1342. W przededniu 20 rocznicy zamachów w Ameryce

Kiedy tamtego dnia wróciłam ze szkoły do domu, dwie wieże World Trade Center już nie istniały, kilkadziesiąt minut wcześniej obracając się w kupę szkła i stali. Od tamtego dnia słowo "terroryzm" (już mi znane, chociażby z zamachu na IO w Monachium w 1972 r.) nabrało dla mnie(i pewnie nie tylko dla mnie) innego znaczenia i pokazało, jak wielką skalę zniszczeń w ludziach i rzeczach, może ono osiągnąć.
11 września 2001 roku zapowiadał się bardzo spokojnie. Najpierw jeden trening, potem kilka godzin lekcji i drugi trening. Chociaż rok szkolny rozpoczął się przed tygodniem, my zaczęliśmy lekcje zaledwie dzień wcześniej. Było więc jeszcze trochę swobody po południu, zanim młody człowiek musiał zmierzyć się z zadaniami i wiadomościami wypisanymi czarnym druczkiem w książkach. Można było pozwolić sobie na wolniejszy powrót przez miejski park, przy okazji zahaczając o ogródek jordanowski, aby poszybować pod niebo na huśtawce. Ludzie tamtego dnia wydawali mi się jednak jacyś dziwni, a do moich uszów co rusz dobiegały terminy: "Ameryka", "wieże", "terroryzm". Nic nie rozumiejąc szłam przed siebie grając z światłocieniem w klasy. 
W domu panowała cisza przerywana głosem spikera z telewizora. W mieszkaniu moich rodziców znajdował się on niemalże naprzeciwko drzwi prowadzących do ich pokoju, toteż można było na niego zerkać nawet nie wchodząc do pomieszczenia. To wtedy po raz pierwszy zobaczyłam obraz samolotu wbijającego się w drugą z wież, dym z płonących pomieszczeń, zawalone skrzydło Pentagonu, wypalona ziemia w Pensylwanii po uderzeniu w nią samolotu Lotu 93, w końcu budynki składające się jak konstrukcje z kart. Przypomniałam sobie sen sprzed zaledwie kilku miesięcy, w którym samolot uderzył w jeden ze znajdujących się na moim osiedlu wieżowców, który następnie przewrócił się na tłum ustawionych pod nim gapiów(chyba mojemu umysłowi łatwiej było przewrócić go jak jakiś klocek, niż żeby zapadł się do środka). Co ciekawe, doskonale słyszałam w nim przez radio rozmowę kierujących nim pilotach, którzy twierdzili, że robią to celowo. Kiedy opowiedziałam o nim rano moim rodzicom, tylko się uśmiechnęli twierdząc, że żaden samolot specjalnie nie uderza w wieżowce, że to bez sensu... A może jednak nie do końca?
Jednak obrazem, który najbardziej mną wstrząsnął i wielokrotnie do mnie wracał był widok ludzi uwięzionych na piętrach powyżej miejsca uderzenia, machających bezradnie białymi chorągiewkami w nadziei na pomoc, która nigdy nie nadeszła. Wielu z nich zdecydowało się wyskoczyć przez okno, wiedząc, że i tak zginą. Woleli jednak taki swój koniec, niż śmierć w płomieniach. Ten widok był inspiracją do napisania po latach wiersza:

Taniec ze śmiercią

Co czuje człowiek, gdy już wie,
że zaraz kostucha zapuka do drzwi jego życia,
i poda rękę, by przeprowadzić go
na drugą stronę,
niczym po jakimś moście.
Gdy gryzący dym wypełnia już płuca,
temperatura sięga zenitu,
krzyki kolegów nikną gdzieś w zgiełku.
I oto widzisz człowieku okno,
a za nim świat wielki jak na wyciągnięcie ręki.
Podchodzisz do niego z nadzieją,
że oszukasz swoje przeznaczenie.
że ktoś zobaczy Twoją białą koszulkę,
i wyśle po Ciebie helikopter - ocalenie.
Swoiste dance macabre XXI wieku
Lecz kostucha jest już za progiem.
Jeszcze tylko jedno westchnienie,
gdy najpiękniejsze życiowe wspomnienia,
przesuwają się w ludzkiej pamięci.
Pod zamkniętymi powiekami,
jakby nie chciały patrzeć na świat po raz ostatni.
I skok - to tylko 8 sekund,
aż człowiek wpadnie w ramiona dobrej śmierci.

Sama historia powstania budynków jest bardzo ciekawa. Był początek 1962 roku, kiedy władze Port Authority of New York and New Jersey oficjalnie zatwierdziły plan budowy kompleksu World Trade Center na dolnym Manhattanie. Kilka miesięcy wcześniej prezydent John F. Kennedy ogłosił, że Stany Zjednoczone mają na celu jako pierwsze wysłać astronautów na Księżyc. Czymże w stosunku do tego szalonego zamiaru była wizja budowy kompleksu 7 budynków, z których dwa miały być najwyższe na świecie? Wręcz przeciwnie, uosabiała ona amerykańskie ambicje i optymizm wczesnych lat sześćdziesiątych.

Bliźniacze 110 piętrowe wieże zostały zaprojektowane tak, żeby przewyższyć Empire State Building - najwyższy ówcześnie budynek świata. Ich budowa wymagała bezprecedensowego poziomu innowacji technicznych, inżynieryjnej sprawności i zapierającego dech w piersiach ryzyka. Z powstaniem WTC wiąże się wiele ciekawych historii. Poniżej prezentuję 7 z nich:

Minoru Yamasaki z projektem Twin
Towers(źródło zdjęcia)

1. World Trade Center zaprojektował mało znany japońsko-amerykański architekt - urodzony w biednej rodzinie japońskich imigrantów w Seattle w stanie Waszyngton, Minoru Yamasaki ukończył tudia, pracując w przetwórniach ryb na Alasce. Swoją karierę rozpoczął w Nowym Jorku w firmie zbudowanej przez Empire State Building. Następnie stanął na czele własnej firmy w Detroit. Do 1962 r., kiedy to Yamasaki zgłosił się do projektowania World Trade Center, miał za sobą pracę nad jednym wieżowcem - 30-sto piętrowym Michigan Consolidated Gas w Detroid.

Ogłoszenie w "New York Times"
(źródło zdjęcia)

2. Właściciel Empire State Building nie chciał budowy World Trade Center - ze względu na własne interesy oraz bezpieczeństwo, grupa najważniejszych nowojorskich deweloperów bezskutecznie namawiała Port Authority do ograniczenia skali WTC. Kierowany przez Lawrence,a Wiena, właściciela Empire State Building, Komitet na rzecz Rozsądnego World Trade Center, dołączył do zwiększającej się liczby krytyków argumentujących, że obie wieże mogą być niestabilne ze względu na swoją wysokość i niebezpieczne w przypadku uderzenia w nie samolotu lub wybuchu pożaru. Wien znał zagrożenia z budową tak wyjątkowej konstrukcji tuż nad wodą. Jednym z nich było to, że samoloty z lotnisk JFK oraz Laguardia mogłyby mieć zakłócone trasy przelotu przez dwie ogromne wieże ograniczające pilotom widoczność. Sami twierdzili, że "Całkowite potencjalne zagrożenie jest oszałamiające. Niestety, rzadki rozpoznajemy, jak poważne są te problemy, dopóki nie jest za późno, aby coś zrobić". Co ciekawe, 2 maja 1968 roku, Wien wraz z innymi inżynierami i właścicielami komercyjnych punktów orientacyjnych zamieścili całostronicowe ogłoszenie w dzienniku "New York Times" z artystycznym rysunkiem. Przedstawiał on komercyjny samolot, który miał wlecieć prosto w górne kondygnacje Wieży Północnej. Do złudzenia przypomina ten obraz, który rozegrał się na oczach milionów ludzi w amerykański piękny poranek 11 września 2001. Rysunek sprzed ponad 30 lat opatrzono nagłówkiem "Góry przybywają na Manhattan". Umieszczając ogłoszenie Wien miał jeszcze w pamięci wydarzenie sprzed 23 lat, kiedy to bombowiec B-25 przez przypadek rozbił się o północną stronę Empire State Building, uderzając w 79 i 80 piętro. W swoim artykule Wien wypowiadał się m.in. przeciwko chaotycznemu projektowi WTC.

Wieże WTC w 1971 r.
(źródło zdjęcia)

3. W celu zbudowania głębokich fundamentów, których nie zalałaby pobliska rzeka Hudson, inżynierowie zastosowali innowacyjną metodę - budowa najwyższego w tamtych czasach budynku na świecie była jednym z najtrudniejszych przedsięwzięć, jakie zostały podjęte na Manhattanie. Miejsce wybrane do realizacji projektu zbudowano na wysypisku śmieci, które przez wieku stopniowo poszerzało zachodnią część dzielnicy w głąb rzeki Hudson o ok. 200 m. Budowa fundamentów wymagała przekopania się na głębokość ponad 20 m. Żeby uniknąć zalania terenu, wykopano rów o długości kilometra i wypełniono go zawiesiną z wody i bentonitu, co stanowiło coś w rodzaju gliny. Ponieważ uzyskana zawiesina była gęstsza od otaczającej jej ziemi, zapobiegła wypełnieniu wykopu przez ziemię. Stalowe klatki o wysokości ok. siedmiu pięter i wadze około 25 ton każda, zostały opuszczone do wnętrza paneli wykopu. Wokół nich wylano beton, który wypchnął lżejszą zawiesinę na zewnątrz. Ukończony fundament był znany jako "wanna", chociaż zatrzymywał wodę na zewnątrz, a nie w środku.

4. Konstrukcja bliźniaczych wież zapewniała stabilność od zewnątrz do wewnątrz - bez wewnętrznych kolumn podpierających - tradycyjne drapacze chmur zawdzięczały swoją stabilność specjalnemu systemowi dużych pionowych kolumn, które biegły przez każde piętro w odstępach 5-10 m, natomiast zewnętrzne ściany same w sobie były niewielkim podparciem. Jednak aby otworzyć ogromne połacie powierzchni biurowej, mających znaleźć się w planowanych bliźniaczych wieżach, większą część podpór umieszczono na zewnątrz. Ten innowacyjny projekt umożliwił zastosowanie minimalnej ilości kolumn wewnątrz budynku. Większość została skupiona w jego centrum, tak aby jak najbardziej zwiększyć ilość otwartej przestrzeni na każdym piętrze.

Budowa WTC
(źródło zdjęcia)

5. Żeby podnieść setki ton stali na ogromną wysokość, sprowadzono żurawie typu "kangur" -  w sumie do budowy bliźniaczych wież World Trade Center zużyto ok. 200 tys. ton stali. Jednak dostarczenie jej na szczyt budynku w trakcie budowy stanowiło nie lada wyzwanie. Wszystko dlatego, że planowana wysokość przekraczała możliwości najwyższych wówczas dźwigów na świecie. Inżynierowie skorzystali z zaprojektowanego w Australii samodzielnego dźwigu o nazwie "dźwig kangur". Wykorzystywał on wytrzymały układ hydrauliczny do "przeskakiwania" w górę aż o trzy piętra na raz, w miarę jak wieże się podnosiły.

6. Innowacyjny projekt windy zainspirowany został systemem nowojorskiego metra - przy 110 piętrach w każdej z wież, inżynierowie stanęli przed wyzwaniem zaprojektowania systemu wind, który nie pochłaniałby gigantycznej części dostępnej przestrzeni wewnątrz budynku. Ich rozwiązanie naśladowało miejski system metra ekspresowego oraz lokalnego. Podzielili budynek na trzy strefy, z których każda obsługiwana była przez windę ekspresową. Ludzie wysiadali w jednym z "podniebnych lobby" budynku, a następnie jechali lokalnymi windami, aby dostać się na wybrane piętro. System ten umożliwił inżynierom wykorzystanie znacznie mniejszej ilości miejsca na szyby windowe, dzięki czemu znacznie zwiększono ilość powierzchni do wynajęcia w każdym z budynków.

7. Korzystając z odstępstwa od lokalnych przepisów budowlanych, władze Portu zmniejszyły o połowę liczbę klatek schodowych w wieżach - decyzja o umieszczeniu klatek schodowych w centrum każdej z wież została podjęta w celu zmaksymalizowania otwartej przestrzeni biurowej. W czasie, kiedy WTC było budowane, budowlane przepisy miejskie wymagały sześciu klatek schodowych dla budynków o ich wysokości. Jednak Port Authority, jako międzypaństwowa agencja, była zwolniona z tych przepisów. Zdecydowano się na przestrzeganie nowszych przepisów budowlanych, wymagających tylko trzech klatek schodowych. Nikt nie przypuszczał jakie przyniesie to skutki na początku XXI wieku.

Przez ponad 30 lat dwie bliźniacze wieże wznosiły się dumnie na Dolnym Manhattanie. Aż wreszcie nadszedł pamiętny dzień 11 września 2001 roku. Był piękny, wtorkowy poranek, tuż przed godziną 9 rano, kiedy pierwszy samolot uderzył w jedną z nich. Wtedy jeszcze wszyscy myśleli, że to tylko nieszczęśliwy wypadek. Jednak kiedy kilkanaście minut później na oczach całego świata w drugą wieżę uderzyła inna maszyna lotnicza, świat zdał sobie sprawę, że oto czeka nas kolejna światowa wojna - wojna z terroryzmem. W wyniku ataku niepotrzebną śmierć poniosło zbyt dużo ludzi. Wśród nich byli np. strażacy z wozu nr 118.

Niezwykła historia strażaków z wozu nr 118

Historyczne zdjęcie wozu 118 na tle palących 
się wież(źródło zdjęcia)

Historia kryjąca się za zdjęciem wozu strażackiego zmierzającego w kierunku bliźniaczych wież z 11 września 2001 r. jest niezwykła. Fotograf - amator Aaron McLamb zrobił zdjęcie, które stało się ikoną zamachów z 11 września 2001 r. w Nowym Jorku. Uchwycił moment, gdy wóz strażacki nr "118", przejeżdża przez Most Brookliński w kierunku palących się wież World Trade Center, nie wiedząc, że to będzie jego ostatnia misja.

11 września 2001 r. Aaron McLamb dotarł do swojego miejsca pracy w pobliżu słynnego Mostu Brooklyńskiego. W tym samym czasie pierwszy samolot rozbił się o Północną Wieżę World Trade Center. Osiemnaście minut później na jego oczach drugi uprowadzony samolot wbił się w Wieżę Południową. 20-letni wtedy mężczyzna pobiegł po aparat fotograficzny. Jak przyznał po latach w wywiadzie dla New York Daily New: "To było surrealistyczne, patrzeć na wszystko. Nie było nic słychać. Jedyną rzeczą, którą mogliśmy usłyszeć, były syreny wozów strażackich jadących przez most".
Jeden z nich miał numer "118". To on został utrwalony przez McLamba, na tle dymiących wież Twin Towers.
We wtorkowy ranek, strażacy pełniący dyżur w remizie przy Middagh byli w pełnej gotowości, kiedy chwilę po uderzeniu drugiego samolotu w wieżę nadeszło wezwanie do miejsca katastrofy. Strażacy Vernon Cherry, Leon Smith, Joey Angello, Robert Regan, Pete Vega i Scott Davdson bez wahania wskoczyli do swojego wozu strażackiego. Jak się potem okazało - po raz ostatni w życiu.

Artykuł o strażakach w lokalnej prasie
(źródło zdjęcia)

Veronowi Cherry'emu zostały niecałe cztery miesiące do przejścia na emeryturę. 49-latek pracował jako strażak przez prawie 30 lat. Co ciekawe, był nie tylko jednym z czarnoskórych czarnoskórych strażaków w Nowym Jorku w tamtym okresie, ale też utalentowanym piosenkarzem.

Inny strażak, Leon Smith, był dumnym członkiem Vulcan Society organizacji, która zrzeszała czarnoskórych strażaków. Zawsze chciał pomagać ludziom, a w FDNY pracował od 1982 r.

Joseph Angello lada dzień miał skończyć 36 lat. W dodatku był ojcem dwóch małych synów.

Porucznik Robert "Bobby" rozpoczynał swoją karierę jako inżynier budowlany. Dołączył do FDNY kiedy urodziła się jego córka. Chciał w ten sposób spędzać z nią więcej czasu.

Pete Vega nie zaczynał jako strażak. Przez sześć lat działał w Siłach Powietrznych Stanów Zjednoczonych, służył podczas operacji Pustynna Burza. W straży pracował od 1995 r., a jakiś czas przed 11 września ukończył studia licencjackie w City College of New York.

Scott Davidson to ojciec gwiazdy programu Saturday Night Live Pete'a Davidsona. Rozpoczął swoją karierę w straży pożarnej zaledwie rok przed Vegą. Był znany z poczucia humoru i dobrego serca.

Powróćmy jednak do autora zdjęcia, który chwilę po ataku miał powiedzieć: "W tym momencie zrozumiałem, że było to celowe działanie". Sam Aaron w dzieciństwie marzył o tym, aby zostać strażakiem. Często zatrzymywał się przy remizie Middagh St., gdzie podziwiał ciężarówki straży pożarnej. Wiedział więc, że za chwilę przejadą przez most, zmierzając w kierunku płonących wież. "Pamiętam, jak powiedziałem jednemu z moich kolegów - nadjeżdża >>118<<" - dodał.

Robiąc spontaniczne zdjęcie, że będzie ono symbolizować poświęcenie setek osób, które udzieliły pierwszej pomocy podczas ataków z 11 września. Dzięki jego pasji na zawsze utrwalił ostatni przejazd zespołu pojazdu "118". Żaden z sześciu strażaków nie wydostał się bowiem tego dnia spod gruzów zawalonych wież.

Po przejechaniu mostu, "118"  wjechała do hotelu Marriott World Trade Center. Sześciu strażaków wbiegło po schodach i pomagało spanikowanym ludziom w ucieczce. Jeden z uratowanych, Bobby Graff, zapamiętał ich bardzo dobrze: "Wiedzieli co się dzieje. Nie zamierzali wyjść, dopóki wszyscy się nie wydostaną [z WTC]. Musieli tego dnia uratować kilkaset osób. Wiem, że uratowali mi życie".

Być może trudno w to uwierzyć, ale tego dnia uratowano ponad 900 osób. Niestety, walące się wieże pogrzebały pod sobą setki strażaków, w tym sześciu członków "118". Wszystkie ich ciała, z wyjątkiem jednego, zostały odnalezione po kilku miesiącach. Niektóre z nich dosłownie leżały obok siebie. Z tego powodu Agnello, Vega i Cherry zostali pochowani w sąsiednich kwaterach na brooklyńskim cmentarzu Green-Wood Cemetery. Jak tłumaczyła później żona Joey'a Agnello: "Znaleziono ich obok siebie, więc powinni pozostać obok siebie".

Tydzień po atakach McLamb przyniósł do remizy stos swoich wywołanych zdjęć z tamtego pamiętnego dnia. Pełniący służbę strażacy z Brooklyn Heights rozpoznali na nich znaki firmowe "118". "Kiedy zdaliśmy sobie sprawę, przeszły nas dreszcze" - powiedział emerytowany strażak John Sorrentino w wywiadzie dla New York Daily News. 

Aaron przekazał swoje zdjęcie do wspomnianej gazety, a kilka dni później można je było zobaczyć na pierwszej stronie gazety. Podobnie do innych znanych zdjęć z ataku terrorystycznego z 11 września, zdjęcie zniszczonego wozu strażackiego reprezentuje patriotyzm i tragedię tamtego wrześniowego dnia. "Mówi się, że obraz jest wart tysiąca słów. Myślę, że nie ma żadnego słowa, które opisywałoby ten obraz" - przyznał Sorrento.

W starej remizie strażackiej tablica dyżurów pozostała nietchnięta od tamtego wrześniowego poranka, a nazwiska sześciu mężczyzn wciąż są wypisane kredą obok ich przydziałów. Ich portrety zostały również powieszone obok Roberta Wallace'a i Martina Egana, dwóch innych strażaków z tej remizy, którzy też zginęli podczas akcji ratowania WTC.

Gwiazda Saturday Night Live, Pete Davidson, miał zaledwie siedem lat, kiedy zginął jego ojciec Scott. Dziś nosi tatuaż z numerem jego odznaki - 8418.

Jak przyznał Sorrentino: "To, co wydarzyło się tamtego dnia, nigdy nie zostanie zapomniane. I ci ludzie nie zostaną zapomniani. Nie pozwolimy, by tak się stało".

Tamtego dnia zadałam w domu pytanie, czy w zamachach zginęły jakieś dzieci. Przez długi czas pozostawało ono bez odpowiedzi. Dopiero jakiś czas temu pojawił się w sieci artykuł, który mi na nie odpowiedział. W zamachach, chociaż o tym się nie mówiło, zginęło ośmioro dzieci.

1) Christine Lee Hanson - dwulatka podróżowała ze swoimi rodzicami, Sue Kim Handson oraz Peterem Hansonem. Ich celem była Kalifornia, gdzie chcieli odwiedzić Disneyland. Zginęli, kiedy samolot którym lecieli o godzinie 9:03 uderzył w południową wieżę World Trade Center 2. Peter chwilę wcześniej dodzwonił się do ojca, z którym zdążył się pożegnać.

2) David Gamboa - Brandhurst - chłopczyk w chwili śmierci miał tylko dwa latka. Leciał lotem United Airlines, czyli drugim porwanym samolotem. Wraz z malcem maszyną podróżowali jego ojcowie, Daniel Brandhorst i Ronald Gamboa. Adoptowali oni Davida zaraz po jego narodzinach. Jak później wspominali ich przyjaciele, mały David był miłością życia partnerów.

3) Juliana Valentine McCourt - historia Juliany i jej matki nie tylko zapada w pamięć, ale dla wielu ludzi jest też dowodem, że nie ma czegoś takiego jak przypadek. McCourt wsiadła z córeczką do pierwszego z porwanych samolotu, a jej najbliższa przyjaciółka do drugiego. Oba uderzyły w bliźniacze wieże WTC. W dodatku wujek Juliany pracował wtedy w jednym z biur w kompleksie i był  mimowolnym świadkiem tragedii.

4) Asia Cottom - Asia była bardzo zdolną uczennicą i wierzyła, że pewnego dnia zostanie pediatrą. W dodatku była głęboko wierząca, pomimo zaledwie 11 lat. To pocieszało jej mamę po tragicznej śmierci ukochanej córki. - Bóg wziął dziecko, które po prostu Go kochało i ślepo mu wierzyło - mówiła dziennikarzom.

5) Bernard Curtis Brown II - Bernard był klasowym kolegą Asi Cottom oraz synem wojskowego zatrudnionego w Pentagonie. Tego dnia mężczyzna uniknął śmierci, ponieważ wybrał się na golfa. Mama chłopca przez kilka godzin była przekonana, że wszyscy jej bliscy są bezpieczni. Prawda okazała się tragiczna. Ojciec Bernarda ma w pamięci ostatnią rozmowę z synkiem, który bał się latać. - Powiedziałem mu, że w razie czego ma słuchać opiekunów. Mówił, że nie chce umierać, a ja go uspokajałem, że wszystko będzie dobrze.

6) Rodney Dickens - chodził do jednej klasy z Asią i Bernardem. Zapamiętano go jako uczynnego kolegę pomagającego innym w odrabianiu prac domowych.

7) Dana i Zoe Falkenberg - w dniu tragedii starsza z dziewczynek miała osiem, a młodsza trzy latka. Charles Falkenberg wraz z żoną Leslie Whittington i córkami lecieli lotem 77. Rodzina mieszkała w University Park w stanie Maryland i była w drodze do Australii, gdzie Leslie miała przez kilka miesięcy pracować w Australian National University w Canberze. Kobieta była profesorem nadzwyczajnym polityki publicznej i prodziekanem na Uniwersytecie Georgetown. Znali ją z doskonałych umiejętności dydaktycznych i organizacyjnych oraz badań nad kwestiami ekonomicznymi, które mają wpływ na dzieci i rodziny. Rodzinę czekała przygoda życia. Jednak to dziewczynki były najważniejsze dla swoich rodziców. Starsza, Zoe, rewelacyjnie się uczyła, ale też angażowała w różne zajęcia pozaszkolne. Kochała pływać, pasjonowało ją też aktorstwo. Uwielbiali ją zarówno rówieśnicy, jak i nauczyciele. Jednak największą fanką dziewczynki była mała Dana, która kibicowała siostrze z całych sił.

W atakach zginęło także sześciu Polaków. Pamiętam, że wtedy zadałam rodzicom też pytanie, czy był tam ktoś z naszego kraju. Nie potrafili mi na nie odpowiedzieć. Po latach, kiedy mieliśmy już w domu internet, sama znalazłam odpowiedź.

1) Anna De Bin, z domu Pietkiewicz (+30 lat)- pochodziła z Ełku, od 14 lat mieszkała w Nowym Jorku. Pracowała w dziale prawnym firmy maklerskiej na 101 piętrze wieżowca.

2) Maria Jakubiak(+40) - pochodziła ze wsi Błota nad Brzegiem. Od 12 lat mieszkała w Stanach Zjednoczonych. Była zatrudniona jako księgowa w firmie ubezpieczeniowej na 93 piętrze WTC.

3) Dorota Kopiczko(+26) - pochodziła z Augustowa. W Nowym Jorku mieszkała 9 lat. Tutaj skończyła szkołę średnią i zdała maturę. Była księgową, pracowała na 100 piętrze jednej z wież.

4) Jan Maciejewski(+37 lat) - do Nowego Jorku przybył ze Zduńskiej Woli. Od 11 lat mieszkał w tym mieście. Był kelnerem na 107 piętrze WTC.

5) Łukasz Milewski(+21 lat) - pochodził z Suwałk, studiował zarządzanie i marketing w Białymstoku. Do Nowego Jorku przyleciał na wakacje, chciał też nieco zarobić. Udało mu się znaleźć posadę asystenta menagera w firmie prowadzącej bufet na 101 piętrze. Za dwa tygodnie miał wrócić do kraju. Ponieważ nigdy jego ciało nie zostało zidentyfikowane, w trumnie pochowano tylko jego rzeczy.

6) Norbert Szurkowski(+31 lat) - chyba najbardziej znana polska ofiara 11 września. Syn znanego kolarza Ryszarda Szurkowskiego. W latach 80. wyemigrował z matką do USA. Pracował w firmie remontowo-budowlanej.

Od tamtej pory minęło 20 lat. Każdego roku telewizja pokazuje dramatyczne sceny rozgrywające się za oceanem. Bush zapowiedział walkę z terroryzmem, która zdaje się nie mieć końca. Na miejscu zawalonych wież stanęły nowe, mniejsze, zawalone skrzydło Pentagonu zostało odbudowane, na polu w Pensylwanii rośnie trawa. Wszędzie jednak postawiono pamiątkowe obeliski i tablice przypominające o tych, którzy zginęli. 11 września 2001 roku świat na chwilę się zatrzymał, po czym znowu wrócił do swojego biegu.

Na podstawie:

1. 33 lata przed zamachem przewidział, że samolot uderzy w wieże. 7 faktów o World Trade Center, źródło: https://www.onet.pl/turystyka/onetpodroze/wtc-zamach-na-world-trade-center-mija-20-lat-7-faktow-o-world-trade-center/82ry2ze,07640b54
2. Dzieci, które zginęły 11 września. Najmłodsze miało dwa lata, źródło: https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/wtc-zamach-na-world-trade-center-dzieci-ktore-zginely-11-wrzesnia/9mq2b9r
3. Niezwykła historia strażaków z wozu 118, źródło: https://podroze.onet.pl/ciekawe/wtc-zamach-na-world-trade-center-mija-20-lat-historia-strazakow-z-wozu-118/p0xrclm
4. Polskie ofiary WTC, źródło: https://www.fakt.pl/wydarzenia/swiat/polskie-ofiary-wtc/sg1kr7t