1565. Książki też bywają propagandowe

W ostatnich dniach udało mi się sięgnąć po książkę autorstwa Jana Błońskiego zatytułowaną "Biedni Polacy patrzą na getto". Nie będę ukrywać, że chciałam ją już od dawna przeczytać, jednak jak kiedyś za nią patrzyłam, to nie było jej w katalogu Biblioteki Śląskiej. Ostatnio coś mnie tchnęło i postanowiłam sprawdzić jeszcze raz. Ku mojej uciesze okazało się, że placówka ma ją w swoich zbiorach. Korzystając z tego, że była dostępna, postanowiłam ją sobie wypożyczyć.

Książka jest niewielkich rozmiarów, co nie oznacza, że czyta się ją lekko i przyjemnie. Kilka esejów czyta się z grozą, połączonych w moim przypadku z pewnego rodzaju niesmakiem. Autor jednoznaczne wytyka w nich antysemickie "grzechy" Polaków, takie jak getta ławkowe, politykę prowadzoną przez Romana Dmowskiego, czy też obojętność Polaków podczas II wojny światowej wobec rozgrywającego się tuż obok nich dramatu Holokaustu. Ani słowa o tych, którzy pomagali ludności żydowskiej w ukrywaniu się przed wrogiem, ryzykując własne życie. A tych nie brakowało - w Instytucie Yad Vashem najwięcej tytułów "Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata" zostało przyznanych właśnie Polakom. Szkoda, że nie sprawdziłam tego przed wizytą w nim we wrześniu ubiegłego roku, ale wśród nich znajdują się mieszkańcy parafialnej wsi, z której pochodzi moja mama. Przez całą wojnę ukrywali u siebie zbiegłych z getta w pobliskich Działoszycach Żydów. Na pewno mają swoje drzewo w Jerozolimie. O tym, jak moja prababcia ukrywała Żydów pisałam >>tutaj<<. A Ulmowie, którzy za ukrywanie Żydów zostali rozstrzelani w środku nocy? Już we wrześniu zostaną beatyfikowani. Takich niepozornych błogosławionych jest całe mnóstwo.

To nie jest jednak tak, że cała książka wywołała u mnie awersję. Podobał mi się rozdział o Aronku, który wraz z nianią poznawał święta żydowskie i katolickie za pomocą kalendarza. Co prawda puenta znów wyszła negatywna, ale jednak było w nim coś, co mnie wzruszyło. Podobał mi się też esej, w którym Błoński w dość krytyczny sposób podchodził do obrazu Żyda w literaturze polskiej. Może ciut za bardzo doszukiwał się w nim na siłę oznak antysemityzmu, ale uważam go za dobry. 

Niemniej jednak nie chcę poddawać się propagandzie, nawet książkowej, że wszyscy Polacy byli antysemitami. Owszem, zdarzali się tacy. Ale na przeciwległej szali wagi byli ci, którzy pomagali Żydom w ukrywaniu się. A najlepszy tego przykład miałam w rodzinie i wśród znajomych (no dobra, ja nie znałam tych, co ukrywali na wsi Żydów, bo zmarli przed moim narodzeniem, ale moja mama, a najbardziej to mój dziadek, już tak). Nie zapominajmy o tym.