605. Cóż żeś ludności zrobił Marcinie Lutrze?

W średniowieczu powszechnie stosowaną praktyką była sprzedaż odpustów za pieniądze co bogatszym członkom społeczeństwa. Proceder ten został zaakceptowany w 1516 roku przez ówczesnego papieża, Leona X. Pochodzący z nich dochód przeznaczany był w dużej mierze na budowę kościoła św. Piotra w Rzymie, a także na spłatę długu zaciągniętego na zakup paliuszy dla kolejnych arcybiskupów. Handel odpustami opierał się głównie na założeniu, że Jezus Chrystus oraz święci w czasie swojego ziemskiego życia zrobili więcej dobrego, niżby było im potrzebne do zbawienia. Nadmiar dobrych uczynków mógł więc służyć innym do otrzymania życia wiecznego, natomiast papież miał możliwość udzielania łaski z tego skarbca. Z powodu otrzymania odpustu za pieniądze, odpuszczenie kar za grzechy dalekie było od uczucia prawdziwej pokuty i żalu.
W sprzedaży odpustów szczególnie wyróżniał się dominikanin Johann Tetzel, który obficie handlował listami odpustowymi. To właśnie przeciwko takim praktykom, a nie samym odpustom, sprzeciwił się augustianin, Marcin Luter. Napisał 95 tez, które wzywały do ich zaprzestania. Do dzisiaj sprawą sporną pozostaje to, czy Luter rzeczywiście przybił je 31 października 1517 roku do drzwi jednego z kościołów w Wittenberdze, jak uczą na lekcjach historii, czy też przedstawił je w liście jako temat akademickiej dyskusji teologicznej. Faktem jest, że ta data oficjalnie uważana jest za powstanie nowego odłamu chrześcijaństwa - luteranizmu.
Religia ta opiera się na czterech podstawowych filarach: tylko Pismo, tylko Chrystus, tylko wiara oraz tylko łaska. Najważniejszą z nich jest zasada "tylko Chrystus", która oznacza, że tylko Jezus Chrystus, Syn Boga Ojca, prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek, dzięki działaniu Ducha Świętego został zrodzony z Maryi Panny i jest jedynym pośrednikiem między człowiekiem a Bogiem, jedynym Zbawicielem i ratunkiem dla grzesznika, który zbawienie przyjmuje z darowanej łaski, bez własnej zasługi przez wiarę w Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego Pana. Wiara się ze słuchania Słowa Bożego zawartego w Prawie i Ewangelii. Nauka o usprawiedliwieniu w Kościele luterańskim podkreśla, że nie zbawiają uczynki, a jedynie wiara w dzieło Chrystusa, które dokonało się na krzyżu na Golgocie. Usprawiedliwiony w ten sposób człowiek aż do swojej śmierci pozostaje grzesznikiem z powodu zepsucia swojej natury. Jednak ze względu na otrzymaną w darze sprawiedliwość Chrystusa jest za razem sprawiedliwy(jest za razem sprawiedliwym i grzesznikiem). Dobre uczynki pokazują, czy wiara danego wiernego jest prawdziwa, bowiem człowiek czyni dobrze nie po to, aby być zbawionym, ale na wzór Jezusa Chrystusa. Luteranie odrzucają dogmaty ustanowione przez sobory i papieży z wyjątkiem czterech pierwszych soborów powszechnych(tylko Pismo Święte jest dla nich źródłem objawienia), jak również papieża jako Głowy Kościoła(funkcję tą przejmuje Jezus Chrystus). Dla zbawienia duszy najważniejszy jest wewnętrzny akt wiary, która jest ufnością wobec Boga i posłuszeństwem jego woli, zaś wiara w zbawienie wynika z łaski uświęcającej danej człowiekowi za darmo przez Boga w Jezusie Chrystusie. W religii uznawane są tylko trzy podstawowe starokościelne symbole Kościoła chrześcijańskiego, takie jak wyznanie apostolskie nicejsko-konstantynopolitańskie oraz atanazjańskie. Do ksiąg symbolicznych zalicza się niezmienione Augsburskie wyznanie wiary, Obrona tego Wyznania, Artykuły Szmalkaldzkie, dwa Katechizmy księdza doktora Marcina Lutra oraz Formuła zgody. Ich pobożność opiera się przede wszystkim na posłuszeństwie wobec Słowa Bożego, szczerej modlitwie, przykładnym życiu rodzinnym oraz sumiennym wykonywaniu powierzonych im obowiązków. Według luteranizmu sakramenty są "znakami i świadectwami woli Bożej". Z siedmiu uznawane są tylko Chrzest oraz Komunia Święta udzielana pod dwoma postaciami. Obecność Syna Bożego w Eucharystii nazywana jest konsubstancjacją, czyli współistnieniem(w sakramencie obecne jest jednocześnie ciało Chrystusa i chleb eucharystyczny, jak także krew Chrystusa i wino eucharystyczna). Praktykowana jest spowiedź ogólna, jednak uznają też tą indywidualną. Duchownych(biskupa, księży i diakonów, nie obowiązuje celibat. Osoby te organizują obrzędy i przewodniczą im. Uznawane jest kapłaństwo powszechne ochrzczonych. Matka Boża otaczana jest szacunkiem, odchodzi się jednak od oddawania jej czci. Odrzucany jest także kult świętych, można ich wspominać i naśladować, natomiast wolno im modlić się tylko do Trójjedynego Boga.
Ponieważ był to okres intensywnego popularyzowania się druku, tezy w ciągu zaledwie dwóch tygodni znane były w całym kraju, po miesiącu - w Europie, zaś po roku dotarły do samej Jerozolimy. Wkrótce podział kościoła wywołał wiele opłakanych skutków. Powstałe w wyniku wytworzenia się nowej religii różnice teologiczne bywały instrumentalnie wykorzystywane przez politykę. To zaś prowadziło do wojen religijnych pustoszących Europę, przynosząc kolejne podziały, nietolerancję, deportację, aż w końcu śmierć. Chrześcijaństwo zostało podzielone na katolików i protestantów, a bolesne skutki tego podziału odczuwalne były np. w rodzinach mieszanych.
Dzisiaj na świecie żyje ok. 74 wyznawców luteranizmu, z czego 71 tysięcy w Polsce. Należą oni do Kościoła Ewangelicko - Augsburskiego w Rzeczpospolitej Polskiej. Największe skupisko protestantów w naszym kraju znajdziemy na Śląsku Cieszyńskim. Poza tym Polska podzielona jest na sześć diecezji protestanckich: warszawską cieszyńską, katowicką, wrocławską, pomorsko-wielkopolską oraz mazurską. Polski Kościół Ewangelicko - Augsburski ordynuje kobiety na diakonów, ale nie na księży.