1088. 75-rocznica wyzwolenia obozu w Auschwitz

Wczoraj obchodziliśmy 75 rocznicę wyswobodzenia obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Chociaż przeglądając program na ten tydzień nie zauważyłam planowanej relacji z tego wydarzenia, telewizja polska oraz internetowa prowadziła z niej bezpośrednią transmisję, którą razem z Młodą obejrzałyśmy z zapartym tchem. Nawet, jeżeli oznaczało to niepójście na trening lekkoatletyczny.

Należę do tego szkolnego pokolenia, które na maturę ustną z języka polskiego musiało przygotować prezentację multimedialną na jeden z wybranych przez siebie tematów. Ku mojej radości na liście znajdował się też taki, który dotyczył zjawiska holokaustu. Czytając poszczególne pozycje literatury przybliżające mi ten temat niejednokrotnie uroniłam łzę. Już wtedy postanowiłam sobie, że trzeba robić wszystko, aby to zjawisko nie miało już nigdy miejsca. Bo chociaż wtedy dotyczył on głównie ludności pochodzenia żydowskiego(chociaż nie możemy zapominać, że w szerszym znaczeniu dotyczył on prześladowania więźniów politycznych oraz grup narodowych, społecznych i etnicznych, w tym Romów i Sinti), to w następnym rozdaniu może dotyczyć każdej innej grupy społecznej.

Podczas uroczystości rocznicowych czterech(w TVP 1 było transmitowane tylko trzy) wybranych ocalałych z zagłady podzieliło się z nami swoimi wspomnieniami. Szczególnie uderzające, jak dla mnie, było to trzecie, wygłoszone przez sympatycznego staruszka, pana Mariana Turskiego. "Naszkicował" on genezę powstawania holokausty, że zaczęło się od zabraniania Żydom niemieckim siadania na niektórych ławkach, potem nie mogli śpiewać w miejskim chórze, pływać na miejskich basenach, kupować produktów żywnościowych przed godziną 17, żydowskie dzieci nie mogły się bawić z tymi niemieckimi. A potem nastały getta i obozy, które miały wyeliminować wszystkich niewygodnych dla władzy ludzi. Jak jednak mogliśmy się przekonać, wszystko zaczęło się od małych, z pozoru nieszkodliwych zakazów.
Tak sobie myślę, że powinno to być przestrogą dla następnych pokoleń. Nie wiem dlaczego, ale na myśl niemal od razu przyszedł mi los uchodźców z terenów aktualnie dotkniętych wojną. Tak bardzo są krytykowani(moje ulubione stwierdzenie to takie, że na pewno przyjadą do nas, żeby zrobić zamach terrorystyczny) i odrzucani, a tymczasem być może oni uciekają ze współczesnego Auschwitz? Bo przecież nie musi ono wyglądać tak, jakim znamy go ze zdjęć i wycieczek do Oświęcimia. Współczesne Auschwitz to niepewność jutra i strach o to, co się stanie z rodziną. To niekoniecznie druty i baraki, ale szykany i nietolerancja, to brak akceptacji ze względu na inność. Niegdyś za Auschwitz odpowiedzialni byli ludzie zwerbowani przez Nazistów, za współczesne Auschwitz jesteśmy my sami. Bo to od nas, naszych poglądów, naszego zachowania będzie zależało, czy druga osoba będzie się czuła jak w obozie koncentracyjnym, mimo że będzie przebywała na wolności.
Pomimo całego okrucieństwa obozu koncentracyjnego w Auschwitz, zdarzały się w nim też chwilę dające nadzieję na lepsze jutro. Ostatnio wpadła mi w rękę książka byłego więźnia obozu w Oświęcimiu "Człowiek w poszukiwaniu sensu" autorstwa Wiktora Frankla. Jest ona zapisem przeżyć człowieka, który w obozie stracił całą rodzinę, ale nie stracił nadziei na lepsze czasy. W jednym z fragmentów pisał: "Również w obozie zdarzało się, że ktoś zwracał uwagę pracującego obok sąsiada na piękny widok, jaki tworzyły promienie zachodzącego słońca przeświecające przez wysokie pnie drzew bawarskich lasów (zupełnie jak na akwareli Dürera) – tych samych, w których z mozołem budowaliśmy olbrzymią, tajną fabrykę amunicji. Pewnego wieczoru, gdy śmiertelnie zmęczeni odpoczywaliśmy na podłodze naszego baraku, posilając się miską zupy, jeden z więźniów wpadł do środka i zawołał, żebyśmy zaraz biegli na plac apelowy zobaczyć wspaniały zachód słońca. Na zewnątrz oczom naszym ukazały się złowieszcze chmury na horyzoncie, podświetlone jaskrawymi promieniami; całe niebo ożyło, chmury nieustannie zmieniały swe kształty, mieniąc się kolorami, od metalicznego błękitu po krwistą czerwień. W owej chwili opuszczone szare baraki stanowiły szczególnie przejmujący kontrast dla tego spektaklu barw, bo nawet w błotnistych kałużach odbijało się rozświetlone niebo. Po kilku minutach pełnego wzruszenia milczenia jeden z więźniów powiedział do drugiego: „Jaki piękny może być świat!”.". Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że taki opis nie mógł wyjść spod pióra kogoś, kto przeżył piekło Auschwitz. A jednak. Ten niezwykle obrazowo opisany zachód słońca był dla Frankla namiastką zwyczajności, tego, co utracił, za czym tęsknił(a co było wcześniej napisane).
Taki sam obraz utraconego świata mogą mieć współcześni więźniowie, którzy niejednokrotnie muszą porzucić to, co jest dla nich ważne. I chociaż robi mi się smutno po każdej wiadomości o ataku terrorystycznym, to jednak nie potrafię wrzucać ludzi do jednego worka, bo przecież każdy z nas jest indywidualną jednostką, która ma swoje imię i nazwisko. Nie numer, jak w obozie. I nie generację, jak w naszych umysłach. Przecież tyle się mówi o ludziach-numerach, teraz zostali oni zastąpieni przez takie przydomki jak np. "terrorysta", "islamista", "dżichadysta", a także, już bardziej łagodnie - "kaleka", "inwalida", "idiota", "ślepiec", "staruch"... Myślę, że domyślacie się, o czym chcę napisać.
75 rocznica wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Auschwitz zgromadziła 200 byłych jego więźniów. Kiedy zostali wygnani na tzw. "marsz śmierci" trwający kilka mroźnych dni, byli jednymi z najmłodszych wyzwolonych. Mimo to wielu z nich doskonale pamięta ten czas. Dzisiaj dobiegają już kresu swojej ziemskiej wędrówki. Za kolejnych pięć lat ich grono jeszcze bardziej się skurczy. Dlatego słuchajmy uważnie ich wypowiedzi i róbmy wszystko, aby ta straszna historia nie zatoczyła koła...