1085. Czy sen naprawdę jest taki ważny?

Sama się sobie dziwię, jak przetrwałam ubiegły tydzień, który był dla mnie nieco za szybki. Teoretycznie z powodu trwających w województwie ferii i braku w tym okresie zajęć w Oratorium powinnam mieć więcej czasu. Ale tak nie było. I w sumie w dalszym ciągu nie jest. Doszło do tego, że w niektóre dni spałam po 30 minut na dobę. Tak, tak, dobrze czytacie. Nie pytajcie jednak o powód, to zbyt skomplikowana sprawa. Co prawda to nie jest chroniczny stan, bo jednak z reguły staram się spać ok. 8 godzin. Ale czasami sytuacja zmusza nas do pójścia na pewne kompromisy. Ile jeszcze będzie takiego "czasami" w moim życiu? Mam nadzieję, że jak najmniej. I że mój sen w razie czego będzie ciut dłuższy.
Bo powinniśmy się wysypać moi drodzy, chociażby dla poprawnego funkcjonowania naszego organizmu. Wiem, że to czasami trudne, bo jednak żyjemy w takich czasach, gdzie albo pochłania nas wirtualna rzeczywistość(ta wersja w większości dotyczy młodego pokolenia), albo żyjemy "na konkretny czas"(a co za tym idzie, wykonujemy powierzone nam zadania, nawet kosztem snu i wypoczynku). Tymczasem sen ma zbawienny wpływ na nasze zdrowie i życie. Zresztą sami przeczytajcie co dzieje się z naszym organizmem, kiedy nie śpimy przez 24, 36, 48 i 72 godziny*.

Gdy nie śpimy od 24 godzin:

• Chory z powodu snu? - Układ immunologiczny zaczyna być coraz mniej wydajny. Produkuje przez to coraz mniejszą ilość białych krwinek, odpowiedzialnych za ochronę naszego ciała. Skutkiem tego gwałtownie wzrasta niebezpieczeństwo zachorowania.
• Dlaczego pamięć przestaje normalnie funkcjonować? - Zdolność zapamiętywania zmniejsza się o 40%. Według naukowców jest to spowodowane zaburzeniem ustalonego dzienno-nocnego rytmu obwodu spoczynkowego. Poprzez niedobór snu dochodzi tutaj do błędnego przetwarzania dochodzących do nas sygnałów.
• Brak ochoty na seks? - Wystarczy zaledwie 24 godziny bez snu, aby skutecznie odczuć zakłócenie rytmu produkcji męskiego hormonu płciowego, testosteronu, oraz jego żeńskiego odpowiednika - estrogenu. Z powodu ich niedoboru ochota na seks stale maleje.
• Szybciej płynący czas - Po 24 nieprzespanych godzinach produkcja glukozy spada nawet do 11%. Organizm nie otrzymuje przez to wystarczającej ilości energii, przez co czas reakcji ulega podwojeniu. Człowiek ma wrażenie, że czas ulega przyspieszeniu.

Gdy nie śpimy przez 36 godzin(półtorej dnia)

• Czy można usiąść za kierownicą? - Po 36 godzinach czuwania nie powinno się w żadnym wypadku kierować pojazdem. Po tak długim braku snu drastycznie spada szybkość reakcji: jesteśmy mniej więcej czterokrotnie mniej wydatni niż po przespanej nocy.
• Hazardzista - Z powodu braku snu często wzrasta gotowość do podjęcia ryzyka. Dzieje się tak z powodu silniejszego ukrwienia ośrodków nagrody i przetwarzania emocji w mózgu. W praktyce oznacza to, że człowiek staje się optymistą, którego nie hamuje centrum kontroli.
• Migrena - Światło dnia może wydawać się zbyt intensywne, odgłosy zaś nienaturalnie głośne. Pod sklepieniem czaszki już czujemy dotkliwy ból głowy. W tej fazie bez snu występują też często nudności. Symptomy są podobne do tych, które towarzyszą migrenie.

Gdy nie śpimy przez 48 godzin(dwa dni)

• Pijani z bezsenności? - Obraz jest lekko rozmazany, pole widzenia zaś mocno ograniczone. Pogarsza się też kontrola nad własnym ciałem, czas reakcji na bodźce zewnętrzne zostaje znacząco wydłużony. Objawy po 48 godzinach bez snu są bardzo zbliżone do tych, jakie ma się przy zawartości 1,5 promila alkoholu we krwi.
• Reumatyzm - Zmęczony organizm nie jest w stanie szybko rozkładać kwasów. Dochodzi więc do przekwaszenia z objawami przypominającymi reumatyzm. Mięśnie i stawy wysyłają do mózgu sygnały bólu.
• Osłabienie organizmu - Po nieprzespanych 48 godzinach człowiek czuje się ciężki jak ołów. Dzieje się tak nie tylko z powodu wyczerpania, ale także zmniejszenia przez trzustkę produkcji insuliny, przez co cukier zamiast w energię zamienia się w tłuszcz.
• Nagłe uczucie zimna - Coraz częściej dochodzi do wadliwego przetwarzania informacji z receptorów zimna. Wewnętrzny termostat w mózgu sygnalizuje nam wyraźny spadek temperatury, w skutek czego odczuwamy wyraźne dreszcze.

Gdy nie śpimy 72 godziny(trzy dni)

• Zaburzenia osobowości - Niski poziom glukozy w mózgu w połączeniu z długotrwałym załamaniem biorytmu wywołują poważne zaburzenia psychiczne. Utrata poczucia rzeczywistości wraz z depersonalizacją(przekonaniem, że jest się kimś innym) ledwie dają się stłumić
• Dlaczego zmysły zawodzą? - Po tym okresie czasowym bez snu widok jest rozmazany, zanika także zdolność rozpoznawania kolorów. Dochodzą też halucynację(np. poruszające się przedmioty). Lecąca z kranu woda wydaje się być czyimiś głosami, znikąd pojawiają się twarze, by po chwili po prostu zniknąć. Często występuje tzw. złudzenie kapelusza, kiedy na wysokości czoła odczuwalny jest pierścieniowaty ucisk wokół głowy.
• Sen sekundowy - czyli mózg sam domaga się tego, czego potrzebuje - Po trzecim dniu czuwania coraz częściej następuje zjawisko tzw. mikrosnu. Wykonywana w danym momencie czynność jest przerywana i przez trwającą maksymalnie 6 sekund chwilę, człowiek wpatruje się w próżnię. W tym czasie fale mózgowe układają się na wzór typowy dla fazy snu.
• Czy ktoś mnie prześladuje? - po tylu godzinach bez snu mogą występować halucynacje, depersonalizacje oraz urojenia. Wiele badanych pod tym kątem osób przyznało, że czuło się tak, jakby ktoś im dodał narkotyku do kawy, inne trwały w przekonaniu, że ktoś chce je podstępnie zabić;
• Brak kontroli własnego ciała - Zaopatrzenie mięśni w substancje odżywcze jest mocno ograniczone. Powoduje to lekkie drżenie wraz z uczuciem odrętwienia rąk i nóg. Z powodu niebezpieczeństwa wystąpienia poprzez większy wysiłek połączony ze zmęczeniem zapaści, nie należy go podejmować.

Ciekawostką jest jednak to, że im jesteśmy starsi, tym mniej snu potrzebujemy. Kiedy niemowlęta przesypiają do 16 godzin, starszym ludziom wystarcza niespełna sześć. Co ciekawsze, średni czas snu dorosłych uległ wyraźnemu skróceniu w ciągu ostatnich stu lat: z dziewięciu godzin przed pierwszą wojną światową do około ośmiu w latach 80 ubiegłego wieku. Obecnie jest to już tylko 7,14 godziny. Jednocześnie 1/3 ankietowanych uskarżała się przy tym na przewlekłe zmęczenie.

Na szczęście w moim przypadku cała nieprzespana doba zdarza się raz na x lat. Wbrew pozorom nie wyglądam wtedy jak chodzące po ścianach zombie, a nawet potrafię dosyć logicznie myśleć i wypowiadać się. Udałe mi się też czytać książki. Ale przychodzi taka chwila, gdzie po prostu oczy same mi się zamykają. A że zdarza się ona w najmniej oczekiwanym momencie, to najczęściej muszę ją po prostu pokonać. Nie obawiajcie się, po każdej takiej zarwanej nocy kładę się wcześniej spać, co trochę mnie regeneruje i właściwie rano budzę się jak nowo narodzona.
Na szczęście ten tydzień zapowiada się nieco spokojniej. Przynajmniej będzie czas się wyspać. I poświęcić trochę czasu na własne przyjemności. Chociażby na przygotowanie mieszkania na doroczną wizytę duszpasterską, która mnie dzisiaj czeka.
A jak tam u Was? Wysypiacie się, czy może zarywacie noce?

* źródło: Świat Wiedzy 2/11(str 104-108)