1988. "Od Paryża do Paryża": 100-lecie Polski na Letnich Igrzyskach Olimpijskich - Atlanta 1996

100 - lecie nowożytnych Letnich Igrzysk Olimpijskich przeżywano w położonej w Stanach Zjednoczonych Atlancie (stolica stanu Georgia). W ten sposób po 64 latach LIO powróciła do tego kraju.

Kiedy wyścig po organizację Igrzysk Olimpijskich w 1996 roku wygrała Atlanta, wyprzedzając m.in. ich kolebkę, Ateny, było wiadomo, że to koniec ery romantyzmu olimpijskich rozgrywek. Na arenę wszedł bowiem biznes i polityka, bezapelacyjnie kończąc z idealizacją olimpiady. Już sam wybór jej miejsca mógł wzbudzać oburzenie - to nie Ateny, miejsce magiczne i wiele znaczące dla historii igrzysk, a stolica coca-coli, Atlanta. Nie był to pierwszy raz, kiedy sport ulegał wszechwładzy pieniądza. Pewną pociechą była niemal stuprocentowa pewność, że Amerykanie zrobią takie igrzyska, jakich świat nie widział. Wiadomo, że w Ameryce każda rzecz musi być najlepsza, największa, prześcigająca wszystko i wszystkich.

Chociaż MKOl był atakowany za odstawienie kandydatury Aten, to wkrótce wszelkie wątpliwości zostały rozwiane. Dużym atutem był udział aż 197 reprezentacji narodowych, co było rekordem w historii dotychczasowych gier olimpijskich. Na arenach w Atlancie pojawiło się aż 30 debiutantów. Można z całą świadomością powiedzieć, że do stolicy stanu Georgia przyjechał zmagać się w sportowej rywalizacji cały świat. A to był dopiero początek.

Nie obyło się oczywiście bez problemów. Wbrew pozorom olimpiada w Atlancie była rozbita z powodu dużych odległości między miejscami odbywania się rozgrywek poszczególnych dyscyplin. Niektóre konkurencje, takie jak żeglarstwo i kajakarstwo górskie, odbywały się odpowiednio w oddaleniu 400 i 209 km, a niekiedy wręcz w innych stanach. Jako plus wymienia się pełne widownie na każdych z zawodów. Amerykanie sprzedali bilety na łączną sumę 8 mln 600 tys. dolarów, bijąc o ponad 3 mln każdego z dotychczasowych organizatorów. Atutem był też huczny i kolorowy doping, bo kibice jeździli za swoimi reprezentacjami, dając im wielkie wsparcie i wyraz swojej aprobaty.

Izzy

XXVI Letnie Igrzyska Olimpijskie w Atlancie rozpoczęły się 19 lipca i trwały do 4 sierpnia. Ceremonia otwarcia miała miejsce na Centralnym Stadionie Olimpijskim. Uroczystego otwarcia dokonał ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych, Bill Clinton. Znicz olimpijski został zapalony przez dobrze znanego już boksera Muhammada Alego, grecką lekkoatletkę Wulę Patulidę oraz amerykańską pływaczkę Janet Evans. Przysięga olimpijska w imieniu sportowców została złożona przez amerykańską koszykarkę Teresę Edwarda, a w imieniu sędziów złożył ją Hoby Billingsley. Tym razem maskotką Igrzysk Olimpijskich był stworek imieniem "Izzy". Jego nazwa pochodzi od angielskiego zwrotu "What it is?", który tłumaczyć można jako "Co to jest?". Oglądając nagranie z ceremonii rozpoczęcia wśród zgromadzonych widzów można wypatrzeć ówczesnego prezydenta naszego kraju, Aleksandra Kwaśniewskiego. 

Ceremonia otwarcia igrzysk, rzecz niezwykle radosna, dość nieoczekiwanie miała dla polskiej ekipy dramatyczny przebieg. Podczas defilady na jej czele kroczył szef polskiej misji olimpijskiej, Eugeniusz Pietrasik. Jednak po ustawieniu się na płycie stadionu zasłabł i pomimo prowadzonej reanimacji zmarł tuż po przewiezieniu do szpitala w wieku niespełna 49 lat.

Polskę w Atlancie reprezentowało 165 zawodników, którzy rywalizowali w 20 dyscyplinach. Byli to:

• Badminton: Katarzyna Krasowska; 
• Boks: Jacek Bielski, Józef Gilewski, Tomasz Borowski, Wojciech Bartnik; 
• Gimnastyka artystyczna: Krystyna Leśkiewicz, Anna Kwitniewska;
• Jeździectwo: Piotr Piasecki, Bogusław Jarecki, Rafał Choynowski, Bogusław Owczarek, Artur Społowicz;
• Judo: Małgorzata Roszkowska, Ewa Larysa Krause, Beata Kucharzewska, Aneta Szczepańska, Beata Maksymow, Piotr Kamrowski, Jarosław Lewak, Krzysztof Wojdan, Bronisław Wołkowicz, Marek Pisula, Paweł Nastula, Rafał Kubacki; 
• Kajakarstwo: Aneta Pastuszka, Izabela Dylewska, Elżbieta Urbańczyk, Bogusława Knapczyk, Piotr Markiewicz, Andrzej Gajewski, Maciej Feimut, Adam Wysocki, Dariusz Białkowski, Grzegorz Kotowicz, Grzegorz Kaleta,, Marek Witkowski, Adam Wysocki, Paweł Baraszkiewicz, Marcin Kobierski, Tomasz Goliasz, Dariusz Koszykowski, Jerzy Sendera, Ryszard Mordawski, Mariusz Wieczorek, Krzysztof Kołomański, Michał Staniszewski, Andrzej Wójs, Sławomir Mordarski; 
• Kolarstwo: Grzegorz Krejner, Robert Karśnicki, Zbigniew Spruch, Sławomir Chrzanowski, Tomasz Brożyna, Dariusz Baranowski, Marek Galiński, Sławomir Barul; 
• Lekkoatletyka: Małgorzata Rydz, Anna Brzezińska, Małgorzata Sobańska, Aniela Nikiel, Kamila Gradus, Agata Kaczmarek, Renata Katewicz, Katarzyna Radtke, Urszula Włodarczyk, Robert Maćkowiak, Piotr Rysiukiewicz, Leszek Bebło, Grzegorz Gajdus, Krzysztof Mehlich, Paweł Januszewski, Tomasz Jędrusik, Piotr Haczek, Artur Partyka, Przemysław Radkiewicz, Jarosław Kotewicz, Szymon Ziółkowski, Robert Korzeniowski, Sebastian Chmara; 
• Łucznictwo: Joanna Nowicka, Katarzyna Klata, Iwona Dzięcioł, Paweł Szymczak; 
• Pięciobój nowoczesny: Igor Warabida, Maciej Czyżowicz; 
• Pływanie: Dagmara Komorowicz, Izabela Burczyk, Alicja Pęczak, Anna Uryniuk, Bartosz Kizierowski, Bartosz Sikora, Mariusz Siembida, Marek Krawczyk, Rafał Szukała, Konrad Gałka, Marcin Maliński; 
• Podnoszenie ciężarów: Marek Gorzelniak, Wojciech Natusiewicz, Andrzej Cofalik, Marek Maślany, Dariusz Osuch;
• Siatkówka: Damian Dacewicz, Piotr Gruszka, Krzysztof Janczak, Marcin Nowak, Witold Roman, Krzysztof Śmigiel, Andrzej Stelmach, Krzysztof Stelmach, Mariusz Szyszko, Leszek Urbanowicz, Paweł Zagumny; 
• Strzelectwo: Julita Macur, Renata Mauer, Małgorzata Książkiewicz, Jerzy Pietrzak, Marek Nowak, Krzysztof Kucharczyk, Robert Kraskowski, Tadeusz Czerwiński, Mirosław Rzepkowski, Tadeusz Szamrej; 
• Szermierka: Anna Rybicka (floret), Barbara Szewczyk (floret), Katarzyna Felusiak (floret), Ryszard Sobczak (floret), Piotr Kiełpikowski (floret), Adam Krzesiński (floret), Jarosław Rodzewicz (floret), Joanna Jakimiuk (szpada), Rafał Sznajdej (szabla), Norbert Jaskot (szabla), Janusz Olech (szabla); 
• Tenis: Magdalena Grzybowska, Aleksandra Olsza; 
• Tenis stołowy: Andrzej Grubba, Lucjan Błaszczyk; 
• Wioślarstwo: Kajetan Broniewski, Adam Korol, Robert Sycz, Grzegorz Wdowiak, Piotr Olszewski, Jacek Streich, Wojciech Jankowski, Piotr Basta, Jarosław Nowicki, Przemysław Lewandowski, Marek Kolbowicz, Piotr Bujnarowski; 
• Zapasy: Piotr Jabłoński, Dariusz Jabłoński, Stanisław Pawłowski, Włodzimierz Zawadzki, Ryszard Wolny, Józef Tracz, Jacek Fafiński, Andrzej Wroński, Jan Krzesiak, Robert Kostecki, Marek Garmulewicz; 
• Żeglarstwo: Dorota Staszewska, Weronika Glinkiewicz, Mirosław Małek, Mateusz Kusznierewicz, Marek Chocian, Zdzisław Staniul;

Chorążym Biało-Czerwonych tym razem był pływak, Rafał Szukała. Pod wieloma względami Igrzyska Olimpijskie w Atlancie były dla nas niezwykłe. Już w pierwszej konkurencji otwierającej sportowe zmagania (strzelectwie), wywalczyliśmy złoty medal. A po niespotykanym występie zapaśników, już po czterech dniach, prowadziliśmy nawet w klasyfikacji medalowej. To wtedy zdobyliśmy pierwszy krążek (i to od razu złoty) w żeglarstwie, a światu objawił się niesamowity chodziarz.

Tego w historii olimpijskich startów Polaków jeszcze nie było. Pierwszą konkurencją rozgrywaną w Stanach Zjednoczonych była rywalizacja kobiet w karabinie pneumatycznym 10 m (20 lipca). Startowała w niej Renata Mauer, należąca od kilku lat do światowej czołówki w tej specjalności. W eliminacjach prowadziła Niemka Petra Horneben, która świetnie spisywała się też w ośmioosobowym finale. Wydawało się, że reszta zawodniczek walczy już tylko o dwa pozostałe medale. Wszystko rozstrzygnął ostatni strzał. Horneber miała przed nim przewagę 1,7 pkt, co było bardzo bezpiecznym zapasem. Co prawda druga przed finałową serią Polka strzeliła niemal perfekcyjnie zdobywając 10,7 pkt (maksymalna wartość to 10,9, ale ona zdarza się bardzo rzadko), jednak Niemce w dalszym ciągu wystarczał wynik na poziomie 9 punktów. Teoretycznie była to tylko formalność, ale w takiej chwili nawet najlepszej zawodniczce może zadrżeć ręka. Horneber strzeliła zaledwie 8,8 pkt i ostatecznie przegrała z Mauer o 0,2 pkt. Można się tylko domyślać jakie to były emocje, ale i radość w całej polskiej ekipie. Jednak to nie był koniec, bo Mauer poszła za ciosem zdobywając w Atlancie jeszcze brązowy medal w konkurencji karabin w trzech postawach (24 lipca). Po eliminacjach nawet była na prowadzeniu, jednak w finale musiała uznać wyższość Serbki Aleksandry Ivosev (która z kolei była trzecia w karabinie pneumatycznym) oraz Rosjanki Iriny Gierasimienok.

Medalowy dorobek strzelców został niespodziewanie uzupełniony przez Mirosława Rzepkowskiego (26 lipca), który zdobył srebro w konkurencji skeet (strzelanie śrutowe do rzutków).

Renata Mauer

Mirosław Rzepkowski z rywalami

A zatem Igrzyska Olimpijskie w Atlancie zaczęły się dla nas świetnie, jednak prawdziwe szaleństwo nastąpiło dzień później (21 lipca), kiedy nasi zapaśnicy wywalczyli aż dwa złote medale, zaś judoka dorzucił jeden tego samego koloru. Tą rewelacyjną passę rozpoczęli niesamowici wręcz zapaśnicy w stylu klasycznym. W kategorii do 69 kg w kapitalnym stylu po tytuł mistrza olimpijskiego sięgnął Ryszard Wolny. W całym turnieju stracił on zaledwie jeden punkt techniczny. Wyniki jego walk przedstawiały się następująco: z Attilą Repką z Węgier wygrał 6:1, z Liubalem Colas z Kuby 6:0, z Griegorijem Puljajewem z Uzbekistanu 3:0, a w finale z Ghani Yalouzem z Francji aż 7:0.

Ryszard Wolny

Trochę trudniejszą drogę do drugiego olimpijskiego złota miał nasz mistrz z Seulu, Andrzej Wroński (kategoria do 100 kg). Na początek rozniósł Tunezyjczyka Muhammada Nawwara, ale potem jedynie karami za pasywność pokonał Mołdawianina Igora Grabowecziego. To mu dało awans do półfinału, w którym po ciężkiej walce zmiótł Kubańczyka Hectora Miliana (2:0). Jeszcze trudniejsze okazało się finałowe starcie z Białorusinem Siarhiejem Lisztwanem. Obaj zawodnicy szli łeb w łeb i nie dawali zrobić sobie krzywdy, jednak to Wroński przez cały pojedynek był dużo bardziej aktywny. Białorusin zbierał ostrzeżenia za pasywność i choć Polak nie wykorzystał żadnego z nich, to i tak sięgnął po złoty medal. Dokonał tego nie tracąc w turnieju ani jednego punktu.

Tego samego dnia po złoto sięgnął judoka Paweł Nastula, nie bez powodu uważany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli tej dyscypliny sportu. Wyczyn ten był ukoronowaniem jego wyjątkowej supremacji, tak rzadko spotykanej w jakiejkolwiek konkurencji. Polak był w kategorii do 95 kg niepokonany przez ponad cztery lata, wygrywając w tym czasie 312 walk z rzędu. Dwa razy został mistrzem świata, trzykrotnie mistrzem Europy. Prawdziwe spełnienie przyszło jednak w Atlancie.

Nastula budził niemałą grozę wśród swoich rwali, a ci najczęściej przegrywali z nim jeszcze przed wejściem na tatami. W Atlancie szybko rozprawił się z obrońcą tytułu z Barcelony, Węgrem Antalem Kovacsem, potem przed czasem pokonał Włocha Luigiego Guido i Portugalczyka Pedro Soaresa. Najtrudniejszą walkę stoczył w półfinale z mistrzem olimpijskim z Seulu, Brazylijczykiem Aurelio Miguelem. Był to bardzo zacięty pojedynek, ale ostatecznie lepszym okazał się Polak. W finale Nastula zmierzył się z Kim Min-soo z Korei Południowej. Już po 50 sekundach efektownie rzucił go na plecy, chociaż sędziowie nie uznali tego jako ippon (czyli koniec pojedynku). Polak w błyskawicznym tempie przeszedł do trzymania i po 30 sekundach było już po pojedynku. Czwarty medal dla Polski w ciągu zaledwie dwóch dni igrzysk stał się faktem.

Paweł Nastula

Dzień później (22 lipca) wywalczyliśmy w judo jeszcze jeden medal, tym razem w konkurencji kobiet. Srebro w kategorii do 66 kg zdobyła Aneta Szczepańska. W finale musiała uznać wyższość Koreanki z Południa, Cho Min-sun.

Powróćmy jeszcze do zapaśników. Dwa dni po sukcesach Wolnego i Wrońskiego jeszcze trzykrotnie stawali na podium. Na jego najwyższe podium dostał się Włodzimierz Zawadzki, który startował w kategorii do 62 kg. Niezwykle szybki, zwinny, ale też efektownie walczący zawodnik zaczął od walki z Białorusinem Igorem Pietrienko, którą wygrał 4:3. Im dalej w las tym z coraz większą łatwością przychodziły mu zwycięstwa. Szweda Usamę Aziza oraz Gruzina Kobę Guliaszwilego pokonał wynikiem 3:1, a Ukraińca Hryhorija Kamyszenkę rozgromił w półfinale 8:2. W walce finałowej wypunktował Kubańczyka Juana Luisa Marena 3:1.

Włodzimierz Zawadzki

Tego samego dnia po srebro w kategorii do 90 kg sięgnął Jacek Fafiński, a po brąz w kategorii do 74 kg doświadczony już Józef Tracz. Dla tego ostatniego był to już trzeci, po brązie w Seulu i srebrze w Barcelonie, olimpijski medal. A zatem po zaledwie czterech dniach Polska miała w swoim dorobku 5 złotych krążków, dwa srebrne i jeden brązowy, a do tego prowadziła w klasyfikacji medalowej. To były naprawdę niezwykłe dni dla naszego sportu.

A przecież to nie był koniec naszych sukcesów. To w Atlancie na dobre rozpoczęła się wielka kariera najwybitniejszego chodziarza w historii polskiego sportu, Roberta Korzeniowskiego. Chociaż rok wcześniej wywalczył brązowy medal mistrzostw świata w Goeteborgu, to tak naprawdę w Atlancie zapoczątkował swoją niezwykłą złotą serię, której kres nadszedł dopiero w Atenach w 2004 roku. W tym czasie zdobył cztery olimpijskie złota, trzy mistrzostwa świata i dwa mistrzostw Europy. W rywalizacji na dystansie 50 km (2 sierpnia) walka była bardzo zacięta, w walce o medale przez długi czas liczyła się bardzo duża grupa zawodników. Jednak sama końcówka była już tylko rozgrywkę między Korzeniowskim, a Rosjaninem Michaiłem Szczennikowem. Ale to Polak okazał się w nim lepszy, wyprzedzając na finiszu rywala o 16 sekund.

Na lekkoatletycznym stadionie nie zawiódł nas też Artur Partyka, który skokiem na wysokość 2,37 m w skoku wzwyż zapewnił sobie srebrny medal (28 lipca). Był on o krok od zdobycia złota. Dopiero w swoim ostatnim skoku odebrał mu je zawodnik gospodarzy, Charles Austin, skacząc jedynie 2 cm wyżej.

Artur Partyka w Atlancie

Największą niespodzianką było zwycięstwo Mateusza Kusznierewicza (2 sierpnia). Ten zaledwie 21-letni zawodnik kapitalnie walczył z bardziej doświadczonymi i utytułowanymi rywala w pięknym stylu sięgając po wygraną. Drugiego Belga Sebastiana Godefroida pokonał aż o 13 punktów, co w żeglarstwie jest prawdziwą przepaścią.

Z srebrnymi medalami z Atlanty powróciła niezawodna drużyna florecistów w składzie Piotr Kiełpitowski, Adam Krzesiński, Jarosław Rodzewicz i Ryszard Sobczak (25 lipca). Z kolei na najniższym stopniu olimpijskiego stanęli ciężarowiec w kategorii do 83 kg Andrzej Cofalik (26 lipca), łucznicza drużyna kobiet w składzie Iwona Dzięcioł, Katarzyna Klata oraz Joanna Nowicka (2 sierpnia), a także kajakarz Marek Markiewicz (4 sierpnia).

Andrzej Cofalik

Ostatecznie polska reprezentacja wróciła ze Stanów Zjednoczonych z dorobkiem w postaci siedmiu złotych medali oraz po pięć w kolorze srebrnym i brązowym. Tym samym w klasyfikacji medalowej zajęliśmy wysokie, 11 miejsce. Do dzisiaj takiego wyniku nie udało się poprawić.