973. A kiedy zabraknie już nawet wody...

Tak bardzo cenna, chociaż niedoceniana. Woda. Czymże byłoby nasze życie bez niej. Wykorzystujemy ją do celów żywieniowych, higienicznych, no i oczywiście do gaszenia pragnienia. Jednak niektórzy z nas zachowują się tak, jakby miała ona niewyczerpalne źródła i mogła się ciągle odnawiać. Tymczasem specjaliści już dzisiaj biją na alarm, że jeżeli nie zaczniemy jej oszczędzać, to już niedługo wyczerpią się jej zasoby. A świat bez wody skazany jest na powolną zagładę. I o takim świecie, gdzie woda stanowi poważny deficyt, opowiada książka Mai Lunde - "Błękit".

Tytuł: "Błękit"

Autor: Maja Lunde

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Kraków 2018

Ilość stron: 427

To nie jest moje pierwsze spotkanie z tą autorką. W marcu w kilka dni pochłonęłam "Historię pszczół" tej samej autorki(recenzję można przeczytać >>TUTAJ<<") i niemal od razu sprawdziłam, czy napisała ona coś więcej. W ten sposób dowiedziałam się, że "Historia pszczół" jest pierwszą częścią Kwartetu klimatycznego, a następna to "Błękit". Bez wahania zdecydowałam się na przeczytanie także i tej pozycji, chociaż trochę musiałam odczekać, zanim była ona dostępna w Bibliotece Śląskiej.

Podobnie jak w przypadku "Historii pszczół" także i akcja "Błękitu" toczy się na kilku płaszczyznach. Tym razem poznajemy historię dwójki ludzi - blisko siedemdziesięcioletniej Signe oraz 25 letniego Davida.

Signe, pomimo zaawansowanego wieku, kocha morskie wyprawy. Urodziła się i wychowała na Norwegii, krainie lodowców. Niestety, wraz z postępem technologicznym znikły malownicze wzgórza, rzeki i wodospady - zostały wchłonięte przez lokalną elektrownię wodną. Signe doskonale pamięta, jak w wieku kilkunastu lat walczyła o to, aby tak się nie stało. Niestety, teraz jest to tylko wspomnieniem. Takim samym jak Magnus, a raczej niespełniona miłość do niego. W pewnym momencie zmuszona była wyprowadzić się do innego państwa. Teraz jednak wraca w rodzinne strony, na jachcie noszącym imię "Błękit", aby podjąć nierówną walkę z bogaczami, chcącymi przemienić wciąż topniejący lód w kostki lodowe do drinków. Czy jej się to uda.

Mijają dwadzieścia cztery lata. Kontynent europejski nękany jest przez suszę. Uciekający przed pożarem David gubi po drodze żonę z malutkim synkiem. Od tego momentu musi sam opiekować się ich starszą córką, Lou. Po dwudziestu kilku dniach wędrówki docierają do obozu dla uchodźców. Jest tam co prawda woda, ale jest ona strasznie racjonalizowana. Wkrótce zaczyna wszystkiego brakować, wybuchają też zamieszki i  bunty. Z obozu można jednak wychodzić poza jego teren. Pewnego dnia, włócząc się po okolicy, znajdują porzuconą żaglówkę. Umawiają się, że to będzie ich arka w momencie, w którym spadnie upragniony deszcz.

To kolejna książka, której treść pochłonęła mnie tak bardzo, że przeczytałam ją w jeden dzień. I chociaż, przyznaję to szczerze, w pewnym momencie pogubiłam się w historii dotyczącej Signe, to tą Davida czytałam z zapartym tchem. Autorka w bardzo realistyczny sposób przedstawia świat, w którym zaczyna brakować wody, reakcje ludzi, a przede wszystkim ich zezwierzącenie. Czytając kolejne kartki powieści coraz bardziej zaczęłam się też zastanawiam, czy jesteśmy w stanie powstrzymać ten proces, zwłaszcza, że tyle się teraz mówi o globalnym ociepleniu i jego skutkach. Mam jednak nadzieję, że w porę się opamiętamy, że historia w książce pozostanie tylko literacką fikcją, a nie smutną rzeczywistością. Tak bardzo bym tego chciała...
I z tym pragnieniem czekam na kolejną część "Kwartetu klimatycznego".

2226. Dbajmy o Ziemię, to ważne

W ciągu ostatniej dekady norweska pisarka Maja Lunde stworzyła "Klimatyczny kwartet", czyli cykl czterech powieści, które w futurystyczny sposób przedstawiają dzieje ludzkości w przyszłości, na jakie "zapracowały" całe jej pokolenia. Autorka wyszła od ukazania tego, jak może wyglądać ludzkie życie, kiedy wymrą wszystkie pszczoły (tom 1 - "Historia pszczół"), poprzez to, kiedy na Ziemi zacznie brakować wody (tom 2 - "Błękit") oraz zaczną wymierać unikatowe gatunki zwierząt (tom 3 - "Ostatni").

Te trzy wspomniane tomy przeczytałam dosłownie jednym tchem. Do dziś trzymam w pamięci obraz, jak ze ściśniętym gardłem przerzucałam na dworcu autobusowym w Krakowie kolejne strony "Historii pszczół", kiedy po skończonych zajęciach na Papieskim czekałam na busa powrotnego do domu. Albo jak czytałam "Błękit", ciesząc się zaliczonym rokiem akademickim. Czy też umilając sobie drogę na wolontariat sportowy wertując "Ostatniego". Za każdym razem nachodziła mnie refleksja - czy można coś zrobić, aby uniknąć tego scenariusza? Ale myślę, że tak.

Nic dziwnego, że z niecierpliwością oczekiwałam ostatniej części. A kiedy już udało mi się ją zdobyć z Biblioteki Śląskiej, to z zapartym tchem, w wolnych chwilach (głównie w szpitalu) pochłaniałam kolejne jej strony. I nie wiem dlaczego, ale niejako rozczarował mnie jej koniec. Bo naprawdę liczyłam na mocne, a przynajmniej konkretne zakończenie cyklu, a tymczasem wydaje mi się ono takie jakieś nijakie...

Tytuł: "Sen o drzewie"

Autor: Maja Lunde

Wydawnictwo Literackie

Kraków 2024

Liczba stron: 544

Po przeczytaniu trzech pierwszych tomów "Kwartetu klimatycznego" autorstwa Mai Lindy z niecierpliwością czekałam na pojawienie się czwartej części będącej zwieńczeniem całej serii. W między czasie zastanawiałam się co może się stać na samym jej końcu. I chociaż wyobraźnia podsuwała mi różne scenariusze, to na pewno żaden nie zakładał zakończenia zaproponowanego przez autorkę.

Pewnego razu na brzeg norweskiej osady Svalbard zostaje wyrzucone drzewo. Zaciekawiony nieznanym znaleziskiem kilkuletni Tommy mocno się do niego przytula po to, aby po chwili stoczyć jedną z dziecięcych bitew z koleżanką o imieniu Rakel. Dzieci zostały rozdzielone przez babcię chłopca, która była opiekunką kolekcji nasion należących niegdyś do radzieckiego naukowca, Nikołaja Wawiłowa. Po śmierci synowej zajmowała się także Tommym i jego dwójką młodszych braci - Hilmarem i Henrym. Kilka lat później w osadzie wybucha tajemnicza epidemia, a David, ojciec dzieci, postanawia pomóc w pozbywaniu się ciał, babcia wraz z chłopcami ucieka do innej osady. Wkrótce dołącza do nich Rakel z siostrą Runą. Gdy niebezpieczeństwo mija, wszyscy wracają do dawnego miejsca zamieszkania. Wszyscy wiedzą, że David zaraził się i zmarł, ale niebawem umiera i babcia. Pozostawione bez opieki dzieci jakoś sobie radzą. Pewnego dnia zdesperowana Rakel nadaje sygnał "SOS", który zostaje odebrany na chińskim statku. Na jego pokładzie znajduje się Tao (znana z tomu 1 - "Historia pszczół") oraz Li Chiara. Pierwszej zależy na ocaleniu dzieci, drugiej na nasionach. Kiedy Tommy odkrywa prawdę, postanawia zniszczyć nasiona. Przynosi to dosyć nieoczekiwany skutek.

W porównaniu do poprzednich części cyklu, w tej mi czegoś zabrakło. Może konkretnego zakończenia? Może podświadomie miałam nadzieję, że ludzkość zostanie unicestwiona z powodu braku nasion? Tudzież nasiona się odnajdą i wszyscy ludzie na Ziemi zostaną cudownie ocaleni? Nic takiego się nie stało - Tao z ocalonymi dziećmi dotarła do tzw. cywilizacji, Tommy został w osadzie i od czasu do czasu nawiązywał kontakt z rodzeństwem. Zagadka nasion nie do końca została dla mnie rozwiązana. Ale może taki właśnie był zamysł autorki. Do mnie to jednak nie przemówiło. Nie mniej, sama książka raczej mi się podobała i nie żałuję, że po nią sięgnęłam, nawet jeżeli finał nieco mnie rozczarował.

Jeżeli jesteście ciekawi poznać moją opinię na temat poprzednich części cyklu to zapraszam Was do tych wpisów:

1. "Historia pszczół" -> https://na-sciezkach-codziennosci.blogspot.com/2019/03/878-te-niedoceniane-pszczoy.html
2. "Błękit" -> https://na-sciezkach-codziennosci.blogspot.com/search?q=b%C5%82%C4%99kit
3. "Ostatni" -> https://na-sciezkach-codziennosci.blogspot.com/2022/08/1460-do-czego-zmierza-swiat-lektura.html

1979. "A kiedy przyjdzie także po mnie/Zegarmistrz światła purpurowy"

By mi zabełtać błękit w głowie,

to będę jasny i gotowy.

Tadeusz Woźniak (6 marca 1947 - 8 lipca 2024)

Polskie media obiegła dzisiaj wiadomość o śmierci polskiego piosenkarza i kompozytora, Tadeusza Woźniaka. Jego kariera artystyczna trwała prawie sześć dekad. Był autorem muzyki do kilkuset piosenek, inscenizacji teatralnych, kilkudziesięciu przedstawień telewizyjnych, programów poetyckich oraz filmów. Piosenki z jego muzyką były śpiewane m.in. przez Michała Bajora, Krystynę Prońko, Zbyszka Wodeckiego, a nawet przez węgierską grupę Locomotiv GT. Chociaż zapisał się w polskiej kulturze jako współautor i wykonawca piosenki "Zegarmistrz światła" to ja osobiście bardzo ceniłam go za wykonanie piosenek "Smak i zapach pomarańczy" oraz "Pośrodku świata", która otwierała i zamykała każdy odcinek serialu "Plebania".

Tadeusz urodził się 6 marca 1947 roku. Był najmłodszym spośród 11 dzieci warszawskiego murarza. "Byłem jedenastym z rodzeństwa, a moja mama miała 47 lat, gdy mnie rodziła" - wyznał w jednym z wywiadów dla portalu gazetaprawna.pl. W jego domu się nie przelewało. Największą rozrywką sześcioletniego Tadzia było to, że wymykał się z mieszkania na Woli, wsiadał do tramwaju nr 26, którym docierał do ruchomych schodów przy jednym z przejść trasy W-Z, gdzie spędzał całe godziny, jeżdżąc w górę i w dół.

Nauczycielka w podstawówce, do której zaczął uczęszczać, szybko zauważyła talent muzyczny chłopca. Aby go nie zmarnować, zaczął uczęszczać do szkoły muzycznej do klasy skrzypiec. Wytrzymał tam jednak tylko dwa lata. Następnie, za namową pani od rytmiki, trafił do szkoły baletowej, w której spędził kolejne cztery lata. W trzeciej klasie był jedynym chłopcem na 24 dziewczynki. Nie przeszkadzało mu to, bo jak sam przyznał w wywiadzie dla Trójki: "Potrafiłem dogadać się z koleżankami, bo miałem sześć starszych sióstr". Nie chciał jednak zostać tancerzem, dlatego zrezygnował z dalszej nauki. Następnie kształcił się w technikum elektrycznym i szkole zawodowej przy warszawskich Zakładach im. Róży Luksemburg. W ten sposób Tadeusz został specjalistą ds. produkcji lamp elektrycznych.

Tadeusz Woźniak zadebiutował na estradzie w 1966 roku. Występował jako Daniel Dan. Ten pseudonim wymyślił mu sam Władysław Szpilman. W czasie Wiosennego Festiwalu Nastolatków zaśpiewał też kilka piosenek z zespołem Dzikusy. 

Tadeusz Woźniak z żoną Zytą i synem
Piotrem, Warszawa 1970 r. (źródło zdjęcia)

W sierpniu następnego roku w czasie Festiwalu Artystycznego Młodzieży Akademickiej w Świnoujściu poznał pochodzącą z Wrocławia Zytę. Po pewnym czasie została ona jego pierwszą żoną i matką dwóch jego synów: Piotra i Mateusza.

Jak opowiadał w Trójce: "Zyta zajmowała się domem i wychowaniem synów. Gdy podrośli, wróciła do pracy, była zastępcą dyrektora szkoły społecznej na Nowowiejskiej". Z kolei w wywiadzie dla "Gazety Wyborczej wyznał: "Zyta była nauczycielką, ja wędrowałem po teatrach. Ona nie uczestniczyła w moim życiu zawodowym, ja w jej. Czasem to dobrze robi związkowi, nam nie zrobiło".
W 1987 roku w czasie pracy nad "Alicją w krainie czarów" w łódzkim Teatrze Studyjnym, poznał pianistką Jolantę Majchrzak, siostrę aktora Krzysztofa Majchrzaka. Zakochał się w niej od pierwszego wejrzenia, zresztą ze wzajemnością. Był jednak jeden problem - oboje mieli już rodziny. "Próbowaliśmy walczyć z uczuciem, ale okazało się silniejsze. Jak już się spotkaliśmy, to się nie rozstaliśmy" - wspominał po latach Tadeusz Woźniak podczas rozmowy z Michałem Olszańskim.

Z kolei wokalista ujął Jolantę Majchrzak swoją charyzmą. "Zrobił na mnie tak wielkie wrażenie, że nie byłam w stanie się odezwać. Jakby mnie ktoś zakneblował, choć trudno w to uwierzyć, bo jestem dość gadatliwa" - opowiadała kobieta.

Zakochani zdecydowali się na wspólne życie. To dzięki drugiej żonie Tadeusz całkowicie zrezygnował z picia alkoholu, którego wcześniej czasami nadużywał. Jak sam twierdził, lubił wypić, ponieważ po kieliszku lepiej mu się pracowało. W wywiadach wielokrotnie podkreślał to, jak ważna jest dla niego żona: "Jola jest dla mnie nieprzerwanym źródłem inspiracji i zapewne wielu rzeczy, które zrobiliśmy razem nie zrobiłbym, gdyby jej nie było koło mnie" - mówił z entuzjazmem na antenie Polskiego Radia.

Tadeusz Woźniak z żoną Jolantą Majchrzak - Woźniak w 1994 roku (źródło zdjęcia)

Para bardzo chciała mieć dziecko. Zdawali sobie sprawę z tego, że nie mają po 20 lat, a ich synowie z poprzednich małżeństw byli już dorośli. W 1997 roku ich marzenie się spełniło. Co ciekawe, Tadeusz w tym samym roku został po raz trzeci ojcem oraz dziadkiem.

Najmłodszy syn Tadeusza Woźniaka ma zespół Downa. Artyście wystarczył jeden dzień, aby się z tym pogodzić, jego żonie trochę dłużej. Jak wyjawił w wywiadzie dla "Dziennika. Gazety Prawnej": "Uznałem, że trzeba wyjść życiu naprzeciw, a nie zamykać się w kokonie przerażenia. Najpierw zaakceptowałem więc sytuację, którą niektórzy uważali za tragedię. Zdarzyło się, trafiło na mnie i tyle. Walczyłem o to, żeby nie załamała się cała konstrukcja mojego dotychczasowego świata. Bo człowiek nie żyje sam".

Filip szybko stał się oczkiem w głowie całej rodziny. "Filip przyniósł nam w życiu radość. Niepełnosprawny swoją obecnością pozwala nam uwierzyć w to, że jesteśmy dobrzy. A to jedna z podstawowych potrzeb człowiek: czuć się dobrym" - wyznał Tadeusz Woźniak w wywiadzie z Michałem Olszańskim. W 2013 roku ojciec specjalnie napisał dla niego piosenkę "Mamela", którą nagrał ze starszymi synami oraz żoną:

W czasie koncertów zazwyczaj towarzyszyli mu żona, synowie (Piotr jest wiolonczelistą i gitarzystą, komponuje, aranżuje oraz śpiewa, zaś Mateusz jest realizatorem dźwięku i programistą, sprzedaje też swoje programy, plaginy, na całym świecie) oraz pasierb (Mariusz grał na skrzypcach). Na scenie niejednokrotnie pojawiał się też Filip, który grał na gitarze albo perkusji. Zdarzało się, że to on kradł całe show.

1460. Do czego zmierza świat? Lektura książki Maji Linde - "Ostatni"

Dawno nie było żadnej recenzji książki, można by pomyśleć, że z mola książkowego zmieniłam się w kogoś, kto żywi prawdziwą awersję do czytania. Nic bardziej mylnego - czytam w dalszym ciągu, chociaż sporą część moich aktualnych lektur stanowią pozycje z pracy licencjackiej. Ale nie tylko na nich się skupiam. Jedną z ostatnich przeczytanych przeze mnie książek jest trzecia część "Kwartetu klimatycznego" autorstwa Mai Lunde. Dwie poprzednie książki przeczytałam już w 2019 roku, zrobiły na mnie niesamowite wrażenie, a przede wszystkim zmusiły do refleksji nad tym, w jakim kierunku zmierza człowiek i zmiany klimatu, których się dopuścił. I muszę przyznać, że wizja ta nieco mnie przeraziła. A z drugiej strony z niecierpliwością czekam na kolejne części tego cyklu zastanawiając się, jaki scenariusz tym razem wymyśli pisarka.

Tytuł: "Ostatni"
Autor: Maja Linde
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Kraków 2021
Ilość stron: 620

Maja Linde, norweska pisarka, lubi zaskakiwać. Jej książki z jednej strony napełniają czytelników grozą przed zagładą, a z drugiej niosą ze sobą nadzieję, że nie wszystko jest stracone, że można jeszcze zatrzymać zegar bezlitośnie odmierzający czas do tego, co z pozoru nieuniknione. Po problematyce związanej z wyginięciem pszczół oraz brakiem wody przyszła pora na napisanie książki, której akcja skupia się wokół gatunku wyginających koni Przewalskiego. W końcu ostaje się jedna para... Czy to wystarczy?
Cała akcja toczy się z trzech perspektyw w różnych czasach, które się ze sobą przeplatają. Michaił, rosyjski zoolog żyje w końcu XIX wieku. Kiedy dociera do niego wiadomość o odnalezieniu w Mongolii dziko żyjących legendarnych koni Przewalskiego, postanawia zorganizować ekspedycje, aby je złapać i udomowić. Pomaga mu w tym niejaki Wollf. Po wielu próbach udaje im się złapać kilka źrebiąt. Obydwoje są zdecydowani na umieszczenie ich w ogrodach zoologicznych, na widok publiczny. Ponad sto lat później lekarka weterynarii Karen przybywa do Mongolii z odwrotną misją - chce przywrócić koniom wolność. Towarzyszy jej zmagający się z różnymi problemami syn, Mathias. Nie wiadomo co sprawi jej większą trudność: wypuszczenie koni na step, aby na nim żyły i się rozmnażały, czy też pomoc własnemu dziecku. I w końcu trzecia płaszczyzna akcji, dziejąca się w 2064 roku: Eva wraz z córką Isą mieszkają w upadłej farmie gdzieś na terenie Finlandii. Po katastrofie ekologicznej większość ludzi wyruszyła w podróż donikąd. One jednak zostały, a wraz z nimi hodowane zwierzęta, w tym ostatnia na świecie para koni Przewalskiego. Jest im ciężko, ale walczą o przetrwanie swoje i zwierząt. Wiedzą, że powinny opuścić to miejsce, jednak nie są w stanie. Pewnego dnia w ich domu zjawia się nieznajoma imieniem Louise. W jaki sposób wpłynie na ich życie?
Po raz kolejny czytałam powieść Linde z zapartym tchem oraz z zainteresowaniem. Gdzieś czytałam, że to najbardziej apokaliptyczna z dotychczasowych części cyklu, jednak bardziej mną wstrząsnął "Błękit", z którym zresztą "Ostatni" został połączony w zaskakujący sposób. Niemniej przeraża mnie wizja katastrofy klimatycznej, która może przez nas nastąpić. A jednocześnie pojawia się pytanie: jak sobie współczesny człowiek poradzi bez pszczół, prądu, wody? Czy można coś zrobić, aby powstrzymać wyginięcie zwierząt? Co zrobić, aby urodzone w takich warunkach dzieci nie musiały migrować wraz z rodzicami. Warto o tym pomyśleć już dzisiaj...