1576. Śladami koronacji Karola III - Opactwo Westminsterskie

W czasie, kiedy oczy całego świata zwrócone były w kierunku koronacji króla Karola III oraz jego żony, Kamili, która miała miejsce nie gdzie indziej, jak w stolicy Wielkiej Brytanii, Londynie, ja wracałam wspomnieniami do września 2016 roku. Wtedy to bowiem miałam okazję być na kilkudniowej wycieczce w Anglii i zwiedzić m.in. Londyn. Na trasie, dostosowanej do potrzeb i możliwości ludzi mających problemy z poruszaniem się, w tym na wózkach, nie mogło zabraknąć również Opactwa Westminsterskiego, jak i placu przed Pałacem Buckingham wraz z przylegającym do niego przepięknym ogrodem.
Ceremonia koronacji Karola III na króla rozpoczęła się o godzinie 11:00 (12:00 czasu polskiego) we wspomnianym Opactwie Westminsterskim. Chwilę wcześniej para królewska przyjechała pod świątynię w pięknej karecie. Ich przybycie ogłosiło bicie dzwonów. W środku Opactwa czekało na nich ok. 2000 gości.
W ceremonii wzięli udział m.in. książę William z księżną Kate i dziećmi. Ich dziewięcioletni syn George był jednym z czterech paziów króla, którzy nieśli tren przyszłego króla. Na uroczystość przybył też młodszy syn króla, książę Harry. Z powodu konfliktu z resztą rodziny jego obecność była wielką niewiadomą. Oprócz tego na ceremonii pojawili się członkowie zagranicznych rodzin królewskich oraz przywódcy innych państw.
Warto tutaj zaznaczyć, że koronacja nie zmienia statusu monarchy. Karol III objął tron z chwilą śmierci swojej matki, która miała miejsce 8 września 2022 roku. Dwa dni później została zwołana w tym celu Rada Akcesyjna, która potwierdziła ten fakt. Jak wyjaśniał w oświadczeniu Pałac Buckingham, koronacja jest "okazją do zabawy i świętowania, ale jest również uroczystą ceremonią religijną".
Nabożeństwu przewodniczył arcybiskup Canterbury. Pierwszą jego częścią była prezentacja Karola III. Duchowny przedstawił go jako "niekwestionowanego króla" Wielkiej Brytanii. W identyczny sposób chwilę później władcę zaprezentowały trzy inne osoby: damy Orderu Podwiązki i Orderu Ostu, a także odznaczony Krzyżem Jerzego były żołnierz. Po raz pierwszy w historii koronacji prezentacji dokonały osoby świeckie i kobiety. Wszyscy oni zwrócili się do zgromadzonych z pytaniem, czy są gotowi okazać królowi hołd oraz gotowość do służby. Odpowiedź brzmiała: "Boże, chroń króla Karola". Następnie król złożył przysięgę koronacyjną, w której przyrzekał rządzi w każdym z państw uznających jego władzę zgodnie z ich prawami i zwyczajami, wymierzać sprawiedliwość z miłosierdziem, podtrzymywać w kraju protestantyzm, a także chronić Kościół Anglii, jego biskupów i duchowieństwo. Następnie przeszli do czytać. Fragment Listu do Kolosan, mówiący m.in. o tym, że wszystko zostało stworzone przez Boga i dla Boga, został odczytany przez premiera Wielkiej Brytanii - Rishi'ego Sunaka. Co ciekawe polityk ten jest praktykującym hinduistą. Z jednej strony, tradycją jest, że premierzy brytyjscy czytają podczas tego typu uroczystości fragmenty z Pisma Świętego, jedna z drugiej jest to pierwszy przypadek, aby dokonał tego szef rządu innego wyznania niż chrześcijańskie.

Karol przed koronacją (źródło zdjęcia)

Podczas uroczystego nabożeństwa Karol został namaszczony oliwą sprowadzoną z samej Jerozolimy, przekazano mu też insygnia władzy królewskiej oraz nałożono mu na głowę ważącą ok. 2 kilogramy koronę św. Edwarda. Namaszczenie było jedyną niewidoczną dla innych częścią ceremonii, podczas której król został zasłonięty ozdobnym parawanem. Aby tego dostąpić, Karol musiał zdjąć okazały płaszcz koronacyjny i usiąść na tronie świętego Edwarda. Arcybiskup namaścił go, używając olejku z oliwek ze Wzgórza Oliwnego w Jerozolimie. Wykonał znak krzyża na jego głowie, piersi i rękach. Gest ten podkreśla duchowy status monarchy, który, jak pamiętamy z lekcji historii, jest głową Kościoła Anglii.
Następnie nastąpiła właściwa koronacja, która była kulminacyjnym momentem w Opactwie Westminsterskim. Siedzącemu na tronie koronacyjnym królowi nałożono zbroję, stułę, złoty płaszcz koronacyjny, rękawicę oraz pierścień, do rąk wręczono jabłko i berło. Arcybiskup nałożył na głowę Karola III koronę świętego Edwarda. Nowy król miał ją na głowie po raz pierwszy i ostatni. Zgromadzeni krzyknęli "Boże, chroń króla!"

Karol III przyjął przysięgę wierności od arcybiskupa Canterbury Justina Welby'ego oraz swojego potencjonalnego następcy - księcia Williama, którzy zrobili to w imieniu całego społeczeństwa. Kiedyś przed monarchą przyklękali i przysięgali wierność wszyscy członkowie jego rodziny oraz Izby Lordów. Dzisiaj zgromadzeni w opactwie oraz uczestniczący w uroczystości za pośrednictwem mediów, zostali poproszeni, aby dołączyli do tej przysięgi poprzez powtórzenie odpowiedniej formuły.

Po namaszczeniu i koronacji Karola III, podobny proces inicjacji przeszła jego małżonka, Kamila. Jak można się domyśleć, element ten miał prostszą i krótszą formułę niż w przypadku Karola. Kamila została koronowana pochodzącą z 1911 roku koroną Marii Teck. Była to pierwsza sytuacja od ponad 300 lat, aby małżonka monarchy użyła istniejącej już korony, a nie takiej, która została wykonana specjalnie na tą okazję. Już wcześniej zapowiedziano, że zgodnie z wolą królowej Elżbiety II, Kamili będzie przysługiwał tytuł "królowej".
Po koronacji w świątyni przystąpiono do komunii oraz przyjęto błogosławieństwo. Następnie król Karol poszedł do kaplicy świętego Edwarda, aby zamienić noszoną koronę na imperialną koronę państwową. Na koniec ceremonii w Opactwie Westminsterskim para królewska opuściła procesyjnie świątynię przy dźwiękach hymnu narodowego "Boże, chroń króla". Podczas ceremonii pojawił się też pewien polski akcent - córka Andrzeja Panufnika (kompozytora znanej powstańczej piosenki "Warszawskie dzieci), Roxanna, skomponowała "Sacrum", które śpiewano na dwa chóry. Coś pięknego i niezwykłego.

Koronacja Karola była krótsza, skromniejsza i dostosowana do współczesnych realiów niż koronacja jego matki, Elżbiety. Zachowała jednaj wszystkie niezbędne i najważniejsze elementy.

Król Karol III (źródło zdjęcia)

Ceremonia była niesamowita, ale i samo Opactwo Westminsterskie jest nietuzinkowym miejscem na mapie stolicy Wielkiej Brytanii. Tradycją jest, że to właśnie w nim dokonywane są akty koronacyjne głów angielskiej monarchii.

Od tej strony trochę przypomina słynną katedrę Notre Dame

Opactwo Westminsterskie to kościół koronacyjny królów Anglii od wieków, a konkretniej od 1066 roku, kiedy to władza została przejęta przez dynastię Normanów. Według zapisków kościelnych, Karol III jest 40. panującym monarchą, którego koronacja odbyła się właśnie w tym miejscu. Poprzednie uroczystości koronacyjne jego matki, królowej Elżbiety II, odbyły się blisko 70 lat temu - w 1953 roku.
Opactwo jest dawnym kościołem klasztornym benedyktynów. To jedno z najbardziej zabytkowych miejsc kultu w kraju, tak bardzo przesiąkniętym historią. Tylko do 1790 roku pochowano w nim ponad 100 królów.  To, że we wspaniałej budowli w stylu gotyckim odbywają się też śluby królewskie, jest jednak dosyć nowym zjawiskiem - dotychczas odbyło się zaledwie 15 tego typu ceremonii.

Obecny wygląd kościoła zawdzięcza się Królowi Henrykowi III, który w 1245 roku zlecił wybudowanie nowego budynku dla istniejącej od wczesnego średniowiecza świątyni opactwa. Henryk III zażyczył sobie, aby nowa świątynia była zbudowana w bardzo nowoczesnym stylu francuskiego gotyku katedralnego. Dużą część prac budowlanych ukończono do momentu konsekracji kościoła w 1269 roku, jednak nawę ostatecznie ukończono w 1506 roku. W czasie II wojny światowej niemieckie bomby wywołały zniszczenia, które zostały naprawione po jej zakończeniu.

Strona, z której się patrzy na katedrę ma znaczenie

W średniowieczu w Opactwie Westminsterskim odbywały się sesje parlamentarne, przechowywany był w nim także skarb koronny. W 1540 roku, tj. w trakcie anglikańskiej secesji króla Henryka VIII od Rzymu klasztor został rozwiązany. Do dzisiaj przetrwała jednak tradycja utrzymywania w opactwie benedyktyńskiego rytmu modlitwy. Co godzinę w odwiedzanym licznie obiekcie na 60 sekund zapada cisza.

Kościół oficjalnie nosi nazwę "Collegiate Church of St. Peter, Westminster", co tłumaczy się jako "Kolegiata św. Piotra, Westminster". Nazwa "Westminster" może jednak wprowadzać turystów w błąd - anglikański kościół koronacyjny często mylony jest z katedrą westminsterską. Katedra ta od początku XX wieku jest kościołem biskupim rzymskokatolickiego arcybiskupa Westminsteru, a zarazem głównym kościołem katolickim Anglii i Walii.

Ogrom bram robi wrażenie

Opactwo Westminsterskie posiada status "własnego kościoła króla" ("Royal Peculiar"). Oznacza to, że nie podlega pod żadną diecezję. Jego główny duchowny, noszący tytuł dziekana Westminsteru, jest mianowany bezpośrednio przez monarchę. Atrakcją wewnątrz kościoła jest używany od wieków tron koronacyjny królów szkockich.

We wnętrzu świątyni znajdują się honorowe groby liczne brytyjscy osobistości. Wśród nich znaleźli się mężowie stanu, poeci, muzycy oraz naukowcy (np. fizyk Stephen Hawking, o którym pisałam >>TU<<). W Poets' Corner (czyli "zakątku poetów) umiejscowionym w południowym skrzydle, pochowani są tacy znani pisarze, jak Geoffrey Chaucer, Charles Dickens, Rudyard Kipling, a także kompozytor George Friedrich Handel. Inni, jak np. William Shakespeare, John Keats, Robert Burns, lub Lord Byron, zostali uhonorowani kamieniem pamiątkowym. Wyróżnienie w Poets' Corner traktowane jest jako przyjęcie na Olimp literatury brytyjskiej. W 2013 roku, w 50. rocznicę śmierci, do tego zaszczytnego grona dołączył Clive Staples Levis, autor cyklu "Opowieści z Narnii".

Wnętrze Opactwa Westminsterskiego

Opactwo Westminsterskie jest też słynne z powodu portalu wejściowego. Oprócz przedstawieniu czterech cnót chrześcijańskich (prawdy, sprawiedliwości, miłosierdzia, pokoju), ukazuje rzeźby dziesięciu męczenników XX wieku reprezentujących różne wyznania chrześcijańskie. Wśród nich znajdują się Martin Luther King, Oscar Romero, Dietrich Bonhoeffer, a także polski akcent - św. Maksymilian Maria Kolbe.

Męczennicy XX wieku na portalu nad wejściem do katedry

źródła: 

1. https://www.onet.pl/informacje/kai/opactwo-westminsterskie-kosciol-koronacyjny-krolow-anglii/e3z90yt,30bc1058
2. https://tvn24.pl/swiat/koronacja-karola-iii-na-krola-wielkiej-brytanii-jak-przebiegla-uroczystosc-w-opactwie-westminsterskim-i-palacu-buckingham-7072563