1703. Co skrywały w sobie wieże World Trade Center?

11 września 2001 roku. Znamienna data w najnowszej historii powszechnej. Zaledwie 9 miesięcy wcześniej świat wchodził w nowe milenium z nadzieją na lepsze jutro. Na nowy, doskonały czas, gdzie każdy będzie dla siebie niczym brat. Kiedy wydawało się, że najgorsze katastrofy, jakie człowiek może sprowadzić na drugich mamy już za sobą (m.in. dwie wojny światowe), zło uderzyło w najbardziej niespodziewany sposób, pokazując swoją moc. We wtorkowy, ciepły poranek zostały uprowadzone cztery samoloty. Dwa uderzyły w nowojorskie wieże World Trade Center, trzeci w Departament Ochrony Stanów Zjednoczonych, cel czwartego nie jest pewny - zostaje rozbity na polach Pensylwanii.
Cały świat na żywo śledził doniesienia tamtego dnia. U nas, w Polsce było już popołudnie, ludzie powoli wracali z pracy do domu i włączali telewizor. Ich oczom ukazała się prowadzona na żywo transmisja zza oceanu. Wszyscy ci byli świadkami zawalenia się oby dwóch wież. Pojawił się szok i niedowierzanie, a także swoisty strach. Chyba na zawsze pozostanie mi w pamięci przeraźliwy płacz kobiety, którą mijałam tamtego dnia wracając parkiem ze szkoły do domu. Ktoś inny mówił coś o ataku terrorystycznym. Oni już wiedzieli, ja jeszcze przez chwilę żyłam błogą nieświadomością.
Potem połączyłam to z snem, który miałam kilka miesięcy wcześniej. Tam samolot pasażerski wbił się w wieżowiec na moim osiedlu, a ten chwilę potem przewrócił się w stronę mojego bloku, niszcząc inne budynki po drodze i zabijając stojących przed nim ludzi. Wtedy pilot też miał powiedzieć przez radio, że to jest celowe działanie. Przez długi czas analizowałam to, co wtedy mi się przyśniło, z tym, co się stało w rzeczywistości...

Walące się wieże WTC pogrzebały pod gruzami prawie 3000 osób. Wiele osób zmarło jakiś czas później z powodu konsekwencji wdychania toksyn zawartych w dymie, który wydobywał się z płonących wież. Bardzo duży odsetek stanowili strażacy i ratownicy, którzy tygodniami pracowali na gruzowisku, próbując znaleźć najpierw żywych, a potem już tylko doczesne szczątki ofiar zamachu. Tożsamość wielu z nich potwierdzono dopiero na podstawie badań DNA. Niektórych nie udało się odnaleźć do dzisiaj uważa się te osoby za zaginione, chociaż nietrudno się domyśleć, jaki spotkał je los. 

Wśród strażaków pracujących na nowojorskim gruzowisku byli też tacy, którzy mieli polskie pochodzenie. Do jednego z nich, Jana Szumańskiego dotarł dziennikarz Onetu, Kamil Turecki. Turecki spotkał się z Szumańskim zbierając materiały do swojej książki - reportażu "Przerwane milczenie. Na gruzach World Trade Center. Polskie historie". Po latach strażak podzielił się z nim wspomnieniami na temat tego, jak wyglądała jego praca w Strefie Zero. Nie skupia się jednak na samym dniu 11 września, ale na tych, które nastąpiły po nim. Z jego opowieści można się chociażby dowiedzieć co skrywały bliźniacze wieże będące przez lata dumą Nowego Jorku.

Jan Szumański (źródło zdjęcia)

Co tak naprawdę skrywały wieże World Trade Center? "Jeżeli wydany zostanie rozkaz >>zatrzymać prace<<, a ktoś z was odmówi, będziemy strzelać".

Powyższe słowa miał usłyszeć Jan Szumański wraz z ekipą podczas odgruzowywania tego, co pozostało z kompleksu WTC po zamachu z 11 września 2001 r.

 - Wojskowy nas przestraszył. Później potwierdziły się nasze przypuszczenia - wspomina Polak będący kierownikiem prac oczyszczających Strefę Zero.
Kamil Turecki: Czy ten inny świat skrywał wiele przedmiotów, których nie spodziewaliście się znaleźć w tym miejscu?
Jan Szumański: Pewnego dnia spytałem mojego brygadzistę, czy zdaje sobie sprawę, że wielu pracowników znika na dłuższy czas z pola widzenia, i czy przypadkiem nie wie, co wtedy robią. Nie bardzo chciał odpowiedzieć, ale kiedy wyczułem, że ma jakieś pojęcie o tym, co się dzieje, nie pozwoliłem mu odejść bez wyjaśnienia. Kazał mi zabrać latarkę i poprowadził mnie w podziemia. Poszliśmy w kierunku budynku numer sześć.

W pewnej chwili poczułem zapach cygar i papierosów. Otworzyliśmy duże drzwi. Znalazłem się w olbrzymim pomieszczeniu zastawionym regałami z półkami. Przy wejściu był stół z krzesłami. Stały na nim butelki z alkoholem, szklanki i popielniczki. Na początku nie można było wiele zobaczyć, bo brakowało światła. Spojrzałem pytająco na Joego. "Przejdź się między półkami, to zrozumiesz" - powiedział. Wszystkie były wypełnione po brzegi. Stały tam najdroższe i najlepszej jakości whisky, koniaki i likiery. Obok nich kubańskie cygara i rozmaite gatunki papierosów.

Kamil Turecki: O czym wówczas pomyślałeś?

Jan Szumański: Gdy zobaczyłem, co tam jest, nadal nie byłem w stanie zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi. Joe patrzył na mnie i uśmiechał się ironicznie. Dopiero po chwili wytłumaczył mi, że to są pomieszczenia, które przed katastrofą należały do celników. Tutaj składowano rzeczy skonfiskowane na lotniskach i w portach morskich. Nic dziwnego, że moi ludzie tu przychodzili. Gdzie można wypić szklankę whisky, która normalnie kosztuje kilkadziesiąt dolarów, i zapalić drogie cygaro, nie myśląc o zawartości własnego portfela? Nie znalazłem jedynie pomieszczeń, które ponoć zawierały narkotyki i broń. Prawdopodobnie one także były chronione przez FBI lub szybko wszystko z nich wyniesiono.

Kamil Turecki: Zawsze miałeś dobry kontakt ze swoimi pracownikami. Czy tym razem nie poczułeś się oszukany, że nie mówią ci o takich miejscach?

Jan Szumański: Nie zdenerwowałem się. Było to miejsce, w którym na chwilę dawało się zapomnieć, gdzie jesteśmy. Sam muszę się do czegoś przyznać.

Kamil Turecki: Ty też wykorzystałeś sytuację. Zgadłem?

Jan Szumański: Skorzystałem z okazji. Siedząc tam i paląc jedno z bardziej ekskluzywnych cygar, zastanawiałem się, co z tym problemem zrobić. Nie byłem zły na moich ludzi, ale nie mogłem pozwolić na picie alkoholu w pracy. No i wiedziałem, że wielu z nich nie powstrzyma się przed wynoszeniem tego na zewnątrz.

Kamil Turski: Jak zareagowałeś?

Jan Szumański: Przegadałem to z moimi szefami. Przekaz był jasny: wszystko trzeba zniszczyć. Zanim jednak zdążyliśmy to zrobić, okazało się, że ktoś był szybszy.

Kamil Turecki: Jak to?

Jan Szumański: Podobno w nocy podjechała duża ciężarówka. Ktoś załadował na nią znaczną część towaru. Choć w tym okresie kamery były już zamontowane, do dziś nie wiem, czy odnaleziono osobę lub grupę osób, która to wyniosła.

Kamil Turecki: Czyli problem sam się rozwiązał.

Jan Szumański: Nie do końca. Nie wszystko zniknęło. Może nie starczyło miejsca w ciężarówce albo złodzieja coś spłoszyło. Kilka dni później nasze maszyny zniszczyły magazyn. Należało tak zrobić, żeby nikogo nie kusiło. Nie byłem jednak przy tym. Trochę żałowałem. U mnie też zadziałała wówczas ludzka natura. Pomyślałem, że przecież mogłem zabrać sobie kilka butelek...

Kamil Turecki: Słyszałem, że na im niższe piętra się schodziło, tym grubszą trzeba było mieć skórę. Dlaczego?

Jan Szumański: Pewnego dnia, chodząc po drugim poziomie, pod budynkiem numer pięć, próbowałem ocenić stan konstrukcji budynku. Między czwórką a piątką był kiedyś piękny plac z fontanną i nowoczesnymi rzeźbami. Musiałem tam ustawić potężny dźwig, który miał nam pomóc w szybkim usunięciu olbrzymich stalowych belek blokujących dostęp, gdzie mogłyby się poruszać mniejsze maszyny. Dolne piętra WTC zawsze mnie przerażały, ponieważ wchodziliśmy do miejsc, w których czas się zatrzymał. Tutaj w dalszym ciągu był 11 września. Restauracje z pozostawionymi posiłkami, półki wypełnione pączkami. Wszystko to pokryte grubą warstwą szarego pyłu. Nie było tu kolorów, nie było to nawet czarno - białe. Wszystko było szare.

Pamiętam salę konferencyjną, w której prawdopodobnie odbywało się jakieś zebranie. Widziałem przynajmniej dziesięciometrowy stół zastawiony butelkami z napojami chłodzącymi. Obok dziesiątki szklanek wypełnionych wodą, częściowo zjedzone pączki, kubki z niedopitą kawą. Laptopy. Między krzesłami zauważyłem damskie buty. Prawdopodobnie uciskały jakąś kobietę, więc zsunęła je ze stóp. Podczas ucieczki pewnie nie zwróciła na to w ogóle uwagi i wybiegła boso. Gdy o tym mówię, wyobrażam sobie panikę zgromadzonych tam ludzi.

Chodząc po tych terenach, oglądałem dokładnie części, które zostały zniszczone lub uszkodzone. W pewnym momencie zauważyłem kilka bankomatów. Jedna maszyna była częściowo rozbita. Wokół niej i wewnątrz znalazłem tysiące dolarów. Później wiele razy znajdowałem duże sumy pieniędzy. Przeważnie wrzucałem je w jakieś wiaderko i odnosiłem do odpowiednich władz, a ludzie śmiali się ze mnie.

Kamil Turecki: Dlaczego? Podpowiadali, byś je przygarnął?

Jan Szumański: Twierdzili, że wiele tych pieniędzy zniknie gdzieś po drodze, na przykład u jednego z tych ludzi, co je ode mnie odbierali. Przecież nikt nie wiedział, do kogo te środki należą. Nie byłoby też żadnego dowodu przestępstwa, jeśliby zniknęły. To jednak nie moja sprawa. Moje sumienie pozostało czyste, choć muszę przyznać, że podświadomość podpowiadała mi coś innego. Okazuje się, że nie zawsze wiemy, jak zachowamy się w nadzwyczajnych sytuacjach.

Pierwsza myśl to wypchać sobie szybko kieszenie i wydostać się na zewnątrz. Przecież to i tak ma zostać zniszczone. Za pierwszym razem włożyłem wszystkie banknoty do jakiejś torby, którą znalazłem obok. Serce mi biło w przyspieszonym tempie, bo myślałem, że ktoś skądś na mnie patrzy. Uspokoiłem się dopiero wtedy, gdy skończyłem pakowanie pieniędzy. Torbę wcisnąłem za inną maszynę i wróciłem do swojego biura. Następnie powiadomiłem moich zwierzchników. Po jakimś czasie pojawili się ludzie z agencji, być może FBI, i wyciągnęli pieniądze.

Kamil Turecki: Co jeszcze można było odnaleźć prócz pieniędzy ze zniszczonych bankomatów?

Jan Szumański: Był tam na przykład olbrzymi sklep z płytami DVD. Do tego księgarnie, sklepy z pamiątkami, damskimi torebkami, perfumerie i wiele innych. Oczywiście wszystko najlepszej jakości, bo to było miejsce z najdroższymi znanymi firmami. Nieraz ręce same się wyciągały, żeby coś zabrać.  "Przecież nikomu nie zaszkodzisz" - podpowiadał cichy głos. To działa jak narkotyk. Myślę, że gdybym to zrobił raz, prawdopodobnie nie zatrzymałbym się na tym pojedynczym akcie kradzieży.

Uważam, że dla mnie największym hamulcem była moja rola w tym miejscu. To ja miałem dawać przykład i traktowałem to bardzo poważnie. Zdawałem sobie sprawę, że gdybym zabierał to, na co mam ochotę, inni mieliby otwartą drogę do tego samego. To był duży problem, bo wielu postępowało tak na co dzień. Nie mogłem wszystkich powstrzymać. Pilnowałem tylko najbliższych pracowników. Inaczej się nie dało. Bałem się, że któryś wpadnie i zostanie aresztowany. Gdy złapano ratownika, natychmiast trafiał do aresztu. Gdy wpadał pracownik lub strażak, bywało z tym różnie. Zdarzało się, że przymykano na to oczy.

Kamil Turecki: To poważny zarzut. Złapałeś kogoś na gorącym uczynku?

Jan Szumański: To było tego samego dnia, gdy po raz pierwszy znalazłem tysiące dolarów w zniszczonym bankomacie. Staliśmy wtedy na środku Strefy Zero. Zdawałem właścicielowi sprawozdanie z ostatnich godzin pracy mojego zespołu. Ten w pewnej chwili schylił się, wyciągnął z popiołów srebrną tacę i powiedział: "Patrz, co znalazłem. Jest nawet nieuszkodzona!". Okazało się, że taca pochodziła z restauracji Okna na Świat (Windows on the World - ekskluzywna restauracja, która znajdowała się na sto szóstym i sto siódmym piętrze wieży północnej). Przez chwilę oglądaliśmy ją w zamyśleniu. Kiedy wyszliśmy na otwarty plac, pokazałem tę tacę ludziom, zastanawiając się głośno, jak mogła przetrwać nienaruszona. Potem położyłem ją na betonowej barykadzie. Peter, właściciel, zostawił mnie z moimi ludźmi.

Po jakimś czasie zauważyłem, że jeden z policjantów wziął tacę i schował pod siedzeniem swojego samochodu. Natychmiast do niego poszedłem i spytałem, co robi. "Nie twoja sprawa" - odpowiedział. "Chyba moja. Ja to znalazłem. Podobne rzeczy oddajemy do muzeum" - stwierdziłem. Zwróciłem mu uwagę, ale on nadal nie chciał jej oddać. Ponieważ upór to jedna z moich cech, nie poddałem się i dalej zadawałem mu różne pytania. Robiłem to tak długo, aż wyprowadziłem go z równowagi. "Ja to schowałem, jako dowód twojej kradzieży" - wypalił. Od razu popchnął mnie na maskę swojego samochodu. Kazał rozłożyć ręce i nogi. Zaczął też recytować mi moje prawa. "Masz prawo nic nie mówić...". Założył mi kajdanki i już był gotów zabrać mnie do aresztu. Na moje szczęście w tym momencie na placu pojawił się agent FBI, któremu przekazałem znalezione pieniądze. "Co ty robisz?" - zwrócił się do policjanta. "Aresztuję go za kradzież". "Kradzież? Czego?". "Srebrnego talerza z WTC". W tym momencie wtrąciłem się do rozmowy. "Jeżeli to ja próbowałem kraść, to dlaczego taca leży schowana pod siedzeniem w twoim samochodzie?". Policjant nie odpowiedział, tylko spoglądał na agenta FBI. "Puść go natychmiast. Ten człowiek oddał nam dzisiaj tysiące dolarów, a ty twierdzisz, że ukradł głupią tacę?".

Policjant nie chciał mnie uwolnić. Przez pewien czas dyskutował gorączkowo z agentem, ale już po pierwszej groźnie agenta, że FBI się do niego dobierze, zdjął mi kajdanki i pozwolił odejść. Mój charakterek dopominał się, żeby zawołać: "A tacę oddasz?", ale tym razem zwyciężyła roztropność. Odszedłem szybkim krokiem do miejsca, w którym pracowaliśmy Od tego momentu wiedziałem, że muszę być uważny i jeszcze bardziej się pilnować oraz dbać o moich pracowników. bo tych drogocennych znalezisk było więcej i kusiły... Ale nikt z nas nie spodziewał się odkrycia amunicji i broni.

Kamil Turecki: Co było sygnałem, że takie miejsca istnieją?

Jan Szumański: Na pewno jedno z naszych spotkań z przedstawicielami miasta. Codziennie, nieraz nawet kilka razy dziennie trzeba było zostawić pracę i iść na naradę. Ich lokalizacje się zmieniały w zależności od warunków i dostępu do pobliskich budynków. Początkowo była to zwykła przyczepa kempingowa ustawiona między ruinami budynków. Musieliśmy mieć miejsce, do którego można było się szybko dostać. Brakowało czasu na długie spacery czy dojazdy samochodem. Wszystko planowano co do minuty. Każdy był niezastąpiony. Ta olbrzymia organizacja pracowała jak w szwajcarskim zegarku, a ponieważ była tak potężna, pojedyncze incydenty i zakłócenia nie potrafiły zniszczyć jej struktury działania. Cała okolica nie miała elektryczności, wody, kanalizacji i telefonów. Nawet te komórkowe nie działały, bo główna wieża nadawcza znajdowała się na szczycie wieżowców, po których pozostał gruz. Po jej zniszczenia połączenia, jeżeli w ogóle były, nie gwarantowały dobrej jakości.

Po jakimś czasie opuściliśmy naszą przyczepę i znaleźliśmy miejsce w pobliskiej zamkniętej szkole, a później w budynku należącym do American Express. Na jednym z takich spotkań mężczyzna w wojskowym mundurze wezwał głównych reprezentantów firm, które kierowały pracami. Było nas czterech. Przez dłuższy czas przyglądałem się temu oficerowi. Nie wypowiadał ani słowa, ale jego mina wyraźnie nam mówiła: Don't fuck with me ("nie zadzieraj ze mną"). Potężnej budowy, z dziesiątkami naszywek na mundurze, wyglądał naprawdę groźnie.

Nigdy nie nauczyłem się rozpoznawać rang wojskowych, ale ten sprawiał wrażenie kogoś, kto ma dużo do powiedzenia. Przez całe spotkanie obserwował nas uważnie i w milczeniu. Pod koniec wstał i głębokim, stanowczym głosem przekazał nam, że po zakończeniu mamy się z nim spotkać w korytarzu. Bardzo ciekawy, o co chodzi, natychmiast się za nim udałem. Czekaliśmy na innych. Oficer kołysał się lekko na wyprostowanych nogach i dalej nic nie mówił. Wreszcie, kiedy byliśmy już w komplecie, odezwał się: "Przede wszystkim chciałbym wam powiedzieć, że jeżeli wolicie uniknąć kłopotów, to wszystko, o czym będę tu mówił, ma zostać między nami. Nie wiem, czy zdajecie sobie sprawę, że w budynkach, które zostały zniszczone, znajdowały się siedziby wielu organizacji posiadających broń. Między innymi pod budynkiem numer sześć są pomieszczenia, w których znajdowały się jej składy". Jego głos powoli nabierał siły i ton zaczął przypominać bardziej krzyk niż przemowę: "Wy możecie kierować odgruzowywaniem, to nie moja sprawa. Widzieliście moich ludzi z karabinami maszynowymi w okolicach budynku sześć. Mówię wam tu i teraz, że jeżeli wydany zostanie rozkaz >>zatrzymać prace<<, a ktoś z was odmówi, moi ludzie będą strzelać. Taki mają rozkaz. Nie mam zamiaru tłumaczyć wam dlaczego, co i jak. Tylko was ostrzegam. Przekażcie swoim podwładnym, że mają słuchać naszych rozkazów". Odwrócił się i odszedł.

Kamil Turecki: Jak na to zareagowałeś?

Jan Szumański: Potem spotkałem się z nim jeszcze nieraz. Okazało się, że jeśli zrzuci swoją wojskową maskę, jest całkiem sympatyczny. W tamtym dniu jednak nas przestraszył. Często później rozmawiałem z innymi pracownikami na ten temat. Każdy opowiadał o tym, co usłyszał. Kilka faktów zostało potwierdzonych. W budynkach znajdowała się główna siedziba FBI, a także arsenały innych agencji, na przykład celników. O pomieszczeniach celnych, w których składowano przedmioty z przemytu skonfiskowane na lotniskach czy w portach morskich, już wspominałem.

Kamil Turecki: Czy rzeczywiście znaleźliście jakąś broń?

Jan Szumański: I tak, i nie. Żadnej broni, a amunicja okazała się bezużyteczna. Przypomniała mi się pewna sytuacja. Pracowaliśmy wówczas przy usuwaniu metalowych belek między budynkami numer pięć i sześć. Przy palnikach pracowali ludzie z różnych związków zawodowych. W pierwszych tygodniach w Strefie Zero nie miało znaczenia, czy ktoś do nich należał. Było to spontaniczne działanie tych, którzy znaleźli się tu tylko w jednym celu - niesienia pomocy pogrzebanym pod gruzami.

Później dzień po dniu ta nasza ludzka twarz zaczęła gdzieś powoli ustępować chciwości i podłości. Wszystkie związki zaczęły walczyć o swoje prawa - o to, do kogo należy dana działka, czy palniki mają obsługiwać operatorzy, robotnicy, czy metalowcy i tak dalej. Każdy miał jakieś punkty zaczepienia i udowadniał własne racje. Przez długi okres spierałem się z nimi, gdyż ważniejsze dla mnie było to, co kto potrafi, a nie skąd pochodzi, ale po jakimś czasie musiałem się poddać. Każda praca była wykonywana przez wyspecjalizowane grupy ludzi. Palnikami i cięciem belek zajmowali się metalowcy. Kiedy palniki cięły stal, stopiona część w płynnej postaci spadała i zasychała, tworząc przeróżne formy. W pewnym momencie usłyszałem strzał. W następnej sekundzie krzyk. Pracownik trzyma się za twarz. Wokół panika, bo nie wiedzieliśmy, co się stało. Kiedy zbliżyliśmy się do niego, zauważyłem krew spływającą po jego dłoniach. Szybko wyprowadziliśmy rannego z gruzowiska i karetka zabrała go do szpitala. Przed wyjazdem zdążył nam powiedzieć, że podczas pracy wybuchł pocisk i zranił go w policzek. Wróciłem na miejsce wypadku i zacząłem sprawdzać, co się stało. Odkryłem pod belkami tysiące kul karabinowych. Większość z nich była już bezużyteczna.

Palące się budynki wytwarzały taką temperaturę, że wszystko się stopiło. Podnosiłem z ziemi różnego rodzaju bryłki. Były to stopiony metal i beton wypełniony rozerwanymi łuskami naboi. Okazało się jednak, że w jakiś cudowny sposób niektóre pociski przetrwały. Jeden z nich wystrzelił, kiedy spłynął na niego topiący się metal z ciętej belki. Na szczęście rana okazała się niegroźna i po kilku dniach nasz kolega wrócił do pracy. Te bryłki stopionych razem materiałów, które tam odkryłem, nie były czymś niezwykłym. Poniewierały się wszędzie. Różnica była tylko w nabojach, które stanowiły część stopu. Zachowałem sobie taki kawałek. To jedna z moich nielicznych pamiątek ze Strefy Zero.

Kamil Turecki: Czy wśród znalezisk coś zaskoczyło cię bardziej niż broń i strzelająca amunicja?

Jan Szumański: Kilka tygodni po wydarzeniu, w którym ucierpiał nasz kolega po fachu, czekała mnie jeszcze większa niespodzianka. Jedna z moich koparek wyciągnęła ze zgliszcz bryłę kilkumetrowej średnicy. Była jeszcze gorąca, bo temperatury pod nami sięgały setek stopni. Zdarzało się nawet, że koparka wydobywała płynny metal. W nocy było to bardzo efektowne. Wyglądało tak, jak byśmy bawili się przy aktywnym wulkanie. Bryła zainteresowała mnie z powodu swoich różnych kolorów, choć to może za dużo powiedziane, bo u nas nic nie było kolorowe. Wszystko było w tysiącach odcieniach szarości. Podszedłem do niej i po dokładnym obejrzeniu okazało się, że mam do czynienia z mieszaniną betonu i metali, tyle że już bez amunicji. Stalowe części nie zdążyły się stopić i wystawały z bryły w oryginalnej formie.

Najciekawszy element tego tworu zauważyłem w ostatniej chwili. Z bocznej części znaleziska maszyna odłupała mały kawałek. To, co zobaczyłem, było niezwykłe. Gdybym nie miał dowodów, nikt by mi nie uwierzył. W środku znajdowały się kartki papieru! Setki stron... Delikatnie złapałem część z nich i pociągnąłem ku sobie. Wtedy przeżyłem jeszcze większy szok. Trzymałem w ręku skrawek dokumentu, który dawało się odczytać! Te papiery nie były spalone, inaczej zostałby po nich tylko popiół. Wszystko wskazuje na to, że zostały zalane stopionym metalem i betonem w bardzo krótkim czasie i naruszone jedynie przez temperaturę, a nie ogień. Ostrożnie przesunęliśmy nasze odkrycie w bezpieczne miejsce. Tam też przeleżało przez następne kilka dni, a później zostało wywiezione. Nie miałem pojęcia, gdzie ulokowano bryłę, aż do grudnia 2006 roku, kiedy zauważyłem jej zdjęcie w gazecie o przeczytałem, że leży ona w jednym z hangarów na lotnisku JFK w Nowym Jorku, czyli w miejscu, w którym przechowywano wszystko, co przetrwało w gruzach WTC.

Gruzy WTC (źródło zdjęcia)

źródło: https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/wtc-atak-na-world-trade-center-co-kryly-wieze/sb66ydr