1646. Pod opiekuńczym płaszczem Maryi

źródło zdjęcia

Od jakiś 23 lat szczególną czcią darzę wspomnienie Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel. To wtedy, w pewien upalny dzień sierpnia 2000 roku, jako niespełna dziesięcioletnie dziecko, ojciec karmelita ze słynnego wadowickiego klasztoru "na Górce" nałożył na moją pierś skromny szkaplerzyk. Od tamtej chwili stałam się częścią wielkiej rodziny czcicieli szkaplerza karmelitańskiego, do której należeli także chociażby brat Albert Chmielowski, czy papież Jan Paweł II. Kilka miesięcy później, w listopadzie, wraz z moją nową klasą byliśmy na pielgrzymce w położonej pod Krakowem Czernej, gdzie znajduje się klasztor karmelitański, a także grób budowniczego wadowickiego klasztoru, a zarazem jednego z patronów mojej diecezji - św. Rafała Kalinowskiego. To tam moi koledzy i koleżanki przyjęli owy szkaplerz. Ja, jako że już go nosiłam, w ciszy dziękowałam za wszelkie dobro, jakie dotychczas zaznałam.

Uroczystość Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel zaczęła się od kryzysu. W pierwszej połowie XIII wieków zakon Karmelitów Bosych przeżywał duże trudności. Bracia w Ziemi Świętej prześladowani i mordowani byli przez Saracenów. Ci, którym udało się przetrwać te krwawe podboje, zostali wypędzeni z Góry Karmel i przybyli do Europy. Ale i tutaj nie spotkali się ze zrozumieniem. Ich pustelnicza mentalność oraz sposób życia nie spotkały się zbytnio z przychylnością. Coraz częściej mówiło się o kasacie zakonu. W tamtych czasach prym wiodły zakony franciszkanów i dominikanów, toteż uważano, że kolejne zgromadzenia nie są już potrzebne.

Ówczesny generał, św. Szymon Stock, powierzył sprawy zakonu Maryi. W 1251 roku w położonym w Anglii Aylesford, przeżył objawienie. W nocy z 15 na 16 lipca zobaczył Matkę Bożą, która wręczyła mu szkaplerz, informując: "Weź, najukochańszy synu, ten szkaplerz twego zakonu jako wyróżniający znak i symbol przywilejów, który otrzymałam dla ciebie i wszystkich synów Karmelu. Jest to znak zbawienia, ratunek pośród niebezpieczeństw, przymierze pokoju i wieczystego zbawienia. Kto w nim umrze, nie zazna ognia piekielnego".

Generał przyjął ten dar od Najświętszej Maryi Panny i nakazał noszenie szkaplerza wszystkim braciom. Zakon zaczął dynamicznie się rozwijać. W ciągu pięćdziesięciu lat powstało 50 domów zakonnych. W 1397 roku zakon przybył do Polski, konkretniej do Polski.

Jako wotum wdzięczności, w nocy z 15 na 16 lipca, przeżywane jest uroczyste czuwanie i dziękczynienie za dar i ocalenie. Od XVI w. ten dzień nazywany jest w zakonie "Świętem Szaty". To wtedy szczególnie dziękuje się za ten szczególny znak opieki, jakim jest szkaplerz. W Uroczystość Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel świętuje cała rodzina karmelitańska: bracia, siostry i wierni świeccy.

Szkaplerz zakonny to długi pas materiału sięgający do ziemi, który zakładany jest na habit. Dla osób świeckich przeznaczony jest szkaplerz mniejszego rozmiaru noszony pod ubraniem. Można też nosić medalik szkaplerzny. Szkaplerz musi zostać pobłogosławiony i nałożony przez kapłana. Nie ma jakiejś szczególnej grupy ludzi, która mogłaby go nosić. Szkaplerz, nazywany także "szatą Maryi" może przyjąć każdy, kto odczuwa taką potrzebę.

Maryja ze znakiem szkaplerza objawiła się też papieżowi Janowi XXII. Dzięki temu została ogłoszona Bulla sobotnia. Zostały w niej zawarte informacje o przywilejach dla tych, którzy zdecydowali się na noszenie szkaplerza. Wśród nich jest najsłynniejszy "przywilej sobotni" - w czasie objawienia Maryja zapewniła Ojca Świętego, że uwolni z czyśćca każdą osobę odzianą w szkaplerz karmelitański w pierwszą sobotę od chwili śmierci. Powtórzyła tym samym tą samą obietnicę, która wcześniej została wypowiedziana w stronę św. Szymona Stocka.

Może się więc wydawać, że szkaplerz można traktować jako talizman czy też "pewnik" w drodze do nieba. Tymczasem trzeba pamiętać, że za szkaplerzem stoją nie tylko przywileje, ale też pewne obowiązki. Wypełnianie ich bardzo szybko zweryfikuje postawę wiernych i ich decyzję o przyjęciu "szaty Maryi". Tych obowiązków jest kilka. Po pierwsze, szkaplerz należy nosić zawsze i wszędzie. To może być uciążliwe - niektórzy mogą bowiem wstydzić się tego znaku. Wtedy najlepiej wychodzi na jaw, czy ktoś traktuje szkaplerz faktycznie jako talizman, czy może jako okazję do dawania cichego świadectwa swojej wiary. Kolejne obowiązki wynikające z noszenia szkaplerza to codzienna modlitwa ku czci Matki Bożej, zachowanie czystości zgodnej ze swoim stanem życia, czy też bycie apostołem szkaplerza.

Do przyjęcia szkaplerza nie trzeba się jakoś specjalnie przygotowywać. Warto jednak rozeznać, dlaczego chce się przyjąć szatę Maryi oraz dowiedzieć się, jakie z tego wynikają obowiązki oraz przywileje. W tym celu warto sięgnąć po książki dotyczące tej tematyki, a tych nie brakuje. Zaleca się, aby w chwili przyjęcia szkaplerza osoba była w stanie łaski uświęcającej, po dobrze odprawionej spowiedzi. Nie jest to jednak warunek konieczny, ponieważ szkaplerz nie jest sakramentem, a sakramentarium. Dlatego jeżeli ktoś ma przeszkody w otrzymaniu rozgrzeszenia, a chce przyjąć szkaplerz to też może to zrobić. W takim przypadku należy po prostu żyć najlepiej, jak tylko się potrafi, mimo różnego rodzaju przeszkód i zrobić wszystko, by uporządkować swoje życie wg Bożego prawa. Zachęca się, aby przyjmujący szkaplerz w tym dniu przyjął także Komunię Świętą, ponieważ z przyjęciem szkaplerza wiąże się także łaska odpustu zupełnego.

Oczywiście, że można przyjąć szkaplerz i nie przeczytać nic na temat duchowości karmelitańskiej, wszak dzieła napisane przez świętych Karmelu nie należą do łatwej lektury. Jednak byłaby to ogromna strata dla człowieka. Duchowość Karmelu jest niezwykle bogata. Wśród świętych związanych z tym zakonem można wymienić Jana od Krzyża, Teresę Wielką, Teresę od Dzieciątka Jezus, Benedyktę od Krzyża, czy też Małą Arabkę. Warto zgłębić to, czym oni żyli. Szkoda bowiem przyjąć szkaplerz i nie sięgnąć za głębią, która za nim stoi. To trochę tak, jak z odwiedzinami - można odwiedzić swoją mamę raz w roku, a można to robić częściej. Można przyjąć szkaplerz i wracać do tego momentu, a można też iść w głąb duchowości karmelitańskiej.

Dlatego zalecane jest, aby Ci, którzy przyjęli szkaplerz, rozwijali swoją duchowość w tym kierunku. Dużo propozycji wysuwa sam zakon karmelitów. Zakonnicy głoszą kazania i rekolekcje o tematyce szkaplerznej. Mają swój biuletyn, stronę internetową (www.szkaplerz.pl), a ich wydawnictwa oferują dzieła wielkich mistrzów duchowych. Coraz prężniej rozwijają się bractwa szkaplerzne, które są w kilkudziesięciu miastach w Polsce. Takie bractwa nie muszą należeć do parafii zakonnych, z powodzeniem powstają przy parafiach diecezjalnych. Karmelici Bosi służą kierownictwem duchowym, indywidualną rozmową oraz sakramentami.

Noszenie szkaplerza to dobry pomysł na przeżywanie duchowości Maryjnej. Niektórych może przytłaczać mnogość tytułów, jakie są jej przypisywane. Tymczasem Maryja jest jedna. Jest ona Królową Nieba i Ziemi, Matką Kościoła, czyli tych, którzy w to wierzą. Dlatego dobrze, aby każdy wierzący znalazł swój własny sposób na relację z nią. Może to być różaniec, noszenie szkaplerza, można pielgrzymować do różnych sanktuariów, a można po prostu swoimi słowami z Nią rozmawiać i powierzać Jej swoje sprawy. Dlaczego warto? To proste. Każdy z nas kocha swoją ziemską mamę, okazuje jej wdzięczność, miłość, szacunek za trud wychowania i wszystkie poświęcenia, jakie poniosła. Tak samo jest z Matką Niebieską - warto by każdy znalazł sobie swój własny sposób na to, aby okazać jej swoją miłość.

Rok 2001 (a więc rok później, niż ten, w którym sama przyjęłam szkaplerz) okazał się przełomowy dla nabożeństwa szkaplerznego. Wtedy to przypadała 750 rocznica objawienia się Maryi i podarowania nam szkaplerza. Z tej okazji papież Jan Paweł II napisał list apostolski "Providentialis graliae eventus", w ten sposób podkreślając znaczenie "szaty Maryi" nie tylko dla zakonu Karmelitów Bosych, ale dla całego Kościoła powszechnego. Podkreślił w niej dwie prawdy. Jedna z nich mówi, że Maryja jest naszą opiekunką tak samo w życiu, jak i po śmierci. Druga przypomina o tym, że nabożeństwo do Matki Bożej powinny trwać nieustannie w życiu chrześcijanina.

Znalazłam takie ciekawe świadectwo związane z przyjęciem szkaplerza karmelitańskiego: "Wiele razy nakładałem szkaplerz żołnierzom, którzy wyjeżdżali do Afganistanu. Przyjeżdżali do Czernej całymi rodzinami i przyjmowali szkaplerz. Czy ocaleli na wojnie? Tego nie wiem. Na pewno ten akt oddania się Matce Bożej był wołaniem o Jej opiekę i pomoc" - mówi o. Leszek Stańczewski OCD, przeor klasztoru Karmelitów Bosych w Czernej.

Nawet nie wiedziałam, że do Matki Bożej Szkaplerznej została napisana specjalna litania:

Boże, z Twojej dobroci otrzymaliśmy Niepokalaną Dziewicę Maryję za Matkę i Królową Karmelu; spraw, abyśmy będąc na świecie Jej wiernym obrazem, tak jak Ona ustawicznie rozważali Twoje słowo, Jej sercem miłowali braci i pociągali ich do Chrystusa, życie za nich oddając

Matka Boża Szkaplerzna
(źródło zdjęcia)

Kyrie elejson. Chryste elejson. Kyrie elejson.

Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.
Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże,
Duchu Święty, Boże,
Święta Trójco, Jedyny Boże.

Dziewicza Boża Rodzicielko, módl się za nami.
Zapowiadana proroczo przez Eliasza,
Patronko i Pani Karmelu,
Królowo, Ozdobo Karmelu,
Matko i Siostro nasza,
Opiekunko Karmelu,
Chroniąca nas szkaplerzem świętym,
W historii Karmelu zawsze obecna,
Błogosławiona Dziewico z Góry Karmel,
Chwało Góry Karmel,
Kwiecie Karmelu,
Gwiazdo morza,
Bramo nieba,
Życie i nasza nadziejo,
Matko najsłodsza,
Matko miłosierdzia,
Matko pięknej miłości,
Matko łaski Bożej,
Matko Dziewico,
Dziewico Czystego Serca,
Dziewico Niepokalana,
Oblubienico Ducha Świętego,
Mieszkanie Trójcy Świętej,
Przejrzysty obrazie Kościoła,
Mistrzyni życia duchowego,
Nosząca Słowo Boga,
Dziewico zasłuchana w Słowo,
Dziewico czuwająca,
Dziewico cicha i ukryta,
Zachowująca w sercu wszystkie Boże sprawy,
Trwająca w modlitwie,
Trwająca mężnie w mroku wiary,
Zawsze uległa Duchowi Świętemu,
Posłuszna woli Ojca,
Idąca za Chrystusem aż do stóp krzyża,
Oczekująca ufnie na zmartwychwstanie Pana,
Zjednoczona z Jezusem w bólu i radości,
Doskonała uczennico swojego Syna,
Pierwsza spośród ubogich Pana,
Pokorna służebnico Pańska,
Wzorze modlitwy i wyrzeczenia,
Wzorze kontemplacji i wstawiennictwa,
Wzorze naszego oddania się Bogu,
Maryjo, miłująca obecności,
Towarzysząca nam w pielgrzymce wiary,
Przewodniczko na Górze Karmel,
Królowo szkaplerza świętego,

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata,
Przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata,
Wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata,
Zmiłuj się nad nami.

P.: Nasza Matko i Królowo z Góry Karmel,
W.: Daj nam znak opieki Twojej.

Módlmy się:
Boże, z Twojej dobroci otrzymaliśmy Niepokalaną Dziewicę Maryję za Matkę i Królową Karmelu; spraw, abyśmy będąc na świecie Jej wiernym obrazem, tak jak On ustawicznie rozważali Twoje słowo, Jej sercem miłowali braci i pociągali ich do Chrystusa, życie za nich oddając. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.