878. Te niedoceniane pszczoły...

W ciągu ostatnich dni czytałam niezwykle wciągającą książkę "Historia pszczół" norweskiej pisarki Mai Lunde. Szczerze powiedziawszy już dawno miałam na nią chrapkę, jednak obłożenie w bibliotece jest tak wielkie, że pewnie w dalszym ciągu bym czekała w długiej kolejce. A tymczasem brat młodej dwa lata skończył z wyróżnieniem technikum pszczelarskie prawie 200 kilometrów od ich biednej wsi(jedyne w Europie, taki zdolniacha) i w nagrodę oprócz uli dostał tą właśnie książkę. Młoda przywiozła ją ze sobą do przeczytania, a przy okazji i mnie udało się ją przeczytać. I wiecie co - oczarowała mnie.

Tytuł: "Historia pszczół. Powieść"
Autor: Maja Lunde
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Kraków 2015
Ilość stron: 518

Akcja powieści rozpoczyna się w nie tak odległej przyszłości, bo w 2098 roku. Na świecie nie ma już pszczół, a niejaka Tao, kobieta chińskiego pochodzenia, pracuje na plantacji, gdzie wraz z innymi pracownikami ręcznie zapyla drzewa owocowe. Jest to żmudna, a za razem niebezpieczna robota. Tao ma męża Kuana oraz trzyletniego synka, Wei-Wena. Kobieta wie, że za pięć lat Wei-Wen podzieli jej los, dlatego marzy, aby wysłać go do jakiejś dobrej szkoły. Niestety, są one zarezerwowane tylko dla wybitnie zdolnych jednostek. Na razie jednak, korzystając z wolnego dnia, rodzina wybiera się na wycieczkę za miasto. W pewnym momencie trzylatek znika, a kiedy w końcu zostaje odnaleziony, dzieją się z nim dziwne rzeczy. Zostaje zabrany do szpitala, z którego wkrótce znika. Zdesperowana kobieta rusza do Pekinu w poszukiwaniu ukochanego dziecka.
91 lat wcześniej Amerykanin o imieniu George, podobnie jak jego przodkowie, prowadzi dobrze prosperującą hodowlę pszczół. Po cichu marzy o tym, że jego jedyny syn Tom za kilka lat przejmie cały interes. Tymczasem 25 latek ma zupełnie inny plan na swoje życie. W dodatku w całym kraju padają pszczoły. George jest tym wszystkim załamany i popada w coraz większą apatię...
Jest rok 1852. Mieszkający w Anglii William ma swój sklep, kochającą żonę i gromadkę dzieci. W przeszłości chciał zajmować się pszczołami, jednak pod wpływem kpin znajomego popadł w depresję i miesiącami nie wychodził z łóżka. Jednak dzięki rozmowie z jedną ze swoich córek, Charlotte, wpada na genialny pomysł unowocześnienia konstrukcji dotychczasowych uli w taki sposób, aby produkcja miodu była jak najbardziej ekonomiczna. Nie wie jednak, że podobną konstrukcję wymyślono już w innej części świata. Zmartwień dostarcza mu też dorastający syn, który sprawia coraz więcej problemów wychowawczych.
Wszystkie trzy historie, chociaż toczą się w różnych ramach czasowych, sprowadzają się do jednego mianownika - pszczół. Ale nie tylko. Uważny czytelnik po wnikliwej analizie tekstu dostrzeże, że jedna historia, poprzez niesamowity zbieg okoliczności, łączy się z drugą, niczym elementy sieci pokarmowej. Równoległym tematem obok pszczół są relacje rodziców z dziećmi na przestrzeni wieków. Doskonale widać w książce tą zależność, że rodzice zawsze chcą jak najlepszego życia dla swoich dzieci, choćby nie wiadomo jak bardzo byli biedni. Niestety, nie zawsze im się to udaje, a skutki nieposłuszeństwa dzieci wobec nich mogą być opłakane i nieprzewidywalne.
Chociaż książka liczy ponad 500 stron, czyta się ją bardzo szybko. Jednak niejednokrotnie podczas czytania zastanawiałam się, jak naprawdę wyglądałby świat, gdyby wyginęły wszystkie pszczoły. Bo chociaż są one nie do końca doceniane, to jednak tworzą ważną część ekosystemu naszej planety.

A co tak naprawdę oznaczałoby zniknięcie wszystkich pszczół z naszej planety? Sami przeczytajcie:

Winogrona, awokado, ogórki - lista owoców i warzyw, których nie będziemy mogli jeść, jeśli wymrą pszczoły, jest długa. Znajdzie się na niej nawet kilka produktów mlecznych. Pszczoły bowiem(oprócz miodnych mowa też o pszczołach samotnicach i trzmielach) zapylają też wiele roślin pastewnych dla krów. Jeżeli zabraknie tej swoistej maszynerii zapylającej, biorącej udział w rozmnażaniu 70% roślin użytkowych, nasze talerze zaświecą pustkami. Już Albert Einstein powiedział: - Kiedy wyginą pszczoły, człowiekowi pozostaną cztery lata istnienia. I ten scenariusz wcale nie jest taki nieprawdopodobny: w Polsce liczebność pszczół miodnych spadła 1/3! Odpowiedzialne za to są głównie roztocza i wirusy, ale o zdziesiątkowanie pszczelej społeczności podejrzewa się także pestycydy, niszczenie siedlisk owadów, zanieczyszczenie środowiska oraz zmiany klimatyczne. Na szczęście los nie wszystkich warzyw i owoców zależy od pszczół - "bezpieczne" są rośliny wiatropylne oraz te zapylane przez inne owady. Dla pozostałych naukowcy i rolnicy gorączkowo szukają nowych metod zapylania. Ale rolnictwo to tylko jedna strona medalu - zagrożona jest też dzika flora. Większość dzikich roślin jest zapylana przez owady. Część tego zadania przypada na pszczoły. Ich brak może więc wstrząsnąć całym ekosystemami, a to odbije się na stworzonej przez człowieka cywilizacji. A jak zmieni się nasze menu w świecie bez pszczół?:

1. Mniej mięsa - ponieważ krowy są karmione głównie roślinami, które muszą być zapylone przez pszczoły, spadnie produkcja mięsa i mleka;
2. Czas na lemoniadę! - Owoce cytrusowe są samopylne. Pszczoły właściwie nie mają wpływu na wyniki zbiorów cytryn, pomarańczy i grejpfrutów;
3. Koniec z arbuzami - żadne inne owoce nie są tak uzależnione od pszczół jak arbuzy i melony - musiałyby być zapylane ręcznie, co znacznie podniosłoby ich cenę;
4. Bez cukinii i ogórków - wszystkie rośliny dyniowate trzeba by było zapylać ręcznie;
5. Sałatki owocowe - zabraknie w nich kiwi, jagód, jabłek i winogron;
6. Ubogie ciasto - trzeba się będzie obejść bez masła. A jeśli idzie o nadzienie? Truskawki mogą być wiatropylne, ale ich krzaczki są wtedy bardziej podatne na choroby, a owoce - małe i bez smaku;
7. Mnóstwo chleba - pszenica jest wiatropylna - chleb będziemy więc mieli również bez pszczół;
8. Niedobory bawełny - zapylane przez pszczoły krzewy bawełny są bardziej wydajne i odporniejsze na choroby. Bez pszczół bawełna będzie wprawdzie dalej dostępna, ale gorszej jakości - i znacznie droższa;
9. Koniec z guacamole - bez pszczół nie ma awokado - ale za to całe góry nachos, ponieważ kukurydza nie potrzebuje zapylających jej owadów;
10. Sos pomidorowy - na stół trafiłyby wyłącznie pomidory sztucznie zapylane;
11. Makaron z warzywami - niestety bez brokułów, papryki i cebuli