823. "W oczach mi trochę ciemno - obroniliśmy Lwów!"

Ostatnio na tapecie są tematy związane z odzyskaniem przez nasz kraj utraconej niepodległości. Wszystko wygląda jednak tak, jakby całe państwo było wolne za jednym razem. Tymczasem wiele terenów należących do II Rzeczypospolitej Polskiej walczyło o swoją przynależność do niej jeszcze długo po 11 listopada 1918 roku. Jednym z nich był Lwów, wschodnia ostoja polskości.
Kiedy półtora roku temu byłam wraz z grupą z uczelni we Lwowie, ze wzruszeniem odwiedziłam odrestaurowany kilkanaście lat temu cmentarz, na którym spoczywają tzw. "Orlęta Lwowskie". Białe krzyże, niektóre nawet bezimienne, robiły niesamowite wrażenie. To tam spoczywała młodzież, która w 1918 roku bez wahania chwyciła za broń, chcąc odbić rodzinne miasto z rąk nieprzyjaciela, jakim był Ukrainiec. Jeden z nich, 13-letni Antoś Petrykiewicz za swoją heroiczną walkę został nawet pośmiertnie odznaczony przez Józefa Piłsudskiego Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Inny, zaledwie 9-letni Jasiu Kukawski, był najmłodszym obrońcą miasta, a jego karabin był większy od samego malca. Do legendy przeszedł też list 14-letniego Jerzego Bitschana, w którym poinformował on swoich bliskich o tym, że idzie służyć ojczyźnie. Przez blisko pół roku dzielnie bronili ukochanego miasta i bez żalu oddawali za niego życie.
Po powrocie do Polski zamarzyło mi się przeczytać jakąś książkę opowiadającą o bohaterskiej obronie Lwowa. Nie chodziło mi jednak o literaturę faktu, ale o jakąś powieść rozgrywającą się na tle tamtych wydarzeń. Byłam gotowa napisać nawet własną wersję tych wydarzeń. Zupełnie niespodziewanie udało mi się jednak znaleźć to, czego tak usilnie szukałam, nie wiedząc nawet, czy istnieje. "Orlęta Lwowskie" musiały być moje!

Tytuł: "Orlęta Lwowskie"

Autor: Jeno Szentivany

Wydawnictwo: Wydawnictwo m

Kraków 2013

Ilość stron: 276

Akcja powieści rozpoczyna się w wigilię wybuchu walk - 31 października 1918 roku. Kazimierz, Stanisław i Marysia wychowują się w inteligenckim domu w centrum Lwowa. Ich rodzice przed wojną byli nauczycielami. W czasie trwania wojny matka w dalszym ciągu uczy w lokalnym gimnazjum, do którego zresztą chodzą jej dzieci, jednak od dwóch lat zaginął wszelki słuch o ich ukochanym ojcu.
Tego wieczoru chłopcy rozmawiali ze sobą o ryzyku wybuchu buntu i odbiciu z rąk Ukraińców rodzinnego Lwowa. Nazajutrz ich marzenia stały się faktem. Dzieci musieli zamienić lekkie pióra na ciężkie karabiny, a wygodne łóżka na twarde prycze w barakach oraz zimne okopy. Zaś Marysia z mamą zaciągnęły się do pomocy w Czerwonym Krzyżu. Ale walczyli, walczyli pomimo tego, że na ich oczach ginęli kolejni przyjaciele, a nawet bracia. Walczyli do ostatniej krwi wierząc w to, że uda im się odbić miasto z rąk nieprzyjaciela i wreszcie będą wolni. Zwłaszcza, że wkrótce okazało się, że Polska stała się niepodległym państwem.
Wydarzenia opisane w książce zostały przedstawione z perspektywy 13-letniego Stasia. To z nim udajemy się na patrole wokół miasta, strzelamy do nieprzyjaciela z karabinu, drżymy z zimna w okopach, przytulamy się do ukochanej matki, przeżywamy śmierć przyjaciół, czy też obawiamy się, czy nauczyciel przepyta nas z przerabianego niedawno materiału. Bardzo podoba mi się ten zabieg - w doskonały sposób możemy wczuć się w sytuacje Orląt Lwowskich, którzy oprócz tego, że walczyli, mieli też masę innych trosk, czasami bardzo przyziemnych. Nie możemy przecież zapominać, że mimo wszystko w większości byli oni jeszcze dziećmi i taką mieli mentalność.
Ukłony przesyłam też w stronę tłumacza tekstu. Jest on tak świetnie przełożony na polski, że przeczytanie całej książki zajęło mi zaledwie jedno popołudnie. Z zapartym tchem czytałam kolejne rozdziały niejednokrotnie łapiąc się na tym, że w głębi serca kibicuję tym postaciom, nie zważając na to, że są one fikcyjne.
Odłożyłam książkę na półkę z zadowoleniem - wcale się nią nie zawiodłam. I tylko jeden malutki smuteczek pozostał w moim sercu - tyle młodych osób poległo wtedy w walce za wolny Lwów, tak bardzo oni chcieli, aby był on polski, a nie ukraiński. Udało im się to zaledwie na niecałe 20 lat. Potem przyszła kolejna wojna światowa i konferencja w Jałcie ustalająca, że Lwów ma się znaleźć na Ukrainie. To co kiedyś zostało wywalczone bohaterską postawą młodzieży, teraz zostało odebrane nam jednym podpisem.
Pamięć o tamtych bohaterach jest dla mnie żywa. Bardzo często przywołuję w pamięci tą piękną pieśń, którą pierwszy raz usłyszałam właśnie na cmentarzu Orląt Lwowskich. Nie da się przy niej nie wzruszyć.