakazał Jackowi desantować się ze śmigłowca pracującego na jednym silniku i zgodnie z procedurą poleciał na lądowisko do Zakopanego. Po drodze wysiadł drugi silnik. Pilot lądował awaryjnie. Śmigłowiec został rozbity. Gdy dotarła do nas ta informacja, odetchnęliśmy z ulgą, że Heniu jest tylko poobijany. Poszukiwania jednak trwały - wspomina dalej Marasek.

Polscy i Słowaccy ratownicy przeszukujący zwały śniegu (źródło zdjęcia)

W pogarszających się warunkach, zamieci i zawiei, oraz ciągle rosnącym zagrożeniu lawinowym ratownicy szukali ciał uczniów. Niebawem ze swoim sprzętem przybyli strażacy, ale i oni przyznali, że nie są w stanie prowadzić poszukiwań na czole lawiny, które wpadło do stawu. Podjęta została decyzja o wstrzymaniu akcji.

- Pozostawało tylko oczekiwanie wraz z topnieniem tego śniegu - tłumaczy Jan Krzysztof.

Dopiero wraz z nastaniem wiosny można było rozpocząć nurkowanie w zamarzniętym dotąd Czarnym Stawie. Prowadzone było przez ratowników TOPR, którzy posiadali odpowiednie umiejętności wspomaganych przez specjalnie sprowadzonych w tym celu nurków z całej Polski.

Akcja ratunkowa została wznowiona na wiosnę (źródło zdjęcia)

- Któregoś dnia znaleźliśmy ciało jednej z ofiar na głębokości ok. 26 metrów. Następnego dnia na głębokości ok. 50 metrów odnaleźliśmy kolejną. Ostatnią osobę wyciągnięto na powierzchnię 17 czerwca z południowej części stawu - kontynuuje swoje wspomnienia Adam Marasek. - W tych wszystkich akcjach ratunkowych, zwłaszcza wiosennych, majowych i czerwcowych towarzyszyły nam rodziny ofiar. Z nadzieją, że tym razem ich dziecko zostanie odnalezione. Gdy prowadzone były nurkowania w stawie, stali daleko z boku. Gdy udało się odnaleźć ciało, opisywaliśmy im ubranie. Wtedy ktoś z tych rodziców podchodził...

- Od tamtej pory dużo się u nich i u nas wydarzyło - wspomina naczelnik TOPR. Ratownicy współpracując z rodzicami, przeprowadzili w Tychach zajęcia profilaktyczne dla młodzieży pt. "Bezpieczne góry". Dużo i głośno mówiło podczas nich o ryzyku lawin i innych zagrożeniach czyhających w górach, jak chodzić po górach, by cieszyć się nimi i przeżyć.

Sprawa wydarzeń z 28 stycznia 2003 r. znalazła swój finał w sądzie. W pierwszym procesie przyjęto ekspertyzę biegłych z Wrocławia. Uznali oni, że to nie turyści podcięli lawinę, ale że zeszła ona samoistnie. Wobec tego sąd skazał Mirosława Sz. za nieumyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa na uczestników wyprawy na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata.

W czasie drugiego procesu nauczyciel przyznał, że popełnił kilka błędów i nie powinien prowadzić uczniów w góry. Ostatecznie trzy lata po tragedii, 11 kwietnia 2006 r., został on uznany przez sąd za winnego sprowadzenia niebezpieczeństwa utraty zdrowia i życia wielu osób oraz skazany na dwa lata więzienia w zawieszeniu na cztery.

W 2017 r. Andrzej Matyśkiewicz, który w lawinie stracił dwóch synów, wytoczył sprawę cywilną Mirosławowi Sz., klubowi sportowemu oraz Urzędowi Miasta w Tychach. Mężczyzna domagał się 700 tys. złotych zadośćuczynienia. Sąd przyznał mu kwotę 140 tys. złotych zadośćuczynienia rozdzieloną po połowie między Mirosława Sz. oraz klub sportowy. Roszczenia wobec samorządu Tychów zostały oddalone. W lutym 2019 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach utrzymał w mocy kwotę zadośćuczynienia, jednak z racji tego, że odpowiedzialność miasta uległa przedawnieniu, to emerytowany nauczyciel geografii został zobowiązany do zapłacenia całej sumy.

źródło zdjęcia

To jednak nie jedyna tego typu tragedia w górach. Do największego wypadku lawinowego w Tatrach doszło po słowackiej stronie gór w 1974 r. w Dolinie Mięguszowieckiej. Lawina, która spadła z masywu Grani Baszt wdarła się na przeciwstok, gdzie młodzież jeździła na nartach. Zginęło wtedy 14 z 24 zasypanych osób. W Polsce w Karkonoszach w dniu 20 marca 1968 doszło do tragedii, która pochłonęła największą liczbę ofiar. Lawina porwała 24 osoby, które szły Białym Jarem, udało się uratować tylko 5 z nich.

1520. Intensywne 2 tygodnie życia

Katowicki Spodek w oczekiwaniu na sportowców i kibiców

Przez ostatnich 16 dni słynny katowicki Spodek stał się jedną z aren Mistrzostw Świata w Piłce Ręcznej 2023, które organizowaliśmy wspólnie ze Szwecją. Oprócz Katowic rozgrywki odbywały się jeszcze w Krakowie, Płocku, Gdańsku, oraz takich szwedzkich miastach jak Gothenburg, Jonkoping, Kristianstad, Malmo i Sztokholm. Bardzo się cieszę, że przez większość dni mogłam współtworzyć to wydarzenie, działając jako wolontariusz w dziale akredytacji.

Proces rekrutacji zaczął się stosunkowo wcześnie, bo jeszcze na przełomie sierpnia i września. Nie byłoby w tym może nic dziwnego, gdyby nie to, że już wtedy kandydat musiał wstępnie zadeklarować swoją dyspozycyjność. No dobrze, tylko że de facto wtedy jeszcze nie znałam swoich planów zajęć na obydwóch kierunkach studiów, więc dużo nie mogłam powiedzieć. No i nie przewidziałam, że w pierwszej połowie stycznia. Jedyne czego byłam pewna to popołudniówek w pracy. Tak więc ten teges... trochę lipa, jakby powiedziało niejedno dziecko w mojej pracy. Na szczęście w połowie grudnia pojawiła się nowa ankieta, w której jeszcze raz mieliśmy zaznaczyć kiedy możemy być. Tym razem zaznaczyłam moją dyspozycyjność, tym razem z uwzględnieniem i praktyk, i planów zajęć, i dyżurów w pracy. 

Nie pamiętam jakie dokładnie zaznaczyłam obszary preferowanych działań, podejrzewam jednak, że jednym z nich był dział akredytacji, bo właśnie tam trafiłam. I tym sposobem znajdujące się tuż przy lodowisku centrum akredytacji stało się moim kolejnym domem na okres trwania turnieju.

Mój wolontariat podczas Mistrzostw Świata rozpoczął się 8 stycznia od szkolenia stanowiskowego oraz odebranie pakietu wolontariusza, na który składała się imienna akredytacja pozwalająca na wejście na wybrane obszary, dwie czerwone koszulki, czerwona bluza, skarpetki, kubek oraz termos spakowane w firmowy worek. Tego dnia wydrukowaliśmy i zalaminowaliśmy pierwsze akredytacje, a także bliżej się poznaliśmy. Z niektórymi znałam się już od dłuższego czasu (z innych wolontariatów, of course), innych miałam okazję dopiero co poznać.

Od tej pory w Centrum Akredytacji zjawiałam się niemal codziennie, zgodnie z zadeklarowaną dyspozycją, w służbowym ubranku. Najczęściej były to godziny wieczorne, od 17:30. Do moich zadań należała laminacja nowych akredytacji oraz robienie w nich dziurek, na które zakładało się smycze. A więc było to coś, w co mogłam zostać w pełni zaangażowana. W Centrum Akredytacji było "ciekawie", zwłaszcza kiedy sprzęt rodem ze Szwecji odmawiał nam posłuszeństwa. Żeby było ciekawiej, system operacyjny był w języku szwedzkim, którego w zasadzie nikt nie umiał. Drukarka też była szwedzkiej firmy - w Polsce nigdzie nie można było do niej kupić tuszu, w końcu przyleciał on jakimś rejsowym samolotem, a potem dojechał pociągiem. Śmieszne? Może trochę. 

Za jedną ze szklanych ścian był widok na lodowisko. Czasami dla odmiany obserwowaliśmy ślizgających się na nim ludzi. A jakie hity przy tym leciały. "Rasputina" BonyM mam dosyć na następnych 12 miesięcy.

Właściwie nie licząc kilku sytuacji, to w Centrum Akredytacji było całkiem spokojnie. I nie było nie wiadomo ile pracy. Dzięki temu można było chociażby iść na halę Spodka obejrzeć jakiś mecz. Udało mi się zobaczyć fragment meczu Polska - Arabia Saudyjska rozgrywanego w poprzedni poniedziałek. Czułam wzruszenie, kiedy zgromadzeni na hali polscy kibice odśpiewali a'capella "Mazurka Dąbrowskiego".

Sama gra była ciekawa, chociaż nie oceniam, aby była na szczególnie wysokim poziomie. No, nie ukrywajmy - Arabia Saudyjska nie jest specjalnie mocna w tej dyscyplinie sportu. I pewnie tylko dlatego nasi wyszli z grupy. Co prawda powtórzyła się sytuacja z piłkarzami nożnymi w Katarze, no ale chwilowo nasi szczypiorniści byli szczęśliwi, że im się udało.

W przerwie pomiędzy jedną osobą odbierającą akredytację a drugą znalazł się też czas na przejrzenie notatek ze studiów. No cóż, sesja zbliża się nieubłaganie, ja zaś naprawdę chciałabym wszystko zdać za pierwszym razem i po prostu mieć chwilę spokoju i wytchnienia od książek.

Ma ktoś pomysł, co to może być?
Znalazłam to w pakiecie na pożegnanie

Wbrew pozorom te dwa tygodnie i jeden dzień minęły mi stosunkowo szybko. Mam nadzieję, że w jakimś stopniu im pomogłam na tyle, na ile mogłam, a nie tylko przeszkadzałam. W ogóle dobrze było spotkać się ze znajomymi, pogadać, pośmiać się. I kiedy na koniec otrzymałam jeszcze jeden pakiet (m.in. z jeszcze jedną parą skarpetek i bezprzewodową myszką komputerową oraz z takim czymś, co jest na zdjęciu z prawej strony - i to nie jest magnes), tym razem w ramach podziękowania, pomyślałam sobie, że szkoda, że to wszystko już się skończyło. Na szczęście zostały pamiątki, zdjęcia, czyli wszystko to, co tworzy wspomnienia. Kolejny certyfikat dołączył do pozostałych. Czasami było ciężko, zwłaszcza kiedy wracało się do domu grubo po 22:00, a nazajutrz trzeba było wstać na praktykę w sądzie, albo po prostu na studia. W weekendy też za bardzo się człowiek nie wysypiał, bo wtedy zazwyczaj także pomagałam w organizacji. Trochę mam wyrzuty sumienia, że nie było mnie więcej czy też dużej, ale jeszcze nie opanowałam bilokacji.

A teraz ogłaszam chwilowy pozorny odpoczynek. Piszę pozorny, ponieważ sesja za pasem i trzeba przysiąść do materiału. Pojutrze piszemy dosyć ciężkie zaliczenie z deficytów rozwojowych u dzieci, w czwartek mam dwa kolokwia na pedagogice. Jeszcze muszę uzupełnić dzienniczek praktyk z sądu. Nie mówiąc już o licznych pracach zaliczeniowych, które albo się piszą, albo próbują się pisać. 

Ogólnie przepraszam Was moi Drodzy, że tak rzadko się u Was odzywam. Jak tylko się nieco odrobię to postaram się to nadrobić. Pozdrawiam Was serdecznie!

Z głównym trofeum Mistrzostw 

1519. Uważajcie co mówicie. Zwłaszcza będąc nauczycielami

 - Wiecie co, jesteście niemożliwi. Już po sprawdzeniu 3 wejściówki z ostatnich zajęć wiedziałam, co przeczytam w następnej z nich.
Tak właściwie to przez cały tydzień zastanawialiśmy się czy prowadząca zajęcia z małżeńskiego prawa kanonicznego i cywilnego prawa rodzinnego miała niezły ubaw czytając nasze złote myśli na temat tego, gdzie musi być zawarte małżeństwo, aby zachowało formę kanoniczną. Właściwie to była jej złota myśl, będąca z tych, które z automatu się zapamiętuje, choćby były nie wiem jak głupie.

A było to tak: dwa tygodnie temu omawialiśmy temat dotyczący m.in. kanonicznej formy małżeństwa. Ogólnie chodzi o to, że powinno być one zawierane na terenie parafii jednego z nupturientów (no chyba, że pochodzą z tej samej parafii), w przeciwnym razie trzeba uzyskiwać zgody, m.in. proboszcza z ich rodzimej parafii, czy też ordynariusza miejsca. Przy okazji wymienialiśmy miejsca, w których można wziąć ślub: świątynia i kaplica. Ogólnie chodziło o to, aby było ono uświęcone. I jeszcze dla żartu prowadząca dodała, że... cmentarz. Ciekawostką jest, że sakrament można zawrzeć też na morzu (wtedy z powodu problemów z ustaleniem, do jakiej diecezji należą dane wody, mogą go udzielić Duszpasterze Ludzi Morza, którzy mają taką "władzę"), a nawet... w samolocie. Z tym, że ten ostatni przywilej należy do papieża, który jest biskupem całego świata(wyobrażacie sobie ustalenie diecezji kilkadziesiąt metrów nad ziemią?).

W zeszłym tygodniu pisaliśmy ostatnią wejściówkę z tego przedmiotu. Jednym z pytań, jakie się na niej pojawiło dotyczyły kanonicznej formy sakramentu małżeństwa. Niemal wszyscy, jak jeden mąż, napisaliśmy, że musi to być miejsce uświęcone, takie jak kościół, kaplica i... cmentarz. Nikt od nikogo nie ściągał, po prostu tak nam się to wbiło w głowę. A jacy byliśmy na początku ucieszeni z tej odpowiedzi. Archanioł nawet zasugerował, że idealną muzyką byłby motyw z "Rodziny Adamsów". Dopiero później zaczęliśmy się nad tą odpowiedzią i też było nam wesoło, tym razem z powodu naszej głupoty. Takim jej potwierdzeniem była reakcja Księdza, który będzie błogosławiony. Tak się złożyło, że wychodząc z ostatnich zajęć, spotkaliśmy go po drodze. Jedna z koleżanek, taka najbardziej wygadana, zapytała go, czy można zawrzeć sakrament małżeństwa na cmentarzu. Ksiądz najpierw prawdopodobnie nie załapał o co nam chodzi. A potem po prostu popukał się po czole i z ironią powiedział:

 - Tak, na cmentarzu.

O mało się nie popłakałam ze śmiechu. A potem co chwilę nim wybuchałam podczas wolontariatu na Światowych Mistrzostwach w piłce ręcznej, które odbywają się m.in. w katowickim Spodku. Chociaż jak się tym podzieliłam z koleżanką to przyznała, że zawierając związek na cmentarzu sprawi, że na jej ślubie będą też jej rodzice... Tak więc może to nie jest taki głupi pomysł?

Na szczęście, oprócz tego, że pani Doktor miała z nas ubaw (a ksiądz wziął nas chyba za idiotów), wszyscy dostaliśmy dosyć dobre oceny z tej wejściówki. A przy okazji kolejną lekcję, aby uważać na to, co się mówi, zwłaszcza w żartach. Bo dobry żart nie zawsze jest tynfa wart.

Trzymajcie się ciepło moi Drodzy!

1518. "Dziś wychodźcie!" - XXVI Dzień Judaizmu w Kościele Katolickim

Dzień Judaizmu obchodzony jest w Kościele Katolickim corocznie w dniu 17 stycznia, czyli w wigilię Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan. W tym roku zorganizowano go już po raz 26 pod hasłem zaczerpniętym z Księgi Wyjścia - "Dziś wychodźcie!" (Wj 13, 4). Dzień ten ma na celu budowanie więzi oraz pogłębianie dialogu między chrześcijanami i Żydami.
W tym roku Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego czynnie włączył się w jego obchody. Nie wiem jak to było przed pandemią, bo jeszcze na nim nie studiowałam, uważam jednak, że to bardzo dobry pomysł, nawet jeżeli jest on tylko powrotem do tego, co było wcześniej.
Nie będę ukrywać, że judaizm należy do kręgu moich ścisłych zainteresowań. Już w III klasie szkoły podstawowej zafascynowała mnie czytanka w podręczniku "Mój kolega Abramek" opowiadająca o znajomości dwóch łódzkich kolegów - jeden był Żydem, a drugi katolikiem. I chociaż treść była zupełnie oderwana od rzeczywistości, to już wtedy zastanawiałam się nad pewnymi rzeczami. Potem w IV klasie na historii mieliśmy osobny temat poświęcony judaizmowi, aż w końcu w kolejnej klasie dostałam film na VKS "Lata dzieciństwa", opowiadający o dzieciństwie żydowskiego chłopca w obozie koncentracyjnym. Od tego czasu poszerzam swoją wiedzę na ten temat na różne sposoby, z czego najbardziej wspominam odwiedzenie Muzeum Żydów Polskich POLIN w 2016 roku oraz w Fabryce Oskara Schindlera (ten drugi muszę koniecznie jeszcze kiedyś odwiedzić).

Dlatego kiedy na stronie wydziału pojawiła się informacja o organizowanym spotkaniu z okazji tego dnia, nie wahałam się ani chwili i wypełniłam formularz rejestracyjny. W zasadzie wydarzenie było bezpłatne, ale może potrzebowali liczby osób do statystyki? Na szczęście pracę kończę o 17:00, a więc tylko troszeczkę się spóźniłam. Z pracy nie mogłam wcześniej wyjść, ponieważ zaczęły się u nas ferie zimowe, świetlica prowadzi zaś półkolonie. Miałam propozycje być na nich wychowawcą, jednak mam jeszcze zajęcia na uczelni. I tak połowa nas przychodzi na półkolonie, a połowa na drugą zmianę. Bo nie zawsze dzieci od razu są odbierane z dopołudniowo-południowych zajęć.

Jak można wyczytać z programu spotkania, który zamieściłam na początku wpisu, całość składała się z trzech części. W pierwszej, wprowadzeniu, ks. dr Tadeusz Czekański przybliżył nam genezę i zamysł utworzenia czegoś takiego jak Dzień Judaizmu. Przyznam się szczerze, że właśnie na niego się spóźniłam i za bardzo nie wiem, od czego zaczął, w każdym razie to co zdążyłam usłyszeć było ciekawe i syntetyczne. Drugi wykład dotyczył miejsc na Górnym Śląsku, w których zachowały się artefakty związane z obecnością tam Żydów. Nawet nie wiedziałam, że w Bytomiu jest poświęcone im muzeum. Trzeba kiedyś tam jechać. Trzeci wykład został wygłoszony przez dwóch prelegentów i nosił znamiona niejako dyskusji między nimi na temat tego, w jaki sposób powinien przebiegać dialog, a tym samym ekumenizm, pomiędzy jedną a drugą religią. Co istotne, jeden z prelegentów był chrześcijaninem, a drugi Żydem. Na koniec wszyscy przekazaliśmy sobie "znak pokoju" oraz odmówiliśmy Psalm 23 (Pan jest moim pasterzem) oraz 121 (Wznoszę swe oczy ku górom). Zwieńczeniem spotkania było wysłuchanie 3 utworów z repertuaru Mozarda i Vivaldiego w wykonaniu kwartetu smyczkowego, który uciekł przed wojną z Ukrainy.

Dzień Judaizmu był też doskonałą okazją do reklamy "Kalendarza trzech religii", który już po raz 11 został wydany przez Katowice. Każdy uczestnik spotkania dostał jeden jego egzemplarz na pamiątkę. A o co w nim chodzi dowiecie się z poniższego filmiku: 

30 stycznia ma być zorganizowany na wydziale Dzień Islamu w Kościele Katolickim. Też może być ciekawie, chociaż świat muzułmański nie leży jakoś specjalnie w sferze moich zainteresowań.