1181. Z wizytą w Maczkach

Maczki są jedną z dzielnic Sosnowca, położoną tuż przy granicy z Jaworznem. Od Jaworzna oddziela je jedynie przepływająca w poprzek rzeka Przemsza. Nieopodal(ok. 10 kilometrów w górę rzeki) znajduje się tzw. "Trójkąt Trzech Cesarzy" - miejsce, w którym stykały się granice wszystkich trzech państw zaborców: Austrii, Rosji i Prus. Dzisiaj już nie zdążyłam tam pójść, ale kiedyś Was tam "zaprowadzę".

Z Maczkami po raz pierwszy spotkałam się "na żywo"(bo o samej dzielnicy słyszałam już nie raz) dopiero dwa lata temu - najpierw podczas >>TEGO<< rajdu, a następnie podczas >>TEGO<< biegu sztafetowego z okazji 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, ale nie miałam wtedy okazji na głębsze poznanie tejże dzielnicy, która w dodatku zapisała się na kartach walki o niepodległość naszej Ojczyzny. Po części poznałam tą historii podczas rajdu, po części po powrocie do domu uzupełniłam swoją wiedzę o wiadomości zdobyte w Internecie.

Miejscowość znana była już w XVIII wieku pod nazwą Macki. Był to przysiółek, który pomimo znacznego oddalenia, należał do wsi biskupiej Porąbka. Jego nazwa ma pochodzić od niejakiej rodziny Macków, którzy trzy wieki temu osiedliły się na tym terenie. Mieszkańcy Macek żyły głównie z wyrębu lasów, prowadząc niewielkie gospodarstwa domowe.

Z czasem przez Osiedle Maczki przeprowadzono pierwszą w Królestwie Polskim kolej, noszącą nazwę Droga Żelazna Warszawsko - Wiedeńska. Już sama jej nazwa mówi o tym, że przebiegała tędy granica pomiędzy zaborem rosyjskim, a austriackim(granica z pruskim była o wspomniane 10 km. dalej). To w Maczkach był największy węzeł graniczny wielkiego imperium Romanowów. I to kolej odegrała znaczącą rolę w pewnej historii.

5 lutego 1863 roku przy tutejszej stacji kolejowej została stoczona jedna z potyczek powstania styczniowego. Do starcia stanęły oddział powstańczy i oddział rosyjskiej straży granicznej. Zwyciężyli powstańcy.

Zanim jednak do tego doszło, pod koniec stycznia w Ojcowie Apolinary Kurowski zorganizował oddział powstańczy, a także stanął na jego czele. Do pierwszych działań powstańców należało przeprowadzenie kilku wypadów na nadgraniczne komory celne w Michałowicach oraz Szycach. Dzięki temu udało im się zdobyć kilkadziesiąt karabinów oraz kilkanaście koni kawaleryjskich z rzędami(co pozwoliło uzbroić powstańców). Oprócz tego dowiedziano się też, że rosyjska straż graniczna jest nie tylko zdemoralizowana, ale i bardzo szybko się poddaje. Odniesione sukcesy skłoniły Kurowskiego do przeprowadzenia działań na szerszą skalę. Wczesnym rankiem, 5 lutego, wyruszył z Ojcowa w kierunku zachodnim w celu oczyszczenia granicy z Rosjan. Cały oddział liczył 50 strzelców, 50 kosynierów oraz 50 kawalerzystów. Ich celem była stacja kolejowa w Maczkach, gdzie miała koncentrować się rosyjska straż graniczna. W Przegoni dołączyło do nich kolejnych 100 ludzi, którzy w okolicach Olkusza i Bolesławia nie tylko rekwirował prowiant, ale i zbierał ochotników do walki. Oddział powstańczy zatrzymał się na noc w Olkuszu, będącym miastem powiatowym w województwie krakowskim zajętym przez powstańców. Kurowski chciał wykorzystać to politycznie, organizując w nim administrację narodową. Działania te trochę trwały, przez co oddział wyruszył w dalszą drogę 6 lutego ok. południa.

W tym czasie doniesiono majorowi, który dowodził w Maczkach o nadchodzącym oddziale powstańców. Postanowił nie czekać na nich i jeszcze 5 lutego wycofał się ze swoimi ludźmi przez Niwkę do Modrzejowa. Na stacji kolejowej pozostał jedynie kapitan żandarmerii z 6 szeregowcami. Ponieważ zarówno ludność Maczek, jak i urzędnicy kolejowi nie mogli doczekać się przybycia powstańców, postanowiono działać. Tego samego dnia napadnięto na Rosjan i rozbrojono ich. Prowizoryczne dowództwo stacji objął praktykant w służbie ruchu, niejaki Korąg. Jeńcy rosyjscy zostali odesłani następnego dnia do Szczakowa(dzisiejsza dzielnica Jaworzna). Tego samego dnia, około godziny 18, do Maczek przybył wreszcie Apolinary Kurowski. Usunięto aparat telegraficzny oraz zabrano z kasy komory celnej 34270 rubli. Zajęto pociąg towarowy, gdzie wsadzono oddział powstańczy i o godzinie 23 wyruszono do Sosnowca, gdzie stoczyli zwycięską bitwę.

Dzisiaj Maczki są trochę zaniedbaną dzielnicą. Niestety, nie zwiedziłam jej całej, bo jednak czas miałam nieco ograniczony. Ko mojemu niepocieszeniu nie udało mi się wejść na teren dworca kolejowego, który jest aktualnie w remoncie. Pluję sobie w brodę, że nie sfotografowałam cudnej, XIX wiecznej kamienicy, w której mieściły się niegdyś mieszkania dla pracowników kolei, ale stała przed nią jakaś kobieta wyglądająca na chorą psychicznie, więc trochę się bałam...

Ale był i pozytywny akcent mojej wycieczki. Czekając na przystanku na autobus(1 na 2 godziny), umilałam sobie czas czytaniem książki. W pewnym momencie koło mnie usiadł jakiś starszy pan(czekał na ten sam autobus). Spoglądał na mnie, spoglądał. I w pewnym momencie rzekł:

 - Wie pani co, jestem pozytywnie zaskoczony.

 - Czym?

 - Bo jeżdżąc autobusami obserwuję ludzi i większość młodych, i nie tylko, spędza czas przejazdu klikając na telefonach. A pani, pani ma książkę... Pięknie...

W takich chwilach dziękuję opaczności za moją starą Nokię, która nie ma połączenia z internetem. Kto wie, w jaki sposób spędzałabym wtedy czas w autobusach...

Kartka pocztowa przedstawiająca dworzec kolejowy w Maczkach - Granicy

Tabliczka informująca o stacji kolejowej

Tadeusz Kościuszko na niewielkim skwerku zielonym

Pamiątkowy obelisk

Biała Przemsza już w granicach Jaworzna

Biała Przemsza niestrudzenie toczy swoje wody od wielu wieków...

I jeszcze zdjęcia sprzed dwóch lat z trofeum, jakie zdobyłam podczas rajdu:

Ten puchar to było prawdziwe zaskoczenie

Drużynowo...

Grupowe

I kto by wtedy przypuszczał, że dzisiaj tego typu inicjatywy będą raczej zakazane?

Trzymajcie się ciepło