1560. Niezwykła historia Chińczyków płynących "Titanikiem"

Właśnie minęła 111 rocznica zatonięcia legendarnego statku "Titanic". Jak wielu z Was wie, interesuję się tym tematem. Nawet można powiedzieć, że mam małego z tego powodu świra. Co ciekawe, nie jest on związane ze słynnym filmem Jamesa Camerona z 1997 roku opowiadającym o tej tragedii. Raczej z dwuodcinkowym miniserialem "Titanic" powstałym rok wcześniej. Pamiętam, że puszczony on został w święta Bożego Narodzenia w 1999 roku. I jak nietrudno się domyśleć, akurat go obejrzałam. Zaciekawiła mnie ta historia.
Mogłoby się wydawać, że ten temat został wyczerpany. Obejrzałam sporo programów dokumentalnych i filmów na ten temat, przeczytałam wiele artykułów i książek, nie tylko popularnonaukowych, ale i takich, których akcja toczy się właśnie na statku. Jednak ja od czasu do czasu znajduję perełki, których nawet się nie spodziewam. Od kilku lat staram się nimi dzielić z Wami na łamach bloga, z reguły z okazji kolejnej rocznicy zatonięcia. Nie inaczej będzie tym razem.

"The Six" jest filmem dokumentalnym opowiadającym tragiczną historię pochodzących z Chin pasażerów "Titanica": Lee Bing, Fang Lang, Chang Chip, Ling Hee, Ah Lam oraz Chung Foo. To opowieść o tym, jak rozbitkowie tej narodowości spotkali się z rasistowską względem siebie reakcją w Stanach Zjednoczonych. Film skłania widzów do refleksji nad rozwojem Chin. Jego producentem wykonawczym jest James Cameron, reżyser słynnej ekranizacji z 1997 roku opowiadającej o historii statku.
W pierwotnej wersji filmu o "Titanicu" z 1997 roku znalazła się scena, tuż po zatonięciu słynnego transatlantyku, przedstawiająca Chińczyka leżącego na drzwiach. W ten sposób unosił się na oceanie i oczekiwał na ratunek (który w końcu i do niego dotarł). Finalnie została ona usunięta z powodu "budżetu czasowego".

 

Historia 6 chińskich pasażerów ocalałych z katastrofy "Titanica" długo pozostawała w ukryciu. Wszystko przez amerykańską politykę imigracyjną, która w drugim dziesięcioleciu XX wieku przybrała rasistowski wymiar, a także chińską tendencję do wypierania się samego siebie. Obydwa czynniki sprawiły, że sześciu ocalałych mężczyzn nigdy nie podzieliło się swoimi historiami.
Ich historia nie została jednak do końca zapomniana. Opowiada o niej wspomniany na początku film dokumentalny "The Six". Film został wyreżyserowany przez mieszkającego w Szanghaju Arthura Jonesa. Współpracował on m.in. z historykiem marynistyki Stevenem Schwankertem oraz słynnym reżyserem, Jamesem Cameronem. Cameron w ostateczności został producentem wykonawczym projektu. Materiały do filmu zbierano przez ponad sześć lat. Całość nagrywano w 20 miastach. W międzyczasie powstała gra komputerowa, która w wierny sposób przedstawiała każdy z pokładów statku. Dzięki temu można było po trochu wczuć się w sytuację Chińczyków, przedzierających się z dolnych pokładów w górę. Jeden z twórców filmu sprawdzał nawet co mógł czuć człowiek ubrany w tradycyjny chiński strój z tamtych czasów, który został zmuszony do przebywania w wodzie w warunkach zbliżonych do tych towarzyszących zatonięciu okrętu. 
Samo szukanie ludzi, którzy wielokrotnie zmieniali swoją tożsamość trochę przypominało policyjne śledztwo, zaś twórcy filmu szczerze porównują je ze szukaniem osób będących świadkami koronnymi. W dodatku dla rodzin rozbitków to, że ich krewni uratowali się z najsłynniejszej katastrofy morskiej nie rzadko było osnute płaszczem tajemnicy.

"The Six" miał swoją premierę w Chinach, w 109 rocznicę zatonięcia statku. Opowieść o Chińczykach, którzy wbrew wszelkim przeciwnością losu postanawiają przenieść się do Stanów Zjednoczonych, wywołała ogromne, jak na dokument, zainteresowanie.

Dzięki relacjom członków ich rodzin oraz animowanym rekonstrukcjom, dokument przedstawia losy sześciu z ośmiu pasażerów "Titanica" narodowości chińskiej, którzy przeżyli noc z 14 na 15 kwietnia 1912 roku.

Ocaleni byli profesjonalnymi marynarzami, którzy w Nowym Jorku mieli kontynuować podróż, którą zorganizował dla nich pracodawca. Byli wyszkoleni w obsłudze systemu napędowego statków (ang. firemen). Angielska nazwa wywodzi się prawdopodobnie stąd, że dbali oni o zapewnienie ognia dla systemów parowych statków. Na "Titanicu" mieli wykupione najtańsze miejsca w trzeciej klasie, głęboko pod jego pokładem. Według twórców filmu ich fach niejako uratował im życie. O ile niewielu pasażerów będących pasażerami trzeciej klasy przeżyło tragedię, o tyle oni mogli w miarę szybki sposób zorientować się, że statek w coś uderzył. Jako ludziom przyzwyczajonym do życia na statku łatwiej było też im się po nim poruszać.

Kadr z filmu "The Six" ukazujący pojedynczy bilet z nazwiskami ośmiu chińskich pasażerów "Titanica" (źródło)

Zgodnie z ustaleniami twórców "Szóstki", jako ostatni z wody został wyciągnięty Fang Lang. Mówi się nawet, że jego walka o życie była inspiracją do nakręcenia przez Jamesa Camerona jednej z ostatnich "Titanica", w której Rose i Jack dryfują po oceanie na kawałku drzwi pochodzących z wnętrza statku. 

Sześciu ocalałych Chińczyków dotarło do Nowego Jorku w dniu 18 kwietnia 1912 roku na pokładzie statku R.M.S. Carpathia, który przywiózł około 700 rozbitków z zatopionego transatlantyku. Według profesora Chińskiej Akademii Nauk Społecznych badającego historię chińskich pasażerów statku, Cheng Wei'a, na miejscu rozeszły się pogłoski, że chińscy mężczyźni udawali kobiety, żeby tylko dostać się na łodzie ratunkowe i w ten sposób - ocaleć. Według powszechnego wówczas rasizmu względem Chińczyków, historie te (według Chenga wcale nie poparte faktami) obiegły cały kraj, dzięki doniesieniom medialnym oraz telegramom.

Plakat filmu "The Six" (źródło)

Mężczyźni zostali potem deportowani przez Rząd Stanów Zjednoczonych na mocy ustawy wprowadzonej w 1882 roku przez ówczesnego prezydenta, Chestera Arthura. Zabraniała ona zarobkowej emigracji z Chin do USA. Została ona uchylona dopiero w 1943 r. Na wjazd do mocarstwa zezwalano jedynie w przypadku chińskich dyplomatów, naukowców, przedsiębiorców oraz turystów. Jak zostało powiedziane wcześniej, ocaleni byli jedynie marynarzami, a więc nie wpisywali się w żadną z tych kategorii.

Doktorant filmoznawstwa Wang Xin powiedział Sixth Tone, ze wielu chińskich widzów "Szóstki" osadza ją wokół nacjonalistycznej narracji: "Widzowie z łatwością odniosą się do faktu, że wraz z rozwojem Chin, nie musimy już prześlizgiwać się przez granicę lub pracować jako chłopi".

Po pokazie filmu inny student o nazwisku Li, skontrastował historie ocalałych z "zacofanych" Chin sprzed ponad stu lat, z dzisiejszą pewnością siebie kraju: "Jako obywatel z biednego kraju, możesz napotkać problemy takie jak dyskryminacja po wyjeździe do bogatego kraju, dlatego dobrobyt narodowy jest ważny".

Opowieść o chińskich rozbitkach, których w 1912 roku nikt w Ameryce nie witał z otwartymi ramionami ma premierę w rzeczywistości, w której Azjaci spotykają się z wciąż rosnącą przemocą i rasizmem. W Stanach Zjednoczonych dwa lata temu została wprowadzona ustawa piętnująca mowę nienawiści w nich wymierzoną. Czasy zmieniły się całkowicie, dlatego może historia o tych, którzy z jednej strony mieli ogromne szczęście uchodząc z życiem, a z drugiej pecha, bo w końcu zostali potraktowani jak intruzi, będzie lekcją, jakich błędów nie należy powtarzać.

Dokument na razie miał premierę w Chinach, teraz czeka na dystrybucję na świecie. Chociaż nie zarabia wiele w kinach, to zbiera pozytywne recenzje od internautów. Według nich "Szóstka" jest dowodem na to, że nie można liczyć na żadną przyjaźń między Amerykanami i Chińczykami. Azjata zawsze może być niemile widzianą w Stanach Zjednoczonych, podobnie jak ponad sto lat temu.

I nawet moja dzisiejsza lektura podchodzi pod tematykę związaną ze statkiem:

źródło: https://podroze.onet.pl/ciekawe/chiny-the-six-titanic-james-cameron-nieznana-historia-uratowanych-z-titanica/gc3wv71

https://www.ecpp.org.pl/nieznana-historia-chinskich-rozbitkow-z-titanica