849. Te trzy książki historyczne zrobiły na mnie największe wrażenie w 2018 roku

W minionym roku przeczytałam 74 pozycje książkowe. Dużo to, a za razem mało. Dla kogoś, kto nie pała się czytaniem, będzie to dużo, dla moli książkowych - wręcz przeciwnie. Nie wszystkie pozycje udaje mi się zrecenzować na blogu, zawsze jednak staram się zwrócić moją uwagę na co ciekawsze pozycje.
Książki które przeczytałam były różne i tematycznie i językowo. Jedne przeczytałam jednym tchem w jeden wieczór, inne męczyłam kilka miesięcy. Dobrze, że nie były to pozycje wypożyczone z biblioteki, bo chyba bym splajtowała płacąc kary za ich przetrzymanie. W sumie tylko raz mi się to zdarzyło i to bardziej przez jakiś błąd w systemie, bo same książki oddałam na czas. Ale chyba każdy z nas tak ma, że coś mu w książce nie pasuje i bardziej ją męczy niż czyta. Szczęśliwy, który potrafi z czystym sercem odłożyć taką książkę na półkę. Ja niestety jeszcze się tego nie nauczyłam.
W tym roku przeczytałam zdumiewająco dużo książek historycznych. Do moich sukcesów należy przerobienie całej historii Polski zgromadzonej czterech segregatorach. To też przerabiałam w cały rok, ale tylu stron nie da się przerobić w jeden wieczór. I tak jestem dumna, że stosunkowo szybko zdołałam się z nią uporać.
W dzisiejszej notatce chciałabym się skupić na trzech pozycjach(a właściwie czterech, bo jedna z nich jest dwutomowa) historycznych, które zrobiły na mnie największe wrażenie w tym roku, a których z różnych przyczyn losowych nie zdążyłam tutaj zrecenzować.
Idąc chronologicznie według tego co się działo w przeszłości, jako pierwszą chcę Wam zaprezentować książkę "Noc kryształowa. Preludium do zagłady" autorstwa Martina Gilberta. O tzw. "kryształowej nocy", która była pogromem ludności narodowości żydowskiej w Niemczech, usłyszałam, czy też przeczytałam(bo szczerze powiedziawszy nie pamiętam już jak to było) zupełnie przypadkiem. Oczywiście nie na lekcjach historii, która miała być rozszerzona, ale długo po zakończeniu edukacji szkolnej. Jakoś tak mnie to wszystko zainteresowało, że zaczęłam szperać w celu wzbogacenia swojej wiedzy na ten temat. Udało mi się znaleźć i przeczytać dosyć ciekawą książkę opowiadającą o wydarzeniach tamtych dni.

Tytuł: "Noc kryształowa. Preludium do zagłady"

Autor: Martin Gilbert

Wydawnictwo: Replika

Zakrzewo 2010

Ilość stron: 372

Herschel Grynszpan mógł być anonimowym Niemcem żydowskiego pochodzenia przechadzającym się po paryskich ulicach. A jednak dowiedziawszy się o przymusowej deportacji najbliższych do Polski, skąd pochodzili, postanowił zaprotestować przeciwko takiemu obrotowi sprawy. 7 listopada 1938 roku podjechał metrem do ambasady niemieckiej znajdującej się w Hotel Beauharnais z zamiarem przeprowadzenia zamachu na ambasadorze Rzeszy we Francji, hr. Joannesa von Welczka. Na miejscu wskazano mu trzeciego sekretarza ambasady, którego chłopak pomylił z rzeczywistym ambasadorem, do którego Herschel oddał pięć strzałów. Dwie z nich ciężko raniły vom Ratha w brzuch. Pomimo fachowej pomocy medycznej mężczyzna zmarł. W odwecie przeprowadzono antyżydowskie wystąpienia ludności. Spalono lub zdewastowano tysiące synagog, żydowskich domów i sklepów. Żydzi ginęli broniąc dorobku całego życia. Wydarzenie to przez wielu historyków uważane jest za początek holokaustu.
Czytając "Noc kryształową" nie sposób przejść obok tego wszystkiego obojętnie, bez zadania sobie pytania: "Co by było, gdyby nie występek Herschela Grynszpana?", "Co by było, gdyby nie noc kryształowa?". Tym bardziej, że czytając opisy wydarzeń z nocy 9/10 listopada 1938 roku włos się jeży na głowie. Ile dziedzictwa kultury judaistycznej poszło bezpowrotnie z dymem? Ile ofiar w ludziach pochłonęła ta jedna noc? Ile huku tłuczonego szkła musieli słyszeć uczestnicy tych wydarzeń? A przecież to dopiero była zapowiedź tego, co miało się stać lada moment. Zresztą autor w swojej książce nie ogranicza się jedynie do wydarzeń nocy kryształowej, ale sięga w głąb holokaustu, jego okrucieństwa podczas II wolny światowej, a także ofiar. Naprawdę, dobrze napisana książka.

Drugą książką, która zwróciła moją uwagę, jest "Mała zagłada" napisana przez Annę Janko. Skończyłam ją czytać dopiero dzisiaj, więc jestem "na świeżo". Muszę przyznać, że o wydarzeniach, które ona opisała, dowiedziałam się dopiero niedawno, właśnie dzięki wspomnianej już wcześniej "Historii Polski", a że informacje zawarte na czterech kartkach nie do końca mnie uszczęśliwiły, postanowiłam poszukać czegoś na ten temat w formie opracowania. I tak właśnie trafiłam na "Małą zagładę".

Tytuł: "Mała zagłada"

Autor: Anna Janko

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Kraków 2015

Ilość stron: 264

Ile może zapamiętać z jednego dnia zaledwie dziesięcioletnie dziecko? Okazuje się, że bardzo dużo. Dziesięcioletnia Renia, matka autorki książki, w ciągu jednego dnia musiała dojrzeć, aby stać się mamą i tatą dla dwójki swojego młodszego rodzeństwa. Musiała też uciekać z rodzinnej wsi, z miejsca, które znała i kochała. Wreszcie musiała widzieć śmierć swoich najbliższych, krewnych, znajomych. Czy to nie za dużo jak na jedno dziecko?

Akcja książki sięga do dnia 1 czerwca 1943 roku. Do Soch, wsi znajdującej się na Zamojszczyźnie, docierają Niemcy. Drewniane domu, obory i stodoły stają w ogniu, we wsi rozlegają się strzały, od kul giną kolejni ludzie. Strach i groza zagląda w oczy tym, którzy przeżyli. Wśród ocalałych jest właśnie Renia z bratem i siostrą. Skazani na wygnanie i tułaczkę czekają końca wojny, który zdaje się nie chcieć nadejść.

Po latach córka pani Renaty, Anna, przeprowadza z nią szereg rozmów mających na celu opowiedzieć i wyjaśnić to, co stało się wtedy w skromnej wsi. Z wywiadów powstał materiał na przejmującą, pełną emocji książkę. Dzięki wnikliwym pytaniom zadawanym przez Annę poznajemy kolejne wstrząsające szczegóły z tych wydarzeń. Ożywają umarli, domy powstają z zgliszczy... A przecież jest to kolejna zbrodnia z okresu II wojny światowej, która miała być zapomniana. Mam nadzieję, że jeszcze się o niej upomną, tak jak upomniano się chociażby o Katyń czy Wołyń. I to, co miało być zapomniane przetrwa na wieki.

Ostatnia pozycja, o której chciałabym Wam dzisiaj opowiedzieć to dwutomowy zbiór wspomnień zatytułowany "Wołyń. Wspomnienia ocalonych". Pierwszą część kupiłam sobie przez przypadek, jednak po jej przeczytaniu stwierdziłam, że druga część też musi do mnie należeć. Tym bardziej, że dużymi krokami zbliżała się 75-rocznica rzezi na Wołyniu.

Tytuł: "Wołyń. Wspomnienia ocalonych." Tom I i II

Autor: Marek A. Koprowski

Wydawnictwo: Replika

Zakrzewo 2016/2016

Ilość stron: 448/448

Rzeź przeprowadzona na Wołyniu latem 1943 roku miała być zapomniana podobnie jak zbrodnia na polskich jeńcach w Katyniu trzy lata wcześniej. Tymczasem Polska zaczęła powoli mówić o zbrodniach wojennych. Nie jest to łatwe, kiedy niemymi świadkami tamtych tragedii są pola i pozostałości po dawnych zabudowaniach. Prawdziwych świadków, na których oczach rozgrywały się dantejskie sceny, jest coraz mniej. Aby ocalić od zapomnienia świadectwo tamtych dni Marek Koprowski zebrał wspomnienia ocalonych z wołyńskich wiosek. W ten sposób powstało dwutomowe wydanie, które czytało się z zapartym tchem.
Kiedy do wiosek położonych w województwie wołyńskim wkroczyły oddziały UPA, w większości byli małymi dziećmi. Mimo to pamiętali krzyki sąsiadów palonych żywcem we własnych domach, płacz gwałconych kobiet, łunę bijącą od zabudowań. Ząb czasu nie zamazał w nich tych scen. Najbardziej wstrząsające, jak dla mnie, były opisy tzw. krwawej niedzieli, kiedy to oddziały ukraińskie wdzierali się do katolickich kościołów i zabijały całe rodziny, które zebrały się na nabożeństwie. Coś strasznego.
A mimo to cieszę się, że taka książka została wydana. Bo przecież im dłużej będzie się mówić o tej zbrodni tym dłużej będzie się o niej pamiętać. I może to będzie jakiś hamulec dla następnych pokoleń, aby podobna tragedia nie miała już miejsca.