1009. "Chłopcy w tym wielkim powstaniu, w dziewiętnastym roczku..."

Kochani, Śląsk, zwłaszcza ten Górny, świętuje. Świętujemy 100 lecie Pierwszego Powstania Śląskiego. 100 lat temu, w ślad za mieszkańcami Wielkopolski nasi przodkowie chwycili pierwszy raz za broń i poszli walczyć o swoją, o naszą przynależność do Polski. O tym jak dużą wagę odegrało ono w społeczeństwie niech świadczy to, że śpiewają o nim nawet piosenki.

Chociaż to dzisiejszej nocy przypada 100-lecie jego wybuchu, to oficjalne jego obchody zostały przełożone na wczoraj i połączone ze świętem Wojska Polskiego. Z tego co wiem to była okazała parada pojazdów militarnych ulicami Katowic, pewnie jakieś przemówienia... Myślę, że ci, którzy oglądali to wszystko chociażby w telewizji czy też za pośrednictwem Internetu mogą powiedzieć coś więcej na ten temat. Ja akurat czekałam w tym czasie na pociąg do Oświęcimia, gdzie miałam pobiec na 5 kilometrów. Pociąg nie przyjechał, a ja nie pobiegłam. Było mi przykro, fakt, ale to nie pierwszy i nie ostatni bieg w moim życiu...  Z tego wszystkiego nie mam pojęcia czy dzisiaj coś się dzieje, czy świętowanie skończyło się poniekąd na wczorajszym dniu(chociaż np. we wrześniu ma być bieg uliczny upamiętniający to wydarzenie) i czekamy kolejny rok na 100 wybuchu II powstania śląskiego.

Ale jak to się stało, że powstanie w ogóle wybuchło? Podpisana 11 listopada 1918 roku w Compiègne kapitulacja Niemiec nie przyniosła wbrew uzasadnionym nadziejami Polaków żadnych postanowień co do przyszłości Górnego Śląska. Równocześnie Niemcy powoli podniosły się z powojennego szoku, dzięki któremu Wielkopolska uzyskała wolność, i coraz śmielej zaczęli sobie poczynać na Górnym Śląsku. M.in. wzrosła liczba niemieckich żołnierzy, coraz bezczelniej zaczęli zachowywać się niemieccy policjanci i bojówkarze. Niemcy starali się przywrócić przedwojenne porządki. Nawet właściciele fabryk zaczęli stosować tzw. lokauty(czyli zamykanie fabryk do czasu "zmięknięcia" pracowników) oraz zwolnienia z pracy, by złamać opór polskich robotników. Polacy odpowiedzieli strajkami i demonstracjami. W połowie sierpnia 1919 roku przebrała się miarka, kiedy w czasie strajku w kopalni "Mysłowice" doszło do tragedii - żołnierze niemieccy pod dowództwem jednorękiego generała Karla Hoefera otworzyli ogień do robotników. W efekcie zginęło 7 osób, w tym dwie kobiety i 13-letni chłopiec, który przyszedł po wypłatę ojca. Następnej nocy do walki przystąpił pierwszy oddział Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska(POW GŚ) pod dowództwem Maksymiliana Iksala. 40-osobowa grupa uderzyła na Grenzschutz stacjonujący na folwarku w Gołkowicach(powiat pszczyński). Podczas krótkiej Ale zaciekłej walki padło dwóch Polaków i sześciu Niemców. Reszta Niemców poddała się o została odprowadzona do Cieszyna. Akcja Iksala skłoniła do działania powiatowego dowódcę POW GŚ - Alojzego Fizi. Do akcji ruszały kolejne oddziały. Walki objęły wschodnią część Górnego Śląska. 

I powstanie śląskie wybuchło spontanicznie, podobnie jak miało to miejsce siedem miesięcy wcześniej w Wielkopolsce. Niestety, tym razem Niemcy byli dużo lepiej przygotowani. Wiedziało o tym dowództwo POW GŚ wraz z jej komendantem głównym, Alfonsem Zgrzebniokiem. Przeciwnik był silny i bezwzględny. Wprowadzono "stan doraźny" polegający na tym, że od tej pory karze śmierci bez sądu podlegał każdy, kto utrudniał działalność oddziałom niemieckim i każdy złapany powstaniec z bronią. Utorowana została w ten sposób droga do jeszcze większego terroru i samowoli niemieckiego żołdactwa. 

Przez kolejnych osiem dni powstańcy udowodnili, że należą do odważnych i sprawnych żołnierzy. Niestety, nie mogli liczyć na jawne wsparcie ze strony ojczyzny. Rzeczpospolita zajęta była bowiem walką z bolszewikami oraz Ukraińcami i nie mogła pozwolić sobie na dodatkowy konflikt z sąsiadem z Zachodu. Niemcy ponadto dysponowali nowoczesną jak na tamte czasy bronią(taką jak samoloty, artyleria, pociągami pancernymi oraz samochodami). Powstańcy walczyli jedynie tym, co udało im się zdobyć: karabiny, granaty i kilka cekaemów. Po ośmiu dniach heroicznych walk powstanie zostało zakończone, a znaczna część jego uczestników schroniła się na terenach Polski. Ostatnim toczącym boje oddziałem był walczący w Mysłowicach batalion Ryszarda Mańki, który wycofał się dopiero po wyczerpaniu amunicji.

I powstania śląskiego nie można postrzegać jako klęskę. Bojownicy z Górnego Śląska nie zostali przecież rozbici i nawet po jego zakończeniu stanowili niemałą siłę. Co więcej, sprawa Górnego Śląska wraz z powstaniem nabrała w kraju jeszcze większego rozgłosu, a nawet stała się znacząca na arenie międzynarodowej. Ślązacy udowodnili, że zasługują na powrót do macierzy i pomóc jej w dalszych walkach. 

W przeciwieństwie do biernie zachowującego się rządu Rzeczpospolitej, jednoznaczne poparcie zostało udzielone powstańcom przez samo polskie społeczeństwo. W Poznaniu powstał Komitet Pomocy dla Górnego Śląska, w Warszawie Komitet Zjednoczenia Górnego z Rzeczpospolitą. Podobnych organizacji w Polsce było coraz więcej - kto musiał opuścić Śląsk ten miał zapewniony w kraju wikt i opiekunek. Tym bardziej, że w powietrzu wisiało widmo wybuchu kolejnego powstania śląskiego. Ale o tym napiszę innym razem.
I na koniec wiersz napisany pod wpływem impulsu i chwili (kurczaczki, jakaś wena mnie naszła, wczoraj wiersz, dzisiaj wiersz, chociaż daleko im do takiego Mickiewicza, Słowackiego, mojego ulubionego Norwida, Herberta, Miłosza, czy też Szymborskiej).

Do boju Ślązacy 
Do boju Ślązacy w tą ciemną noc,
tam w między już wróg zły się czai.
Bez strachu, bez obaw idźcie mu na spotkanie,
nie dajcie się pojmać niemieckiej zgrai.
Idź śmiało żołnierzu, gdzie dźwięk karabinów,
od ścian się echem odbija.
Z matczynym błogosławieństwem na czole.
niech szczęście Cię nie omija.
Z całusem dziewczyny zabranym w pośpiechu,
żegnając się w bramie podwórka.
I chustką swej lubej ukrytej na szczęście,
W kieszeni wojennego mundurka.
Wojaku idź śmiało, z piosenką na ustach,
już w duszy truchleje Twój wróg.
Za Śląsk nasz, za Polskę walcz do krwi ostatniej,
niech broni Ciebie dobry nasz Bóg.
Wnet kula wroga dosięgła powstańca,
co o swój Śląsk walczył tak dzielnie 
Już serca bicie ucichło wśród bruku,
już wydał swe ostatnie tchnienie.
Ślązacy do boju, bo chociaż w żałobie, 
po poległym kompanie jesteście.
Raz jeszcze na wroga z bronią uderzycie,
zwycięstwo nad nim wnet odnieście.