1002. Świat widziany oczami ośmioletniego Edy

Od kilku lat moje miasto w okresie wakacyjnym organizuje darmowe seanse w formie tzw. kina pod chmurką. W każdą sobotę puszczany jest jeden kin ze światowego repertuaru, a chętni widzowie mają szansę obejrzeć go całkowicie za darmo. Przez kilka lat seanse odbywały się w parku znajdującym się tuż obok mojego osiedla(w ten sposób pięć lat temu obejrzałam film "Chce się żyć", o którym zresztą >>tutaj<< pisałam), jednak od chwili, kiedy otworzono plac po dawnej fabryce obrabiarek, cała akcja przeniosła się właśnie na tamten teren. Wszystko przypomina po trochu dawne, wiejskie kina objazdowe(ktoś je jeszcze pamięta?) - ustawiony jest duży ekran, na którym z projektora puszczany jest dany film, a dźwięk wydobywa się z umieszczonych obok głośników. Widownia ma do dyspozycji wygodne leżaki. Jest w miarę komfortowo. I przyjemnie.

Zawsze(a na pewno od pięciu lat) na początku wakacji sprawdzam repertuar wyświetlany w naszym kinie plenerowym. Z reguły nie leci nic, co by mnie interesowało. Aż do tego roku. Bo oto kiedy sprawdziłam tegoroczny repertuar serce mocniej zaczęło mi bić. Wśród propozycji filmowych zobaczyłam taką, na którą poluję od roku - "Boso po ściernisku". Jeszcze tylko skonfrontowałam termin wyświetlenia tej czeskiej produkcji z moimi planami i z satysfakcją stwierdziłam, że na 95% będę mogła na niego się udać(5% stanowiło wszelkie awaryjne sytuacje i z każdym kolejnym dniem ulegało pomniejszeniu, ale tak naprawdę to nigdy nie doszło do zera).

Akcja toczy się w Czechosłowacji w okresie II wojny światowej. Chociaż na plakacie reklamującym film widzimy chłopca uciekającego przed żołnierzami, nie zaliczyłabym go do gatunku wojennego, a... komedii. Obrazków wojennych jest w nim bardzo mało, jeszcze mniej śmierci(chociaż i ona pojawia się w niektórych scenach). Jest za to wielopokoleniowa rodzina, która wiedzie swój żywot na spokojnej, sielankowej wręcz wsi.

Film rozpoczyna się jednak w Pradze. Szybko poznajemy jego głównego bohatera, którym jest Eda - uroczy urwis, którego nie da się nie lubić. W czasie wolnym od szkoły biega wraz z kolegami po miejskich ulicach robiąc różne psikusy i żarty. Eda mieszka wraz z rodzicami w domu wielorodzinnym, bardzo lubi zabawy z psem jednego ze swoich sąsiadów oraz oglądanie podwórkowych meczy piłki siatkowej. Pewnego razu sąsiad rodziny Soucek zostaje zabrany przez sąsiadów, a jakiś czas później sama rodzina zmuszona jest się przenieść na wieś, gdzie mieszka jej rodzina. Ośmiolatek poznaje "tajniki" życia na wsi. Szybko znajduje sobie nowych kolegów, z którymi spędza czas. To oni uczą go tytułowego biegania po ściernisku, to z nimi buduje "bazę" w winoroślach na tyłach cmentarza. Beztroskie chwile przerywane są strachem przed szkolnym prześladowcą chłopca oraz poznawaniem rodzinnych tajemnic.

"Boso po ściernisku" jest sielskim obrazem życia na wsi w okresie II wojny światowej. Z daleka od działań wojennych, a jedynymi oznakami toczącej się wokół walki są przemarsze wojsk od czasu do czasu, przeloty samolotu po bezchmurnym niebie oraz przenosiny dzieci do innej szkoły, bo w tej, w której pobierali nauki miała zostać przemieniona w szpital. Sam nauczyciel nie chcąc zaszczepić w swoich uczniach faszystowskiej ideologii, zagłusza przemówienie Hitlera wykładem o... ptakach. Inną oznaką toczącą się wokół wojny jest zrzut z samolotu zbiornika z paliwem. Chłopcom udaje się go znaleźć, a pozyskane w ten sposób paliwo wykorzystują do zasilenia silnika pojazdu niepełnosprawnego brata jednego z nich. W filmie pojawia się też wojsko i konspiracja. W jednej ze scen ginie też wuj Edy, wyklęty przez rodzinę, noszący przezwisko Wilk. Nie widzimy jednak samej sceny śmierci, a jedynie Edę, który w leżącym przy torach kolejowych trupie rozpoznaje swojego krewnego.

W filmie doskonale zostały ukazane realia życia na wsi oraz relacje rodzinne. Ośmiolatek zaczyna mieszkać już nie z samymi rodzicami, jak dotychczas, ale też z dziadkami i krewnymi. W rodzinie najważniejszą osobą jest dziadek, z którego zdaniem wszyscy się liczą. Nawet kiedy odbywa się pogrzeb Wilka, nikt nie może na niego się udać. Eda jednak łamie ten zakaz, bo wie, że wuj nie jest do końca taki zły, jak o tym mówią. To dzięki niemu chłopiec, w tajemnicy przed rodziną, mógł powozić końmi podczas orki, to Wilk zorganizował dla bratanka i jego przyjaciół kulig tuż przed Wigilią, to on jako jedyny z rodziny dawał niemieckim uchodźcom wodę do picia. Z babcią łączą go neutralne stosunki. A jednak rozpacza po jej beznadziejnej śmierci... Ojciec daje chłopcu kary, kiedy ten coś spsoci, a zarazem uczy go jak np. rąbać drewno, jak nie dać się swojemu prześladowcy, przytuli, kiedy trzeba. Mama kocha synka nad życie. Jako żona syna gospodarzy ma niewiele do powiedzenia. Za to często okazuje uczucia względem Edy, uczy go pływać w miejskiej rzece, całuje na dobranoc. Po zamieszkaniu na wsi Eda przekonuje się, że tutaj każdy ma swoje obowiązki, które trzeba połączyć z przyjemnościami. Do obowiązków chłopca należy pasienie gęsi na łące oraz chodzenie do sąsiadów po różne produkty.

Produkcja przedstawia świat widziany oczami ośmioletniego chłopca, wolnego od wszelkich światopoglądów i przekonań. Jest to świat prosty, banalny, czasami wywołujący u widza wybuch śmiechu, a innym razem autentyczne wzruszenie. To komedia, w której znajdziemy jednak nutkę dramatu i melancholii. To także powrót reżysera do czasu swojego dzieciństwa i jego beztroskich zabaw. Reżyser podzielił film na kilka części, z czego każda dotyczy jakiegoś członka rodziny. Całość tworzy obraz sielankowego życia chłopca. Na uwagę zasługuje aktor grający główną postać - Lojzik Grec. Chociaż rola Edy jest jego debiutem filmowym, wywiązał się z niego znakomicie. Dzięki swojej miłej twarzy ujmuje niemal każdego za serce. Film godny obejrzenia również przez tych, którzy niespecjalnie lubią tematykę wojenną.