1709. "Szmaragdowa tablica" - powrót do przeczytanej już kiedyś powieści

Ostatnio wróciłam czytelniczo do pozycji, z którą zapoznałam się w wakacje 2014 roku, czyli z książką, która wyszła spod pióra hiszpańskiej pisarki - Carli Montero zatytułowaną "Szmaragdowa tablica". Zazwyczaj nie wracam do raz przeczytanych książek (dlatego wolę je wypożyczać z bibliotek niż kupować), ale tym razem ponowne przeczytanie powieści podyktowane było tym, że w tym roku na polskim rynku książkowym pojawiła się jej kontynuacja - "Ognisty medalion". Samą treść "Szmaragdowej tablicy" pamiętałam, książkę zdecydowanie zaliczam do tych, które zrobiły na mnie wrażenie i wbiły się w pamięć. Jednak czułam, że muszę do niej jeszcze raz powrócić, aby zrozumieć i na nowo odkryć niektóre opisane w niej zdarzenia. A że przy okazji zauważyłam, że te 9 lat temu nie podzieliłam się z Wami opinią na jej temat, czym prędzej postanowiłam to nadrobić.

Tytuł: "Szmaragdowa tablica"

Autor: Carla Monterto

Wydawnictwo: Rebis

Poznań 2023

Ilość stron: 672

Wyobraźcie sobie, że gdzieś na świecie istnieje obraz, całkowicie inny niż wszystkie inne razem wzięte. Obraz posiadający nie tylko niezwykłą historię, ale i właściwości magiczne. Co byście zrobili, żeby go znaleźć i mieć na własność? Jaka byłaby Wasza reakcja na poznanie skrywanej przez niego tajemnicy? Podobne dylematy przeżywa Ana, główna bohaterka powieści "Szmaragdowa tablica".

Akcja książki przebiega dwu, a nawet trzytorowo. Rozpoczyna się ona 9 kwietnia 1492 roku we Florencji. W jednym z tamtejszych mieszkań umiera utytułowany artysta - Wawrzyniec Medyceusz. Wkrótce wiadomość ta dociera do utalentowanego młodzieńca imieniem Giorgio, posiadacza tajemniczego zwoju, który datowany był jeszcze na czasy sprzed naszej ery. Zapisano na nim legendę dotyczącą "Szmaragdowej tablicy". Ktoś usłyszał o sekrecie i myśląc, że Medyceusz w dalszym ciągu posiada dokument, pozbawił go życia. Tymczasem Giorgio stwarza niecodzienny obraz, "Astrologa", który zabiera ze sobą, wyjeżdżając z miasta. Chłopak postanawia też, że dzieło to będzie przechodziło w jego rodzinie z pokolenia na pokolenie i nikt inny nie wejdzie w jego posiadanie.

Drugi tor akcji toczy się pięć wieków później, w okresie II wojny światowej. Pewnego dnia w ręce Adolfa Hitlera wpada dokument historyczny mówiący o tajemniczym obrazie, właśnie "Astrologu". Fuhrer, przekonany, że posiadacz obrazu przejmie władzę nad światem, postanawia go zdobyć za wszelką cenę. Do wykonania tego zadania jednego ze swoich podwładnych - Georga von Bergheima. Niezwykle inteligentny major szybko wpadł na trop Żydówki Sarah Bauer, która uciekając z domu przed represjami, wzięła również cenne dzieło sztuki. Georg znał jednak tą dziewczynę od dziecka i za nic na świecie nie dałby jej skrzywdzić. Tymczasem Sarah zaciąga się do Ruchu Oporu. Podczas jednej z ważniejszych akcji zauważa pod paryskim gmachem gestapo Georga. Dziewczynie udaje się go uratować przed śmiercią. Wkrótce jej znajomy, Jakub, zostaje aresztowany. Próbująca go uratować Sarah również wpada w zasadzkę. Z nieciekawego położenia wyciąga ją Georg. Po tej akcji Sarah i Georg zostają kochankami. Dziewczyna jednak nie zdradza mu miejsca ukrycia obrazu. Aby ochronić ukochaną, Georg postanawia zrobić jego kopię. Wkrótce kochankowie wyjeżdżają z okupowanej Francji na Zachód. Doprowadza to do tragedii ze strony zazdrosnego Jakoba oraz babki Sarah.

Trzeci tor akcji toczy się w Paryżu, w latach współczesnych. Ana jest pracownicą muzeum Prado. Jej ukochany, Konrad, to niemiecki kolekcjoner sztuki. Pewnego dnia dostają tajemniczy list od żony niemieckiego żołnierza, Georga van Bergheima. Z jego treści wynika, że ma odnaleźć legendarny obraz "Astrolog" namalowany przez renesansowego malarza, Giorgionego. Ana rzuca wszystko i rusza w świat, aby dotrzeć do jak największej ilości informacji o wspomnianym w liście dziele sztuki. Wspierają ją w tym homoseksualista Teo oraz kolega z pracy, Alain. Powoli odkrywają nie tylko kolejne części układanki, ale i tajemnice dotyczące ich przeszłości. Alain poznaje swoją babcię, a Ana odkrywa prawdziwą twarz Konrada.

Kiedy pierwszy raz usłyszałam o tej książce, skrzywiłam usta. Nie mogłam uwierzyć, że ktoś w naszych czasach pisze o II wojnie światowej z perspektywy dzieł sztuki, a nie ludzi. A jednak. Być może dlatego jej akcja aż tak mnie wciągnęła. Aktorka zastosowała sprytny trick polegający na przenoszenia wydarzeń z czasów współczesnych do tych dziejących się podczas okupacji i na odwrót. Jednak to przejście jest na tyle płynne, że nie przeszkadza w zrozumieniu całej akcji. Mimo swoich rozmiarów książka ani nie nudzi, ani się nie ciągnie w nieskończoność. Wielowątkowość akcji sprawiło, że czytanie tego opasłego tomiska było prawdziwą przyjemnością. Podobała mi się też nieprzewidywalność zwrotu akcji. Chociaż zakończenia wielu wątków można się było domyśleć, to jednak większości z nich z całą pewnością bym nie odgadła. Bardzo przemówiła do mnie postać Żydówki Sarah. Zresztą postacie wykreowane przez Carlę Montero mają niezwykle bogatą osobowość i charakter. Nie sposób się z nimi nudzić. Bardzo chciałabym spotkać tego typu ludzi w swoim realnym życiu, na pewno wiele by do niego wniosły.

"Szmaragdową tablicę" Carli Montero powinno się według mnie włączyć do kanonu książek, które każdy powinien przeczytać bez względu na pochodzenie, wyznawaną religię, czy też wartości. Pozycja niesie bowiem za sobą wiele uniwersalnych przesłań, od kontekstu historycznego zaczynając, aż po religijny i moralny kończąc. Jest też mieszaniną wielu gatunków literackich, takich jak powieść historyczna, thriller, czy też romans. Zapewniam, że nawet najbardziej wybredny czytelnik znajdzie w niej coś dla siebie.