1719. "Zostań, a potem walcz" - przesłanie dla każdego z nas

Czy można być tak zabieganym w codzienności, żeby zapomnieć o swoich własnych urodzinach? Nigdy bym nie przypuszczała, że tak. Pomoc w nauce Maksymowi i Kropce, operacja ręki księdza, aż w końcu kontuzja mojego stawu skokowego oraz natłok innych spraw sprawił, że zupełnie nie zwróciłam uwagi na to, że właśnie nadszedł ten dzień, kiedy oficjalnie stałam się rok starsza. I może gdyby nie kilka telefonów, które dostałam wieczorem, wiadomości na fb, czy też właśnie tutaj na blogu (za co serdecznie Wam dziękuję), to nawet nie zwróciłabym uwagi, że to właśnie jest ten dzień. Nawet dostałam dosyć nietypowe (i na pewno niezamierzone) prezenty z tej okazji. I to zarówno negatywne, jak i pozytywne. O negatywnym napisałam w ostatniej notatce, o pozytywnych jeszcze napiszę.
Skąd taki początek tejże notatki? Pokrywa się on niejako z jedną z książek, po którą miałam ochotę już od jakiegoś czasu. Wreszcie mi się to udało. Można nawet powiedzieć, że pozycja była niejako moim własnym prezentem urodzinowym. "Zostań, a potem walcz", to kolejna książka* autorstwa Johna Boyne'a, którą miałam przyjemność przeczytać w ostatnim czasie. Jak każda powieść tego irlandzkiego pisarza, także i ta wciągnęła mnie do tego stopnia, że przeczytałam ją w jeden dzień. Pisarza pokochałam od pierwszego zdania "Chłopca w pasiastej piżamie", którego przeczytałam pierwszy raz przeszło 15 lat temu. Z każdą kolejną książką obdarzałam go coraz większym zaufaniem. I nie zawiodłam się. Tym razem nie mogło być inaczej.

Tytuł: "Zostań, a potem walcz"

Autor: John Boyne
Wydawnictwo: Replika
Poznań 2018

Ilość stron: 240

Piąte urodziny są pierwszymi, które utrwaliły się w mojej pamięci. Chodziłam już wtedy do zerówki. Jak dziś widzę zeszyt ćwiczeń ze ślaczkami, który na chwilę musiał ustąpić miejsca nowym puzzlom przedstawiającym Alicję w Krainie Czarów - prezencie urodzinowym. 

John Boyne rozpoczyna historię opowiedzianą w "Zostań, a potem walcz" w dniu piątych urodzin głównego jej bohatera Alfiego. Jest to podwójnie wyjątkowy dzień - w tym dniu wybuchła także I wojna światowa. Alfie jeszcze nie wie jak wraz z tym zmieni się jego życie. Na razie jedynie wiele jego kolegów i koleżanek odwołuje swój udział w przyjęciu urodzinowym. Alfie się tym jednak nie przejmuje. Ważne, że jest babcia, i Stary Bill Hemperton, i ulubiona koleżanka Alfiego, Kalena, z tatą, i ukochany tata chłopca. Ten ostatni obiecuje Alfiemu, że na pewno nie uda się na front. Jednak nazajutrz malec odkrywa, że Georgie nie dotrzymał danej mu obietnicy i poszedł walczyć z wrogiem. Od tego momentu chłopiec mieszkał sam z mamą. Było im ciężko, aby podreperować rodzinny budżet, Alfie opuszcza w niektóre dni szkołę i idzie robić za pucybuta na dworcu King Cross. Akcesoria do tego potrzebne znajduje w domu Kaleny, którą pewnego dnia wraz z tatą deportowali w inne miejsce. Ale to nie jedyne zmartwienie dziewięcioletniego już chłopca. Wszak nie wie, co się dzieje z jego ukochanym rodzicielem. Przez jakiś czas do domu przychodziły listy pisane przez Georgie'a, nagle jednak przestały. Alfie tłumaczył to sobie tym, że na pewno zginął podczas jakiejś bitwy. Pewnego razu, podczas pucowania butów nieznajomego, wzrok Alfiego pada na trzymany przezeń plik dokumentów. Jego uwagę przykuwa jeden z mieszczących się na nich numerów - chłopiec wie, że taki sam numer wojskowy nosi jego tato. Postanawia wybrać się w niedaleką podróż, aby sprawdzić, czy tata naprawdę żyje i w razie potrzeby sprowadzić go do rodzinnego, kochającego domu.

"Zostań, a potem walcz" to kolejny obraz wojny, widzianej oczami dziecka. Tym razem jest to nie druga, a pierwsza wojna światowa. Boyne, jak zresztą w pozostałych powieściach o tego typu tematyce, nie przedstawia jej jednak od tej złej strony. Tradycyjnie już próżno w niej szukać opisów krwawych bitew i trupów bez kończyn. Za to na pierwszy plan wysuwają się takie problemy, jak miłość względem siebie członków rodziny, oddanie względem drugiego człowieka, tęsknota za tym, co utraciliśmy, strach o bliskich, nadzieja na poprawę losu. Czyli właściwie coś, co jest znane niemal każdemu pokoleniu. Alfie to normalny chłopak, taki jakich wielu - lubiący dłużej pospać, mający swoje ulubione smaki i sposoby spędzania czasu, chcący być wreszcie dorosłym, aby tak jak tata rozwozić co rano mleko. Kocha swoich rodziców i autentycznie martwiący się o nich - o tatę, z którym nie wiadomo co się dzieje, i o mamę pracującą ponad siły. A jednocześnie niesamowicie odważny i pomysłowy, dążący do osiągnięcia obranego celu mimo piętrzących się przeciwności losu. Być może to sprawia, że jest tak bliski sercu czytelnika. To ten rodzaj człowieka, z którym chce się przebywać. Pomysłowe jest też osadzenie głównej akcji książki** - zaczyna się o na w dniu wybuchu I wojny światowej, a kończy wraz z dniem jej zakończenia. Dla mnie ma to symboliczny wydźwięk - być może coś rozpocznie się nie po naszej myśli, ale warto do końca wierzyć w to, że koniec tego czegoś będzie naprawdę piękny.

I na koniec podzielę się z Wami taką oto historyjką:

Dwa rozdziały pozwoliłam sobie przeczytać leżącemu w szpitalnym łóżku Księdzowi Niosącemu Światło. Robiłam to w miarę możliwości półgłosem, żeby specyfiką mojego głosu zbytnio nie przeszkadzać i jemu, i innym pacjentom leżącym na sali. Aż nagle, ni stąd, ni z owąd, słyszę:

- Ale dlaczego nie czytasz tego normalnie na głos?

Po krótce wyjaśniłam mu moją motywację. Co usłyszałam w odpowiedzi?

- Ależ nie wygłupiaj się. Ja lubię barwę twojego głosu. A i myślę, że inni też chętnie posłuchają tej historii. 

No proszę, kto by przypuszczał, że komuś kiedykolwiek spodoba się sposób mojego czytania? Poczułam się trochę jak w podstawówce, kiedy dostawałam oceny bardzo dobre za przeczytanie jakiejś czytanki.

A poza tym myślę, że tytuł tej książki doskonale do niego pasuje. Zresztą, jak do każdego z nas.

* Po moim ukochanym "Chłopcu w pasiastej piżamie", "Chłopcu na szczycie góry" oraz "W cieniu Pałacu Zimowego"

** Czyli bez ostatniego rozdziału, który można potraktować jako epilog