968. O lecie pachnącym miętą i poziomkami

Zapach wakacji kojarzy mi się z poziomkami. Poziomki zawsze rosły na skraju ścieżki prowadzącej od mojej babci na Leskowiec, szczyt na który w dzieciństwie chodził sam Karol Wojtyła. Nie wiem, czy ta trasa ujęta jest w oficjalnych przewodnikach. Prawdopodobnie nie, bo turyści nieraz pytali się nas, wtedy jeszcze dzieci, jak tam dojść. A my z przejęciem tłumaczyliśmy, że muszą iść "za słupami energetycznymi" do szlaku. Te słupy są stosunkowo "młode" - elektryczność została podprowadzona do przysiółka, gdzie mieszkali nasi dziadkowie, dopiero w połowie lat 80 XX wieku. Kiedy wszędzie indziej izby mieszkalne oświetlane było żarówkami, mój tata pisał pracę dyplomową z technika przy blasku lampy naftowej. Wody też nie było, ani nawet studni. A mieszkańcy nosili ją sobie z odległego potoku. I tak wychowała się szóstka dzieci moich dziadków. Tylko ostatnie, siódme, chowane było w "luksusach".

Wokoło przysiółka, który dopiero na początku lat 90 otrzymał oficjalny adres i zaczął podlegać pod znajdującej się 3 kilometry dalej wsi, jest wiele pól. Teraz stoją one ugorem, ale jeszcze dekadę temu wypasaliśmy tam wraz z kuzynostwem krowy naszej babci i wujka. Za każde wygnanie krów wujostwa dostawaliśmy 1 złotych, a krowy wyganiało się dwa razy dziennie. Dla naszych rodziców bardzo często była to jedyna rozrywka, chociaż nieraz te krowy(a także kozy i owce) uciekły im z pola. Mój tata wspomina taką sytuację, kiedy zapatrzył się na zbyt nisko lecący samolot, albo zaczytał w jakiejś książce, a bydło uciekło mu aż pod Leskowiec. Myśmy nie mieli takich przygód. Za to delektowaliśmy się zapachem świeżo skoszonej trawy, które teraz schło na siano. Właściwie to były już ostatnie momenty takiego zapachu - teraz już nikt tam nie kosi siana. I oczywiście delektowaliśmy się smakiem poziomek. I mięty rosnącej w zagajnikach. A potem to siano znosiło się w worach ze wzniesień. Jego charakterystyczny zapach roznosił się po okolicy. A my śmialiśmy się w głos, patrząc na małego K., który bardziej przypominał beczkę niż człowieka, i który tak śmiesznie sapał, taszcząc ciężki wór. Albo w czytance przemienił wyraz "łąki" na "łęki".

Pod koniec sierpnia zaczynały się wykopki. Kiedy wszędzie indziej jeżdżono sprzętem zaprzęgniętym w traktory, u mojej babci robiło się to jeszcze ręcznie. Razem z kuzynami nosiliśmy wiklinowe kosze pełne świeżych, dojrzałych ziemniaków. Ostatniego dnia wakacji moich kuzynów(ja dopiero za miesiąc miałam poznać uroki studiowania) rozpaliliśmy ognisko i piekliśmy w nim nowe ziemniaki. Pychota. Wcześniej jednak udaliśmy się całą ekipą na trzydniowy odpust w Kalwarii Zebrzydowskiej. Pierwszy raz byłam tam w 1995 roku, tuż przed tym, jak miałam zacząć swoją edukację. Znałam więc już to miejsce dosyć dobrze. Nasi ojcowie i dziadkowie chodzili tam na nogach, a ich wędrówka trwała cały dzień. My mamy ten komfort, że mogliśmy podjechać do miasta busem, a stamtąd już podeszliśmy na nogach pod klasztor. Oczarowani tym wszystkim pragnęliśmy z kuzynami stworzyć coś takiego u nas. W cieniu rzucanym przez drzewa w ogrodzie, wśród odgłosów wydawanych przez żaby i pasikoniki, powstawały szkice kolejnych stacji. Ot, takie młodzieńcze marzenia.

We wrześniu surgało się gałązki brzozy - tzn. obrywało z liści. Z powstałych w ten sposób gołych gałązek miały zimą powstać przepiękne koszyki, dzwonki i inne rękodzieła. Poziomek i mięty było coraz mniej. Za to można było pomóc chłopcom w lekcjach, np. rysując Baryłce żołnierza walczącego w okopach. Tymi krzywymi palcami, które z trudem trzymały kredki. Ale rysunek został oceniony na sześć. A ja miałam na odjezdne otrzymać paczkę kredek "Bambino", którymi tak łatwo mi się rysowało. Była też telewizyjna transmisja obchodów 70 rocznicy wybuchu II wojny światowej z pobudką o 4:00. Gdyby ktoś wtedy znał przyszłość, gdyby wiedział, że za kilka miesięcy prezydencki samolot rozbije się pod Smoleńskiem... Ale nikt tego nie mógł przewidzieć. Kilka dni później wypadł pierwszy piątek miesiąca. Ogólnie przysiółek należy do oddalonej o 10 kilometry parafii i tam też się kiedyś piechotą chodziło. Przez las. Piechotą, bo ani autobusy tam nie jeździły, a i rowerem było dość niebezpiecznie. Wyobrażacie sobie przejść 10 kilometry w garniturku w dzień pierwszej komunii świętej? Albo zanieść niemowlę do chrztu w środku zimy? 50 lat temu jednak nikt na to nie zwracał największej uwagi. Jak też na to, że idąca do szkoły(do szkoły podstawowej było z 6 kilometrów) dziatwa może pogubić się po drodze, albo coś sobie zrobić. Teraz jednak jest we wsi kaplica, coś w rodzaju filiowego kościoła. I to do niej się chodzi na niedzielne i świąteczne Msze święte oraz pierwsze piątki miesiące. Co prawda na nogach też będzie jakieś 6 kilometrów, ale droga jest o wiele bardziej przyjazna - w lesie uregulowana droga, a potem już pobocze drogi. Pamiętam, jak do kaplicy jechaliśmy busem, a z powrotem, wśród śmiechów, chichów oraz pluskania przydrożnego strumyka, wracaliśmy do domu. Byliśmy beztroscy i na swój sposób, wolni.

Aż wreszcie przyszła chwila odjazdu, przyspieszona z powodu zawodów. Żal było odjeżdżać, chociaż było wiadomo, że jeszcze tam wrócę. Wrócę do smaku i zapachu poziomek i mięty, wrócę do krzaków pełnych malin. I wrócę do domu, gdzie jest mi dobrze. I wtedy lato znowu zapachnie miętą. Tak zwyczajnie, po prostu.