1629. Wpływ edukacji na wychowanie młodego człowieka

Jedną z lektur obowiązkowych w tym semestrze na pedagogice była książka "Jak wychować Nazistę. Reportaż o fanatycznej edukacji" autorstwa Gregora. Piszę o niej "obowiązkowa", ponieważ jedna z tez potrzebnych do zaliczenia Historii wychowania związana była bezpośrednio z nią. Taka odskocznia od "Historii wychowania" Stanisława Kota, czy też "Historii wychowania" napisanej pod redakcją Łukasza Kurdybachy (jeden tom tej ostatniej to ok. 750 stron, a tomów jest 2 do przeczytania). I chociaż sam tytuł jest dosyć odstraszający, to książka sama w sobie jest dosyć ciekawym przedstawieniem ideologii, jaka rodziła się w faszystowskich Niemczach w latach 30. XX wieku. W szczególny sposób zostało ukazane to, w jaki sposób ideologia ta była przekazywana dzieciom już od najmłodszych lat ich życia.

Tytuł: "Jak wychować Nazistę. Reportaż o fanatycznej edukacji"
Autor: Gregor Ziemer
Wydawnictwo: Znak
Kraków 2021
Liczba stron: 232

Gregor Ziemer był nauczycielem w jednej z amerykańskich szkół działających na terenie III Rzeszy. Pewnego dnia był świadkiem tego, jak niemieccy uczniowie terroryzują uczniów żydowskiego pochodzenia uczęszczających do tejże szkoły. Postanowił sprawdzić co stoi u podstaw takich przejawów nienawiści. Postarał się więc o pozwolenie na przyjrzeniu się wychowaniu małych Niemców, ponieważ to w nim doszukiwał się podstaw takiego postępowania. I wcale się nie mylił.
Według obserwacji Ziemera proces indoktrynacji rozpoczynał się jeszcze przed pojawieniem się dziecka na świecie. Ciężarne matki, najczęściej niezamężne, albo mające problemy rodzinne, przebywały na terenie specjalnych ośrodków prowadzonych przez Rzeszę. Dostawały tam wszystko, czego potrzebowały do życia, przez co nabierały przekonania o doskonałości funkcjonowania państwa. Po urodzeniu dziecka i odchowaniu go (najczęściej w okolicach pierwszego roku), maluchy były oddawane do instytucji działającej na zasadzie żłobka. Już wtedy wpajane im było fanatyczne zamiłowanie do własnego narodu oraz nienawiść do innych, zwłaszcza do tych, które Fuhrer uważał za wrogie. Specjalne bajki i zabawy miały im w tym pomóc. Następnie dzieci rozpoczynały edukację szkolną. Chłopcy najpierw zostawały Pimpferami, następnie Jungvolkami, aż wreszcie wstępowały do Hitlerjungen. Na każdym etapie przechodzili ciężką musztrę, mającą zahartować ich pod względem fizycznym i psychicznym. Przebywali w szkołach z internatami, gdzie mieli ograniczony kontakt z bliskimi. Również treści przekazywane im podczas lekcji były specjalnie wyselekcjonowane tak, aby młodzi Niemcy czysto aryjskiej krwi byli przekonani, że są najlepsi i jedyni w swoim rodzaju. Również dziewczynki były poddawane indoktrynacji, chociaż w mniejszym stopniu niż chłopcy. Wszystko w myśl zasady, że mężczyźni są po to, aby walczyć w wojsku, a kobiety po to, aby rodzić tych mężczyzn.
Książka pokazuje jak w młodych ludziach zaszczepiony zostawał nazizm i nienawiść do innych osób i narodów. Przebywające w zamkniętym środowisku dzieci i młodzież, odseparowane od rodziny, przesiąkały tą ideologią. A wszystko po to, aby w przyszłości nie wahali się chwycić za broń, zabić, a nawet oddać życie ku chwale Rzeszy i samego Hitlera. Co ważne, musiały to być zdrowe i silne dzieci, za takie zaś uważane te, które były w stanie nauczyć się prostych, ale przydatnych czynności, takich jak np. zamiatanie ulicy. Wszystkie inne były usuwane ze społeczeństwa. Można w tym upatrywać początków machiny śmierci działającej podczas II wojny światowej. Zastanawiające jest to, ile dzieci poddanych takiemu wychowaniu wzięło w niej udział.

Książka mnie zainteresowała, jednak na szczęście pytania jakie otrzymałam na egzaminie z historii wychowania dotyczyły:

1. Poglądów na wychowanie według Platona lub Marii Grzegorzewskiej (trzeba było wybrać jedną z tych dwóch postaci, wybrałam Marię Grzegorzewską, bo jednak pedagogika specjalna jest bliższa mojemu sercu);
2. Przedstawieniu i scharakteryzowaniu idei siedmiu nauk wyzwolonych (gramatyki, retoryki, dialektyki - tzw. stopień niższy, czyli trivium, arytmetyki, geometrii, muzyki oraz astronomii);
3. Omówieniu wychowania dla pracy na przestrzeni wieków (powołałam się tutaj na poglądy Arystotelesa, uważającego że praca przeszkadza w rozwijaniu się filozofii, następnie na benedyktyńską zasadę "ora et labora", przedstawiłam poglądy Jana Kelwina na ten temat oraz właśnie Marii Grzegorzewskiej).

Pytania mi "siadły". Bo muszę Wam przyznać, że niektóre zagadnienia były takie, że kompletnie nie wiedziałam jak je ująć. Najlepsze było zdziwienie profesora, że podchodzę do zaliczenia pomimo maksymalnej oceny za projekt, czyli 3,5. Podobno prawie wszyscy sobie odpuścili i do egzaminu podchodzili tylko ci, którzy albo nie zdali projektu (trzeba przyznać, że był niełatwy, a przede wszystkim wymagał systematyczności), albo do niego wcale nie podeszli (nie był obowiązkowy). No, niby 3,5 to już zaliczenie, ale skoro można było podnieść ocenę, to czemu z tego nie skorzystać? Nawet kosztem poświęcenia kilku wieczorów na powtórzenie i utrwalenie wiadomości.