1536. Czy wiesz co jesz?

Nie od dzisiaj wiadomo, że zdrowe jedzenie w znaczący sposób wpływa na nasze samopoczucie i ogólnie jakość życia. Z drugiej strony, we współczesnych produktach jest tyle dziwnych substancji i chemii, że aż dziw, że jeszcze nie świecimy jak świetliki w nocy. Czy jesteśmy ich świadomi? Czy wiemy, gdzie możemy znaleźć substancje, które są szkodliwe? Czy potrafimy określić, dla jakich narządów wewnątrz naszego ciała stanowią one zagrożenie? Ponieważ aktualnie nic ciekawego się w moim życiu nie dzieje, zapraszam Was na wpis umieszczony we szkicach, który od dawna czekał na taki "gorszy czas" (ale spokojnie, na jutro już zaplanowana jest recenzja filmu, więc tak źle chyba nie jest). 

Oryginalny jego tekst ukazał się w trzecim numerze czasopisma naukowego "Świat wiedzy" (nr 3/2011) i od początku mną wstrząsnął. Doszło do tego, że jego opracowanie zamieściłam na moim ówczesnym blogu, ponieważ czułam, że muszę się tym podzielić z garstką moich czytelników. Tak samo jest i teraz. Co prawda nie jestem jakąś szczególną maniaczką diet i po prostu jem to, na co aktualnie mam ochotę i wiem, że mi nie zaszkodzi, w sensie że nie wystąpi po nim reakcja alergiczna. Jednak z drugiej strony wiem, że najlepiej smakuje większości z nas to, co jest najbardziej szkodliwe. Zwłaszcza dzieciom, co widzę w świetlicy środowiskowej, w której pracuję. Oczywiście nikt nie umrze, przynajmniej w teorii, od paczki chipsów, czy też szklanki coca-coli. Warto jednak mieć świadomość, że substancje zawarte w pożywieniu odkłada się latami w naszym organizmie i może dać o sobie znać dopiero po dłuższym czasie. A co i jak może nam zaszkodzić? Zapraszam do lektury:

Słodzik = aspatam

1. Aspatam (osłabienie przemiany materii); miejsce działania: serce - Ludzie z dużą nadwagą narażeni są na złogi tłuszczu w naczyniach krwionośnych oraz chore serce. Powód takiej sytuacji wydaje się być jasny. Ale czy na prawdę? Czasami zdarza się, że zwiększenie ilości spożywanych pokarmów spowodowanych jest przez samą żywność, a raczej w słodziki w niej zawarte. Aspartam i sacharyna tak naprawdę oszukują nasz organizm wysyłając mu fałszywe sygnały: mają co prawda słodki smak, lecz nie dostarczają nam energii w formie kalorii. Kilka lat temu przeprowadzono badania na szczurach, które przez jakiś czas były karmione słodzikiem i glukozą. Gryzonie w pewnym momencie nie wiedziały, kiedy pochłaniały prawdziwą energię, a kiedy fałszywą. Słodki smak przestał być bowiem dla mózgu wyznacznikiem dużej wartości energetycznej, przez co domagał się coraz większej dawki słodkości. Działo się tak również wtedy, kiedy do organizmu dostawał się cukier. W związku z tym szczury stale przybierały na wadze, bo ich ciała nie były w stanie przetworzyć tego nawału energii. Obserwując w ostatnich latach wzrost ludzi z otyłością można przypuszczać, że proces ten dotyczył nie tylko badanych gryzoni.

Coca Cola = kwas fosforowy

2. Kwas fosforowy (osteoporoza); miejsce działania: kości - Kwas fosforowy, zakwaszający i konserwujący napoje typu cola, już od dawna znajdował się pod obserwacją badaczy żywności. Podejrzany jest on o utrudnianie odkładania się wapnia, a co za tym idzie, powodować łamliwość kości oraz zwiększać ryzyko osteoporozy. Producenci żywności bronili się argumentem, że chorujący na osteoporozę mogą cierpieć na ogólny, niezwiązany ze spożywaniem napojów, niedobór wapnia i witaminy D. Badania dostarczyły jednak w tej sprawie niezbitych dowodów. Polegały one na zbadaniu gęstości kości 1431 kobiet i 1125 mężczyzn, którzy przez pięć lat regularnie pili duże ilości coli, wykluczając przy tym wcześniej istniejące choroby i uwzględniając nawet najdrobniejsze sezonowe wahania gęstości kości. W wyniku eksperymentu stwierdzono, że kobiety miały nawet do 5,4% niższą gęstość tkanki kostnej okolicy szyjki kości udowej niż te, które nie były mu poddane. W dodatku może wpływać na stan naszych zębów. Znany jest eksperyment, podczas którego matka włożyła na noc do szklanki z coca-colą ząb mleczny swojego dziecka. Rano okazało się, że rozpuścił się on całkowicie...

Zupki chińskie = glutaminian

3. Glutaminian (dziesiątkowanie komórek mózgowych); miejsce działania: mózg - Kwas glutaminowy jest jednym neuroprzekaźników w naszym mózgu, dlatego teoretycznie powinien być bezpieczny. A jednak przedawkowanie jednego z jego pochodnych, glutaminianu sodu, może działać wręcz odwrotnie - doprowadzić do obumierania komórek nerwowych. Przed glutaminianem sodu(znanym też jako E621, E622, E623, E624, E625, ekstrakt drożdżowy, autolizowane drożdże, hydrolizowane białka roślinne itp.) trudno jest uciec, ponieważ rocznie do artykułów spożywczych dodaje się ok 1,5 tony tego wzmacniacza smaku. U myszy doświadczalnych glutaminian zniszczył tyle komórek nerwowych, że doprowadziło to do podziurawienia pewnych obszarów mózgu. Ponadto substancja ta może sprzyjać powstania takich schorzeń, jak choroby Alzheimera i Parkinsona, a także stwardnienie rozsiane. Glutaminian odpowiada także za przemyt: bakterie takie jak listeria przyłączywszy się do niego może bez problemu pokonać barierę kwasu żołądkowego, a przez to wywołać w jelitach zatrucie pokarmowe. Co prawda badacze żywności twierdzą, że substancja ta jest zupełnie nieszkodliwa, wątpliwości jednak pozostają...

popcorn = diacetyl

4. Diacetyl(atak na nasze płuca); miejsce działania: płuca - Zarostkowe zapalenie oskrzelików brzmi niezwykle tajemniczo. Na zdjęciu RTG wygląda to na zapalenie płuc, jednak antybiotykoterapia nie pomaga. Przez śluzowatą powłokę oklejającą pęcherzyki płucne oddychanie kiedyś przestanie był możliwe, a wtedy jedynym ratunkiem będzie przeszczep. To rzadkie schorzenie powstawało na skutek zakażeń, leków lub chorób autoagresywnych. Jednak kiedy zachorowały na nie setki pracowników amerykańskich fabryk popcornu gotowego do przyrządzenia w mikrofalówce, a 5 z nich zmarło, postanowiono bliżej przyjrzeć się tej sprawie. Poddając analizie podobne zachorowania odkryto ich przyczynę - diacetyl(substancja nadająca produktom charakterystyczny maślany aromat). Podczas podgrzewania związek ten(dodawany też jako "sztuczny aromat" lub "sztuczny aromat maślany") do margaryny, tłuszczu piekarskiego czy też olejów) wydziela toksyczne opary, które zwężają przewody oddechowe. Co więcej, na dolegliwości związane z płucami skarżyli się nie tylko pracownicy fabryk, ale też sprzedawcy i konsumenci popcornu. 

Bakalie = dwusiarczyn sodu

5. Dwusiarczyn sodu(przez jelito do mózg); miejsce działania: jelito - Na początku jest to tylko zespół jelita wrażliwego, ale z czasem zakażenia i choroby są coraz częstsze, aż w końcu prowadzą do syndromu nieszczelnego jelita(zwiększona przepuszczalność jego ścian dla toksyn, bakterii, czy też odpadów). Pierwotnym czynnikiem odpowiadającym za uszkodzenie układu trawiennego są bakterie Desulfovibrio. Większość z nas posiada je w sobie bez większych szkód. Stają się one jednak wtedy niebezpieczne, gdy dojdzie do ich nadmiernego namnożenia się. Umożliwiają to siarczany, takie jak dwusiarczyn sodu(E223). Znajdziemy go m.in. w dozwolonym dodatku do wielu produktów spożywczych, np. do gotowego puree ziemniaczanego bądź suszonych owoców. Nasz organizm otrzymuje ich zbyt dużą dawkę już przy ok. dwóch lampkach wina, zaś dziecko jedzące hamburgera pochłania dawkę czterokrotnie przewyższającą dzienną dawkę. Z uszkodzonego jelita zaś wydostają się inne substancje pochodzące z produktów spożywczych, zakłócając tym samym biochemię mózgu. 

jabłko = chloropiryfos

6. Chloropiryfos(obniżenie IQ); miejsce działania: neuron - Wolniej myślący uczniowie, u których zrozumienie zadania trwa dużej niż u innych dzieci, bardzo często uważani są po prostu za głupich. Niestety, wielu z nich jest po prostu ofiarami broni skierowanej przeciw owadom - substancji chemicznej o nazwie chloropiryfos. Jest ona głównym składnikiem wielu środków owadobójczych stosowanych w uprawie owoców i warzyw. Substancja ta, z grupy organofosfatów, zabija insekty poprzez przerwanie połączeń pomiędzy komórkami nerwowymi lub pomiędzy komórkami nerwowymi, a mięśniami. To, że chloropiryfos szkodzi też ludzkim nerwom odkryli naukowcy poprzez zbadanie 10 siedmiolatków narażonych na działanie substancji na poziomie życia płodowego. W ich przypadku współczynnik inteligencji był do siedmiu punktów niższy niż u ich rówieśników. Co ciekawsze, pozbycie się chloropiryfosu z żywności poprzez umycie jej jest praktycznie niemożliwe - jego właściwości owadobójcze wnikają w tkanki roślin i musi minąć kilka tygodni od oprysku, aby te ślady zniknęły. W Polsce chloropiryfos jest używany do zwalczania stonki ziemniaczanej, szkodników rzepaku, buraków i marchwi oraz w popularnych spray'ach przeciw insektom.

karmel

7. Karmel(wpływ na pracę limfocytów); miejsce działania: krew - Choroba może być skutkiem niedoboru komórek obronnych znajdujących się w naszej krwi(limfocytów). Czasami zdarza się, że winny temu jest karmel. Ten brązowy barwnik powstający podczas podgrzania cukru i dodania różnych przyspieszaczy reakcji pozwala, aby głęboko mrożone kotlety mielone wyglądały jakby przed chwilą zostały upieczone, jest też obecny w chlebie i wielu słodyczach. Jednak karmel amoniakowy(E150c) składa się z dwóch toksycznych składników. Jeden z nich, THI, powodował u doświadczalnych szczurów spadek limfocytów. Ponadto amerykańscy naukowcy odkryli, że THI blokuje jeden z enzymów sterujących działaniem dwóch ważnych rodzajów limfocytów T, nie pozwalając przenosić się białym krwinkom w miejsca, gdzie są potrzebne. Oficjalnie istnieje opinia, że karmel nie wpływa na przemianę materii, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zaleca ostrożność. W marcu 2011 roku określono dozwoloną dzienną dawką THI na 100mg/kg masy ciała, co stanowi 1/3 dopuszczalnej dawki karmelu.

plastikowe butelki = plastyfikatory

8. Plastyfikatory(obniżenie płodności); miejsce działania: jądra - Początkowo wada ta występowała u samców rym, u których narządy płciowe były niewystarczająco wykształcone. Następnie u mężczyzn zaczęła spadać produkcja plemników w nasieniu oraz poziom testosteronu. Co więcej, nawet jądra męskich płodów w łonie matki wykazywały pewne nieprawidłowości w swojej budowie. Wszystko za sprawą tzw. endocrine disruptors imitujących procesy wewnątrzustrojowe. Substancje te podszywają się pod hormony i obecne są w... wodzie mineralnej. Niektóre z nich, np. bisfenol A, potrafią się nawet uwolnić z plastikowych butelek. Amerykańscy naukowcy odkryli też, że 250 nanogramów substancji na kilogram ciała szczura powodowało zmiany nowotworowe w przewodzie mlecznym ich samic. Co więcej - wiele rodzajów butelkowanej wody mineralnej pod względem substancji imitujących hormony porównywalna jest ze ściekami.

Chipsy = aktylamid

9. Akrylamid(zwiększenie współczynnika zachorowalności na raka); miejsce działania: ciało - W tym przypadku do jedzenia nie dodano substancji konserwującej czy też aromatyzującej. W końcu ciasto trzeba upiec, a frytki usmażyć przed zjedzeniem. Akrylamid uaktywnia się po usmażeniu lub upieczeniu produktów(w szczególności tych, które zawierają dużą zawartość skrobi) w temperaturze powyżej 120*C. Jego szkodliwość zwiększa się wraz z jej wzrostem. W naszym ciele akrylamid tworzy liczne związki, dzięki czemu jest prawdziwym mistrzem kamuflażu. Nasze ciało nie identyfikuje go jako substancja obca, a jednocześnie dobrze przyjmuje. Dzięki temu bez problemów rozprzestrzenia się po ludzkim organizmie wykazując aktywność na wielu polach. Akrylamid i glicydamid(jego pochodna) są w stanie zmieniać i uszkadzać materiał genetyczny. Podczas doświadczeń na zwierzętach substancje te potrafiły też wywołać złośliwe nowotwory. Należy więc uważać na produkty typu chipsy, frytki czy chrupki, tym bardziej, że nie ustalono dziennej dawki tej substancji, która nie byłaby szkodliwa.