1942. Jeżeli ktoś nie chce przeczytać raportu Witolda Pileckiego

to może go obejrzeć w wersji filmowej. 

Ja tak ostatnio zrobiłam, mimo tego, że sam raport czytałam wielokrotnie, głównie w postaci aneksu do książki poświęconej jej autorowi. Wiedziałam zarazem, że został on opracowany w wersji kinowej. Nawet zamierzałam na niego iść, kiedy wszedł na ekrany, finalnie jednak nie zdążyłam.

Jak dla mnie jednak niespodziewanie szybko, bo już w następnym roku, został on wyemitowany w telewizji. Obstawiam, że stało się tak przy okazji kolejnej rocznicy wykonaniu na Pileckim wyroku śmierci. A że w polskiej kinetografii prawdopodobnie nie ma innej pozycji poświęconej postaci Witolda Pileckiego (przynajmniej ja się nie spotkałam), to podejrzewam, że siłą rzeczy wybór padł właśnie na ten film.

Na początek warto zaznaczyć, że film "Raport Pileckiego" nie jest ścisłą biografią jej tytułowego bohatera, chociaż pojawiają się w nim wątki wyjęte z jego życiorysu. To chyba jednak jest dosyć oczywiste. Przynajmniej w teorii, bo wśród członków rodziny słyszałam zażalenia na ten temat. A więc, wracając do fabuły filmu, to najważniejsze momenty biografii Pileckiego przeplatały się z fabularną wersją napisanego przez niego raportu z tego, co się dzieje w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. Wróć, bardziej to były wspomnienia Witolda w jego ostatnich miesiącach życia tego, co dane mu było przeżyć. Same fragmenty dotyczące raportu oglądało mi się, hm... dziwnie? Niby wiem, czego on dotyczy, a jednak przedstawiłabym go zupełnie inaczej. No ale mamy wolność interpretacji reżysera, który może przedstawić daną historię tak, jak on ją widzi.

Wiem, że niektórych z Was odpycha taka tematyka i to szanuję. Z drugiej jednak strony nie uważam, aby ten film był jakoś szczególnie drastyczny. Nawet sceny kręcone w obozie koncentracyjnym w Auschwitz (te, które opowiadały o samym powstawaniu raportu) nie były jakieś szczególnie makabryczne. Widziałam gorsze pod tym względem. Finał całej historii jest powszechnie znany. Może gdyby Pilecki nie był postacią, która faktycznie żyła i w jakiś sposób wpisała się w dzieje naszego kraju, to mogliby ją w filmie po prostu uniewinnić. To byłoby kompletnym zaskoczeniem. Tak się jednak nie stało. I znowu nie można za to winić reżysera, bo tym razem pozostał wierny prawdzie.

Film ogólnie podobał mi się, chociaż nie opierałabym się tylko na nim chcąc poznać raport napisany przez Witolda Pileckiego. A raczej potraktowałabym go jako ciekawe jego uzupełnienie lub zobrazowanie. Jednak takim priorytetem pozostaje dla mnie jego pisemna wersja. Nie to, żebym zaczytywała się nią do poduszki, albo dogłębnie ją analizowała. Nie mniej, raport napisany przez Witolda Pileckiego omawialiśmy na zajęciach z antropologii kulturowej i zastanawialiśmy się, kto w nim przedstawiał postawę apollińską, a kto dionizyjską. A więc ma on jakieś znaczenie kulturowe. I dobrze, że znajdują się reżyserzy, którzy decydują się na stworzenie filmów na jego podstawie.