1575. Majówkowe podróżowanie bez wychodzenia z domu

Pogoda, jaką zaserwowała nam tegoroczna majówka raczej zniechęcała, niż zapraszała nie tylko do odbycia jakiejś podróży krajoznawczej, ale nawet do spacerów po najbliższej okolicy. Właściwie poza "Biegiem bohaterów" i wyjściem na nabożeństwo majowe oraz dzisiejszą Mszę świętą to nie ruszałam się zbytnio z domu. Mimo to mogę powiedzieć, że odbyłam cudowną podróż dookoła Polski (i nie tylko), a moimi przewodnikami byli Jan Kochanowski, Eliza Orzeszkowa oraz Maria Konopnicka.
Tuż przed weekendem majowym przyszła do mnie niewielkich rozmiarów przesyłka. Tym razem bardzo dobrze wiedziałam, co się w niej znajduje. 

Kilka dni wcześniej zamówiłam bowiem u Agnieszki pozostałe trzy części (V, VI i VII) jej podróży literackich. Pierwsze cztery tomy (dotyczące podróży śladami kolejno Adama Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza, Stefana Żeromskiego oraz Bolesława Prusa) zakupiłam jeszcze w 2020 roku i kilkakrotnie je przewertowałam od pierwszej do ostatniej strony. Stały się one doskonałą alternatywą dla podróżowania, kiedy z powodu pandemii było ono mocno ograniczone. Jak możecie się domyślić, lubię podróżować i poznawać nowe miejsca, a także odkrywać na nowo te stare i dobrze mi znane, lecz brak prywatnego środka transportu bardzo mi to w tamtym czasie utrudnił. Wystarczyło jednak wtedy wziąć do ręki jedną z książek Agnieszki i niczym za dotknięciem czarodziejskiej różdżki przenosiło się w różne miejsca związane ze wspomnianymi postaciami, zarówno w Polsce, jak i za granicą. O samych książkach możecie poczytać w >>TYM<< wpisie. Miałam nadzieję, że teraz będzie tak sami i nie zawiodłam się. Przeczytanie całości zajęło mi trzy dni. A trwałoby to szybciej, gdybym jednocześnie nie musiała wertować wszystkich aktów prawnych dotyczących pomocy uchodźcom z ogarniętej wojną Ukrainy (ale dzięki temu drugi rozdział pracy licencjackiej już jest napisany).

Na przysłowiowy pierwszy ruszt poszedł bohater piątej części cyklu, prawdziwy przedstawiciel epoki renesansu - Jan Kochanowski. 

Kto nie zna Jana z Czarnolasu, niech pierwszy rzuci kamień. Do historii przeszedł m.in. dzięki cyklowi "Trenów" w większości poświęconym przedwcześnie zmarłej córce Urszulce (chociaż jakiś czas później musiał się zmierzyć ze śmiercią drugiej córeczki, Hanny. Wiedzieliście o tym? Bo ja dowiedziałam się dopiero z tej książki). Jak sam przydomek wskazuje, Kochanowski kojarzony jest głównie ze wspomnianym Czarnolasem. Jak przekonuje autorka, jest to błędne przekonanie i zabiera czytelnika w podróż niemal po całej Europie.

Wędrówka ta rozpoczyna się w położonej w powiecie zwoleńskim Sycynie, gdzie ojciec Jana, Piotr, miał swój majątek i gdzie przyszedł na świat ten wybitny renesansowy poeta. Następnie przenosimy się do Krakowa, gdzie w osławionej już Akademii Krakowskiej zdobywał pierwsze poważne wykształcenie. Podróżujemy po zagranicznych ośrodkach nauki, takich jak Paryż, czy Padwa, aż w końcu wracamy do rodzinnego kraju. Na słynny Czarnolas trzeba jednak trochę poczekać, bo po drodze są jeszcze takie miejscowości, jak chociażby Kraków, Warszawa, Wilno, Płock czy też Tykocin. Wreszcie przychodzi czas na Czarnolas, w którym pisarz, mimo rodzinnych tragedii, raczej czuje się szczęśliwy. Ale nie on jest ostatnim przystankiem ziemskiej wędrówki Kochanowskiego. Wielki renesansowy pisarz zmarł bowiem w Lublinie, a został pochowany w Zwoleniu.

Chociaż od czasów, w których żył Jan Kochanowski upłynęło już trochę czasu, autorce w znakomity sposób udało się oddać klimat tamtejszej epoki. Nawet jeżeli nie zachowały się żadne budynki z tamtego okresu, starała się opisać ich wygląd. Poza tym ukazuje pomniki i tablice pamiątkowe poświęcone artyście i "przemyca" fragmenty jego dzieł. Wszystko to sprawia, że książkę po prostu chce się czytać.

We wtorek przyszedł czas na zapoznanie się z postacią Elizy Orzeszkowej. Jak wiecie, tego dnia też biegłam w "Biegu Bohaterów". Jednak udało mi się gdzieś pomiędzy odbiorem pakietu, a samym startem sięgnąć do tej pozycji, która jednak nie jest jakoś specjalnie obszerna - sama nie wiem, kiedy minęły te 112 strony. 

Przyznam szczerze, że ze wszystkich dotychczasowych postaci  cyklu "Podróże literackie" Eliza Orzeszkowa jest mi najmniej znana zarówno pod względem biografii, jak i utworów, które napisała. Oczywiście znam jej "Nad Niemnem", "Glorię victis", "A... B... C...", "Tadeusza", a nawet "Dobrą panią", wiedziałam, że była nominowana do Nagrody Nobla ("przegrała" jednak z Henrykiem Sienkiewiczem), ale niewiele ponadto. Tymczasem książka w ciekawy sposób przybliżyła mi jej życiorys. 

Biografia Elizy Orzeszkowej, a właściwie Elżbiety Pawłowskiej, bo tak pierwotnie nazywała się pisarka, rozpoczęła się na Milkoszczyźnie, gdzie przyszła na świat. Następnie kilkunastoletnia Ela wyjeżdża na pensję do Warszawy, gdzie poznaje Marię Konopnicką i szczerze się z nią zaprzyjaźnia. Znajomość ta trwa aż do śmierci Orzeszkowej. Zwiedzamy też Ludwinów, gdzie Elżbieta Orzeszkowa przez wiele lat mieszkała wraz z mężem. Po nieudanym małżeństwie Eliza wraca w rodzinne strony. Nie potrafi jednak usiedzieć w nich na dłużej i często wyjeżdża. Najczęściej na Kresy Wschodnie, ale pisarka odwiedza też m.in. Pragę, Wiedeń i Zurych. Swoją życiową podróż kończy w położonym ówcześnie na terenie Białorusi Grodnie. Tam jest nie tylko jej grób, ale i piękny pomnik w centrum miasta.

Tak jak pisałam, Orzeszkową znam bardzo słabo. Jednak lektura książki w bardzo przyjemny sposób odsłoniła mi kolejne karty jej życiowej drogi. Urocze dworki na zapomnianych dawnych ziemiach polskich nadały lekturze swoistego klimatu, zaś cytaty z jej dzieł w ciekawy sposób uzupełniła całość.

Moja majówkowa przygoda z "Podróżami literackimi" zakończyła się dzisiaj, kiedy sięgnęłam z samego rana po ostatnią, jak dotąd, część, która została poświęcona Marii Konopnickiej. Nie ukrywam, że zajrzałam do niej z największą chyba ciekawością, ponieważ pewien jej procent został umiejscowiony w mieście, w którym mieszkam.

Maria Konopnicka urodziła się w Suwałkach. Wkrótce wraz z rodziną przeprowadziła się do Kalisza, gdzie przeżyła nie tylko kilka kolejnych lat, ale i śmierć matki. Podobnie jak Eliza Orzeszkowa, w wieku kilkunastu lat wyjechała na pensję do Warszawy. W obecnej stolicy wyszła też za mąż i urodziła dzieci. Odwiedzała je wtedy, kiedy już się usamodzielniły. Agnieszka Zielińska ruszyła ich tropem m.in. do Sannik, Dąbrowy Górniczej czy też Arkadii. Konopnicka była też w Krakowie oraz Suchej Beskidzkiej. Następnie, po trochu w związku z chorobą gardła, wyruszyła w podróż m.in. do Zurychu, Mediolanu, Florencji, Drezna, Paryża, Wiednia oraz Nicei. Na krótko wróciła do Żarnowca, gdzie miała swój dworek, który otrzymała od narodu polskiego na 25-lecie swojej pracy pisarskiej. Pisarka zmarła w 1910 roku we Lwowie, gdzie przebywała na kuracji. Tam też po dzisiaj na Cmentarzu Łuczakowski znajduje się jej grób, który miałam okazję zobaczyć w 2017 roku.

Z zachwytem przemierzałam kolejne karty książki. Oczywiście Agnieszka Zielińska opisała o wiele więcej miejscowości niż wymieniłam. Oczywiście najwięcej uwagi poświęciłam rozdziałowi opisującemu pobyt Konopnickiej w moim rodzinnym mieście. Ciekawie napisany tekst okraszony interesującymi zdjęciami dostarczył mi o wiele więcej informacji, niż lekcje szkolne. Aż zrobiło mi się żal, kiedy dobiegłam do końca.

Cała seria jest tak ciekawie napisana, że mogę ją polecić każdemu, nawet typowym ścisłym umysłom. Nie przedstawia postaci w standardowy sposób, ale jej kanwę stanowią miejsca, z którymi byli związani i w których przebywali. Stanowi też ciekawą propozycję wycieczek do tych miast i wsi, które pamiętają bohaterów poszczególnych części.

I tak na szybko - całą trylogię podrzuciłam tegorocznemu maturzyście, znanemu na blogu pod nazwą Archimedes (pozostałe cztery części pożyczyłam mu jakiś czas temu). Nie kazałam mu się tego uczyć, to już nie pora na to (chociaż ja dzień przed czytałam "Chłopów" Reymonta i okazało się, że jedno z wypracowań na polskim dotyczyło właśnie tej lektury), bardziej jako ciekawostkę. 

A swoją drogą - Archimedes i matura (z polskiego i angielskiego, bo z fizyki i matematyki jest zwolniony z najwyższym wynikiem z rozszerzenia - taki zdolniacha!). A dopiero co szedł do Pierwszej Komunii Świętej. Kiedy to minęło...